حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالَ قُلْنَا لَا قَالَ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ قَالَ قُلْنَا لَا قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَذَلِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ قَالَ فَيُقَالُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتْبَعْهُ قَالَ فَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الشَّمْسَ الشَّمْسَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ وَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْقَمَرَ الْقَمَرَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ وَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْأَوْثَانَ الْأَوْثَانَ وَالَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْأَصْنَامَ الْأَصْنَامَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ قَالَ وَكُلُّ مَنْ كَانَ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَتَّى يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَبْقَى الْمُؤْمِنُونَ وَمُنَافِقُوهُمْ بَيْنَ ظَهْرَيْهِمْ وَبَقَايَا أَهْلِ الْكِتَابِ وَقَلَّلَهُمْ بِيَدِهِ قَالَ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ اللَّهَ وَلَمْ نَرَ اللَّهَ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ إِلَّا وَقَعَ سَاجِدًا وَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَسْجُدُ رِيَاءً وَسُمْعَةً إِلَّا
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ dan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, qiyomat kuni Robbimizni koʻramizmi?» dedik. U zot: «Oldida bulut boʻlmagan quyoshni koʻrishda xalaqit koʻrasizmi?» dedilar. Biz: «Yoʻq», dedik. U zot: «Toʻlin oy kechasida oldida bulut boʻlmagan oyni koʻrishda xalaqit koʻrasizmi?» dedilar. Biz: «Yoʻq», dedik. U zot: «Bas, sizlar qiyomat kuni Robbingizni xuddi shunday koʻrasizlar. Alloh qiyomat kuni odamlarni bir maydonga toʻplaydi», dedilar. «Soʻng: ‹Kim biror narsaga ibodat qilgan boʻlsa, unga ergashsin›, deyiladi. Quyoshga ibodat qilganlar quyoshga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar; oyga ibodat qilganlar oyga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar; butlarga ibodat qilganlar butlarga, sanamlarga ibodat qilganlar sanamlarga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar. Allohdan boshqa ibodat qilingan har bir (narsaning ergashuvchisi) doʻzaxga qulaydi». Rasululloh ﷺ dedilar: «Soʻng moʻminlar, ular orasidagi munofiqlari va ahli kitobning qoldiqlari qoladi» — va qoʻllari bilan ularning ozligiga ishora qildilar. «Soʻng ularning oldiga Alloh azza va jalla kelib: ‹Ibodat qilgan narsangizga ergashmaysizlarmi?› deydi. Ular: ‹Biz Allohga ibodat qilar edik va Allohni koʻrmagan edik›, deydilar. Shunda soq ochiladi va Allohga sajda qilganlardan hech kim qolmaydi, magar sajdaga yiqiladi; riyo va shuhrat uchun sajda qilganlardan esa hech kim qolmaydi, magar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қиёмат куни Роббимизни кўрамизми?» дедик. У зот: «Олдида булут бўлмаган қуёшни кўришда халақит кўрасизми?» дедилар. Биз: «Йўқ», дедик. У зот: «Тўлин ой кечасида олдида булут бўлмаган ойни кўришда халақит кўрасизми?» дедилар. Биз: «Йўқ», дедик. У зот: «Бас, сизлар қиёмат куни Роббингизни худди шундай кўрасизлар. Аллоҳ қиёмат куни одамларни бир майдонга тўплайди», дедилар. «Сўнг: ‹Ким бирор нарсага ибодат қилган бўлса, унга эргашсин›, дейилади. Қуёшга ибодат қилганлар қуёшга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар; ойга ибодат қилганлар ойга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар; бутларга ибодат қилганлар бутларга, санамларга ибодат қилганлар санамларга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар. Аллоҳдан бошқа ибодат қилинган ҳар бир (нарсанинг эргашувчиси) дўзахга қулайди». Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Сўнг мўминлар, улар орасидаги мунофиқлари ва аҳли китобнинг қолдиқлари қолади» — ва қўллари билан уларнинг озлигига ишора қилдилар. «Сўнг уларнинг олдига Аллоҳ азза ва жалла келиб: ‹Ибодат қилган нарсангизга эргашмайсизларми?› дейди. Улар: ‹Биз Аллоҳга ибодат қилар эдик ва Аллоҳни кўрмаган эдик›, дейдилар. Шунда соқ очилади ва Аллоҳга сажда қилганлардан ҳеч ким қолмайди, магар саждага йиқилади; риё ва шуҳрат учун сажда қилганлардан эса ҳеч ким қолмайди, магар».