حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا أَبُو التَّيَّاحِ عَنْ مُوسَى بْنِ سَلَمَةَ قَالَحَجَجْتُ أَنَا وَسِنَانُ بْنُ سَلَمَةَ وَمَعَ سِنَانٍ بَدَنَةٌ فَأَزْحَفَتْ عَلَيْهِ فَعَيَّ بِشَأْنِهَا فَقُلْتُ لَئِنْ قَدِمْتُ مَكَّةَ لَأَسْتَبْحِثَنَّ عَنْ هَذَا قَالَ فَلَمَّا قَدِمْنَا مَكَّةَ قُلْتُ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى ابْنِ عَبَّاسٍ فَدَخَلْنَا عَلَيْهِ وَعِنْدَهُ جَارِيَةٌ وَكَانَ لِي حَاجَتَانِ وَلِصَاحِبِي حَاجَةٌ فَقَالَ أَلَا أُخْلِيكَ قُلْتُ لَا فَقُلْتُ كَانَتْ مَعِي بَدَنَةٌ فَأَزْحَفَتْ عَلَيْنَا فَقُلْتُ لَئِنْ قَدِمْتُ مَكَّةَ لَأَسْتَبْحِثَنَّ عَنْ هَذَا فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْبُدْنِ مَعَ فُلَانٍ وَأَمَرَهُ فِيهَا بِأَمْرِهِ فَلَمَّا قَفَّا رَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَصْنَعُ بِمَا أَزْحَفَ عَلَيَّ مِنْهَا قَالَ انْحَرْهَا وَاصْبُغْ نَعْلَهَا فِي دَمِهَا وَاضْرِبْهُ عَلَى صَفْحَتِهَا وَلَا تَأْكُلْ مِنْهَا أَنْتَ وَلَا أَحَدٌ مِنْ رُفْقَتِكَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَكُونُ فِي هَذِهِ الْمَغَازِي فَأُغْنَمُ فَأُعْتِقُ عَنْ أُمِّي أَفَيُجْزِئُ عَنْهَا أَنْ أُعْتِقَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَمَرَتْ امْرَأَةُ سَلْمَانَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيَّ أَنْ يَسْأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ أُمِّهَا تُوُفِّيَتْ وَلَمْ تَحْجُجْ أَيُجْزِئُ عَنْهَا أَنْ تَحُجَّ عَنْهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ لَوْ كَانَ عَلَى أُمِّهَا دَيْنٌ فَقَضَتْهُ عَنْهَا أَكَانَ يُجْزِئُ عَنْ أُمِّهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَلْتَحْجُجْ عَنْ أُمِّهَا وَسَأَلَهُ عَنْ مَاءِ الْبَحْرِ فَقَالَ مَاءُ الْبَحْرِ طَهُورٌ
Muso ibn Salama aytdi: Men va Sinon ibn Salama haj qildik. Sinonning yonida bir qurbonlik tuyasi bor edi; u yoʻlda holdan toydi va (Sinon) uning ishida oʻzini yoʻqotib qoʻydi. Men: «Agar Makkaga borsam, albatta bu haqda surishtiraman», dedim. (Roviy) aytdi: Makkaga kelganimizda men: «Bizni Ibn Abbosning oldiga olib bor», dedim. Bas, uning huzuriga kirdik; yonida bir joriya bor edi. Mening ikkita hojatim, sherigimning esa bitta hojati bor edi. U: «Seni xoli qilib qoʻyaymi?» dedi. Men: «Yoʻq», dedim va: «Men bilan bir qurbonlik tuyasi bor edi, u bizga (yoʻlda) holdan toydi. Men: agar Makkaga borsam, bu haqda albatta surishtiraman, degan edim», dedim. Shunda Ibn Abbos dedi: «Rasululloh ﷺ falonchi bilan qurbonlik tuyalarini joʻnatdilar va unga ular haqida oʻz buyrugʻini buyurdilar. U ortga qaytib ketgach, qaytib kelib: ‹Yo Rasululloh, ulardan holdan toyganini nima qilay?› dedi. U zot: ‹Uni soʻy, soʻng uning naʼlini qoniga botir va uni uning yon(bagʻri)ga ur; undan sen ham, sheriklaringdan hech kim ham yemasin›, dedilar». (Roviy) aytdi: Men unga: «Men shu gʻazotlarda boʻlaman va gʻanimat olaman, soʻng onam uchun (qul) ozod qilaman; ozod qilishim uning oʻrniga kifoya qiladimi?» dedim. Shunda Ibn Abbos dedi: «Salmon ibn Abdulloh al-Juhaniyning xotini undan Rasululloh ﷺdan onasi haqida soʻrashini talab qildi: onasi haj qilmay vafot etgan edi; uning oʻrniga haj qilsa, kifoya qiladimi (deb). Shunda Nabiy ﷺ: ‹Aytgin-chi, agar onasining zimmasida qarz boʻlsa-yu, uni onasi uchun toʻlasa, onasi tomonidan kifoya qilarmidi?› dedilar. U: ‹Ha›, dedi. U zot: ‹Bas, onasi uchun haj qilsin›, dedilar». Yana undan dengiz suvi haqida soʻradi. U: «Dengiz suvi pokdir», dedi.Мусо ибн Салама айтди: Мен ва Синон ибн Салама ҳаж қилдик. Синоннинг ёнида бир қурбонлик туяси бор эди; у йўлда ҳолдан тойди ва (Синон) унинг ишида ўзини йўқотиб қўйди. Мен: «Агар Маккага борсам, албатта бу ҳақда суриштираман», дедим. (Ровий) айтди: Маккага келганимизда мен: «Бизни Ибн Аббоснинг олдига олиб бор», дедим. Бас, унинг ҳузурига кирдик; ёнида бир жория бор эди. Менинг иккита ҳожатим, шеригимнинг эса битта ҳожати бор эди. У: «Сени холи қилиб қўяйми?» деди. Мен: «Йўқ», дедим ва: «Мен билан бир қурбонлик туяси бор эди, у бизга (йўлда) ҳолдан тойди. Мен: агар Маккага борсам, бу ҳақда албатта суриштираман, деган эдим», дедим. Шунда Ибн Аббос деди: «Расулуллоҳ ﷺ фалончи билан қурбонлик туяларини жўнатдилар ва унга улар ҳақида ўз буйруғини буюрдилар. У ортга қайтиб кетгач, қайтиб келиб: ‹Ё Расулуллоҳ, улардан ҳолдан тойганини нима қилай?› деди. У зот: ‹Уни сўй, сўнг унинг наълини қонига ботир ва уни унинг ён(бағри)га ур; ундан сен ҳам, шерикларингдан ҳеч ким ҳам емасин›, дедилар». (Ровий) айтди: Мен унга: «Мен шу ғазотларда бўламан ва ғанимат оламан, сўнг онам учун (қул) озод қиламан; озод қилишим унинг ўрнига кифоя қиладими?» дедим. Шунда Ибн Аббос деди: «Салмон ибн Абдуллоҳ ал-Жуҳанийнинг хотини ундан Расулуллоҳ ﷺдан онаси ҳақида сўрашини талаб қилди: онаси ҳаж қилмай вафот этган эди; унинг ўрнига ҳаж қилса, кифоя қиладими (деб). Шунда Набий ﷺ: ‹Айтгин-чи, агар онасининг зиммасида қарз бўлса-ю, уни онаси учун тўласа, онаси томонидан кифоя қилармиди?› дедилар. У: ‹Ҳа›, деди. У зот: ‹Бас, онаси учун ҳаж қилсин›, дедилар». Яна ундан денгиз суви ҳақида сўради. У: «Денгиз суви покдир», деди.