حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدَةُ بْنُ سُلَيْمَانَ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُجَاوِرُ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ وَيَقُولُ " تَحَرَّوْا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ " . وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَأُبَىٍّ وَجَابِرِ بْنِ سَمُرَةَ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَابْنِ عُمَرَ وَالْفَلَتَانِ بْنِ عَاصِمٍ وَأَنَسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُنَيْسٍ وَأَبِي بَكْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَبِلاَلٍ وَعُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ عَائِشَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَقَوْلُهَا يُجَاوِرُ يَعْنِي يَعْتَكِفُ . وَأَكْثَرُ الرِّوَايَاتِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم أَنَّهُ قَالَ " الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ فِي كُلِّ وِتْرٍ " . وَرُوِيَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ أَنَّهَا لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَلَيْلَةُ ثَلاَثٍ وَعِشْرِينَ وَخَمْسٍ وَعِشْرِينَ وَسَبْعٍ وَعِشْرِينَ وَتِسْعٍ وَعِشْرِينَ وَآخِرُ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ " . قَالَ أَبُو عِيسَى قَالَ الشَّافِعِيُّ كَأَنَّ هَذَا عِنْدِي وَاللَّهُ أَعْلَمُ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يُجِيبُ عَلَى نَحْوِ مَا يُسْأَلُ عَنْهُ يُقَالُ لَهُ نَلْتَمِسُهَا فِي لَيْلَةِ كَذَا فَيَقُولُ الْتَمِسُوهَا فِي لَيْلَةِ كَذَا . قَالَ الشَّافِعِيُّ وَأَقْوَى الرِّوَايَاتِ عِنْدِي فِيهَا لَيْلَةُ إِحْدَى وَعِشْرِينَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أُبَىِّ بْنِ كَعْبٍ أَنَّهُ كَانَ يَحْلِفُ أَنَّهَا لَيْلَةُ سَبْعٍ وَعِشْرِينَ . وَيَقُولُ أَخْبَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِعَلاَمَتِهَا فَعَدَدْنَا وَحَفِظْنَا . وَرُوِيَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ أَنَّهُ قَالَ لَيْلَةُ الْقَدْرِ تَنْتَقِلُ فِي الْعَشْرِ الأَوَاخِرِ . حَدَّثَنَا بِذَلِكَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ بِهَذَا .
Oisha (roziyallohu anho) aytadi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oxirgi oʻn kunligida (masjidda) muqim turar va: «Laylatul Qadrni Ramazonning oxirgi oʻn kunligida izlanglar», der edilar. Bu bobda Umar, Ubayy, Jobir ibn Samura, Jobir ibn Abdulloh, Ibn Umar, Falaton ibn Osim, Anas, Abu Said, Abdulloh ibn Unays, Abu Bakra, Ibn Abbos, Bilol va Uboda ibn Somitdan ham (rivoyat bor). Abu Iso aytdi: Oishaning hadisi hasan sahih hadisdir. Uning «yujovir» degan soʻzi «eʼtikof qiladi» degan maʼnodadir. Paygʻambar ﷺdan kelgan rivoyatlarning koʻpchiligida u zot: «Uni oxirgi oʻn kunlikdagi har bir toq kechada izlanglar», deganlar. Paygʻambar ﷺdan Laylatul Qadr haqida u yigirma birinchi kecha, yigirma uchinchi kecha, yigirma beshinchi, yigirma yettinchi, yigirma toʻqqizinchi va Ramazonning oxirgi kechasi ekani rivoyat qilingan. Abu Iso aytdi: Shofeiy: «Bu mening nazarimda — Alloh aʼlam — Paygʻambar ﷺ oʻzlaridan soʻralgan narsaga muvofiq javob berar edilar: u zotga ‹uni falon kechada izlaylikmi?› deyilar, u zot esa ‹uni falon kechada izlanglar› der edilar», dedi. Shofeiy: «Bunda mening nazarimda eng kuchli rivoyat — yigirma birinchi kechadir», dedi. Abu Iso aytdi: Ubayy ibn Kaʼbdan rivoyat qilinishicha, u uning yigirma yettinchi kecha ekaniga qasam ichar va: «Rasululloh ﷺ bizga uning alomatidan xabar bergan edilar, biz sanab, yodlab oldik», der edi. Abu Qilobadan rivoyat qilinishicha, u: «Laylatul Qadr oxirgi oʻn kunlikda kelib turadi», degan.Оиша (розияллоҳу анҳо) айтади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг охирги ўн кунлигида (масжидда) муқим турар ва: «Лайлатул Қадрни Рамазоннинг охирги ўн кунлигида изланглар», дер эдилар. Бу бобда Умар, Убайй, Жобир ибн Самура, Жобир ибн Абдуллоҳ, Ибн Умар, Фалатон ибн Осим, Анас, Абу Саид, Абдуллоҳ ибн Унайс, Абу Бакра, Ибн Аббос, Билол ва Убода ибн Сомитдан ҳам (ривоят бор). Абу Исо айтди: Оишанинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Унинг «южовир» деган сўзи «эътикоф қилади» деган маънодадир. Пайғамбар ﷺдан келган ривоятларнинг кўпчилигида у зот: «Уни охирги ўн кунликдаги ҳар бир тоқ кечада изланглар», деганлар. Пайғамбар ﷺдан Лайлатул Қадр ҳақида у йигирма биринчи кеча, йигирма учинчи кеча, йигирма бешинчи, йигирма еттинчи, йигирма тўққизинчи ва Рамазоннинг охирги кечаси экани ривоят қилинган. Абу Исо айтди: Шофеий: «Бу менинг назаримда — Аллоҳ аълам — Пайғамбар ﷺ ўзларидан сўралган нарсага мувофиқ жавоб берар эдилар: у зотга ‹уни фалон кечада излайликми?› дейилар, у зот эса ‹уни фалон кечада изланглар› дер эдилар», деди. Шофеий: «Бунда менинг назаримда энг кучли ривоят — йигирма биринчи кечадир», деди. Абу Исо айтди: Убайй ибн Каъбдан ривоят қилинишича, у унинг йигирма еттинчи кеча эканига қасам ичар ва: «Расулуллоҳ ﷺ бизга унинг аломатидан хабар берган эдилар, биз санаб, ёдлаб олдик», дер эди. Абу Қилобадан ривоят қилинишича, у: «Лайлатул Қадр охирги ўн кунликда келиб туради», деган.