حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا عَنْبَسَةُ، حَدَّثَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ الْهَاشِمِيُّ، أَنَّ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ بْنَ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ، أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَاهُ رَبِيعَةَ بْنَ الْحَارِثِ وَعَبَّاسَ بْنَ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالاَ لِعَبْدِ الْمُطَّلِبِ بْنِ رَبِيعَةَ وَلِلْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ ائْتِيَا رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقُولاَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ بَلَغْنَا مِنَ السِّنِّ مَا تَرَى وَأَحْبَبْنَا أَنْ نَتَزَوَّجَ وَأَنْتَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَبَرُّ النَّاسِ وَأَوْصَلُهُمْ وَلَيْسَ عِنْدَ أَبَوَيْنَا مَا يُصْدِقَانِ عَنَّا فَاسْتَعْمِلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ عَلَى الصَّدَقَاتِ فَلْنُؤَدِّ إِلَيْكَ مَا يُؤَدِّي الْعُمَّالُ وَلْنُصِبْ مَا كَانَ فِيهَا مِنْ مِرْفَقٍ . قَالَ فَأَتَى إِلَيْنَا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَنَحْنُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ فَقَالَ لَنَا إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " لاَ وَاللَّهِ لاَ نَسْتَعْمِلُ مِنْكُمْ أَحَدًا عَلَى الصَّدَقَةِ " . فَقَالَ لَهُ رَبِيعَةُ هَذَا مِنْ أَمْرِكَ قَدْ نِلْتَ صِهْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَلَمْ نَحْسُدْكَ عَلَيْهِ . فَأَلْقَى عَلِيٌّ رِدَاءَهُ ثُمَّ اضْطَجَعَ عَلَيْهِ فَقَالَ أَنَا أَبُو حَسَنٍ الْقَرْمُ وَاللَّهِ لاَ أَرِيمُ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْكُمَا ابْنَاكُمَا بِجَوَابِ مَا بَعَثْتُمَا بِهِ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ عَبْدُ الْمُطَّلِبِ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حَتَّى نُوَافِقَ صَلاَةَ الظُّهْرِ قَدْ قَامَتْ فَصَلَّيْنَا مَعَ النَّاسِ ثُمَّ أَسْرَعْتُ أَنَا وَالْفَضْلُ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يَوْمَئِذٍ عِنْدَ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ فَقُمْنَا بِالْبَابِ حَتَّى أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَخَذَ بِأُذُنِي وَأُذُنِ الْفَضْلِ ثُمَّ قَالَ أَخْرِجَا مَا تُصَرِّرَانِ ثُمَّ دَخَلَ فَأَذِنَ لِي وَلِلْفَضْلِ فَدَخَلْنَا فَتَوَاكَلْنَا الْكَلاَمَ قَلِيلاً ثُمَّ كَلَّمْتُهُ أَوْ كَلَّمَهُ الْفَضْلُ - قَدْ شَكَّ فِي ذَلِكَ عَبْدُ اللَّهِ - قَالَ كَلَّمَهُ بِالأَمْرِ الَّذِي أَمَرَنَا بِهِ أَبَوَانَا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَاعَةً وَرَفَعَ بَصَرَهُ قِبَلَ سَقْفِ الْبَيْتِ حَتَّى طَالَ عَلَيْنَا أَنَّهُ لاَ يَرْجِعُ إِلَيْنَا شَيْئًا حَتَّى رَأَيْنَا زَيْنَبَ تَلْمَعُ مِنْ وَرَاءِ الْحِجَابِ بِيَدِهَا تُرِيدُ أَنْ لاَ تَعْجَلاَ وَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي أَمْرِنَا ثُمَّ خَفَّضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَأْسَهُ فَقَالَ لَنَا " إِنَّ هَذِهِ الصَّدَقَةَ إِنَّمَا هِيَ أَوْسَاخُ النَّاسِ وَإِنَّهَا لاَ تَحِلُّ لِمُحَمَّدٍ وَلاَ لآلِ مُحَمَّدٍ ادْعُوا لِي نَوْفَلَ بْنَ الْحَارِثِ " . فَدُعِيَ لَهُ نَوْفَلُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَالَ " يَا نَوْفَلُ أَنْكِحْ عَبْدَ الْمُطَّلِبِ " . فَأَنْكَحَنِي نَوْفَلٌ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " ادْعُوا لِي مَحْمِيَةَ بْنَ جَزْءٍ " . وَهُوَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي زُبَيْدٍ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَهُ عَلَى الأَخْمَاسِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لِمَحْمِيَةَ " أَنْكِحِ الْفَضْلَ " . فَأَنْكَحَهُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " قُمْ فَأَصْدِقْ عَنْهُمَا مِنَ الْخُمُسِ كَذَا وَكَذَا " . لَمْ يُسَمِّهِ لِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ .
Abdulloh ibn al-Horis ibn Navfal al-Hoshimiy xabar berishicha, Abdulmuttalib ibn Rabiya ibn al-Horis ibn Abdulmuttalib unga shunday xabar berdi: Otam Rabiya ibn al-Horis va Abbos ibn Abdulmuttalib, Abdulmuttalib ibn Rabiya va al-Fazl ibn Abbosga: «Rasululloh ﷺ huzurlariga boringlar va u zotga: ‹Yo Rasululloh, biz koʻrib turganingizdek yoshga yetib qoldik va uylanishni xohlaymiz. Yo Rasululloh, siz odamlarning eng yaxshilik qiluvchisi va eng qarindoshlik rishtasini bogʻlovchisisiz. Otalarimizning bizning nomimizdan mahr toʻlaydigan narsasi yoʻq. Yo Rasululloh, bizni sadaqalar (zakot) yigʻishga tayinlang, toki biz boshqa amaldorlar topshirganini sizga topshiraylik va undagi naf-foydaga ega boʻlaylik›, denglar», dedilar. (Abdulmuttalib) dedi: Biz shu holatda ekanmizda, oldimizga Ali ibn Abu Tolib keldi va bizga: «Albatta Rasululloh ﷺ: ‹Yoʻq, Allohga qasamki, biz sizlardan birortangizni ham sadaqa (yigʻishi)ga tayinlamaymiz›, dedilar», dedi. Rabiya unga: «Bu sening ishing, sen Rasululloh ﷺ bilan qudachilik sharafiga erishding, biz buni senga hasad qilganimiz yoʻq», dedi. Shunda Ali ridosini (yerga) tashlab, ustiga choʻzilib yotdi-da: «Men Abul Hasan, sarvarman. Allohga qasamki, sizlarning oʻgʻillaringiz Nabiy ﷺ huzuriga yuborgan narsangizning javobi bilan qaytib kelmaguncha, men bu yerdan qoʻzgʻalmayman», dedi. Abdulmuttalib aytdi: Men va al-Fazl Nabiy ﷺ hujralarining eshigi tomon yoʻl oldik, hatto peshin namozining qad qomat aytilgan vaqtiga toʻgʻri keldik va odamlar bilan namoz oʻqidik. Soʻng men va al-Fazl Nabiy ﷺ hujralari eshigi tomon shoshildik. U zot oʻsha kuni Zaynab binti Jahsh huzurlarida edilar. Biz eshik oldida turdik, toki Rasululloh ﷺ keldilar va mening qulogʻimdan hamda al-Fazlning qulogʻidan tutib: «Dilingizda yashirgan narsangizni ochib ayting», dedilar. Soʻng u zot ichkari kirdilar va menga hamda al-Fazlga (kirishga) izn berdilar. Biz kirdik va bir oz gapni bir-birimizga havola qilib turdik, soʻng men u zotga gapirdim, yoki al-Fazl gapirdi — Abdulloh bunda shak qilgan — (Abdulloh) dedi: U zotga otalarimiz bizni buyurgan ish haqida gapirdi. Shunda Rasululloh ﷺ bir muddat jim turdilar va nigohlarini uy shipiga koʻtardilar, hatto bizga (javob) berishni juda choʻzdilar, biz u zot bizga hech narsa qaytarmaydilar deb oʻyladik, hatto biz Zaynabning parda ortidan qoʻli bilan ishora qilayotganini koʻrdik — u bizning shoshilmasligimizni va Rasululloh ﷺ bizning ishimiz (haqida oʻylab turganliklarini) bildirmoqchi edi. Soʻng Rasululloh ﷺ boshlarini pastga egib, bizga: «Albatta bu sadaqa odamlarning kiri, xolos. U Muhammadga ham, Muhammadning oilasiga ham halol emas. Menga Navfal ibn al-Horisni chaqiringlar», dedilar. Bas, Navfal ibn al-Horis u zotning huzurlariga chaqirildi. U zot: «Ey Navfal, Abdulmuttalibni (qizingga) uylantir», dedilar. Navfal meni (qiziga) uylantirdi. Soʻng Nabiy ﷺ: «Menga Mahmiya ibn Jazʼni chaqiringlar», dedilar. U Banu Zubayddan boʻlgan bir kishi edi, Rasululloh ﷺ uni xumuslar (beshdan birlar) ustiga tayinlagan edilar. Rasululloh ﷺ Mahmiyaga: «Al-Fazlni (qizingga) uylantir», dedilar. U uni (qiziga) uylantirdi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Turgin va xumusdan ularning nomidan buncha-buncha mahr toʻla», dedilar. Abdulloh ibn al-Horis uning (miqdorini) menga aytmadi.Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис ибн Навфал ал-Ҳошимий хабар беришича, Абдулмутталиб ибн Рабия ибн ал-Ҳорис ибн Абдулмутталиб унга шундай хабар берди: Отам Рабия ибн ал-Ҳорис ва Аббос ибн Абдулмутталиб, Абдулмутталиб ибн Рабия ва ал-Фазл ибн Аббосга: «Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига боринглар ва у зотга: ‹Ё Расулуллоҳ, биз кўриб турганингиздек ёшга етиб қолдик ва уйланишни хоҳлаймиз. Ё Расулуллоҳ, сиз одамларнинг энг яхшилик қилувчиси ва энг қариндошлик риштасини боғловчисисиз. Оталаримизнинг бизнинг номимиздан маҳр тўлайдиган нарсаси йўқ. Ё Расулуллоҳ, бизни садақалар (закот) йиғишга тайинланг, токи биз бошқа амалдорлар топширганини сизга топширайлик ва ундаги наф-фойдага эга бўлайлик›, денглар», дедилар. (Абдулмутталиб) деди: Биз шу ҳолатда эканмизда, олдимизга Али ибн Абу Толиб келди ва бизга: «Албатта Расулуллоҳ ﷺ: ‹Йўқ, Аллоҳга қасамки, биз сизлардан бирортангизни ҳам садақа (йиғиши)га тайинламаймиз›, дедилар», деди. Рабия унга: «Бу сенинг ишинг, сен Расулуллоҳ ﷺ билан қудачилик шарафига эришдинг, биз буни сенга ҳасад қилганимиз йўқ», деди. Шунда Али ридосини (ерга) ташлаб, устига чўзилиб ётди-да: «Мен Абул Ҳасан, сарварман. Аллоҳга қасамки, сизларнинг ўғилларингиз Набий ﷺ ҳузурига юборган нарсангизнинг жавоби билан қайтиб келмагунча, мен бу ердан қўзғалмайман», деди. Абдулмутталиб айтди: Мен ва ал-Фазл Набий ﷺ ҳужраларининг эшиги томон йўл олдик, ҳатто пешин намозининг қад қомат айтилган вақтига тўғри келдик ва одамлар билан намоз ўқидик. Сўнг мен ва ал-Фазл Набий ﷺ ҳужралари эшиги томон шошилдик. У зот ўша куни Зайнаб бинти Жаҳш ҳузурларида эдилар. Биз эшик олдида турдик, токи Расулуллоҳ ﷺ келдилар ва менинг қулоғимдан ҳамда ал-Фазлнинг қулоғидан тутиб: «Дилингизда яширган нарсангизни очиб айтинг», дедилар. Сўнг у зот ичкари кирдилар ва менга ҳамда ал-Фазлга (киришга) изн бердилар. Биз кирдик ва бир оз гапни бир-биримизга ҳавола қилиб турдик, сўнг мен у зотга гапирдим, ёки ал-Фазл гапирди — Абдуллоҳ бунда шак қилган — (Абдуллоҳ) деди: У зотга оталаримиз бизни буюрган иш ҳақида гапирди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ бир муддат жим турдилар ва нигоҳларини уй шипига кўтардилар, ҳатто бизга (жавоб) беришни жуда чўздилар, биз у зот бизга ҳеч нарса қайтармайдилар деб ўйладик, ҳатто биз Зайнабнинг парда ортидан қўли билан ишора қилаётганини кўрдик — у бизнинг шошилмаслигимизни ва Расулуллоҳ ﷺ бизнинг ишимиз (ҳақида ўйлаб турганликларини) билдирмоқчи эди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ бошларини пастга эгиб, бизга: «Албатта бу садақа одамларнинг кири, холос. У Муҳаммадга ҳам, Муҳаммаднинг оиласига ҳам ҳалол эмас. Менга Навфал ибн ал-Ҳорисни чақиринглар», дедилар. Бас, Навфал ибн ал-Ҳорис у зотнинг ҳузурларига чақирилди. У зот: «Эй Навфал, Абдулмутталибни (қизингга) уйлантир», дедилар. Навфал мени (қизига) уйлантирди. Сўнг Набий ﷺ: «Менга Маҳмия ибн Жазъни чақиринглар», дедилар. У Бану Зубайддан бўлган бир киши эди, Расулуллоҳ ﷺ уни хумуслар (бешдан бирлар) устига тайинлаган эдилар. Расулуллоҳ ﷺ Маҳмияга: «Ал-Фазлни (қизингга) уйлантир», дедилар. У уни (қизига) уйлантирди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Тургин ва хумусдан уларнинг номидан бунча-бунча маҳр тўла», дедилар. Абдуллоҳ ибн ал-Ҳорис унинг (миқдорини) менга айтмади.