حَدَّثَنَا عَبَّادُ بْنُ مُوسَى الْخُتَّلِيُّ، وَزِيَادُ بْنُ أَيُّوبَ، - وَحَدِيثُ عَبَّادٍ أَتَمُّ - قَالاَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ أَبِي بِشْرٍ، - قَالَ زِيَادٌ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ، - عَنْ أَبِي عُمَيْرِ بْنِ أَنَسٍ، عَنْ عُمُومَةٍ، لَهُ مِنَ الأَنْصَارِ قَالَ اهْتَمَّ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم لِلصَّلاَةِ كَيْفَ يَجْمَعُ النَّاسَ لَهَا فَقِيلَ لَهُ انْصِبْ رَايَةً عِنْدَ حُضُورِ الصَّلاَةِ فَإِذَا رَأَوْهَا آذَنَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ قَالَ فَذُكِرَ لَهُ الْقُنْعُ - يَعْنِي الشَّبُّورَ - وَقَالَ زِيَادٌ شَبُّورَ الْيَهُودِ فَلَمْ يُعْجِبْهُ ذَلِكَ وَقَالَ " هُوَ مِنْ أَمْرِ الْيَهُودِ " . قَالَ فَذُكِرَ لَهُ النَّاقُوسُ فَقَالَ " هُوَ مِنْ أَمْرِ النَّصَارَى " . فَانْصَرَفَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدِ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ وَهُوَ مُهْتَمٌّ لِهَمِّ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأُرِيَ الأَذَانَ فِي مَنَامِهِ - قَالَ - فَغَدَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخْبَرَهُ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لَبَيْنَ نَائِمٍ وَيَقْظَانَ إِذْ أَتَانِي آتٍ فَأَرَانِي الأَذَانَ . قَالَ وَكَانَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ - رضى الله عنه - قَدْ رَآهُ قَبْلَ ذَلِكَ فَكَتَمَهُ عِشْرِينَ يَوْمًا - قَالَ - ثُمَّ أَخْبَرَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ لَهُ " مَا مَنَعَكَ أَنْ تُخْبِرَنِي " . فَقَالَ سَبَقَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَاسْتَحْيَيْتُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " يَا بِلاَلُ قُمْ فَانْظُرْ مَا يَأْمُرُكَ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زَيْدٍ فَافْعَلْهُ " . قَالَ فَأَذَّنَ بِلاَلٌ . قَالَ أَبُو بِشْرٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو عُمَيْرٍ أَنَّ الأَنْصَارَ تَزْعُمُ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ زَيْدٍ لَوْلاَ أَنَّهُ كَانَ يَوْمَئِذٍ مَرِيضًا لَجَعَلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مُؤَذِّنًا .
Abbod ibn Muso al-Xuttaliy va Ziyod ibn Ayyub bizga aytib berdilar — Abbodning hadisi toʻliqroqdir — ular: Hushaym bizga Abu Bishrdan aytib berdi, dedilar — Ziyod: «Abu Bishr bizga xabar berdi», dedi — u Abu Umayr ibn Anasdan, u oʻzining ansorlardan boʻlgan amakilaridan (rivoyat qilib) aytdi: Nabiy ﷺ namoz uchun odamlarni qanday yigʻish toʻgʻrisida qaygʻurdilar. Shunda u zotga: «Namoz vaqti kelganida bayroq tiking, odamlar uni koʻrganlarida bir-birlariga xabar beradilar», deyildi. Ammo bu u zotga maʼqul boʻlmadi. (Roviy) aytdi: Soʻngra u zotga shox karnay (al-qunʼ — yaʼni ash-shabbur) zikr qilindi — Ziyod: «yahudiylarning shox karnayi», dedi — ammo bu u zotga maʼqul boʻlmadi va u zot: «U yahudiylarning ishidandir», dedilar. (Roviy) aytdi: Soʻngra u zotga (cherkov) qoʻngʻirogʻi zikr qilindi. U zot: «U nasoroning ishidandir», dedilar. Shunda Abdulloh ibn Zayd ibn Abdu Rabbihi Rasululloh ﷺning qaygʻusidan qaygʻurgan holda qaytib ketdi va uyqusida unga azon koʻrsatildi. (Roviy) aytdi: Soʻng u ertalab Rasululloh ﷺning oldiga keldi va u zotga xabar berib: «Ey Rasululloh, men uxlab-uygʻonib turgan holda edim, shu vaqt menga keluvchi keldi va menga azonni koʻrsatdi», dedi. (Roviy) aytdi: Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu) buni undan oldin koʻrgan edi, ammo uni yigirma kun yashirgan edi. (Roviy) aytdi: Soʻngra u Nabiy ﷺga xabar berdi. U zot unga: «Menga xabar berishingdan seni nima toʻsdi?» dedilar. U: «Abdulloh ibn Zayd mendan oʻzib ketdi, shuning uchun uyaldim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ey Bilol, turgin-da, Abdulloh ibn Zayd senga nima buyursa, oʻshani koʻr va uni bajar», dedilar. (Roviy) aytdi: Shunda Bilol azon aytdi. Abu Bishr aytdi: Menga Abu Umayr xabar berdiki, ansorlar: «Agar Abdulloh ibn Zayd oʻsha kuni kasal boʻlmaganida, Rasululloh ﷺ uni muazzin qilgan boʻlar edilar», deb daʼvo qiladilar.Аббод ибн Мусо ал-Хутталий ва Зиёд ибн Айюб бизга айтиб бердилар — Аббоднинг ҳадиси тўлиқроқдир — улар: Ҳушайм бизга Абу Бишрдан айтиб берди, дедилар — Зиёд: «Абу Бишр бизга хабар берди», деди — у Абу Умайр ибн Анасдан, у ўзининг ансорлардан бўлган амакиларидан (ривоят қилиб) айтди: Набий ﷺ намоз учун одамларни қандай йиғиш тўғрисида қайғурдилар. Шунда у зотга: «Намоз вақти келганида байроқ тикинг, одамлар уни кўрганларида бир-бирларига хабар берадилар», дейилди. Аммо бу у зотга маъқул бўлмади. (Ровий) айтди: Сўнгра у зотга шох карнай (ал-қунъ — яъни аш-шаббур) зикр қилинди — Зиёд: «яҳудийларнинг шох карнайи», деди — аммо бу у зотга маъқул бўлмади ва у зот: «У яҳудийларнинг ишидандир», дедилар. (Ровий) айтди: Сўнгра у зотга (черков) қўнғироғи зикр қилинди. У зот: «У насоронинг ишидандир», дедилар. Шунда Абдуллоҳ ибн Зайд ибн Абду Раббиҳи Расулуллоҳ ﷺнинг қайғусидан қайғурган ҳолда қайтиб кетди ва уйқусида унга азон кўрсатилди. (Ровий) айтди: Сўнг у эрталаб Расулуллоҳ ﷺнинг олдига келди ва у зотга хабар бериб: «Эй Расулуллоҳ, мен ухлаб-уйғониб турган ҳолда эдим, шу вақт менга келувчи келди ва менга азонни кўрсатди», деди. (Ровий) айтди: Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу) буни ундан олдин кўрган эди, аммо уни йигирма кун яширган эди. (Ровий) айтди: Сўнгра у Набий ﷺга хабар берди. У зот унга: «Менга хабар беришингдан сени нима тўсди?» дедилар. У: «Абдуллоҳ ибн Зайд мендан ўзиб кетди, шунинг учун уялдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Эй Билол, тургин-да, Абдуллоҳ ибн Зайд сенга нима буюрса, ўшани кўр ва уни бажар», дедилар. (Ровий) айтди: Шунда Билол азон айтди. Абу Бишр айтди: Менга Абу Умайр хабар бердики, ансорлар: «Агар Абдуллоҳ ибн Зайд ўша куни касал бўлмаганида, Расулуллоҳ ﷺ уни муаззин қилган бўлар эдилар», деб даъво қиладилар.