حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى قَالَ سَمِعْتُ حُدَيْجًا أَخَا زُهَيْرِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ قَالَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّجَاشِيِّ وَنَحْنُ نَحْوٌ مِنْ ثَمَانِينَ رَجُلًا فِيهِمْ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ وَجَعْفَرٌ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُرْفُطَةَ وَعُثْمَانُ بْنُ مَظْعُونٍ وَأَبُو مُوسَى فَأَتَوْا النَّجَاشِيَّ وَبَعَثَتْ قُرَيْشٌ عَمْرَو بْنَ الْعَاصِ وَعُمَارَةَ بْنَ الْوَلِيدِ بِهَدِيَّةٍ فَلَمَّا دَخَلَا عَلَى النَّجَاشِيِّ سَجَدَا لَهُ ثُمَّ ابْتَدَرَاهُ عَنْ يَمِينِهِ وَعَنْ شِمَالِهِ ثُمَّ قَالَا لَهُ إِنَّ نَفَرًا مِنْ بَنِي عَمِّنَا نَزَلُوا أَرْضَكَ وَرَغِبُوا عَنَّا وَعَنْ مِلَّتِنَا قَالَ فَأَيْنَ هُمْ قَالَ هُمْ فِي أَرْضِكَ فَابْعَثْ إِلَيْهِمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَقَالَ جَعْفَرٌ أَنَا خَطِيبُكُمْ الْيَوْمَ فَاتَّبَعُوهُ فَسَلَّمَ وَلَمْ يَسْجُدْ فَقَالُوا لَهُ مَا لَكَ لَا تَسْجُدُ لِلْمَلِكِ قَالَ إِنَّا لَا نَسْجُدُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَمَا ذَاكَ قَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ بَعَثَ إِلَيْنَا رَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَمَرَنَا أَنْ لَا نَسْجُدَ لِأَحَدٍ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَأَمَرَنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ فَإِنَّهُمْ يُخَالِفُونَكَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ قَالَ مَا تَقُولُونَ فِي عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأُمِّهِ قَالُوا نَقُولُ كَمَا قَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ كَلِمَةُ اللَّهِ وَرُوحُهُ أَلْقَاهَا إِلَى الْعَذْرَاءِ الْبَتُولِ الَّتِي لَمْ يَمَسَّهَا بَشَرٌ وَلَمْ يَفْرِضْهَا وَلَدٌ قَالَ فَرَفَعَ عُودًا مِنْ الْأَرْضِ ثُمَّ قَالَ يَا
Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni Najoshiyning oldiga yubordilar; biz sakson chogʻli kishi edik, ularning ichida Abdulloh ibn Masʼud, Jaʼfar, Abdulloh ibn Urfuta, Usmon ibn Mazʼun va Abu Muso bor edi. Ular Najoshiyning huzuriga bordilar. Quraysh esa Amr ibn Os bilan Umora ibn Validni hadya bilan yuborgan edi. Ikkovi Najoshiyning huzuriga kirganida, unga sajda qildilar, soʻng shoshib uning oʻng va chap tomonidan (oʻrin) olishdi, keyin unga: «Amakivachchalarimizdan bir necha kishi sening yeringga tushdi; ular bizdan va bizning millatimizdan yuz oʻgirdilar», deyishdi. U: «Ular qayerda?» dedi. (Amr): «Ular sening yeringda, ularga (odam) yubor», dedi. U ularga (odam) yubordi. Shunda Jaʼfar: «Bugun sizlarning soʻzlovchingiz menman», dedi va ular unga ergashdilar. U salom berdi, ammo sajda qilmadi. Ular unga: «Nega podshohga sajda qilmayapsan?» deyishdi. U: «Biz Alloh azza va jalladan boshqaga sajda qilmaymiz», dedi. (Najoshiy): «Bu nima degani?» dedi. U: «Albatta Alloh azza va jalla bizga oʻz Rasulini ﷺ yubordi va bizni Alloh azza va jalladan boshqa hech kimga sajda qilmaslikka buyurdi hamda bizni namoz va zakotga buyurdi», dedi. Amr ibn Os: «Ular Iso ibn Maryam haqida senga xolifdirlar», dedi. (Najoshiy): «Iso ibn Maryam va uning onasi haqida nima deysizlar?» dedi. Ular: «Biz Alloh azza va jalla aytganidek deymiz: u — Allohning kalimasi va Uning ruhidir; (Alloh) uni hech bir odam tegmagan va farzand koʻrmagan pokiza qizga tashlagan», deyishdi. Shunda u yerdan bir choʻpni koʻtardi, soʻng: «Ey…», dedi.Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни Нажошийнинг олдига юбордилар; биз саксон чоғли киши эдик, уларнинг ичида Абдуллоҳ ибн Масъуд, Жаъфар, Абдуллоҳ ибн Урфута, Усмон ибн Мазъун ва Абу Мусо бор эди. Улар Нажошийнинг ҳузурига бордилар. Қурайш эса Амр ибн Ос билан Умора ибн Валидни ҳадя билан юборган эди. Иккови Нажошийнинг ҳузурига кирганида, унга сажда қилдилар, сўнг шошиб унинг ўнг ва чап томонидан (ўрин) олишди, кейин унга: «Амакиваччаларимиздан бир неча киши сенинг ерингга тушди; улар биздан ва бизнинг миллатимиздан юз ўгирдилар», дейишди. У: «Улар қаерда?» деди. (Амр): «Улар сенинг ерингда, уларга (одам) юбор», деди. У уларга (одам) юборди. Шунда Жаъфар: «Бугун сизларнинг сўзловчингиз менман», деди ва улар унга эргашдилар. У салом берди, аммо сажда қилмади. Улар унга: «Нега подшоҳга сажда қилмаяпсан?» дейишди. У: «Биз Аллоҳ азза ва жалладан бошқага сажда қилмаймиз», деди. (Нажоший): «Бу нима дегани?» деди. У: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла бизга ўз Расулини ﷺ юборди ва бизни Аллоҳ азза ва жалладан бошқа ҳеч кимга сажда қилмасликка буюрди ҳамда бизни намоз ва закотга буюрди», деди. Амр ибн Ос: «Улар Исо ибн Марям ҳақида сенга холифдирлар», деди. (Нажоший): «Исо ибн Марям ва унинг онаси ҳақида нима дейсизлар?» деди. Улар: «Биз Аллоҳ азза ва жалла айтганидек деймиз: у — Аллоҳнинг калимаси ва Унинг руҳидир; (Аллоҳ) уни ҳеч бир одам тегмаган ва фарзанд кўрмаган покиза қизга ташлаган», дейишди. Шунда у ердан бир чўпни кўтарди, сўнг: «Эй…», деди.