حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتَوَائِيِّ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَبِي حَسَّانَ الأَعْرَجِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَلَّدَ نَعْلَيْنِ وَأَشْعَرَ الْهَدْىَ فِي الشِّقِّ الأَيْمَنِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ وَأَمَاطَ عَنْهُ الدَّمَ . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ ابْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَأَبُو حَسَّانَ الأَعْرَجُ اسْمُهُ مُسْلِمٌ . وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ يَرَوْنَ الإِشْعَارَ . وَهُوَ قَوْلُ الثَّوْرِيِّ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ . قَالَ أَبُو عِيسَى سَمِعْتُ يُوسُفَ بْنَ عِيسَى يَقُولُ سَمِعْتُ وَكِيعًا يَقُولُ حِينَ رَوَى هَذَا الْحَدِيثَ قَالَ لاَ تَنْظُرُوا إِلَى قَوْلِ أَهْلِ الرَّأْىِ فِي هَذَا فَإِنَّ الإِشْعَارَ سُنَّةٌ وَقَوْلَهُمْ بِدْعَةٌ . قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا السَّائِبِ يَقُولُ كُنَّا عِنْدَ وَكِيعٍ فَقَالَ لِرَجُلٍ عِنْدَهُ مِمَّنْ يَنْظُرُ فِي الرَّأْىِ أَشْعَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَيَقُولُ أَبُو حَنِيفَةَ هُوَ مُثْلَةٌ . قَالَ الرَّجُلُ فَإِنَّهُ قَدْ رُوِيَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ النَّخَعِيِّ أَنَّهُ قَالَ الإِشْعَارُ مُثْلَةٌ . قَالَ فَرَأَيْتُ وَكِيعًا غَضِبَ غَضَبًا شَدِيدًا وَقَالَ أَقُولُ لَكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَقُولُ قَالَ إِبْرَاهِيمُ مَا أَحَقَّكَ بِأَنْ تُحْبَسَ ثُمَّ لاَ تَخْرُجَ حَتَّى تَنْزِعَ عَنْ قَوْلِكَ هَذَا .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ ikkita choriqni (qurbonlik tuyaning boʻyniga) osdilar va Zul-Hulayfada hadiyni (qurbonlik tuyani) oʻng tomonidan ishʼor qildilar (qonatib belgi qoʻydilar), soʻng undan qonni artib tashladilar.» Abu Iso aytdi: Bu bobda Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan ham (hadis) bor. Abu Iso aytdi: Ibn Abbosning hadisi hasan sahih hadisdir. Abu Hasson al-Aʼrajning ismi Muslimdir. Bu boʻyicha Nabiy ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan ilm ahlining ameli boʻlib, ular ishʼorni (joiz deb) koʻradilar. Bu Savriy, Shofeʼiy, Ahmad va Ishoqning ham soʻzidir. Abu Iso aytdi: Yusuf ibn Isoning shunday deganini eshitdim: Vakeʼning bu hadisni rivoyat qilganida shunday deganini eshitdim: «Bu masalada raʼy ahlining soʻziga qaramanglar, chunki ishʼor — sunnatdir, ularning soʻzi esa bidʼatdir.» Abu Sribning shunday deganini eshitdim: Biz Vakeʼning huzurida edik, u oldida raʼyga qaraydiganlardan boʻlgan bir kishiga: «Rasululloh ﷺ ishʼor qildilar, Abu Hanifa esa bu maslama (azob berish)dir, deyaptimi?» dedi. Haligi kishi: «Ibrohim an-Naxaiydan ishʼor maslamadir degani rivoyat qilinibdi-ku», dedi. (Rovi) aytdi: Men Vakeʼning qattiq gʻazablanganini koʻrdim va u: «Men senga Rasululloh ﷺ aytdilar deyapman, sen esa Ibrohim aytdi deyapsanmi? Sen bu soʻzingdan qaytmaguningcha qamalishga loyiqsan!» dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ иккита чориқни (қурбонлик туянинг бўйнига) осдилар ва Зул-Ҳулайфада ҳадийни (қурбонлик туяни) ўнг томонидан ишъор қилдилар (қонатиб белги қўйдилар), сўнг ундан қонни артиб ташладилар.» Абу Исо айтди: Бу бобда Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ҳам (ҳадис) бор. Абу Исо айтди: Ибн Аббоснинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир. Абу Ҳассон ал-Аъражнинг исми Муслимдир. Бу бўйича Набий ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган илм аҳлининг амели бўлиб, улар ишъорни (жоиз деб) кўрадилар. Бу Саврий, Шофеъий, Аҳмад ва Ишоқнинг ҳам сўзидир. Абу Исо айтди: Юсуф ибн Исонинг шундай деганини эшитдим: Вакеънинг бу ҳадисни ривоят қилганида шундай деганини эшитдим: «Бу масалада раъй аҳлининг сўзига қараманглар, чунки ишъор — суннатдир, уларнинг сўзи эса бидъатдир.» Абу Срибнинг шундай деганини эшитдим: Биз Вакеънинг ҳузурида эдик, у олдида раъйга қарайдиганлардан бўлган бир кишига: «Расулуллоҳ ﷺ ишъор қилдилар, Абу Ҳанифа эса бу маслама (азоб бериш)дир, деяптими?» деди. Ҳалиги киши: «Иброҳим ан-Нахаийдан ишъор масламадир дегани ривоят қилинибди-ку», деди. (Рови) айтди: Мен Вакеънинг қаттиқ ғазабланганини кўрдим ва у: «Мен сенга Расулуллоҳ ﷺ айтдилар деяпман, сен эса Иброҳим айтди деяпсанми? Сен бу сўзингдан қайтмагунингча қамалишга лойиқсан!» деди.