حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، أَخْبَرَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ سَعْدٍ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَنَّ سَالِمَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الشَّامِ وَهُوَ يَسْأَلُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ عَنِ التَّمَتُّعِ بِالْعُمْرَةِ إِلَى الْحَجِّ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ هِيَ حَلاَلٌ . فَقَالَ الشَّامِيُّ إِنَّ أَبَاكَ قَدْ نَهَى عَنْهَا . فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ أَرَأَيْتَ إِنْ كَانَ أَبِي نَهَى عَنْهَا وَصَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَأَمْرَ أَبِي نَتَّبِعُ أَمْ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ الرَّجُلُ بَلْ أَمْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ لَقَدْ صَنَعَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَلِيٍّ وَعُثْمَانَ وَجَابِرٍ وَسَعْدٍ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ أَبِي بَكْرٍ وَابْنِ عُمَرَ . وَقَدِ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمُ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ . وَالتَّمَتُّعُ أَنْ يَدْخُلَ الرَّجُلُ بِعُمْرَةٍ فِي أَشْهُرِ الْحَجِّ ثُمَّ يُقِيمَ حَتَّى يَحُجَّ فَهُوَ مُتَمَتِّعٌ وَعَلَيْهِ دَمٌ مَا اسْتَيْسَرَ مِنَ الْهَدْىِ فَإِنْ لَمْ يَجِدْ صَامَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ وَسَبْعَةً إِذَا رَجَعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيُسْتَحَبُّ لِلْمُتَمَتِّعِ إِذَا صَامَ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ فِي الْحَجِّ أَنْ يَصُومَ فِي الْعَشْرِ وَيَكُونَ آخِرُهَا يَوْمَ عَرَفَةَ فَإِنْ لَمْ يَصُمْ فِي الْعَشْرِ صَامَ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ فِي قَوْلِ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مِنْهُمُ ابْنُ عُمَرَ وَعَائِشَةُ وَبِهِ يَقُولُ مَالِكٌ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَاقُ . وَقَالَ بَعْضُهُمْ لاَ يَصُومُ أَيَّامَ التَّشْرِيقِ . وَهُوَ قَوْلُ أَهْلِ الْكُوفَةِ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَهْلُ الْحَدِيثِ يَخْتَارُونَ التَّمَتُّعَ بِالْعُمْرَةِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ قَوْلُ الشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ .
Solim ibn Abdulloh (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Shom ahlidan boʻlgan bir kishining Abdulloh ibn Umardan umradan hajga tamattuʼ qilish haqida soʻrayotganini eshitdi. Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo): «U haloldir», dedi. Shomlik: «Otangiz bundan qaytargan edi-ku», dedi. Abdulloh ibn Umar: «Aytchi, agar otam bundan qaytargan boʻlsa-yu, Rasululloh ﷺ buni qilgan boʻlsalar, biz otamning amriga ergashamizmi yoki Rasululloh ﷺning amrigami?» dedi. Haligi kishi: «Balki Rasululloh ﷺning amrigadir», dedi. U: «Rasululloh ﷺ buni qilganlar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Ali, Usmon, Jobir, Saʼd, Asmo binti Abu Bakr va Ibn Umardan ham (hadislar bor). Nabiy ﷺning ashoblari va boshqalaridan iborat ilm ahlining bir guruhi umra bilan tamattuʼ qilishni ixtiyor qilganlar. Tamattuʼ shuki, kishi haj oylarida umra qilib (Makkaga) kirib, soʻngra haj qilguncha (oʻsha yerda) qoladi — bu mutamattiʼdir va unga qurbonlikdan oson topilganini soʻyish lozim. Agar topa olmasa, hajda uch kun, ahllariga qaytganida yetti kun roʻza tutadi. Mutamattiʼ uchun hajda uch kun roʻza tutadigan boʻlsa, (zulhijja) oʻninchisining ichida tutib, oxiri Arafa kuni boʻlishi mustahabdir. Agar oʻninchining ichida tuta olmasa, tashriq kunlarida tutadi — bu Nabiy ﷺ ashoblaridan boʻlgan baʼzi ilm ahlining soʻzidir, ular orasida Ibn Umar va Oisha bor, shuni Molik, Shofiiy, Ahmad va Ishoq ham aytadilar. Baʼzilari esa tashriq kunlarida roʻza tutmaydi, dedilar — bu Kufa ahlining soʻzidir. Abu Iso aytdi: Hadis ahli hajda umra bilan tamattuʼ qilishni ixtiyor qiladilar, bu Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir.Солим ибн Абдуллоҳ (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Шом аҳлидан бўлган бир кишининг Абдуллоҳ ибн Умардан умрадан ҳажга таматтуъ қилиш ҳақида сўраётганини эшитди. Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо): «У ҳалолдир», деди. Шомлик: «Отангиз бундан қайтарган эди-ку», деди. Абдуллоҳ ибн Умар: «Айтчи, агар отам бундан қайтарган бўлса-ю, Расулуллоҳ ﷺ буни қилган бўлсалар, биз отамнинг амрига эргашамизми ёки Расулуллоҳ ﷺнинг амригами?» деди. Ҳалиги киши: «Балки Расулуллоҳ ﷺнинг амригадир», деди. У: «Расулуллоҳ ﷺ буни қилганлар», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Али, Усмон, Жобир, Саъд, Асмо бинти Абу Бакр ва Ибн Умардан ҳам (ҳадислар бор). Набий ﷺнинг ашоблари ва бошқаларидан иборат илм аҳлининг бир гуруҳи умра билан таматтуъ қилишни ихтиёр қилганлар. Таматтуъ шуки, киши ҳаж ойларида умра қилиб (Маккага) кириб, сўнгра ҳаж қилгунча (ўша ерда) қолади — бу мутаматтиъдир ва унга қурбонликдан осон топилганини сўйиш лозим. Агар топа олмаса, ҳажда уч кун, аҳлларига қайтганида етти кун рўза тутади. Мутаматтиъ учун ҳажда уч кун рўза тутадиган бўлса, (зулҳижжа) ўнинчисининг ичида тутиб, охири Арафа куни бўлиши мустаҳабдир. Агар ўнинчининг ичида тута олмаса, ташриқ кунларида тутади — бу Набий ﷺ ашобларидан бўлган баъзи илм аҳлининг сўзидир, улар орасида Ибн Умар ва Оиша бор, шуни Молик, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқ ҳам айтадилар. Баъзилари эса ташриқ кунларида рўза тутмайди, дедилар — бу Куфа аҳлининг сўзидир. Абу Исо айтди: Ҳадис аҳли ҳажда умра билан таматтуъ қилишни ихтиёр қиладилар, бу Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир.