حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ أَبِي ثَوْرٍ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ جَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ الْهِلاَلَ . قَالَ " أَتَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ أَتَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ " . قَالَ نَعَمْ . قَالَ " يَا بِلاَلُ أَذِّنْ فِي النَّاسِ أَنْ يَصُومُوا غَدًا " . حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ الْجُعْفِيُّ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ سِمَاكٍ، نَحْوَهُ بِهَذَا الإِسْنَادِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ فِيهِ اخْتِلاَفٌ . وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ، وَغَيْرُهُ، عَنْ سِمَاكٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَأَكْثَرُ أَصْحَابِ سِمَاكٍ رَوَوْا عَنْ سِمَاكٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا الْحَدِيثِ عِنْدَ أَكْثَرِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا تُقْبَلُ شَهَادَةُ رَجُلٍ وَاحِدٍ فِي الصِّيَامِ . وَبِهِ يَقُولُ ابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَأَهْلُ الْكُوفَةِ . قَالَ إِسْحَاقُ لاَ يُصَامُ إِلاَّ بِشَهَادَةِ رَجُلَيْنِ . وَلَمْ يَخْتَلِفْ أَهْلُ الْعِلْمِ فِي الإِفْطَارِ أَنَّهُ لاَ يُقْبَلُ فِيهِ إِلاَّ شَهَادَةُ رَجُلَيْنِ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir aʼrobiy Nabiy ﷺning huzuriga kelib: «Men hilolni koʻrdim», dedi. U zot: «Allohdan boshqa iloh yoʻq deb guvohlik berasanmi? Muhammad Allohning Rasuli deb guvohlik berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ey Bilol, odamlarga ertaga roʻza tutishlarini eʼlon qil», dedilar. Bizga Abu Kurayb aytdi, bizga Husayn al-Juʼfiy Zoidadan, u Simokdan shu isnod bilan shunga oʻxshashini (rivoyat qildi). Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisida ixtilof bor. Sufyon as-Savriy va boshqalar Simokdan, u Ikrimadan, u Nabiy ﷺdan mursal (shaklda) rivoyat qilganlar. Simokning ashoblarining koʻpchiligi Simokdan, u Ikrimadan, u Nabiy ﷺdan mursal (shaklda) rivoyat qilganlar. Ilm ahlining koʻpchiligi nazdida bu hadisga amal qilinadi; ular: ‹Roʻzada bir kishining guvohligi qabul qilinadi›, deganlar. Ibn al-Muborak, Shofiʼiy, Ahmad va Kufa ahli ham shuni aytadilar. Ishoq: ‹Faqat ikki kishining guvohligi bilangina roʻza tutiladi›, dedi. Ilm ahli iftor (qilish)da faqat ikki kishining guvohligi qabul qilinishida ixtilof qilmaganlar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аъробий Набий ﷺнинг ҳузурига келиб: «Мен ҳилолни кўрдим», деди. У зот: «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ деб гувоҳлик берасанми? Муҳаммад Аллоҳнинг Расули деб гувоҳлик берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Эй Билол, одамларга эртага рўза тутишларини эълон қил», дедилар. Бизга Абу Курайб айтди, бизга Ҳусайн ал-Жуъфий Зоидадан, у Симокдан шу иснод билан шунга ўхшашини (ривоят қилди). Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадисида ихтилоф бор. Суфён ас-Саврий ва бошқалар Симокдан, у Икримадан, у Набий ﷺдан мурсал (шаклда) ривоят қилганлар. Симокнинг ашобларининг кўпчилиги Симокдан, у Икримадан, у Набий ﷺдан мурсал (шаклда) ривоят қилганлар. Илм аҳлининг кўпчилиги наздида бу ҳадисга амал қилинади; улар: ‹Рўзада бир кишининг гувоҳлиги қабул қилинади›, деганлар. Ибн ал-Муборак, Шофиъий, Аҳмад ва Куфа аҳли ҳам шуни айтадилар. Ишоқ: ‹Фақат икки кишининг гувоҳлиги билангина рўза тутилади›, деди. Илм аҳли ифтор (қилиш)да фақат икки кишининг гувоҳлиги қабул қилинишида ихтилоф қилмаганлар.