حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي عَمْرَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ الْمُسْلِمُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَرَ الرُّومُ عَلَى فَارِسَ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ كِتَابٍ وَكَانَ الْمُشْرِكُونَ يُحِبُّونَ أَنْ تَظْهَرَ فَارِسُ عَلَى الرُّومِ لِأَنَّهُمْ أَهْلُ أَوْثَانٍ فَذَكَرَ ذَلِكَ الْمُسْلِمُونَ لِأَبِي بَكْرٍ فَذَكَرَ أَبُو بَكْرٍ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُمْ سَيَهْزِمُونَ فَذَكَرَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ لَهُمْ فَقَالُوا اجْعَلْ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ أَجَلًا فَإِنْ ظَهَرُوا كَانَ لَكَ كَذَا وَكَذَا وَإِنْ ظَهَرْنَا كَانَ لَنَا كَذَا وَكَذَا فَجَعَلَ بَيْنَهُمْ أَجَلًا خَمْسَ سِنِينَ فَلَمْ يَظْهَرُوا فَذَكَرَ ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَلَا جَعَلْتَهُ أُرَاهُ قَالَ دُونَ الْعَشْرِ قَالَ وَقَالَ سَعِيدٌ الْبِضْعُ مَا دُونَ الْعَشْرِ قَالَ فَظَهَرَتْ الرُّومُ بَعْدَ ذَلِكَ فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى {الم غُلِبَتْ الرُّومُ فِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَهُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَ فِي بِضْعِ سِنِينَ} قَالَ فَغُلِبَتْ الرُّومُ بَعْدُ ثُمَّ غَلَبَتْ بَعْدُ قَالَ {لِلَّهِ الْأَمْرُ مِنْ قَبْلُ وَمِنْ بَعْدُ وَيَوْمَئِذٍ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ} قَالَ يَفْرَحُ الْمُؤْمِنُونَ بِنَصْرِ اللَّهِ
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Musulmonlar Rumning Forsdan gʻolib kelishini yaxshi koʻrar edilar, chunki ular ahli kitob edi. Mushriklar esa Forsning Rumdan gʻolib kelishini yaxshi koʻrar edilar, chunki ular but ahli edi. Musulmonlar buni Abu Bakrga zikr qildilar, Abu Bakr esa buni Rasululloh ﷺga zikr qildi. Shunda Nabiy ﷺ unga: «Ogoh boʻl, ular albatta yengiladilar», dedilar. Abu Bakr buni ularga aytdi. Ular: «Biz bilan sening orangda bir muddat belgila: agar ular gʻolib kelsalar, senga ancha-muncha (narsa) boʻladi; agar biz gʻolib kelsak, bizga ancha-muncha (narsa) boʻladi», dedilar. Bas, u ular bilan besh yil muddat belgiladi, ammo ular (oʻsha muddatda) gʻolib kelmadilar. Abu Bakr buni Nabiy ﷺga zikr qildi. U zot: «Uni oʻndan kamiga qilsang boʻlmasmidi?» dedilar — oʻylaymanki, u: «oʻndan kam», dedi. (Roviy) dedi: Saʼid aytdi: «Bizʼ — oʻndan kam (muddat)dir». (Roviy) dedi: Shundan keyin Rum gʻolib keldi. Alloh taoloning {Alif, Lom, Mim. Rum eng yaqin yerda magʻlub boʻldi. Ular magʻlubiyatlaridan keyin bir necha yil ichida gʻolib boʻladilar} degani shudir. (Roviy) dedi: Rum keyin magʻlub boʻldi, soʻng keyin gʻolib boʻldi. {Ish avval ham, keyin ham Allohnikidir. Oʻsha kunda moʻminlar Allohning nusrati bilan xursand boʻladilar} dedi. U: «Moʻminlar Allohning nusrati bilan xursand boʻladilar», dedi.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Мусулмонлар Румнинг Форсдан ғолиб келишини яхши кўрар эдилар, чунки улар аҳли китоб эди. Мушриклар эса Форснинг Румдан ғолиб келишини яхши кўрар эдилар, чунки улар бут аҳли эди. Мусулмонлар буни Абу Бакрга зикр қилдилар, Абу Бакр эса буни Расулуллоҳ ﷺга зикр қилди. Шунда Набий ﷺ унга: «Огоҳ бўл, улар албатта енгиладилар», дедилар. Абу Бакр буни уларга айтди. Улар: «Биз билан сенинг орангда бир муддат белгила: агар улар ғолиб келсалар, сенга анча-мунча (нарса) бўлади; агар биз ғолиб келсак, бизга анча-мунча (нарса) бўлади», дедилар. Бас, у улар билан беш йил муддат белгилади, аммо улар (ўша муддатда) ғолиб келмадилар. Абу Бакр буни Набий ﷺга зикр қилди. У зот: «Уни ўндан камига қилсанг бўлмасмиди?» дедилар — ўйлайманки, у: «ўндан кам», деди. (Ровий) деди: Саъид айтди: «Бизъ — ўндан кам (муддат)дир». (Ровий) деди: Шундан кейин Рум ғолиб келди. Аллоҳ таолонинг {Алиф, Лом, Мим. Рум энг яқин ерда мағлуб бўлди. Улар мағлубиятларидан кейин бир неча йил ичида ғолиб бўладилар} дегани шудир. (Ровий) деди: Рум кейин мағлуб бўлди, сўнг кейин ғолиб бўлди. {Иш аввал ҳам, кейин ҳам Аллоҳникидир. Ўша кунда мўминлар Аллоҳнинг нусрати билан хурсанд бўладилар} деди. У: «Мўминлар Аллоҳнинг нусрати билан хурсанд бўладилар», деди.