حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ قَالَ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَبَيْنَمَا رَجُلٌ فِيمَنْ كَانَ قَبْلَكُمْ كَانَ فِي مَمْلَكَتِهِ فَتَفَكَّرَ فَعَلِمَ أَنَّ ذَلِكَ مُنْقَطِعٌ عَنْهُ وَأَنَّ مَا هُوَ فِيهِ قَدْ شَغَلَهُ عَنْ عِبَادَةِ رَبِّهِ فَتَسَرَّبَ فَانْسَابَ ذَاتَ لَيْلَةٍ مِنْ قَصْرِهِ فَأَصْبَحَ فِي مَمْلَكَةِ غَيْرِهِ وَأَتَى سَاحِلَ الْبَحْرِ وَكَانَ بِهِ يَضْرِبُ اللَّبِنَ بِالْأَجْرِ فَيَأْكُلُ وَيَتَصَدَّقُ بِالْفَضْلِ فَلَمْ يَزَلْ كَذَلِكَ حَتَّى رَقِيَ أَمْرُهُ إِلَى مَلِكِهِمْ وَعِبَادَتُهُ وَفَضْلُهُ فَأَرْسَلَ مَلِكُهُمْ إِلَيْهِ أَنْ يَأْتِيَهُ فَأَبَى أَنْ يَأْتِيَهُ فَأَعَادَ ثُمَّ أَعَادَ إِلَيْهِ فَأَبَى أَنْ يَأْتِيَهُ وَقَالَ مَا لَهُ وَمَا لِي قَالَ فَرَكِبَ الْمَلِكُ فَلَمَّا رَآهُ الرَّجُلُ وَلَّى هَارِبًا فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ الْمَلِكُ رَكَضَ فِي أَثَرِهِ فَلَمْ يُدْرِكْهُ قَالَ فَنَادَاهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ إِنَّهُ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنِّي بَأْسٌ فَأَقَامَ حَتَّى أَدْرَكَهُ فَقَالَ لَهُ مَنْ أَنْتَ رَحِمَكَ اللَّهُ قَالَ أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ صَاحِبُ مُلْكِ كَذَا وَكَذَا تَفَكَّرْتُ فِي أَمْرِي فَعَلِمْتُ أَنَّ مَا أَنَا فِيهِ مُنْقَطِعٌ فَإِنَّهُ قَدْ شَغَلَنِي عَنْ عِبَادَةِ رَبِّي فَتَرَكْتُهُ وَجِئْتُ هَاهُنَا أَعْبُدُ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ مَا أَنْتَ بِأَحْوَجَ إِلَى مَا صَنَعْتَ مِنِّي قَالَ ثُمَّ نَزَلَ عَنْ دَابَّتِهِ فَسَيَّبَهَا ثُمَّ تَبِعَهُ فَكَانَا جَمِيعًا يَعْبُدَانِ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَدَعَوَا اللَّهَ أَنْ يُمِيتَهُمَا جَمِيعًا قَالَ فَمَاتَا قَالَ لَوْ كُنْتُ بِرُمَيْلَةِ مِصْرَ لَأَرَيْتُكُمْ
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Sizlardan oldin oʻtganlar ichida bir kishi oʻz mamlakatida (podshoh) edi. U fikr yuritib, bu (saltanat) undan uzilishini va oʻzi turgan holat uni Robbining ibodatidan mashgʻul qilib qoʻyganini bildi. Shunda u bir kecha qasridan sirgʻalib chiqib ketdi va tongni boshqa birovning mamlakatida qarshi oldi. U dengiz sohiliga keldi va u yerda haq evaziga gʻisht quyar, (topganini) yer, ortiqchasini sadaqa qilar edi. U shu holda davom etdi, nihoyat uning xabari, ibodati va fazli ularning podshohiga yetdi. Podshohlari uning oldiga: huzurimga kelsin, deb odam yubordi. U borishdan bosh tortdi. Podshoh yana takrorladi, soʻng yana takrorladi, u esa borishdan bosh tortdi va: «Uning menda nima ishi bor, mening unda nima ishim bor?» dedi. Shunda podshoh oʻzi otlanib keldi. U kishi uni koʻrgach, qochib ketdi. Podshoh buni koʻrib, ortidan chopdi, ammo unga yeta olmadi. Soʻng unga: «Ey Allohning bandasi, mendan senga ziyon yoʻq», deb nido qildi. Shunda u toʻxtadi, podshoh unga yetib keldi va: «Alloh senga rahm qilsin, sen kimsan?» dedi. U: «Men falon ibn falonman, falon-falon mulkning egasi edim. Oʻz ishim haqida fikr yuritib, oʻzim turgan holat uzilib ketishini va u meni Robbimning ibodatidan mashgʻul qilib qoʻyganini bildim. Shuning uchun uni tark etdim va bu yerga kelib, Robbim azza va jallaga ibodat qilyapman», dedi. Podshoh: «Sen qilgan ishga men sendan koʻra muhtojroqman», dedi. Soʻng u ulovidan tushib, uni boʻsh qoʻyib yubordi va unga ergashdi. Ikkalasi birgalikda Alloh azza va jallaga ibodat qilar edilar. Ular Allohdan ikkalasini birga vafot ettirishini soʻrab duo qildilar. Bas, ikkalasi (birga) vafot etdilar. (Ibn Masʼud) aytdi: Agar Misrning Rumaylasida boʻlganimda, sizlarga koʻrsatgan boʻlardim.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Сизлардан олдин ўтганлар ичида бир киши ўз мамлакатида (подшоҳ) эди. У фикр юритиб, бу (салтанат) ундан узилишини ва ўзи турган ҳолат уни Роббининг ибодатидан машғул қилиб қўйганини билди. Шунда у бир кеча қасридан сирғалиб чиқиб кетди ва тонгни бошқа бировнинг мамлакатида қарши олди. У денгиз соҳилига келди ва у ерда ҳақ эвазига ғишт қуяр, (топганини) ер, ортиқчасини садақа қилар эди. У шу ҳолда давом этди, ниҳоят унинг хабари, ибодати ва фазли уларнинг подшоҳига етди. Подшоҳлари унинг олдига: ҳузуримга келсин, деб одам юборди. У боришдан бош тортди. Подшоҳ яна такрорлади, сўнг яна такрорлади, у эса боришдан бош тортди ва: «Унинг менда нима иши бор, менинг унда нима ишим бор?» деди. Шунда подшоҳ ўзи отланиб келди. У киши уни кўргач, қочиб кетди. Подшоҳ буни кўриб, ортидан чопди, аммо унга ета олмади. Сўнг унга: «Эй Аллоҳнинг бандаси, мендан сенга зиён йўқ», деб нидо қилди. Шунда у тўхтади, подшоҳ унга етиб келди ва: «Аллоҳ сенга раҳм қилсин, сен кимсан?» деди. У: «Мен фалон ибн фалонман, фалон-фалон мулкнинг эгаси эдим. Ўз ишим ҳақида фикр юритиб, ўзим турган ҳолат узилиб кетишини ва у мени Роббимнинг ибодатидан машғул қилиб қўйганини билдим. Шунинг учун уни тарк этдим ва бу ерга келиб, Роббим азза ва жаллага ибодат қиляпман», деди. Подшоҳ: «Сен қилган ишга мен сендан кўра муҳтожроқман», деди. Сўнг у уловидан тушиб, уни бўш қўйиб юборди ва унга эргашди. Иккаласи биргаликда Аллоҳ азза ва жаллага ибодат қилар эдилар. Улар Аллоҳдан иккаласини бирга вафот эттиришини сўраб дуо қилдилар. Бас, иккаласи (бирга) вафот этдилар. (Ибн Масъуд) айтди: Агар Мисрнинг Румайласида бўлганимда, сизларга кўрсатган бўлардим.