حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ {الم غُلِبَتْ الرُّومُ} قَالَ غُلِبَتْ وَغَلَبَتْ قَالَ كَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَرَ فَارِسُ عَلَى الرُّومِ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ أَوْثَانٍ وَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَرَ الرُّومُ عَلَى فَارِسَ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ كِتَابٍ فَذَكَرُوهُ لِأَبِي بَكْرٍ فَذَكَرَهُ أَبُو بَكْرٍ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُمْ سَيَغْلِبُونَ قَالَ فَذَكَرَهُ أَبُو بَكْرٍ لَهُمْ فَقَالُوا اجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ أَجَلًا فَإِنْ ظَهَرْنَا كَانَ لَنَا كَذَا وَكَذَا وَإِنْ ظَهَرْتُمْ كَانَ لَكُمْ كَذَا وَكَذَا فَجَعَلَ أَجَلًا خَمْسَ سِنِينَ فَلَمْ يَظْهَرُوا فَذَكَرَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا جَعَلْتَهَا إِلَى دُونَ قَالَ أُرَاهُ قَالَ الْعَشْرِ قَالَ قَالَ سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ الْبِضْعُ مَا دُونَ الْعَشْرِ ثُمَّ ظَهَرَتْ الرُّومُ بَعْدُ قَالَ فَذَلِكَ قَوْلُهُ {الم غُلِبَتْ الرُّومُ إِلَى قَوْلِهِ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ} قَالَ يَفْرَحُونَ {بِنَصْرِ اللَّهِ}
Said ibn Jubayr Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, Alloh taoloning: {Alif, lam, mim. Rumliklar magʻlub boʻldilar} degan soʻzi haqida rivoyat qiladi. U: «Magʻlub boʻldilar va (keyin) gʻolib boʻldilar», dedi. U dedi: Mushriklar fors ahli rumliklar ustidan gʻolib chiqishini yoqtirar edilar, chunki ular butparast edilar; musulmonlar esa rumliklar forslar ustidan gʻolib chiqishini yoqtirar edilar, chunki ular ahli kitob edilar. Buni Abu Bakrga aytdilar, Abu Bakr esa buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ogoh boʻl, albatta ular tezda gʻolib boʻladilar», dedilar. (Roviy) aytdi: Abu Bakr buni ularga aytdi. Ular: «Biz bilan sening oʻrtangda bir muddat belgila: agar biz gʻolib chiqsak, bizga shuncha-shuncha (boʻlsin); agar sizlar gʻolib chiqsangiz, sizlarga shuncha-shuncha (boʻlsin)», dedilar. U besh yil muddat belgiladi, ammo (rumliklar shu muddatda) gʻolib boʻlmadilar. Abu Bakr buni Nabiy ﷺga aytdi. U zot: «Nega uni undan kamroqqa belgilamading?» dedilar. (Roviy) aytdi: Oʻylaymanki, u: «Oʻngacha», dedi. Said ibn Jubayr aytdi: ‹Bizʼ› — oʻndan kam (miqdor)dir. Soʻngra rumliklar keyin gʻolib boʻldilar. U aytdi: Mana shu Alloh taoloning: {Alif, lam, mim. Rumliklar magʻlub boʻldilar} degan (soʻzi)dan to {Oʻsha kunda moʻminlar shod boʻlurlar} degan (soʻzi)gacha boʻlgan soʻzidir. U: «{Allohning nusrati bilan} shod boʻlurlar», dedi.Саид ибн Жубайр Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, Аллоҳ таолонинг: {Алиф, лам, мим. Румликлар мағлуб бўлдилар} деган сўзи ҳақида ривоят қилади. У: «Мағлуб бўлдилар ва (кейин) ғолиб бўлдилар», деди. У деди: Мушриклар форс аҳли румликлар устидан ғолиб чиқишини ёқтирар эдилар, чунки улар бутпараст эдилар; мусулмонлар эса румликлар форслар устидан ғолиб чиқишини ёқтирар эдилар, чунки улар аҳли китоб эдилар. Буни Абу Бакрга айтдилар, Абу Бакр эса буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Огоҳ бўл, албатта улар тезда ғолиб бўладилар», дедилар. (Ровий) айтди: Абу Бакр буни уларга айтди. Улар: «Биз билан сенинг ўртангда бир муддат белгила: агар биз ғолиб чиқсак, бизга шунча-шунча (бўлсин); агар сизлар ғолиб чиқсангиз, сизларга шунча-шунча (бўлсин)», дедилар. У беш йил муддат белгилади, аммо (румликлар шу муддатда) ғолиб бўлмадилар. Абу Бакр буни Набий ﷺга айтди. У зот: «Нега уни ундан камроққа белгиламадинг?» дедилар. (Ровий) айтди: Ўйлайманки, у: «Ўнгача», деди. Саид ибн Жубайр айтди: ‹Бизъ› — ўндан кам (миқдор)дир. Сўнгра румликлар кейин ғолиб бўлдилар. У айтди: Мана шу Аллоҳ таолонинг: {Алиф, лам, мим. Румликлар мағлуб бўлдилар} деган (сўзи)дан то {Ўша кунда мўминлар шод бўлурлар} деган (сўзи)гача бўлган сўзидир. У: «{Аллоҳнинг нусрати билан} шод бўлурлар», деди.