حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الأَخْنَسِ، أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، قَالَ كَانَ رَجُلٌ يُقَالُ لَهُ مَرْثَدُ بْنُ أَبِي مَرْثَدٍ وَكَانَ رَجُلاً يَحْمِلُ الأَسْرَى مِنْ مَكَّةَ حَتَّى يَأْتِيَ بِهِمُ الْمَدِينَةَ قَالَ وَكَانَتِ امْرَأَةٌ بَغِيٌّ بِمَكَّةَ يُقَالُ لَهَا عَنَاقُ وَكَانَتْ صَدِيقَةً لَهُ وَإِنَّهُ كَانَ وَعَدَ رَجُلاً مِنْ أُسَارَى مَكَّةَ يَحْمِلُهُ قَالَ فَجِئْتُ حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى ظِلِّ حَائِطٍ مِنْ حَوَائِطِ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ مُقْمِرَةٍ . قَالَ فَجَاءَتْ عَنَاقُ فَأَبْصَرَتْ سَوَادَ ظِلِّي بِجَنْبِ الْحَائِطِ فَلَمَّا انْتَهَتْ إِلَىَّ عَرَفَتْهُ فَقَالَتْ مَرْثَدُ فَقُلْتُ مَرْثَدُ . فَقَالَتْ مَرْحَبًا وَأَهْلاً هَلُمَّ فَبِتْ عِنْدَنَا اللَّيْلَةَ . قَالَ قُلْتُ يَا عَنَاقُ حَرَّمَ اللَّهُ الزِّنَا . قَالَتْ يَا أَهْلَ الْخِيَامِ هَذَا الرَّجُلُ يَحْمِلُ أَسْرَاكُمْ . قَالَ فَتَبِعَنِي ثَمَانِيَةٌ وَسَلَكْتُ الْخَنْدَمَةَ فَانْتَهَيْتُ إِلَى كَهْفٍ أَوْ غَارٍ فَدَخَلْتُ فَجَاءُوا حَتَّى قَامُوا عَلَى رَأْسِي فَبَالُوا فَطَلَّ بَوْلُهُمْ عَلَى رَأْسِي وَأَعْمَاهُمُ اللَّهُ عَنِّي . قَالَ ثُمَّ رَجَعُوا وَرَجَعْتُ إِلَى صَاحِبِي فَحَمَلْتُهُ وَكَانَ رَجُلاً ثَقِيلاً حَتَّى انْتَهَيْتُ إِلَى الإِذْخِرِ فَفَكَكْتُ عَنْهُ كَبْلَهُ فَجَعَلْتُ أَحْمِلُهُ وَيُعِينُنِي حَتَّى قَدِمْتُ الْمَدِينَةَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنْكِحُ عَنَاقًا مَرَّتَيْنِ فَأَمْسَكَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَرُدَّ عَلَىَّ شَيْئًا حَتَّى نَزَلَتِ : (الزَّانِي لاَ يَنْكِحُ إِلاَّ زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لاَ يَنْكِحُهَا إِلاَّ زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ وَحُرِّمَ ذَلِكَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ ) فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا مَرْثَدُ الزَّانِي لاَ يَنْكِحُ إِلاَّ زَانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً وَالزَّانِيَةُ لاَ يَنْكِحُهَا إِلاَّ زَانٍ أَوْ مُشْرِكٌ فَلاَ تَنْكِحْهَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Amr ibn Shuayb otasidan, u bobosi (Abdulloh ibn Amr ibn al-Os) (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qiladi: Marsad ibn Abu Marsad degan bir kishi bor edi. U Makkadan asirlarni olib chiqib, Madinaga olib keladigan kishi edi. Makkada Anoq deb ataladigan, fohisha bir ayol bor edi va u uning (jaholat davridagi) doʻsti edi. Marsad Makka asirlaridan bir kishini olib chiqishga vaʼda bergan edi. (Marsad) aytdi: «Men kelib, oydin bir kechada Makka devorlaridan birining soyasiga yetib bordim. Shunda Anoq keldi-da, devor yonidagi soyamning qoraligini koʻrdi. Yonimga yetib kelganda, meni tanib: ‹Marsad?› dedi. Men: ‹Marsad›, dedim. U: ‹Marhabo, xush kelibsan, kel, bu kecha biznikida qol›, dedi. Men: ‹Ey Anoq, Alloh zinoni harom qilgan›, dedim. U: ‹Ey chodir ahli, mana bu kishi sizning asirlaringizni olib qochmoqda!› dedi. Shunda sakkiz kishi meni quvib keldi, men Xandama (togʻi) tomonga yoʻl oldim va bir gʻorga yetib, kirib oldim. Ular kelib, boshim ustida turishdi va siyishdi, siydiklari boshimga toma boshladi, lekin Alloh ularni mendan koʻr qildi (meni topa olishmadi). Soʻng ular qaytishdi, men ham sherigimning oldiga qaytdim. U ogʻir kishi edi, men uni koʻtardim, nihoyat Izxir (degan joy)ga yetdim, undan kishanini yechib tashladim. Soʻng uni goh koʻtarib, goh u menga yordamlashib, Madinaga yetib keldim. Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: ‹Ey Rasululloh, Anoqqa uylanaymi?› dedim — buni ikki marta (soʻradim). Rasululloh ﷺ jim turdilar va menga hech narsa qaytarmadilar, nihoyat {Zinokor erkak faqat zinokor yoki mushrika ayolga uylanadi, zinokor ayolga esa faqat zinokor yoki mushrik erkak uylanadi va bu moʻminlarga harom qilindi} (oyati) nozil boʻldi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Ey Marsad, zinokor erkak faqat zinokor yoki mushrika ayolga uylanadi, zinokor ayolga esa faqat zinokor yoki mushrik erkak uylanadi, shuning uchun unga uylanma›, dedilar». (Nur 3). Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz.Амр ибн Шуайб отасидан, у бобоси (Абдуллоҳ ибн Амр ибн ал-Ос) (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилади: Марсад ибн Абу Марсад деган бир киши бор эди. У Маккадан асирларни олиб чиқиб, Мадинага олиб келадиган киши эди. Маккада Аноқ деб аталадиган, фоҳиша бир аёл бор эди ва у унинг (жаҳолат давридаги) дўсти эди. Марсад Макка асирларидан бир кишини олиб чиқишга ваъда берган эди. (Марсад) айтди: «Мен келиб, ойдин бир кечада Макка деворларидан бирининг соясига етиб бордим. Шунда Аноқ келди-да, девор ёнидаги соямнинг қоралигини кўрди. Ёнимга етиб келганда, мени таниб: ‹Марсад?› деди. Мен: ‹Марсад›, дедим. У: ‹Марҳабо, хуш келибсан, кел, бу кеча бизникида қол›, деди. Мен: ‹Эй Аноқ, Аллоҳ зинони ҳаром қилган›, дедим. У: ‹Эй чодир аҳли, мана бу киши сизнинг асирларингизни олиб қочмоқда!› деди. Шунда саккиз киши мени қувиб келди, мен Хандама (тоғи) томонга йўл олдим ва бир ғорга етиб, кириб олдим. Улар келиб, бошим устида туришди ва сийишди, сийдиклари бошимга тома бошлади, лекин Аллоҳ уларни мендан кўр қилди (мени топа олишмади). Сўнг улар қайтишди, мен ҳам шеригимнинг олдига қайтдим. У оғир киши эди, мен уни кўтардим, ниҳоят Изхир (деган жой)га етдим, ундан кишанини ечиб ташладим. Сўнг уни гоҳ кўтариб, гоҳ у менга ёрдамлашиб, Мадинага етиб келдим. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: ‹Эй Расулуллоҳ, Аноққа уйланайми?› дедим — буни икки марта (сўрадим). Расулуллоҳ ﷺ жим турдилар ва менга ҳеч нарса қайтармадилар, ниҳоят {Зинокор эркак фақат зинокор ёки мушрика аёлга уйланади, зинокор аёлга эса фақат зинокор ёки мушрик эркак уйланади ва бу мўминларга ҳаром қилинди} (ояти) нозил бўлди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Эй Марсад, зинокор эркак фақат зинокор ёки мушрика аёлга уйланади, зинокор аёлга эса фақат зинокор ёки мушрик эркак уйланади, шунинг учун унга уйланма›, дедилар». (Нур 3). Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз.