حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ نَاسًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوا فِي سَفَرٍ فَمَرُّوا بِحَيٍّ مِنْ أَحْيَاءِ الْعَرَبِ فَاسْتَضَافُوهُمْ فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمْ فَعَرَضَ لِإِنْسَانٍ مِنْهُمْ فِي عَقْلِهِ أَوْ لُدِغَ قَالَ فَقَالُوا لِأَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ فِيكُمْ مِنْ رَاقٍ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْهُمْ نَعَمْ فَأَتَى صَاحِبَهُمْ فَرَقَاهُ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَبَرَأَ فَأُعْطِيَ قَطِيعًا مِنْ غَنَمٍ فَأَبَى أَنْ يَقْبَلَ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ ذَلِكَ لَهُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا رَقَيْتُهُ إِلَّا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ قَالَ فَضَحِكَ وَقَالَ مَا يُدْرِيكَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ قَالَ ثُمَّ قَالَ خُذُوا وَاضْرِبُوا لِي بِسَهْمٍ مَعَكُمْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning ashoblaridan baʼzi kishilar safarda edilar. Ular arab qabilalaridan bir qabiladan oʻtdilar va ulardan mehmon qilishlarini soʻradilar, lekin ular mehmon qilishdan bosh tortdilar. Shunda ulardan (qabila ahlidan) birining aqliga (bir narsa) tegdi yoki uni (chayon) chaqdi. Ular Rasululloh ﷺ ashoblariga: «Sizlarda ruqya qiluvchi bormi?» dedilar. Ulardan bir kishi: «Ha», dedi. Soʻng u (bemorning) oldiga kelib, unga Fotihatul-kitob bilan ruqya qildi va u sogʻaydi. Unga bir poda qoʻy berildi, lekin u qabul qilishdan bosh tortdi, toki Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, buni u zotga aytdi va: «Yo Rasululloh, sizni haq bilan yuborgan Zotga qasamki, men faqat Fotihatul-kitob bilan ruqya qildim, xolos», dedi. Shunda u zot kulib: «Uning ruqya ekanini qayoqdan bilding?» dedilar. Soʻng: «Olinglar va men uchun ham oʻzlaringiz bilan birga ulush ajratinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг ашобларидан баъзи кишилар сафарда эдилар. Улар араб қабилаларидан бир қабиладан ўтдилар ва улардан меҳмон қилишларини сўрадилар, лекин улар меҳмон қилишдан бош тортдилар. Шунда улардан (қабила аҳлидан) бирининг ақлига (бир нарса) тегди ёки уни (чаён) чақди. Улар Расулуллоҳ ﷺ ашобларига: «Сизларда руқя қилувчи борми?» дедилар. Улардан бир киши: «Ҳа», деди. Сўнг у (беморнинг) олдига келиб, унга Фотиҳатул-китоб билан руқя қилди ва у соғайди. Унга бир пода қўй берилди, лекин у қабул қилишдан бош тортди, токи Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, буни у зотга айтди ва: «Ё Расулуллоҳ, сизни ҳақ билан юборган Зотга қасамки, мен фақат Фотиҳатул-китоб билан руқя қилдим, холос», деди. Шунда у зот кулиб: «Унинг руқя эканини қаёқдан билдинг?» дедилар. Сўнг: «Олинглар ва мен учун ҳам ўзларингиз билан бирга улуш ажратинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ يَعْنِي ابْنَ زَاذَانَ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ أَوْ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نَحْزِرُ قِيَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الظُّهْرِ وَالْعَصْرِ قَالَ فَحَزَرْنَا قِيَامَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الظُّهْرِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ قَدْرَ قِرَاءَةِ ثَلَاثِينَ آيَةً قَدْرَ قِرَاءَةِ سُورَةِ تَنْزِيلُ السَّجْدَةِ قَالَ وَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الْأُخْرَيَيْنِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ ذَلِكَ قَالَ وَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الْعَصْرِ فِي الرَّكْعَتَيْنِ الْأُولَيَيْنِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ ذَلِكَ قَالَ وَحَزَرْنَا قِيَامَهُ فِي الْأُخْرَيَيْنِ عَلَى النِّصْفِ مِنْ الْأُولَيَيْنِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺning peshin va asrdagi qiyomlarini chamalar edik. Rasululloh ﷺning peshindagi dastlabki ikki rakatdagi qiyomlarini oʻttiz oyat oʻqilishi miqdorida — {Alif Lom Mim tanzil} sajdasi oʻqilishi miqdorida deb chamaladik. U aytdi: Oxirgi ikki rakatdagi qiyomlarini esa buning yarmicha deb chamaladik. U aytdi: Asrning dastlabki ikki rakatidagi qiyomlarini ham buning yarmicha deb chamaladik. U aytdi: Oxirgi ikki rakatdagi qiyomlarini esa dastlabki ikkisining yarmicha deb chamaladik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺнинг пешин ва асрдаги қиёмларини чамалар эдик. Расулуллоҳ ﷺнинг пешиндаги дастлабки икки ракатдаги қиёмларини ўттиз оят ўқилиши миқдорида — {Алиф Лом Мим танзил} саждаси ўқилиши миқдорида деб чамаладик. У айтди: Охирги икки ракатдаги қиёмларини эса бунинг ярмича деб чамаладик. У айтди: Асрнинг дастлабки икки ракатидаги қиёмларини ҳам бунинг ярмича деб чамаладик. У айтди: Охирги икки ракатдаги қиёмларини эса дастлабки иккисининг ярмича деб чамаладик.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَا سَيِّدُ وَلَدِ آدَمَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ وَأَنَا أَوَّلُ شَافِعٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Men Qiyomat kunida Odam farzandlarining sayyidiman, (lekin) maqtanmayman. Qiyomat kunida yer birinchi boʻlib men uchun yoriladi, (lekin) maqtanmayman. Qiyomat kunida birinchi shafoat qiluvchi menman, (lekin) maqtanmayman».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Мен Қиёмат кунида Одам фарзандларининг саййидиман, (лекин) мақтанмайман. Қиёмат кунида ер биринчи бўлиб мен учун ёрилади, (лекин) мақтанмайман. Қиёмат кунида биринчи шафоат қилувчи менман, (лекин) мақтанмайман».

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّقَالَ جَاءَ مَاعِزُ بْنُ مَالِكٍ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ أَتَى فَاحِشَةً فَرَدَّهُ مِرَارًا قَالَ ثُمَّ أَمَرَ بِهِ فَرُجِمَ قَالَ فَانْطَلَقْنَا فَرَجَمْنَاهُ قَالَ فَانْطَلَقْنَا إِلَى الْحَرَّةِ فَرَجَمْنَاهُ ثُمَّ وَلَّيْنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْنَاهُ فَلَمَّا كَانَ مِنْ الْعَشِيِّ قَالَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ مَا بَالُ أَقْوَامٍسَقَطَتْ عَلَى أَبِي كَلِمَةٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Moiz ibn Molik Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib, u zotga oʻzining fohisha ish qilganini xabar berdi. U zot uni bir necha marta qaytardilar. Soʻng (u zot) uning (haddini ado etishga) buyurdilar va u toshboʻron qilindi. Bas, biz borib, uni toshboʻron qildik. Biz Harraga borib, uni toshboʻron qildik, soʻng Rasululloh ﷺning huzurlariga qaytib, u zotga xabar berdik. Kechqurun boʻlganda u zot Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng: «Baʼzi qavmlarga nima boʻldiki…» dedilar. Otamdan bir soʻz tushib qolgan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Моиз ибн Молик Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотга ўзининг фоҳиша иш қилганини хабар берди. У зот уни бир неча марта қайтардилар. Сўнг (у зот) унинг (ҳаддини адо этишга) буюрдилар ва у тошбўрон қилинди. Бас, биз бориб, уни тошбўрон қилдик. Биз Ҳаррага бориб, уни тошбўрон қилдик, сўнг Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига қайтиб, у зотга хабар бердик. Кечқурун бўлганда у зот Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг: «Баъзи қавмларга нима бўлдики…» дедилар. Отамдан бир сўз тушиб қолган.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْأَنْصَارِ كَانَتْ بِهِ حَاجَةٌ فَقَالَ لَهُ أَهْلُهُ ائْتِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْأَلْهُ فَأَتَاهُ وَهُوَ يَخْطُبُ وَهُوَ يَقُولُ مَنْ اسْتَعَفَّ أَعَفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ وَمَنْ سَأَلَنَا فَوَجَدْنَا لَهُ أَعْطَيْنَاهُ قَالَ فَذَهَبَ وَلَمْ يَسْأَلْ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, ansorlardan bir kishining ehtiyoji bor edi. Ahli unga: «Nabiy ﷺning oldilariga borib, soʻra», dedilar. U kelsa, u zot xutba qilar va: «Kim iffat tilasa, Alloh uni iffatli qiladi; kim (soʻrashdan) beniyoz boʻlishni istasa, Alloh uni beniyoz qiladi; kim bizdan soʻrasa va biz unga (beradigan narsa) topsak, unga beramiz», der edilar. Bas, u (kishi) soʻramay ketdi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, ансорлардан бир кишининг эҳтиёжи бор эди. Аҳли унга: «Набий ﷺнинг олдиларига бориб, сўра», дедилар. У келса, у зот хутба қилар ва: «Ким иффат тиласа, Аллоҳ уни иффатли қилади; ким (сўрашдан) бениёз бўлишни истаса, Аллоҳ уни бениёз қилади; ким биздан сўраса ва биз унга (берадиган нарса) топсак, унга берамиз», дер эдилар. Бас, у (киши) сўрамай кетди.

حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي نُعْمٍ الْبَجَلِيُّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ مَا يَقْتُلُ الْمُحْرِمُ قَالَ الْحَيَّةَ وَالْعَقْرَبَ وَالْفُوَيْسِقَةَ وَيَرْمِي الْغُرَابَ وَلَا يَقْتُلُهُ وَالْكَلْبَ الْعَقُورَ وَالْحِدَأَةَ وَالسَّبُعَ الْعَادِيَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺdan ehromdagi kishi nimalarni oʻldirishi haqida soʻralganda, u zot: «Ilon, chayon va fosiq (sichqon)ni; qargʻani esa uradi-yu, ammo oʻldirmaydi; qopagʻon it, kalxat va (odamga) hujum qiluvchi yirtqich hayvonni (oʻldiradi)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺдан эҳромдаги киши нималарни ўлдириши ҳақида сўралганда, у зот: «Илон, чаён ва фосиқ (сичқон)ни; қарғани эса уради-ю, аммо ўлдирмайди; қопағон ит, калхат ва (одамга) ҳужум қилувчи йиртқич ҳайвонни (ўлдиради)», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي أَخْبَرَنَا أَبُو نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْجَرِّ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِ وَعَنْ التَّمْرِ وَالْبُسْرِ وَعَنْ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ أَنْ يُخْلَطَ بَيْنَهُمَا

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ sopol xum (jarr)da nabiz tayyorlashdan, shuningdek xurmo bilan xom xurmoni hamda xurmo bilan mayizni bir-biriga aralashtirishdan qaytardilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сопол хум (жарр)да набиз тайёрлашдан, шунингдек хурмо билан хом хурмони ҳамда хурмо билан майизни бир-бирига аралаштиришдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ عَنْ أَبِيهِ قَالَ أَنْبَأَنِي أَبُو نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ صَاحِبَ التَّمْرِ أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِتَمْرَةٍ فَأَنْكَرَهَا قَالَ أَنَّى لَكَ هَذَا فَقَالَ اشْتَرَيْنَا بِصَاعَيْنِ مِنْ تَمْرِنَا صَاعًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَيْتُمْ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, xurmo egasi Rasululloh ﷺga bir (xil) xurmo keltirdi, u zot uni gʻalati koʻrib: «Bu senga qayerdan?» dedilar. U: «Biz oʻz xurmomizdan ikki soʻga bir soʻ (xurmo) sotib oldik», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ribo qildingiz», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, хурмо эгаси Расулуллоҳ ﷺга бир (хил) хурмо келтирди, у зот уни ғалати кўриб: «Бу сенга қаердан?» дедилар. У: «Биз ўз хурмомиздан икки сўга бир сў (хурмо) сотиб олдик», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Рибо қилдингиз», дедилар.

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقِّنُوا مَوْتَاكُمْ قَوْلَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlayotganlaringizga ‹La ilaha illalloh›ni talqin qilinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлаётганларингизга ‹Ла илаҳа иллаллоҳ›ни талқин қилинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَلَا أَدُلُّكُمْ عَلَى مَا يُكَفِّرُ اللَّهُ بِهِ الْخَطَايَا وَيَزِيدُ بِهِ فِي الْحَسَنَاتِ قَالُوا بَلَى يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ إِسْبَاغُ الْوُضُوءِ عَلَى الْمَكَارِهِ وَكَثْرَةُ الْخُطَا إِلَى هَذِهِ الْمَسَاجِدِ وَانْتِظَارُ الصَّلَاةِ بَعْدَ الصَّلَاةِ مَا مِنْكُمْ مِنْ رَجُلٍ يَخْرُجُ مِنْ بَيْتِهِ مُتَطَهِّرًا فَيُصَلِّي مَعَ الْمُسْلِمِينَ الصَّلَاةَ ثُمَّ يَجْلِسُ فِي الْمَجْلِسِ يَنْتَظِرُ الصَّلَاةَ الْأُخْرَى إِنَّ الْمَلَائِكَةَ تَقُولُ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَهُ اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ فَإِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاعْدِلُوا صُفُوفَكُمْ وَأَقِيمُوهَا وَسُدُّوا الْفُرَجَ فَإِنِّي أَرَاكُمْ مِنْ وَرَاءِ ظَهْرِي فَإِذَا قَالَ إِمَامُكُمْ اللَّهُ أَكْبَرُ فَقُولُوا اللَّهُ أَكْبَرُ وَإِذَا رَكَعَ فَارْكَعُوا وَإِذَا قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ فَقُولُوا اللَّهُمَّ رَبَّنَا لَكَ الْحَمْدُ وَإِنَّ خَيْرَ الصُّفُوفِ صُفُوفِ الرِّجَالِ الْمُقَدَّمُ وَشَرُّهَا الْمُؤَخَّرُ وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ الْمُؤَخَّرُ وَشَرُّهَا الْمُقَدَّمُ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ إِذَا سَجَدَ الرِّجَالُ فَاغْضُضْنَ أَبْصَارَكُنَّ لَا تَرَيْنَ عَوْرَاتِ الرِّجَالِ مِنْ ضِيقِ الْأُزُرِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Alloh sizlarning xatolaringizni oʻchiradigan va yaxshiliklaringizni koʻpaytiradigan narsani sizlarga koʻrsatib qoʻymaymi?» dedilar. Ular: «Ha, yo Rasululloh», dedilar. U zot dedilar: «Mashaqqatlarga qaramay tahoratni mukammal qilish, mana shu masjidlar tomon qadamlarni koʻpaytirish va bir namozdan soʻng (ikkinchi) namozni kutishdir. Sizlardan biror kishi yoʻqki, uyidan tahoratli chiqib, musulmonlar bilan birga namoz oʻqisa, soʻng majlisda keyingi namozni kutib oʻtirsa, farishtalar: ‹Allohim, uni magʻfirat qil; Allohim, unga rahm qil›, demasin. Namozga turganingizda saflaringizni toʻgʻrilanglar, ularni rostlanglar va boʻshliqlarni bekitinglar; chunki men sizlarni ortimdan (ham) koʻraman. Imomingiz ‹Allohu akbar› desa, sizlar ham ‹Allohu akbar› denglar; u rukuʼ qilsa, sizlar ham rukuʼ qilinglar; u ‹Samiʼallohu liman hamidah› desa, sizlar ‹Allohumma Robbana lakal-hamd› denglar. Erkaklar saflarining eng yaxshisi — oldingisi, eng yomoni — orqadagisi; ayollar saflarining eng yaxshisi — orqadagisi, eng yomoni — oldingisidir. Ey ayollar jamoasi, erkaklar sajda qilganda koʻzlaringizni yuminglar — izorlarning torligidan erkaklarning avratlarini koʻrib qolmanglar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ сизларнинг хатоларингизни ўчирадиган ва яхшиликларингизни кўпайтирадиган нарсани сизларга кўрсатиб қўймайми?» дедилар. Улар: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», дедилар. У зот дедилар: «Машаққатларга қарамай таҳоратни мукаммал қилиш, мана шу масжидлар томон қадамларни кўпайтириш ва бир намоздан сўнг (иккинчи) намозни кутишдир. Сизлардан бирор киши йўқки, уйидан таҳоратли чиқиб, мусулмонлар билан бирга намоз ўқиса, сўнг мажлисда кейинги намозни кутиб ўтирса, фаришталар: ‹Аллоҳим, уни мағфират қил; Аллоҳим, унга раҳм қил›, демасин. Намозга турганингизда сафларингизни тўғриланглар, уларни ростланглар ва бўшлиқларни бекитинглар; чунки мен сизларни ортимдан (ҳам) кўраман. Имомингиз ‹Аллоҳу акбар› деса, сизлар ҳам ‹Аллоҳу акбар› денглар; у рукуъ қилса, сизлар ҳам рукуъ қилинглар; у ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деса, сизлар ‹Аллоҳумма Роббана лакал-ҳамд› денглар. Эркаклар сафларининг энг яхшиси — олдингиси, энг ёмони — орқадагиси; аёллар сафларининг энг яхшиси — орқадагиси, энг ёмони — олдингисидир. Эй аёллар жамоаси, эркаклар сажда қилганда кўзларингизни юминглар — изорларнинг торлигидан эркакларнинг авратларини кўриб қолманглар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَبَّادٌ يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَإِنَّكُمْ لَتَعْمَلُونَ أَعْمَالًا هِيَ أَدَقُّ فِي أَعْيُنِكُمْ مِنْ الشَّعْرِ كُنَّا نَعُدُّهَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمُوبِقَاتِ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: «Sizlar shunday amallarni qilyapsizlarki, ular koʻzlaringizda sochdan ham mayda (koʻrinadi). Holbuki biz Rasululloh ﷺ davrlarida ularni halok qiluvchi (gunohlar)dan sanardik».Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: «Сизлар шундай амалларни қиляпсизларки, улар кўзларингизда сочдан ҳам майда (кўринади). Ҳолбуки биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида уларни ҳалок қилувчи (гуноҳлар)дан санардик».

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا الزُّبَيْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي رُبَيْحُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَقُلْنَا يَوْمَ الْخَنْدَقِ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ مِنْ شَيْءٍ نَقُولُهُ فَقَدْ بَلَغَتْ الْقُلُوبُ الْحَنَاجِرَ قَالَ نَعَمْ اللَّهُمَّ اسْتُرْ عَوْرَاتِنَا وَآمِنْ رَوْعَاتِنَاقَالَ فَضَرَبَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وُجُوهَ أَعْدَائِهِ بِالرِّيحِ فَهَزَمَهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِالرِّيحِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Xandaq kunida: «Yo Rasululloh, aytadigan biror narsamiz bormi? Yuraklar (qoʻrquvdan) boʻgʻizlarga yetib qoldi», dedik. U zot: «Ha, ‹Allohim, avratlarimizni (himoyasiz joylarimizni) berkitgin, qoʻrquvlarimizni tinchlikka aylantirgin›, denglar», dedilar. (Rovi) dedi: Bas, Alloh azza va jalla dushmanlarining yuzlariga shamol yubordi va Alloh azza va jalla ularni shamol bilan magʻlub etdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Хандақ кунида: «Ё Расулуллоҳ, айтадиган бирор нарсамиз борми? Юраклар (қўрқувдан) бўғизларга етиб қолди», дедик. У зот: «Ҳа, ‹Аллоҳим, авратларимизни (ҳимоясиз жойларимизни) беркитгин, қўрқувларимизни тинчликка айлантиргин›, денглар», дедилар. (Рови) деди: Бас, Аллоҳ азза ва жалла душманларининг юзларига шамол юборди ва Аллоҳ азза ва жалла уларни шамол билан мағлуб этди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ حَسَنٍ الْحَارِثِيُّ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ سُلَيْمٍ قَالَ سَمِعْتُ رَجُلًا مِنَّا قَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ نَسِيتُ اسْمَهُ وَلَكِنْ اسْمُهُ مُعَاوِيَةُ أَوْ ابْنُ مُعَاوِيَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الْمَيِّتَ يَعْرِفُ مَنْ يَحْمِلُهُ وَمَنْ يُغَسِّلُهُ وَمَنْ يُدَلِّيهِ فِي قَبْرِهِفَقَالَ ابْنُ عُمَرَ وَهُوَ فِي الْمَجْلِسِ مِمَّنْ سَمِعْتَ هَذَا قَالَ مِنْ أَبِي سَعِيدٍ فَانْطَلَقَ ابْنُ عُمَرَ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ فَقَالَ يَا أَبَا سَعِيدٍ مِمَّنْ سَمِعْتَ هَذَا قَالَ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Said ibn Amr ibn Sulaym aytdi: Bizdan boʻlgan bir kishidan eshitdim — Abdulmalik: «Uning ismini unutdim, lekin ismi Muoviya yoki Ibn Muoviya edi», dedi — u Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilib aytdiki, Nabiy ﷺ: «Albatta, mayyit oʻzini kim koʻtarayotganini, kim yuvayotganini va kim qabriga tushirayotganini biladi», dedilar. Shunda majlisda boʻlgan Ibn Umar: «Buni kimdan eshitding?» dedi. U: «Abu Saiddan», dedi. Bas, Ibn Umar Abu Saidning oldiga borib: «Ey Abu Said, buni kimdan eshitding?» dedi. U: «Nabiy ﷺdan», dedi.Саид ибн Амр ибн Сулайм айтди: Биздан бўлган бир кишидан эшитдим — Абдулмалик: «Унинг исмини унутдим, лекин исми Муовия ёки Ибн Муовия эди», деди — у Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилиб айтдики, Набий ﷺ: «Албатта, маййит ўзини ким кўтараётганини, ким юваётганини ва ким қабрига тушираётганини билади», дедилар. Шунда мажлисда бўлган Ибн Умар: «Буни кимдан эшитдинг?» деди. У: «Абу Саиддан», деди. Бас, Ибн Умар Абу Саиднинг олдига бориб: «Эй Абу Саид, буни кимдан эшитдинг?» деди. У: «Набий ﷺдан», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَمَرَنَا نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَقْرَأَ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ وَمَا تَيَسَّرَ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiyimiz ﷺ bizni Fotihatul-kitobni va (Qurʼondan) muyassar boʻlganini oʻqishga buyurdilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набийимиз ﷺ бизни Фотиҳатул-китобни ва (Қуръондан) муяссар бўлганини ўқишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الزُّبَيْرِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ مَرْدَانُبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي نُعْمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Hasan va Husayn jannat ahli yigitlarining sayyidlaridir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳасан ва Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг саййидларидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَبَّادٌ يَعْنِي ابْنَ رَاشِدٍ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَشَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جِنَازَةً فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّ هَذِهِ الْأُمَّةَ تُبْتَلَى فِي قُبُورِهَا فَإِذَا الْإِنْسَانُ دُفِنَ فَتَفَرَّقَ عَنْهُ أَصْحَابُهُ جَاءَهُ مَلَكٌ فِي يَدِهِ مِطْرَاقٌ فَأَقْعَدَهُ قَالَ مَا تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَانَ مُؤْمِنًا قَالَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ فَيَقُولُ صَدَقْتَ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى النَّارِ فَيَقُولُ هَذَا كَانَ مَنْزِلُكَ لَوْ كَفَرْتَ بِرَبِّكَ فَأَمَّا إِذْ آمَنْتَ فَهَذَا مَنْزِلُكَ فَيُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيُرِيدُ أَنْ يَنْهَضَ إِلَيْهِ فَيَقُولُ لَهُ اسْكُنْ وَيُفْسَحُ لَهُ فِي قَبْرِهِ وَإِنْ كَانَ كَافِرًا أَوْ مُنَافِقًا يَقُولُ لَهُ مَا تَقُولُ فِي هَذَا الرَّجُلِ فَيَقُولَ لَا أَدْرِي سَمِعْتُ النَّاسَ يَقُولُونَ شَيْئًا فَيَقُولُ لَا دَرَيْتَ وَلَا تَلَيْتَ وَلَا اهْتَدَيْتَ ثُمَّ يُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى الْجَنَّةِ فَيَقُولُ هَذَا مَنْزِلُكَ لَوْ آمَنْتَ بِرَبِّكَ فَأَمَّا إِذْ كَفَرْتَ بِهِ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَبْدَلَكَ بِهِ هَذَا وَيُفْتَحُ لَهُ بَابٌ إِلَى النَّارِ ثُمَّ يَقْمَعُهُ قَمْعَةً بِالْمِطْرَاقِ يَسْمَعُهَا خَلْقُ اللَّهِ كُلُّهُمْ غَيْرَ الثَّقَلَيْنِ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا أَحَدٌ يَقُومُ عَلَيْهِ مَلَكٌ فِي يَدِهِ مِطْرَاقٌ إِلَّا هُبِلَ عِنْدَ ذَلِكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ bilan birga bir janozada hozir boʻldim. Shunda Rasululloh ﷺ dedilar: «Ey odamlar, albatta bu ummat oʻz qabrlarida imtihon qilinadi. Inson dafn qilinib, doʻstlari undan tarqalganda, uning oldiga qoʻlida bolgʻa boʻlgan bir farishta keladi va uni oʻtqazadi. (Farishta): ‹Bu kishi haqida nima deysan?› deydi. Agar u moʼmin boʻlsa: ‹Allohdan boshqa iloh yoʻq va Muhammad Uning bandasi hamda rasulidir, deb guvohlik beraman›, deydi. (Farishta): ‹Rost aytding›, deydi. Soʻng unga doʻzax tomon bir eshik ochiladi va: ‹Agar Robbingga kufr keltirganingda, mana shu manziling boʻlar edi; iymon keltirganing uchun esa manziling budir›, deydi va unga jannat tomon bir eshik ochiladi. U (banda) oʻsha tomon turmoqchi boʻladi, (farishta) esa: ‹Joyingda tur›, deydi va qabri unga kengaytiriladi. Agar u kofir yoki munofiq boʻlsa, (farishta) unga: ‹Bu kishi haqida nima deysan?› deydi. U: ‹Bilmayman, odamlarning bir narsa deyayotganini eshitgan edim›, deydi. (Farishta): ‹Bilmagin ham, oʻqimagin ham, hidoyat ham topmagin›, deydi. Soʻng unga jannat tomon bir eshik ochiladi va: ‹Agar Robbingga iymon keltirganingda, manziling shu boʻlar edi; unga kufr keltirganing uchun esa Alloh azza va jalla uning oʻrniga senga mana buni berdi›, deydi va unga doʻzax tomon bir eshik ochiladi. Soʻng uni bolgʻa bilan bir uradiki, uning (ovozini) jin va insdan boshqa Allohning barcha maxluqi eshitadi». Shunda qavmdan baʼzilari: «Yo Rasululloh, qoʻlida bolgʻa boʻlgan farishta boshida turgan hech bir kishi yoʻqki, oʻshanda aqldan ozmasa», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ (javob berib) dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ билан бирга бир жанозада ҳозир бўлдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Эй одамлар, албатта бу уммат ўз қабрларида имтиҳон қилинади. Инсон дафн қилиниб, дўстлари ундан тарқалганда, унинг олдига қўлида болға бўлган бир фаришта келади ва уни ўтқазади. (Фаришта): ‹Бу киши ҳақида нима дейсан?› дейди. Агар у мўмин бўлса: ‹Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ ва Муҳаммад Унинг бандаси ҳамда расулидир, деб гувоҳлик бераман›, дейди. (Фаришта): ‹Рост айтдинг›, дейди. Сўнг унга дўзах томон бир эшик очилади ва: ‹Агар Роббингга куфр келтирганингда, мана шу манзилинг бўлар эди; иймон келтирганинг учун эса манзилинг будир›, дейди ва унга жаннат томон бир эшик очилади. У (банда) ўша томон турмоқчи бўлади, (фаришта) эса: ‹Жойингда тур›, дейди ва қабри унга кенгайтирилади. Агар у кофир ёки мунофиқ бўлса, (фаришта) унга: ‹Бу киши ҳақида нима дейсан?› дейди. У: ‹Билмайман, одамларнинг бир нарса деяётганини эшитган эдим›, дейди. (Фаришта): ‹Билмагин ҳам, ўқимагин ҳам, ҳидоят ҳам топмагин›, дейди. Сўнг унга жаннат томон бир эшик очилади ва: ‹Агар Роббингга иймон келтирганингда, манзилинг шу бўлар эди; унга куфр келтирганинг учун эса Аллоҳ азза ва жалла унинг ўрнига сенга мана буни берди›, дейди ва унга дўзах томон бир эшик очилади. Сўнг уни болға билан бир урадики, унинг (овозини) жин ва инсдан бошқа Аллоҳнинг барча махлуқи эшитади». Шунда қавмдан баъзилари: «Ё Расулуллоҳ, қўлида болға бўлган фаришта бошида турган ҳеч бир киши йўқки, ўшанда ақлдан озмаса», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (жавоб бериб) дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْوَتْرُ بِلَيْلٍ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Vitr — kechasi (oʻqiladi)», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Витр — кечаси (ўқилади)», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ ابْنَ صَائِدٍ عَنْ تُرْبَةِ الْجَنَّةِ فَقَالَ دَرْمَكَةٌ بَيْضَاءُ مِسْكٌ خَالِصٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Ibn Soyiddan jannat tuprogʻi haqida soʻradilar. U: «Oppoq elangan un, sof mushkdir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ибн Сойиддан жаннат тупроғи ҳақида сўрадилар. У: «Оппоқ эланган ун, соф мушкдир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ خُبَيْبِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ حَفْصَ بْنَ عَاصِمٍ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا بَيْنَ بَيْتِي وَمِنْبَرِي رَوْضَةٌ مِنْ رِيَاضِ الْجَنَّةِ وَمِنْبَرِي عَلَى حَوْضِي

Abu Hurayra va Abu Said (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Mening uyim bilan minbarim orasi jannat bogʻlaridan bir bogʻdir, minbarim esa hovuzim ustidadir», dedilar.Абу Ҳурайра ва Абу Саид (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг уйим билан минбарим ораси жаннат боғларидан бир боғдир, минбарим эса ҳовузим устидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ فُلَانًا وَفُلَانًا يُحْسِنَانِ الثَّنَاءَ يَذْكُرَانِ أَنَّكَ أَعْطَيْتَهُمَا دِينَارَيْنِ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكِنَّ وَاللَّهِ فُلَانًا مَا هُوَ كَذَلِكَ لَقَدْ أَعْطَيْتُهُ مِنْ عَشَرَةٍ إِلَى مِائَةٍ فَمَا يَقُولُ ذَاكَ أَمَا وَاللَّهِ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيُخْرِجُ مَسْأَلَتَهُ مِنْ عِنْدِي يَتَأَبَّطُهَا يَعْنِي تَكُونُ تَحْتَ إِبْطِهِ يَعْنِي نَارًا قَالَ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لِمَ تُعْطِيهَا إِيَّاهُمْ قَالَ فَمَا أَصْنَعُ يَأْبَوْنَ إِلَّا ذَاكَ وَيَأْبَى اللَّهُ لِي الْبُخْلَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Umar: «Yo Rasululloh, men falonchi bilan falonchining chiroyli maqtov aytayotganini va siz ularga ikki dinordan berganingizni zikr qilayotganini eshitdim», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Lekin, vallohi, falonchi undoq emas: men unga oʻntadan yuztagacha berdim, u esa bunday demaydi. Ogoh boʻlinglar, vallohi, sizlardan biringiz mendan soʻragan narsasini qoʻltigʻiga qistirib chiqadi — yaʼni u olov (boʻladi)», dedilar. Umar: «Yo Rasululloh, unda nega ularga berasiz?» dedi. U zot: «Nima ham qilay? Ular bundan boshqasiga koʻnmaydilar, Alloh esa men uchun baxillikni ravo koʻrmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Умар: «Ё Расулуллоҳ, мен фалончи билан фалончининг чиройли мақтов айтаётганини ва сиз уларга икки динордан берганингизни зикр қилаётганини эшитдим», деди. Шунда Набий ﷺ: «Лекин, валлоҳи, фалончи ундоқ эмас: мен унга ўнтадан юзтагача бердим, у эса бундай демайди. Огоҳ бўлинглар, валлоҳи, сизлардан бирингиз мендан сўраган нарсасини қўлтиғига қистириб чиқади — яъни у олов (бўлади)», дедилар. Умар: «Ё Расулуллоҳ, унда нега уларга берасиз?» деди. У зот: «Нима ҳам қилай? Улар бундан бошқасига кўнмайдилар, Аллоҳ эса мен учун бахилликни раво кўрмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مُعَاوِيَةَ عَنِ الْحَارِثِ مَوْلَى ابْنِ سِبَاعٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ تَغَنَّى أَغْنَاهُ اللَّهُ وَمَنْ تَعَفَّفَ أَعَفَّهُ اللَّهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Kim (soʻrashdan) beniyoz boʻlishni istasa, Alloh uni beniyoz qiladi; kim iffat tilasa, Alloh uni iffatli qiladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Ким (сўрашдан) бениёз бўлишни истаса, Аллоҳ уни бениёз қилади; ким иффат тиласа, Аллоҳ уни иффатли қилади», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ نَافِعٍ قَالَ قَالَ عُمَرُ لَا تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَالْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ وَلَا تُشِفُّوا بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ وَلَا تَبِيعُوا شَيْئًا غَائِبًا مِنْهَا بِنَاجِزٍ فَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ الرَّمَاءَ وَالرَّمَاءُ الرِّبَا قَالَفَحَدَّثَ رَجُلٌ ابْنَ عُمَرَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ يُحَدِّثُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا تَمَّ مَقَالَتَهُ حَتَّى دَخَلَ بِهِ عَلَى أَبِي سَعِيدٍ وَأَنَا مَعَهُ فَقَالَ إِنَّ هَذَا حَدَّثَنِي عَنْكَ حَدِيثًا يَزْعُمُ أَنَّكَ تُحَدِّثُهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفَسَمِعْتَهُ فَقَالَ بَصُرَ عَيْنِي وَسَمِعَ أُذُنِي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَلَا الْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلَّا مِثْلًا بِمِثْلٍ وَلَا تُشِفُّوا بَعْضَهَا عَلَى بَعْضٍ وَلَا تَبِيعُوا شَيْئًا غَائِبًا مِنْهَا بِنَاجِزٍ

Nofeʼ aytdi: Umar: «Oltinni oltinga, kumushni kumushga — teng miqdorda boʻlmasa — sotmanglar; birini boshqasidan ziyoda qilmanglar; ulardan hozir boʻlmagan narsani hozir boʻlganiga sotmanglar. Chunki men sizlar haqingizda ramodan qoʻrqaman», dedi. Ramo — ribodir. (Nofeʼ) dedi: Soʻng bir kishi Ibn Umarga bu hadisni Abu Said al-Xudriydan, u Rasululloh ﷺdan rivoyat qilib aytdi. U soʻzini tugatmasidanoq (Ibn Umar) uni Abu Saidning oldiga olib kirdi — men ham u bilan birga edim. U: «Bu (kishi) menga sendan bir hadis aytdi va uni sen Rasululloh ﷺdan rivoyat qilasan, deb daʼvo qildi. Uni eshitganmisan?» dedi. U: «Koʻzim koʻrdi, qulogʻim eshitdi: Rasululloh ﷺning: ‹Oltinni oltinga, kumushni kumushga — teng miqdorda boʻlmasa — sotmanglar; birini boshqasidan ziyoda qilmanglar; ulardan hozir boʻlmagan narsani hozir boʻlganiga sotmanglar›, deganlarini eshitdim», dedi.Нофеъ айтди: Умар: «Олтинни олтинга, кумушни кумушга — тенг миқдорда бўлмаса — сотманглар; бирини бошқасидан зиёда қилманглар; улардан ҳозир бўлмаган нарсани ҳозир бўлганига сотманглар. Чунки мен сизлар ҳақингизда рамодан қўрқаман», деди. Рамо — рибодир. (Нофеъ) деди: Сўнг бир киши Ибн Умарга бу ҳадисни Абу Саид ал-Худрийдан, у Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилиб айтди. У сўзини тугатмасиданоқ (Ибн Умар) уни Абу Саиднинг олдига олиб кирди — мен ҳам у билан бирга эдим. У: «Бу (киши) менга сендан бир ҳадис айтди ва уни сен Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қиласан, деб даъво қилди. Уни эшитганмисан?» деди. У: «Кўзим кўрди, қулоғим эшитди: Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Олтинни олтинга, кумушни кумушга — тенг миқдорда бўлмаса — сотманглар; бирини бошқасидан зиёда қилманглар; улардан ҳозир бўлмаган нарсани ҳозир бўлганига сотманглар›, деганларини эшитдим», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْمُؤْمِنَ لَا يُصِيبُهُ وَصَبٌ وَلَا نَصَبٌ وَلَا حَزَنٌ وَلَا سَقَمٌ وَلَا أَذًى حَتَّى الْهَمُّ يُهِمُّهُ إِلَّا يُكَفِّرُ اللَّهُ عَنْهُ مِنْ سَيِّئَاتِهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, moʼminga ogʻriq ham, charchoq ham, gʻam ham, kasallik ham, aziyat ham — hatto uni tashvishga solgan bir qaygʻu ham — yetmaydiki, Alloh u sababli uning gunohlaridan (bir qismini) oʻchirmasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, мўминга оғриқ ҳам, чарчоқ ҳам, ғам ҳам, касаллик ҳам, азият ҳам — ҳатто уни ташвишга солган бир қайғу ҳам — етмайдики, Аллоҳ у сабабли унинг гуноҳларидан (бир қисмини) ўчирмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ الْقَعْقَاعِ عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَبَعَثَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِذَهَبَةٍ فِي أَدِيمٍ مَقْرُوظٍ لَمْ تُحَصَّلْ مِنْ تُرَابِهَا فَقَسَمَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَرْبَعَةٍ بَيْنَ زَيْدِ الْخَيْرِ وَالْأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ وَعُيَيْنَةَ بْنِ حِصْنٍ وَعَلْقَمَةَ بْنِ عُلَاثَةَ أَوْ عَامِرِ بْنِ الطُّفَيْلِ شَكَّ عُمَارَةُ فَوَجَدَ مِنْ ذَلِكَ بَعْضُ أَصْحَابِهِ وَالْأَنْصَارُ وَغَيْرُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تَأْتَمِنُونِي وَأَنَا أَمِينُ مَنْ فِي السَّمَاءِ يَأْتِينِي خَبَرٌ مِنْ السَّمَاءِ صَبَاحًا وَمَسَاءً ثُمَّ أَتَاهُ رَجُلٌ غَائِرُ الْعَيْنَيْنِ مُشْرِفُ الْوَجْنَتَيْنِ نَاشِزُ الْجَبْهَةِ كَثُّ اللِّحْيَةِ مُشَمَّرُ الْإِزَارِ مَحْلُوقُ الرَّأْسِ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَيْهِ فَقَالَ وَيْحَكَ أَلَسْتُ أَحَقَّ أَهْلِ الْأَرْضِ أَنْ يَتَّقِيَ اللَّهَ أَنَا ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ خَالِدٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أَضْرِبُ عُنُقَهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَعَلَّهُ يَكُونُ يُصَلِّي فَقَالَ إِنَّهُ رُبَّ مُصَلٍّ يَقُولُ بِلِسَانِهِ مَا لَيْسَ فِي قَلْبِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أُنَقِّبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ بُطُونَهُمْ ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُقَفٍّ فَقَالَ هَا إِنَّهُ سَيَخْرُجُ مِنْ ضِئْضِئِ هَذَا قَوْمٌ يَقْرَءُونَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Ali Yamandan Rasululloh ﷺga, tuprogʻidan ajratilmagan, qarazot bargi bilan oshlangan teridagi bir parcha oltinni joʻnatdi. Rasululloh ﷺ uni toʻrt kishi oʻrtasida taqsimladilar: Zaydul-Xayl, Aqraʼ ibn Hobis, Uyayna ibn Hisn va Alqama ibn Ulosa — yoki Omir ibn at-Tufayl (Umora shubha qildi). Shunda u zotning baʼzi sahobalari, ansorlar va boshqalar bundan koʻngli ranjidi. Rasululloh ﷺ: «Menga ishonmaysizlarmi? Holbuki men osmondagi Zotning omonatdoriman; menga ertayu kech osmon xabari kelib turadi», dedilar. Soʻng u zotning oldilariga koʻzlari ichiga botgan, yonoqlari boʻrtgan, peshonasi doʻngaygan, soqoli quyuq, izori shimarilgan, boshi qirilgan bir kishi kelib: «Yo Rasululloh, Allohdan qoʻrq!» dedi. U zot boshlarini unga koʻtarib: «Shoʻrging qursin! Yer ahli ichida Allohdan qoʻrqishga eng haqli men emasmanmi?» dedilar. Soʻng u orqasiga oʻgirilib ketdi. Xolid: «Yo Rasululloh, uning boʻynini uray olmaymi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Balki u namoz oʻqiydigandir», dedilar. U: «Qancha namoz oʻqiguvchilar borki, tili bilan qalbida boʻlmagan narsani aytadi», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Men odamlarning qalblarini teshib koʻrishga ham, qorinlarini yorishga ham buyurilmaganman», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ u orqa oʻgirib ketayotganida unga qarab: «Ana, albatta mana shuning nasl-zuriyotidan shunday qavm chiqadiki, ular oʻqiydilar…» dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Али Ямандан Расулуллоҳ ﷺга, тупроғидан ажратилмаган, қаразот барги билан ошланган теридаги бир парча олтинни жўнатди. Расулуллоҳ ﷺ уни тўрт киши ўртасида тақсимладилар: Зайдул-Хайл, Ақраъ ибн Ҳобис, Уяйна ибн Ҳисн ва Алқама ибн Улоса — ёки Омир ибн ат-Туфайл (Умора шубҳа қилди). Шунда у зотнинг баъзи саҳобалари, ансорлар ва бошқалар бундан кўнгли ранжиди. Расулуллоҳ ﷺ: «Менга ишонмайсизларми? Ҳолбуки мен осмондаги Зотнинг омонатдориман; менга эртаю кеч осмон хабари келиб туради», дедилар. Сўнг у зотнинг олдиларига кўзлари ичига ботган, ёноқлари бўртган, пешонаси дўнгайган, соқоли қуюқ, изори шимарилган, боши қирилган бир киши келиб: «Ё Расулуллоҳ, Аллоҳдан қўрқ!» деди. У зот бошларини унга кўтариб: «Шўргинг қурсин! Ер аҳли ичида Аллоҳдан қўрқишга энг ҳақли мен эмасманми?» дедилар. Сўнг у орқасига ўгирилиб кетди. Холид: «Ё Расулуллоҳ, унинг бўйнини урай олмайми?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Балки у намоз ўқийдигандир», дедилар. У: «Қанча намоз ўқигувчилар борки, тили билан қалбида бўлмаган нарсани айтади», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Мен одамларнинг қалбларини тешиб кўришга ҳам, қоринларини ёришга ҳам буюрилмаганман», дедилар. Сўнг Набий ﷺ у орқа ўгириб кетаётганида унга қараб: «Ана, албатта мана шунинг насл-зуриётидан шундай қавм чиқадики, улар ўқийдилар…» дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ حَدَّثَنَا ضِرَارٌ يَعْنِي ابْنَ مُرَّةَ أَبُو سِنَانٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ قَالَاقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ إِنَّ الصَّوْمَ لِي وَأَنَا أَجْزِي بِهِ إِنَّ لِلصَّائِمِ فَرْحَتَيْنِ إِذَا أَفْطَرَ فَرِحَ وَإِذَا لَقِيَ اللَّهَ فَجَزَاهُ فَرِحَ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ لَخُلُوفُ فَمِ الصَّائِمِ أَطْيَبُ عِنْدَ اللَّهِ مِنْ رِيحِ الْمِسْكِ

Abu Hurayra va Abu Said (roziyallohu anhumo) aytdilar: Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh azza va jalla shunday deydi: ‹Roʻza Men uchundir va unga Men mukofot beraman›. Roʻzador uchun ikkita shodlik bor: roʻzasini ochganda shodlanadi va Allohga yoʻliqib, U unga mukofot berganda shodlanadi. Muhammadning joni Qoʻlida boʻlgan Zotga qasamki, roʻzadorning ogʻiz hidi Alloh huzurida mushk hididan koʻra yoqimliroqdir», dedilar.Абу Ҳурайра ва Абу Саид (розияллоҳу анҳумо) айтдилар: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла шундай дейди: ‹Рўза Мен учундир ва унга Мен мукофот бераман›. Рўзадор учун иккита шодлик бор: рўзасини очганда шодланади ва Аллоҳга йўлиқиб, У унга мукофот берганда шодланади. Муҳаммаднинг жони Қўлида бўлган Зотга қасамки, рўзадорнинг оғиз ҳиди Аллоҳ ҳузурида мушк ҳидидан кўра ёқимлироқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍسُئِلَ عَنْ الْإِزَارِ فَقَالَ عَلَى الْخَبِيرِ سَقَطْتَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِزْرَةُ الْمُؤْمِنِ إِلَى أَنْصَافِ السَّاقَيْنِ لَا جُنَاحَ أَوْ لَا حَرَجَ عَلَيْهِ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْكَعْبَيْنِ مَا كَانَ أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ فَهُوَ فِي النَّارِ لَا يَنْظُرُ اللَّهُ إِلَى مَنْ جَرَّ إِزَارَهُ بَطَرًا

Abdurrahmon (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abu Said (roziyallohu anhu)dan izor haqida soʻralganini eshitdi. U: «Bilgan kishiga uchrabsan. Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitganman: ‹Moʼminning izori boldirlarining oʻrtasigacha boʻladi; uning bilan toʻpiqlar orasidagi (miqdor)da unga gunoh — yoki: malomat — yoʻq. Bundan pastdagisi esa doʻzaxdadir. Alloh izorini kibr bilan sudragan kishiga qaramaydi›», dedi.Абдурраҳмон (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан изор ҳақида сўралганини эшитди. У: «Билган кишига учрабсан. Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитганман: ‹Мўминнинг изори болдирларининг ўртасигача бўлади; унинг билан тўпиқлар орасидаги (миқдор)да унга гуноҳ — ёки: маломат — йўқ. Бундан пастдагиси эса дўзахдадир. Аллоҳ изорини кибр билан судраган кишига қарамайди›», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَأَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ فَجَعَلْنَا نَنْقُلُ لَبِنَةً لَبِنَةً وَكَانَ عَمَّارٌ يَنْقُلُ لَبِنَتَيْنِ لَبِنَتَيْنِ فَتَتَرَّبُ رَأْسُهُ قَالَ فَحَدَّثَنِي أَصْحَابِي وَلَمْ أَسْمَعْهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ جَعَلَ يَنْفُضُ رَأْسَهُ وَيَقُولُ وَيْحَكَ يَا ابْنَ سُمَيَّةَ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni masjid qurishga buyurdilar. Biz bittadan gʻisht tashiy boshladik, Ammor esa ikkitadan gʻisht tashir va boshi changga belanar edi. (Abu Said) dedi: Menga sheriklarim aytdi — men buni Rasululloh ﷺdan eshitmaganman — u zot uning boshini qoqib turib: «Voy sening holingga, ey Sumayyaning oʻgʻli! Seni bogʻiy (zolim) toifa oʻldiradi», deganlar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни масжид қуришга буюрдилар. Биз биттадан ғишт таший бошладик, Аммор эса иккитадан ғишт ташир ва боши чангга беланар эди. (Абу Саид) деди: Менга шерикларим айтди — мен буни Расулуллоҳ ﷺдан эшитмаганман — у зот унинг бошини қоқиб туриб: «Вой сенинг ҳолингга, эй Сумайянинг ўғли! Сени боғий (золим) тоифа ўлдиради», деганлар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ خَلِيفَةٌ يُعْطِي الْمَالَ وَلَا يَعُدُّهُ عَدًّا

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda bir xalifa boʻladiki, u molni sanamay-netmay beradi», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда бир халифа бўладики, у молни санамай-нетмай беради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ مَضَبَّةٍ فَمَا تَأْمُرُنَا أَوْ مَا تُفْتِينَا قَالَ ذُكِرَ لِي أَنَّ أُمَّةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُسِخَتْ فَلَمْ يَأْمُرْ وَلَمْ يَنْهَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَلِكَ قَالَ عُمَرُ إِنَّ اللَّهَ لَيَنْفَعُ بِهِ غَيْرَ وَاحِدٍ وَإِنَّهُ لَطَعَامُ عَامَّةِ الرِّعَاءِ وَلَوْ كَانَ عِنْدِي لَطَعِمْتُهُ وَإِنَّمَا عَافَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi: «Yo Rasululloh, biz kaltakesak koʻp boʻladigan yurtdamiz, bizga nimani buyurasiz yoki bizga qanday fatvo berasiz?» dedi. U zot: «Menga aytilishicha, Bani Isroildan bir ummat (shakli) oʻzgartirilgan ekan», dedilar va (yeyishni) buyurmadilar ham, qaytarmadilar ham. Abu Said dedi: Shundan keyin Umar: «Alloh u bilan koʻp kishilarga manfaat beradi, u shu choʻponlarning koʻpchiligining taomidir. Agar mening oldimda boʻlganida, men ham uni yegan boʻlardim. Rasululloh ﷺ undan faqat jirkanganlar, xolos», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши: «Ё Расулуллоҳ, биз калтакесак кўп бўладиган юртдамиз, бизга нимани буюрасиз ёки бизга қандай фатво берасиз?» деди. У зот: «Менга айтилишича, Бани Исроилдан бир уммат (шакли) ўзгартирилган экан», дедилар ва (ейишни) буюрмадилар ҳам, қайтармадилар ҳам. Абу Саид деди: Шундан кейин Умар: «Аллоҳ у билан кўп кишиларга манфаат беради, у шу чўпонларнинг кўпчилигининг таомидир. Агар менинг олдимда бўлганида, мен ҳам уни еган бўлардим. Расулуллоҳ ﷺ ундан фақат жирканганлар, холос», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَصْرُخُ بِالْحَجِّ صُرَاخًا حَتَّى إِذَا طُفْنَا بِالْبَيْتِ قَالَ اجْعَلُوهَا عُمْرَةً إِلَّا مَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ قَالَ فَجَعَلْنَاهَا عُمْرَةً فَحَلَلْنَا فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ صَرَخْنَا بِالْحَجِّ وَانْطَلَقْنَا إِلَى مِنًى

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ bilan hajga baland ovoz bilan talbiya aytib chiqdik. Baytni tavof qilganimizda, u zot: «Buni umra qilinglar, faqat yonida hadiy (qurbonlik) boʻlgan kishidan boshqa», dedilar. Bas, biz uni umra qildik va ehromdan chiqdik. Tarviya kuni boʻlganda hajga (talbiya aytib) ovoz chiqardik va Minoga joʻnadik.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ҳажга баланд овоз билан талбия айтиб чиқдик. Байтни тавоф қилганимизда, у зот: «Буни умра қилинглар, фақат ёнида ҳадий (қурбонлик) бўлган кишидан бошқа», дедилар. Бас, биз уни умра қилдик ва эҳромдан чиқдик. Тарвия куни бўлганда ҳажга (талбия айтиб) овоз чиқардик ва Минога жўнадик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ دَاوُدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَانْتَظَرْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةً صَلَاةَ الْعِشَاءِ حَتَّى ذَهَبَ نَحْوٌ مِنْ شَطْرِ اللَّيْلِ قَالَ فَجَاءَ فَصَلَّى بِنَا ثُمَّ قَالَ خُذُوا مَقَاعِدَكُمْ فَإِنَّ النَّاسَ قَدْ أَخَذُوا مَضَاجِعَهُمْ وَإِنَّكُمْ لَنْ تَزَالُوا فِي صَلَاةٍ مُنْذُ انْتَظَرْتُمُوهَا وَلَوْلَا ضَعْفُ الضَّعِيفِ وَسَقَمُ السَّقِيمِ وَحَاجَةُ ذِي الْحَاجَةِ لَأَخَّرْتُ هَذِهِ الصَّلَاةَ إِلَى شَطْرِ اللَّيْلِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺni xufton namozi uchun kutdik — toki tunning yarmiga yaqini ketdi. Soʻng u zot kelib, bizga namoz oʻqib berdilar va: «Joylaringizni egallanglar; chunki odamlar oʻz yotoqlarini egallab boʻldilar. Sizlar esa uni kutganingizdan buyon namozda boʻlib turibsizlar. Agar zaifning zaifligi, kasalning kasalligi va hojatlining hojati boʻlmaganida, bu namozni tunning yarmigacha kechiktirgan boʻlardim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺни хуфтон намози учун кутдик — токи туннинг ярмига яқини кетди. Сўнг у зот келиб, бизга намоз ўқиб бердилар ва: «Жойларингизни эгалланглар; чунки одамлар ўз ётоқларини эгаллаб бўлдилар. Сизлар эса уни кутганингиздан буён намозда бўлиб турибсизлар. Агар заифнинг заифлиги, касалнинг касаллиги ва ҳожатлининг ҳожати бўлмаганида, бу намозни туннинг ярмигача кечиктирган бўлардим», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ يَعْنِي التَّيْمِيَّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا لَا يَمُوتُونَ وَلَا يَحْيَوْنَ وَأَمَّا أُنَاسٌ يُرِيدُ اللَّهُ بِهِمْ الرَّحْمَةَ فَيُمِيتُهُمْ فِي النَّارِ فَيَدْخُلُ عَلَيْهِمْ الشُّفَعَاءُ فَيَأْخُذُ الرَّجُلُ أَنْصَارَهُ فَيَبُثُّهُمْ أَوْ قَالَ فَيَنْبُتُونَ عَلَى نَهَرِ الْحَيَاءِ أَوْ قَالَ الْحَيَوَانِ أَوْ قَالَ الْحَيَاةِ أَوْ قَالَ نَهَرِ الْجَنَّةِ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا تَرَوْنَ الشَّجَرَةَ تَكُونُ خَضْرَاءَ ثُمَّ تَكُونُ صَفْرَاءَ أَوْ قَالَ تَكُونُ صَفْرَاءَ ثُمَّ تَكُونُ خَضْرَاءَ قَالَ فَقَالَ بَعْضُهُمْ كَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ بِالْبَادِيَةِ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Ammo doʻzax ahli — ular oʻsha (yerning) ahlidirlar — na oʻladilar, na yashaydilar. Alloh rahmatni iroda qilgan kishilarga kelsak, ularni doʻzaxda oʻldiradi, soʻng ularning oldilariga shafoatchilar kiradi va kishi oʻz tanishlarini olib, ularni (daryo boʻyiga) sochadi — yoki: ular Hayo daryosi, yoki: Hayavon, yoki: Hayot (daryosi), yoki: jannat daryosi boʻyida oʻsib chiqadilar. Bas, ular sel oqizib kelgan (uyum)dagi urugʻ unib chiqqanidek unib chiqadilar». (Rovi) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ: «Daraxtning yashil boʻlib, keyin sargʻayishini — yoki: sargʻayib, keyin yashil boʻlishini — koʻrmayapsizlarmi?» dedilar. (Rovi) dedi: Shunda ulardan baʼzilari: «Goʻyo Nabiy ﷺ badiyada (choʻlda) boʻlgandek», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Аммо дўзах аҳли — улар ўша (ернинг) аҳлидирлар — на ўладилар, на яшайдилар. Аллоҳ раҳматни ирода қилган кишиларга келсак, уларни дўзахда ўлдиради, сўнг уларнинг олдиларига шафоатчилар киради ва киши ўз танишларини олиб, уларни (дарё бўйига) сочади — ёки: улар Ҳаё дарёси, ёки: Ҳаявон, ёки: Ҳаёт (дарёси), ёки: жаннат дарёси бўйида ўсиб чиқадилар. Бас, улар сел оқизиб келган (уюм)даги уруғ униб чиққанидек униб чиқадилар». (Рови) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Дарахтнинг яшил бўлиб, кейин сарғайишини — ёки: сарғайиб, кейин яшил бўлишини — кўрмаяпсизларми?» дедилар. (Рови) деди: Шунда улардан баъзилари: «Гўё Набий ﷺ бадияда (чўлда) бўлгандек», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَمْنَعَنَّ أَحَدَكُمْ هَيْبَةُ النَّاسِ أَنْ يَقُولَ فِي حَقٍّ إِذَا رَآهُ أَوْ شَهِدَهُ أَوْ سَمِعَهُقَالَ وَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَسْمَعْهُ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Odamlardan hayiqish sizlardan biringizni haq (soʻz)ni — uni koʻrganda, yoki unga guvoh boʻlganda, yoki uni eshitganda — aytishdan toʻsmasin», dedilar. (Rovi) dedi: Abu Said: «Koshki uni eshitmagan boʻlsam edi», dedi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлардан ҳайиқиш сизлардан бирингизни ҳақ (сўз)ни — уни кўрганда, ёки унга гувоҳ бўлганда, ёки уни эшитганда — айтишдан тўсмасин», дедилар. (Рови) деди: Абу Саид: «Кошки уни эшитмаган бўлсам эди», деди.

حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَكَرَ قَوْمًا يَكُونُونَ فِي أُمَّتِهِ يَخْرُجُونَ فِي فِرْقَةٍ مِنْ النَّاسِ سِيمَاهُمْ التَّحْلِيقُ هُمْ شَرُّ الْخَلْقِ أَوْ مِنْ شَرِّ الْخَلْقِ يَقْتُلُهُمْ أَدْنَى الطَّائِفَتَيْنِ مِنْ الْحَقِّ قَالَ فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَهُمْ مَثَلًا أَوْ قَالَ قَوْلًا الرَّجُلُ يَرْمِي الرَّمِيَّةَ أَوْ قَالَ الْغَرَضَ فَيَنْظُرُ فِي النَّصْلِ فَلَا يَرَى بَصِيرَةً وَيَنْظُرُ فِي النَّضِيِّ فَلَا يَرَى بَصِيرَةً وَيَنْظُرُ فِي الْفُوقِ فَلَا يَرَى بَصِيرَةًقَالَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَأَنْتُمْ قَتَلْتُمُوهُمْ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ oʻz ummatida boʻladigan bir qavmni zikr qildilarki, ular odamlar oʻrtasida boʻlinish (paytida) chiqadilar, ularning belgisi bosh qirishdir. U zot: «Ular xalqning yomoni — yoki xalqning eng yomonlaridan — dir. Ularni ikki toifaning haqqa eng yaqini oʻldiradi», dedilar. (Rovi) dedi: Nabiy ﷺ ular haqida bir misol keltirdilar — yoki bir soʻz aytdilar: «Bir kishi nishonga oʻq otadi, soʻng paykoniga qaraydi, (qon) alomatini koʻrmaydi; nazyi (oʻq tanasi)ga qaraydi, alomatini koʻrmaydi; patli uchiga qaraydi, alomatini koʻrmaydi». (Rovi) dedi: Abu Said: «Ey Iroq ahli, ularni sizlar oʻldirdingiz», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ўз умматида бўладиган бир қавмни зикр қилдиларки, улар одамлар ўртасида бўлиниш (пайтида) чиқадилар, уларнинг белгиси бош қиришдир. У зот: «Улар халқнинг ёмони — ёки халқнинг энг ёмонларидан — дир. Уларни икки тоифанинг ҳаққа энг яқини ўлдиради», дедилар. (Рови) деди: Набий ﷺ улар ҳақида бир мисол келтирдилар — ёки бир сўз айтдилар: «Бир киши нишонга ўқ отади, сўнг пайконига қарайди, (қон) аломатини кўрмайди; назйи (ўқ танаси)га қарайди, аломатини кўрмайди; патли учига қарайди, аломатини кўрмайди». (Рови) деди: Абу Саид: «Эй Ироқ аҳли, уларни сизлар ўлдирдингиз», деди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عَدِيٍّ عَنْ سَعِيدٍ يَعْنِي ابْنَ أَبِي عَرُوبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ النَّاجِيُّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى بِأَصْحَابِهِ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَتَّجِرُ عَلَى هَذَا أَوْ يَتَصَدَّقُ عَلَى هَذَا فَيُصَلِّيَ مَعَهُ قَالَ فَصَلَّى مَعَهُ رَجُلٌ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ ashoblari bilan namoz oʻqidilar. Soʻng bir kishi keldi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ: «Kim mana bunga (savob) savdosini qiladi — yoki: mana bunga sadaqa qiladi — va u bilan birga namoz oʻqiydi?» dedilar. Bas, bir kishi u bilan birga namoz oʻqidi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ашоблари билан намоз ўқидилар. Сўнг бир киши келди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Ким мана бунга (савоб) савдосини қилади — ёки: мана бунга садақа қилади — ва у билан бирга намоз ўқийди?» дедилар. Бас, бир киши у билан бирга намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ قَالَ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا سَمِعْتُمْ النِّدَاءَ فَقُولُوا كَمَا يَقُولُ الْمُؤَذِّنُقَالَ عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَاه عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَوْنٍ الْخَرَّازُ وَمُصْعَبٌ الزُّبَيْرِيُّ قَالَا حَدَّثَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ فَذَكَرَ مِثْلَهُ سَوَاءً

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Azon (ovozi)ni eshitganingizda, muazzin aytganidek ayting», dedilar. Abdulloh dedi: Buni bizga Abdulloh ibn Avn al-Xarroz va Musʼab az-Zubayriy aytdi; ular: «Bizga Molik ibn Anas Zuhriydan aytdi», dedilar — soʻng aynan shuning mislini zikr qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Азон (овози)ни эшитганингизда, муаззин айтганидек айтинг», дедилар. Абдуллоҳ деди: Буни бизга Абдуллоҳ ибн Авн ал-Харроз ва Мусъаб аз-Зубайрий айтди; улар: «Бизга Молик ибн Анас Зуҳрийдан айтди», дедилар — сўнг айнан шунинг мислини зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ هُوَ ابْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ الثَّمَرَةِ فِي رُءُوسِ النَّخْلِ بِالتَّمْرِ كَيْلًا وَالْمُحَاقَلَةُ كَرْيُ الْأَرْضِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ muzobana va muhoqaladan qaytardilar. Muzobana — daraxt boshidagi xurmoni oʻlchov bilan quruq xurmoga sotib olishdir; muhoqala esa — yerni ijaraga berishdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ музобана ва муҳоқаладан қайтардилар. Музобана — дарахт бошидаги хурмони ўлчов билан қуруқ хурмога сотиб олишдир; муҳоқала эса — ерни ижарага беришдир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ لِبْسَتَيْنِ وَعَنْ بَيْعَتَيْنِ أَمَّا الْبَيْعَتَانِ الْمُلَامَسَةُ وَالْمُنَابَذَةُ وَاللِّبْسَتَانِ اشْتِمَالُ الصَّمَّاءِ وَالِاحْتِبَاءُ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ ikki xil kiyinishdan va ikki xil savdodan qaytardilar. Ikki savdo — mulomasa va munobazadir; ikki kiyinish esa — ishtimol as-sammoʼ va bir kiyim bilan, avratining ustida undan hech narsa boʻlmagan holda, ihtiboʼ qilib oʻtirishdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ икки хил кийинишдан ва икки хил савдодан қайтардилар. Икки савдо — муломаса ва мунобазадир; икки кийиниш эса — иштимол ас-саммў ва бир кийим билан, авратининг устида ундан ҳеч нарса бўлмаган ҳолда, иҳтибў қилиб ўтиришдир.

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا لَيْثٌ حَدَّثَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ اشْتِمَالِ الصَّمَّاءِ وَأَنْ يَحْتَبِيَ الرَّجُلُ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ قَالَ عَطَاءُ بْنُ يَزِيدَ و حَدَّثَنَاه حَجَّاجٌ عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ قَالَ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى فَذَكَرَ مِثْلَهُ يَعْنِي مِثْلَ الْحَدِيثِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ‹ishtimol as-sammoʼ›dan (bitta kiyimni — uchini koʻtara olmaydigan yoki qoʻlni chiqara olmaydigan tarzda — oʻrab olishdan) qaytardilar. Yana u zot bitta kiyimga oʻranib, avratning ustida (matodan) bir qism boʻlmagan holda ‹ihtiboʼ› qilishdan (tizzani qoringa yaqin qilib, oyoqlarni ochib, qoʻllar bilan tizzani quchoqlab oʻtirishdan) ham qaytardilar. Boshqa sanad bilan ham Abu Said al-Xudriydan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ qaytardilar — soʻng (roviy) uning mislini, yaʼni hadisning mislini zikr qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ‹иштимол ас-саммў›дан (битта кийимни — учини кўтара олмайдиган ёки қўлни чиқара олмайдиган тарзда — ўраб олишдан) қайтардилар. Яна у зот битта кийимга ўраниб, авратнинг устида (матодан) бир қисм бўлмаган ҳолда ‹иҳтибў› қилишдан (тиззани қоринга яқин қилиб, оёқларни очиб, қўллар билан тиззани қучоқлаб ўтиришдан) ҳам қайтардилар. Бошқа санад билан ҳам Абу Саид ал-Худрийдан ривоят қилинадики, Набий ﷺ қайтардилар — сўнг (ровий) унинг мислини, яъни ҳадиснинг мислини зикр қилди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى نُخَامَةً فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَحَكَّهَا بِحَصَاةٍ ثُمَّ نَهَى أَنْ يَبْصُقَ الرَّجُلُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَعَنْ يَمِينِهِ وَقَالَ لِيَبْصُقْ عَنْ يَسَارِهِ أَوْ تَحْتَ قَدَمِهِ الْيُسْرَى

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ masjidning qiblasida balgʻam koʻrdilar va uni kichkina tosh bilan qirib tashladilar hamda kishining oldiga yoki oʻng tomoniga tupurishini qaytardilar va: «Chap tomoniga yoki chap oyogʻining tagiga tupursin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ масжиднинг қибласида балғам кўрдилар ва уни кичкина тош билан қириб ташладилар ҳамда кишининг олдига ёки ўнг томонига тупуришини қайтардилар ва: «Чап томонига ёки чап оёғининг тагига тупурсин», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ اخْتِنَاثِ الْأَسْقِيَةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ meshlarning ogʻzini qaytarib (buklab) ichishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ мешларнинг оғзини қайтариб (буклаб) ичишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ سُلَيْمٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رِوَايَةً وَقَالَ مَرَّةً يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَالْغُسْلُ يَوْمَ الْجُمُعَةِ قَالَ هُوَ وَاجِبٌ عَلَى كُلِّ مُحْتَلِمٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u buni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Juma kuni gʻusl qilish — balogʻat yoshiga yetgan har bir kishi uchun vojibdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у буни Набий ﷺга етказади: «Жума куни ғусл қилиш — балоғат ёшига етган ҳар бир киши учун вожибдир», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ الْعَلَاءِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَعْقُوبَ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَأَلْتُ أَبَا سَعِيدٍ هَلْ سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْإِزَارِ شَيْئًا قَالَ نَعَمْ تَعَلَّمْ سَمِعْتُهُ يَقُولُ إِزْرَةُ الْمُؤْمِنِ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ لَا جُنَاحَ فِيمَا بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْكَعْبَيْنِ وَمَا أَسْفَلَ مِنْ الْكَعْبَيْنِ هُوَ فِي النَّارِ يَقُولُهَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ

Abdurrahmon ibn Yaʼqubning otasi aytdi: Men Abu Saiddan: «Rasululloh ﷺdan izor haqida biror narsa eshitganmisiz?» — deb soʻradim. U: «Ha, bilib ol, men u zotning: ‹Moʻminning izori boldirlarining oʻrtasiga qadar boʻladi. Uning bilan toʻpiqlar orasidagi joyda unga gunoh yoʻq, toʻpiqlardan pastda boʻlgani esa oʻtdadir›, deb aytganlarini eshitganman», dedi. U buni uch marta takrorladi.Абдурраҳмон ибн Яъқубнинг отаси айтди: Мен Абу Саиддан: «Расулуллоҳ ﷺдан изор ҳақида бирор нарса эшитганмисиз?» — деб сўрадим. У: «Ҳа, билиб ол, мен у зотнинг: ‹Мўминнинг изори болдирларининг ўртасига қадар бўлади. Унинг билан тўпиқлар орасидаги жойда унга гуноҳ йўқ, тўпиқлардан пастда бўлгани эса ўтдадир›, деб айтганларини эшитганман», деди. У буни уч марта такрорлади.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خُصَيْفَةَ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنْتُ فِي حَلْقَةٍ مِنْ حِلَقِ الْأَنْصَارِ فَجَاءَنَا أَبُو مُوسَى كَأَنَّهُ مَذْعُورٌ فَقَالَ إِنَّ عُمَرَ أَمَرَنِي أَنْ آتِيَهُ فَأَتَيْتُهُ فَاسْتَأْذَنْتُ ثَلَاثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لِي فَرَجَعْتُ وَقَدْ قَالَ ذَلِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَأْذَنَ ثَلَاثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَلْيَرْجِعْ فَقَالَ لَتَجِيئَنَّ بِبَيِّنَةٍ عَلَى الَّذِي تَقُولُ وَإِلَّا أَوْجَعْتُكَ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَأَتَانَا أَبُو مُوسَى مَذْعُورًا أَوْ قَالَ فَزِعًا فَقَالَ أَسْتَشْهِدُكُمْ فَقَالَ أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ لَا يَقُومُ مَعَكَ إِلَّا أَصْغَرُ الْقَوْمِ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ وَكُنْتُ أَصْغَرَهُمْ فَقُمْتُ مَعَهُ وَشَهِدْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اسْتَأْذَنَ ثَلَاثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَلْيَرْجِعْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men ansorlarning halqalaridan birida edim. Shunda Abu Muso — goʻyo qoʻrqib ketgandek — oldimizga kelib: «Umar meni oldiga kelishga buyurgan edi. Men uning oldiga borib, uch marta izn soʻradim, ammo menga izn berilmadi, shuning uchun qaytdim. Rasululloh ﷺ esa: ‹Kim uch marta izn soʻrasa-yu, unga izn berilmasa, qaytsin›, degan edilar. Shunda u (Umar): ‹Aytayotgan gaping ustiga albatta bir dalil keltirasan, boʻlmasa seni ogʻritaman›, dedi», dedi. Abu Said aytdi: Abu Muso qoʻrqqan — yoki hovliqqan — holda oldimizga kelib: «Sizlardan guvohlik soʻrayman», dedi. Ubay ibn Kaʼb: «Sen bilan faqat qavmning eng yoshi turadi», dedi. Abu Said aytdi: Men ularning eng yoshi edim, shuning uchun u bilan turdim va Rasululloh ﷺning: «Kim uch marta izn soʻrasa-yu, unga izn berilmasa, qaytsin», deganlariga guvohlik berdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен ансорларнинг ҳалқаларидан бирида эдим. Шунда Абу Мусо — гўё қўрқиб кетгандек — олдимизга келиб: «Умар мени олдига келишга буюрган эди. Мен унинг олдига бориб, уч марта изн сўрадим, аммо менга изн берилмади, шунинг учун қайтдим. Расулуллоҳ ﷺ эса: ‹Ким уч марта изн сўраса-ю, унга изн берилмаса, қайтсин›, деган эдилар. Шунда у (Умар): ‹Айтаётган гапинг устига албатта бир далил келтирасан, бўлмаса сени оғритаман›, деди», деди. Абу Саид айтди: Абу Мусо қўрққан — ёки ҳовлиққан — ҳолда олдимизга келиб: «Сизлардан гувоҳлик сўрайман», деди. Убай ибн Каъб: «Сен билан фақат қавмнинг энг ёши туради», деди. Абу Саид айтди: Мен уларнинг энг ёши эдим, шунинг учун у билан турдим ва Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким уч марта изн сўраса-ю, унга изн берилмаса, қайтсин», деганларига гувоҳлик бердим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى بْنِ عُمَارَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ رِوَايَةً فَذَكَرَ فِيهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأَنَّهُ قَالَ لَيْسَ فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوَاقٍ صَدَقَةٌ وَلَا فِيمَا دُونَ خَمْسِ ذَوْدٍ صَدَقَةٌ وَلَا فِيمَا دُونَ خَمْسِ أَوْسُقٍ صَدَقَةٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u buni Nabiy ﷺga yetkazadi: U zot: «Besh uqiyadan kamida sadaqa yoʻq, besh boshdan kam (tuya)da sadaqa yoʻq va besh vasqdan kamida sadaqa yoʻq», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у буни Набий ﷺга етказади: У зот: «Беш уқиядан камида садақа йўқ, беш бошдан кам (туя)да садақа йўқ ва беш васқдан камида садақа йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي صَعْصَعَةَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ لِي أَبُو سَعِيدٍ وَكَانَ فِي حُجْرَةٍ فَقَالَ لِي يَا بُنَيَّ إِذَا أَذَّنْتَ فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالْأَذَانِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَيْسَ شَيْءٌ يَسْمَعُهُ إِلَّا شَهِدَ لَهُ جِنٌّ وَلَا إِنْسٌ وَلَا حَجَرٌ و قَالَ مَرَّةً يَا بُنَيَّ إِذَا كُنْتَ فِي الْبَرَارِيِّ فَارْفَعْ صَوْتَكَ بِالْأَذَانِ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا يَسْمَعُهُ جِنٌّ وَلَا إِنْسٌ وَلَا حَجَرٌ وَلَا شَيْءٌ يَسْمَعُهُ إِلَّا شَهِدَ لَهُقَالَ أَبِي وَسُفْيَانُ مُخْطِئٌ فِي اسْمِهِ وَالصَّوَابُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ

Abdurrahmon ibn Abu Saʼsaʼaning otasi aytdi: Abu Said menga — u hujrada edi — shunday dedi: «Ey oʻgʻilcham, azon aytsang, azonni baland ovoz bilan ayt, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Uni eshitgan hech bir narsa yoʻqki, jin boʻlsin, inson boʻlsin, tosh boʻlsin — albatta u uchun guvohlik beradi›, deganlarini eshitganman». Baʼzan esa: «Ey oʻgʻilcham, choʻl-biyobonda boʻlsang, azonni baland ovoz bilan ayt, chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Uni jin ham, inson ham, tosh ham, uni eshitgan hech bir narsa eshitmaydiki, albatta u uchun guvohlik bermasin›, deganlarini eshitganman», dedi. Otam aytdi: Sufyon uning ismida xato qilgan, toʻgʻrisi — Abdurrahmon ibn Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Abu Saʼsaʼadir.Абдурраҳмон ибн Абу Саъсаъанинг отаси айтди: Абу Саид менга — у ҳужрада эди — шундай деди: «Эй ўғилчам, азон айтсанг, азонни баланд овоз билан айт, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уни эшитган ҳеч бир нарса йўқки, жин бўлсин, инсон бўлсин, тош бўлсин — албатта у учун гувоҳлик беради›, деганларини эшитганман». Баъзан эса: «Эй ўғилчам, чўл-биёбонда бўлсанг, азонни баланд овоз билан айт, чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уни жин ҳам, инсон ҳам, тош ҳам, уни эшитган ҳеч бир нарса эшитмайдики, албатта у учун гувоҳлик бермасин›, деганларини эшитганман», деди. Отам айтди: Суфён унинг исмида хато қилган, тўғриси — Абдурраҳмон ибн Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Абу Саъсаъадир.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ابْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ شَيْخٌ مِنْ الْأَنْصَارِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الرَّجُلِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Yaqinda shunday zamon keladiki, musulmon kishining eng yaxshi moli — togʻ choʻqqilari va yomgʻir tushadigan joylarga olib boradigan qoʻylari boʻladi; u fitnalardan dinini olib qochadi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Яқинда шундай замон келадики, мусулмон кишининг энг яхши моли — тоғ чўққилари ва ёмғир тушадиган жойларга олиб борадиган қўйлари бўлади; у фитналардан динини олиб қочади».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ ضَمْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ أَبِي قُلْتُ سُفْيَانُ سَمِعَهُ قَالَ زَعَمَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ صَلَاةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ asrdan keyin — to quyosh botguncha, va bomdoddan keyin — to quyosh chiqquncha namoz oʻqishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ асрдан кейин — то қуёш ботгунча, ва бомдоддан кейин — то қуёш чиққунча намоз ўқишдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَابْنُ أَبِي لَبِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ وَابْنُ جُرَيْجٍ عَنْ سُلَيْمَانَ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍاعْتَكَفَ الْعَشْرَ الْوَسَطَ وَاعْتَكَفْنَا مَعَهُ يَعْنِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا كَانَ صَبِيحَةُ عِشْرِينَ مَرَّ بِنَا وَنَحْنُ نَنْقُلُ مَتَاعَنَا فَقَالَ مَنْ كَانَ مُعْتَكِفًا فَلْيَكُنْ فِي مُعْتَكَفِهِ إِنِّي رَأَيْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ فَنُسِّيتُهَا وَرَأَيْتُنِي أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ وَعَرِيشُ الْمَسْجِدِ جَرِيدٌ فَهَاجَتْ السَّمَاءُ فَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ عَلَى أَنْفِهِ وَجَبْهَتِهِ أَثَرَ الْمَاءِ وَالطِّينِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U zot — yaʼni Nabiy ﷺ — oʻrta oʻn (kun)da iʼtikof qildilar, biz ham u zot bilan birga iʼtikof qildik. Yigirmanchi kunning tongi boʻlganda, biz jihozlarimizni koʻchirayotgan edik, u zot yonimizdan oʻtib: «Kim iʼtikofda boʻlsa, iʼtikof joyida turaversin. Men bu kechani koʻrgan edim, soʻng u menga unutdirildi; oʻzimni suv va loyda sajda qilayotgan holda koʻrdim», dedilar. Masjidning shipi xurmo shoxlaridan edi. Shunda osmon qoʻzgʻalib (yomgʻir yogʻdi) va men Rasululloh ﷺni — burunlari va peshonalarida suv va loy izi bilan — koʻrdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У зот — яъни Набий ﷺ — ўрта ўн (кун)да иътикоф қилдилар, биз ҳам у зот билан бирга иътикоф қилдик. Йигирманчи куннинг тонги бўлганда, биз жиҳозларимизни кўчираётган эдик, у зот ёнимиздан ўтиб: «Ким иътикофда бўлса, иътикоф жойида тураверсин. Мен бу кечани кўрган эдим, сўнг у менга унутдирилди; ўзимни сув ва лойда сажда қилаётган ҳолда кўрдим», дедилар. Масжиднинг шипи хурмо шохларидан эди. Шунда осмон қўзғалиб (ёмғир ёғди) ва мен Расулуллоҳ ﷺни — бурунлари ва пешоналарида сув ва лой изи билан — кўрдим.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدِ بْنِ أَبِي سَرْحٍ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ إِنَّ أَخْوَفَ مَا أَخَافُ عَلَيْكُمْ مَا يُخْرِجُ اللَّهُ مِنْ نَبَاتِ الْأَرْضِ وَزَهْرَةِ الدُّنْيَا فَقَالَ رَجُلٌ أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَوَ يَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ فَسَكَتَ حَتَّى رَأَيْنَا أَنَّهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ وَغَشِيَهُ بُهْرٌ وَعَرَقٌ فَقَالَ أَيْنَ السَّائِلُ فَقَالَ هَا أَنَا وَلَمْ أُرِدْ إِلَّا خَيْرًا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْخَيْرَ لَا يَأْتِي إِلَّا بِالْخَيْرِ إِنَّ الْخَيْرَ لَا يَأْتِي إِلَّا بِالْخَيْرِ إِنَّ الْخَيْرَ لَا يَأْتِي إِلَّا بِالْخَيْرِ وَلَكِنَّ الدُّنْيَا خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ وَكَانَ مَا يُنْبِتُ الرَّبِيعُ يَقْتُلُ حَبَطًا أَوْ يُلِمُّ إِلَّا آكِلَةُ الْخَضِرِ فَإِنَّهَا أَكَلَتْ حَتَّى امْتَدَّتْ خَاصِرَتَاهَا وَاسْتَقْبَلَتْ الشَّمْسَ فَثَلَطَتْ وَبَالَتْ ثُمَّ عَادَتْ فَأَكَلَتْ فَمَنْ أَخَذَهَا بِحَقِّهَا بُورِكَ لَهُ فِيهِ وَمَنْ أَخَذَهَا بِغَيْرِ حَقِّهَا لَمْ يُبَارَكْ لَهُ وَكَانَ كَالَّذِي يَأْكُلُ وَلَا يَشْبَعُقَالَ سُفْيَانُ وَكَانَ الْأَعْمَشُ يَسْأَلُنِي عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ minbar ustida turib: «Men sizlar uchun eng koʻp qoʻrqadigan narsa — Alloh yerning oʻsimliklaridan va dunyoning zeb-ziynatidan chiqaradigan narsadir», dedilar. Shunda bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, yaxshilik yomonlik keltiradimi?» dedi. U zot jim qoldilar, hatto biz u zotga vahiy tushayotganini koʻrdik. (Roviy) dedi: U zotni ogʻir nafas va ter qopladi. Soʻng u zot: «Soʻragan kishi qani?» dedilar. U: «Mana men, men faqat yaxshilikni koʻzlagan edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta yaxshilik faqat yaxshilik keltiradi, albatta yaxshilik faqat yaxshilik keltiradi, albatta yaxshilik faqat yaxshilik keltiradi. Lekin dunyo koʻm-koʻk va shirindir. Bahor undirgan oʻt (hayvonni) qorni damlab oʻldiradi yoki oʻlimga yaqinlashtiradi — koʻkat yeguvchidan boshqasini: u yeydi, hatto ikki biqini kerilib ketadi, soʻng quyoshga qarab turib, tezagini tashlaydi va siydik chiqaradi, keyin qaytib yana yeydi. Bas, kim uni (molni) haqi bilan olsa, unga barakot beriladi; kim uni haqsiz olsa, unga barakot berilmaydi va u yeb toʻymaydigan kishiga oʻxshab qoladi», dedilar. Sufyon aytdi: Aʼmash mendan shu hadisni soʻrar edi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ минбар устида туриб: «Мен сизлар учун энг кўп қўрқадиган нарса — Аллоҳ ернинг ўсимликларидан ва дунёнинг зеб-зийнатидан чиқарадиган нарсадир», дедилар. Шунда бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, яхшилик ёмонлик келтирадими?» деди. У зот жим қолдилар, ҳатто биз у зотга ваҳий тушаётганини кўрдик. (Ровий) деди: У зотни оғир нафас ва тер қоплади. Сўнг у зот: «Сўраган киши қани?» дедилар. У: «Мана мен, мен фақат яхшиликни кўзлаган эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта яхшилик фақат яхшилик келтиради, албатта яхшилик фақат яхшилик келтиради, албатта яхшилик фақат яхшилик келтиради. Лекин дунё кўм-кўк ва шириндир. Баҳор ундирган ўт (ҳайвонни) қорни дамлаб ўлдиради ёки ўлимга яқинлаштиради — кўкат егувчидан бошқасини: у ейди, ҳатто икки биқини керилиб кетади, сўнг қуёшга қараб туриб, тезагини ташлайди ва сийдик чиқаради, кейин қайтиб яна ейди. Бас, ким уни (молни) ҳақи билан олса, унга баракот берилади; ким уни ҳақсиз олса, унга баракот берилмайди ва у еб тўймайдиган кишига ўхшаб қолади», дедилар. Суфён айтди: Аъмаш мендан шу ҳадисни сўрар эди.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَتَوَضَّأُ إِذَا جَامَعَ وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَرْجِعَقَالَ سُفْيَانُ أَبُو سَعِيدٍ أَدْرَكَ الْحَرَّةَ قَالَ قَالَ يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ هِلَالٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ يَقْتُلُ حَبَطًا أَوْ خَبْطًا وَإِنَّمَا هُوَ حَبَطًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «(Kishi) jimoʼ qilsa va yana qaytmoqchi boʻlsa, tahorat qilsin», dedilar. Sufyon aytdi: Abu Said Harra (voqeasi)ga yetgan. Yazid ibn Horun Hishomdan, u Yahyodan, u Hiloldan, u Abu Saiddan «habatan» yoki «xabatan» deb (rivoyat qilgan); toʻgʻrisi esa «habatan»dir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «(Киши) жимў қилса ва яна қайтмоқчи бўлса, таҳорат қилсин», дедилар. Суфён айтди: Абу Саид Ҳарра (воқеаси)га етган. Язид ибн Ҳорун Ҳишомдан, у Яҳёдан, у Ҳилолдан, у Абу Саиддан «ҳабатан» ёки «хабатан» деб (ривоят қилган); тўғриси эса «ҳабатан»дир.

قَالَ سَمِعْت سُفْيَانَ قَالَوَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَيَنْظُرُ كَيْفَ تَعْمَلُونَ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءً يَوْمَ الْقِيَامَةِ عِنْدَ اسْتِهِ بِقَدْرِ غَدْرَتِهِوَقُرِئَ عَلَى سُفْيَانَ سَمِعْتُ عَلِيَّ بْنَ زَيْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: «Albatta Alloh azza va jalla sizlarni unda oʻrinbosar qiluvchidir, bas, U qanday amal qilishingizga qaraydi. Ogoh boʻlinglar! Albatta har bir xiyonatkor uchun qiyomat kuni xiyonati miqdoricha bir bayroq boʻlib, u dumbasi oldida (tikiladi)».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла сизларни унда ўринбосар қилувчидир, бас, У қандай амал қилишингизга қарайди. Огоҳ бўлинглар! Албатта ҳар бир хиёнаткор учун қиёмат куни хиёнати миқдорича бир байроқ бўлиб, у думбаси олдида (тикилади)».

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مُطَرِّفٍ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَيْفَ أَنْعَمُ وَقَدْ الْتَقَمَ صَاحِبُ الْقَرْنِ الْقَرْنَ وَحَنَى جَبْهَتَهُ وَأَصْغَى سَمْعَهُ يَنْظُرُ مَتَى يُؤْمَرُ قَالَ الْمُسْلِمُونَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَمَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ عَلَى اللَّهِ تَوَكَّلْنَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Shox (sur) sohibi shoxni ogʻziga olib, peshonasini egib, qulogʻini ding qilib, qachon buyurilishini kutib turgan boʻlsa, men qanday tinch boʻlay?!», dedilar. Musulmonlar: «Ey Allohning Rasuli, unda biz nima deylik?», dedilar. U zot: «‹Hasbunallohu va niʼmal-vakiyl, alallohi tavakkalno› (Alloh bizga yetarli va U naqadar yaxshi vakildir, Allohga tavakkal qildik), deb ayting», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Шох (сур) соҳиби шохни оғзига олиб, пешонасини эгиб, қулоғини динг қилиб, қачон буюрилишини кутиб турган бўлса, мен қандай тинч бўлай?!», дедилар. Мусулмонлар: «Эй Аллоҳнинг Расули, унда биз нима дейлик?», дедилар. У зот: «‹Ҳасбуналлоҳу ва ниъмал-вакийл, алаллоҳи таваккално› (Аллоҳ бизга етарли ва У нақадар яхши вакилдир, Аллоҳга таваккал қилдик), деб айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ عَنْ قَزَعَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍرِوَايَةً يَبْلُغُ بِهِ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُسَافِرُ الْمَرْأَةُ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا وَمَعَهَا ذُو مَحْرَمٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — u buni Nabiy ﷺga yetkazadi: «Ayol kishi yonida mahrami boʻlmasa, uch kunlik (yoʻlga) safar qilmasin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — у буни Набий ﷺга етказади: «Аёл киши ёнида маҳрами бўлмаса, уч кунлик (йўлга) сафар қилмасин».

وَنَهَى عَنْ صَلَاتَيْنِ صَلَاةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ حَتَّى تَغْرُبَ الشَّمْسُ وَبَعْدَ الصُّبْحِ حَتَّى تَطْلُعَ الشَّمْسُ

Va u zot ikki namozdan qaytardilar: asr namozidan keyin — to quyosh botguncha, va bomdod namozidan keyin — to quyosh chiqquncha (namoz oʻqishdan).Ва у зот икки намоздан қайтардилар: аср намозидан кейин — то қуёш ботгунча, ва бомдод намозидан кейин — то қуёш чиққунча (намоз ўқишдан).

وَلَا تُشَدُّ الرِّحَالُ إِلَّا إِلَى ثَلَاثَةِ مَسَاجِدَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ وَمَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمَسْجِدِ الْأَقْصَى

Va faqat uch masjidga — Masjidul Haromga, Rasululloh ﷺning masjidlariga va Masjidul Aqsoga — safar (uchun ulov) tayyorlanadi.Ва фақат уч масжидга — Масжидул Ҳаромга, Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларига ва Масжидул Ақсога — сафар (учун улов) тайёрланади.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرٍو سَمِعَ جَابِرًا يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِي عَلَى النَّاسِ زَمَانٌ يَغْزُو فِئَامٌ مِنْ النَّاسِ فَيُقَالُ هَلْ فِيكُمْ مَنْ صَاحَبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُفْتَحُ لَهُمْ ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنْ النَّاسِ فَيُقَالُ هَلْ فِيكُمْ مَنْ صَاحَبَ مَنْ صَاحَبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُفْتَحُ لَهُمْ ثُمَّ يَغْزُو فِئَامٌ مِنْ النَّاسِ فَيَقُولُونَ هَلْ فِيكُمْ مَنْ صَاحَبَ مَنْ صَاحَبَ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَقُولُونَ نَعَمْ فَيُفْتَحُ لَهُمْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Odamlarga shunday zamon keladiki, odamlardan bir jamoa gʻazot qiladi va (ulardan): ‹Sizlar orasida Rasululloh ﷺga sahobalik qilgan kishi bormi?› deyishadi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Shunda ularga (gʻalaba) nasib etiladi. Soʻng odamlardan yana bir jamoa gʻazot qiladi va: ‹Sizlar orasida Rasululloh ﷺga sahobalik qilgan kishiga sahiblik qilgan kishi bormi?› deyiladi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Shunda ularga (gʻalaba) nasib etiladi. Soʻng odamlardan yana bir jamoa gʻazot qiladi va: ‹Sizlar orasida Rasululloh ﷺning sahobalariga sahiblik qilganlarga sahiblik qilgan kishi bormi?› deyishadi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Shunda ularga (gʻalaba) nasib etiladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Одамларга шундай замон келадики, одамлардан бир жамоа ғазот қилади ва (улардан): ‹Сизлар орасида Расулуллоҳ ﷺга саҳобалик қилган киши борми?› дейишади. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Шунда уларга (ғалаба) насиб этилади. Сўнг одамлардан яна бир жамоа ғазот қилади ва: ‹Сизлар орасида Расулуллоҳ ﷺга саҳобалик қилган кишига саҳиблик қилган киши борми?› дейилади. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Шунда уларга (ғалаба) насиб этилади. Сўнг одамлардан яна бир жамоа ғазот қилади ва: ‹Сизлар орасида Расулуллоҳ ﷺнинг саҳобаларига саҳиблик қилганларга саҳиблик қилган киши борми?› дейишади. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Шунда уларга (ғалаба) насиб этилади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ سَمِعَ عَمْرًا عَنْ عَتَّابِ بْنِ حُنَيْنٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ سُفْيَانُ لَا أَدْرِي مَنْ عَتَّابٌ لَوْ أَمْسَكَ اللَّهُ الْقَطْرَ عَنْ النَّاسِ سَبْعَ سِنِينَ ثُمَّ أَرْسَلَهُ لَأَصْبَحَتْ طَائِفَةٌ بِهِ كَافِرِينَ يَقُولُونَ مُطِرْنَا بِنَوْءِ الْمِجْدَحِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ — Sufyon: «Attob kimligini bilmayman», dedi — shunday dedilar: «Agar Alloh odamlardan yetti yil yomgʻirni ushlab tursa, soʻng uni yuborsa, albatta bir toifa unga kofir boʻlib: ‹Bizga Mijdah yulduzi sababli yomgʻir yogʻdirildi›, deydilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ — Суфён: «Аттоб кимлигини билмайман», деди — шундай дедилар: «Агар Аллоҳ одамлардан етти йил ёмғирни ушлаб турса, сўнг уни юборса, албатта бир тоифа унга кофир бўлиб: ‹Бизга Миждаҳ юлдузи сабабли ёмғир ёғдирилди›, дейдилар».

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ حَدَّثَنَا شَرِيكُ بْنُ أَبِي نَمِرٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ الِاثْنَيْنِ إِلَى قُبَاءَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz dushanba kuni Rasululloh ﷺ bilan birga Quboʼga chiqdik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз душанба куни Расулуллоҳ ﷺ билан бирга Қубўга чиқдик.

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الرِّجَالِ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ بْنُ غَزِيَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ سَأَلَ وَلَهُ قِيمَةُ أُوقِيَّةٍ فَقَدْ أَلْحَفَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kimki bir uqiya qiymatidagi (moli) boʻla turib soʻrasa, u hadeb (oʻjarlik bilan) soʻragan boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимки бир уқия қийматидаги (моли) бўла туриб сўраса, у ҳадеб (ўжарлик билан) сўраган бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَى أَحَدُكُمْ حَائِطًا فَأَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ فَلْيُنَادِ يَا صَاحِبَ الْحَائِطِ ثَلَاثًا فَإِنْ أَجَابَهُ وَإِلَّا فَلْيَأْكُلْ وَإِذَا مَرَّ أَحَدُكُمْ بِإِبِلٍ فَأَرَادَ أَنْ يَشْرَبَ مِنْ أَلْبَانِهَا فَلْيُنَادِ يَا صَاحِبَ الْإِبِلِ أَوْ يَا رَاعِيَ الْإِبِلِ فَإِنْ أَجَابَهُ وَإِلَّا فَلْيَشْرَبْ وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ فَمَا زَادَ فَهُوَ صَدَقَةٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Biringiz bogʻ (devor bilan oʻralgan ekinzor) oldiga kelib, (mevasidan) yemoqchi boʻlsa, uch marta: ‹Ey bogʻ egasi!› deb chaqirsin. Agar u javob bersa (izn soʻrasin), boʻlmasa yeyaversin. Biringiz tuyalar yonidan oʻtib, ularning sutidan ichmoqchi boʻlsa: ‹Ey tuyalar egasi!› yoki ‹Ey tuyalar choʻponi!› deb chaqirsin. Agar u javob bersa (izn soʻrasin), boʻlmasa ichaversin. Mehmondorchilik — uch kundir; undan ortigʻi esa sadaqadir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз боғ (девор билан ўралган экинзор) олдига келиб, (мевасидан) емоқчи бўлса, уч марта: ‹Эй боғ эгаси!› деб чақирсин. Агар у жавоб берса (изн сўрасин), бўлмаса еяверсин. Бирингиз туялар ёнидан ўтиб, уларнинг сутидан ичмоқчи бўлса: ‹Эй туялар эгаси!› ёки ‹Эй туялар чўпони!› деб чақирсин. Агар у жавоб берса (изн сўрасин), бўлмаса ичаверсин. Меҳмондорчилик — уч кундир; ундан ортиғи эса садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى قَالَ حَدَّثَنِي لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي عِمْرَانُ بْنُ أَبِي أَنَسٍ عَنِ ابْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ قَالَتَمَارَى رَجُلَانِ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى مِنْ أَوَّلِ يَوْمٍ فَقَالَ رَجُلٌ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءَ وَقَالَ رَجُلٌ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ مَسْجِدِي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Ikki kishi birinchi kundan taqvo asosida bino qilingan masjid haqida bahslashib qolishdi. Bir kishi: «U Quboʼ masjididir», dedi. Boshqasi: «U Rasululloh ﷺning masjididir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «U mana shu masjidimdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Икки киши биринчи кундан тақво асосида бино қилинган масжид ҳақида баҳслашиб қолишди. Бир киши: «У Қубў масжидидир», деди. Бошқаси: «У Расулуллоҳ ﷺнинг масжидидир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «У мана шу масжидимдир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ أَنَّ مُحَمَّدًا حَدَّثَ أَنَّ ذَكْوَانَ أَبَا صَالِحٍ حَدَّثَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَجَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي هُرَيْرَةَأَنَّهُمْ نُهُوا عَنْ الصَّرْفِ وَرَفَعَهُ رَجُلَانِ مِنْهُمْ إِلَى نَبِيِّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Zakvon Abu Solih Abu Said al-Xudriy, Jobir ibn Abdulloh va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan rivoyat qildiki, ular sarfdan (naqdni naqdga almashishdan) qaytarilgan edilar; ulardan ikki kishi buni Allohning Nabiysi ﷺga (marfuʼ qilib) yetkazdi.Заквон Абу Солиҳ Абу Саид ал-Худрий, Жобир ибн Абдуллоҳ ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилдики, улар сарфдан (нақдни нақдга алмашишдан) қайтарилган эдилар; улардан икки киши буни Аллоҳнинг Набийси ﷺга (марфуъ қилиб) етказди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الْخَفَّافُ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ مَطَرٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ أَنَّ ذَكْوَانَ أَبَا صَالِحٍ قَالَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ خَيْرًا حَدَّثَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ وَأَبِي هُرَيْرَةَأَنَّهُمْ نُهُوا عَنْ الصَّرْفِ رَفَعَهُ رَجُلَانِ مِنْهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Muhammad ibn Siyrindan rivoyat qilinadiki, Zakvon Abu Solih — u kishini yaxshilik bilan maqtab — Jobir ibn Abdulloh, Abu Said al-Xudriy va Abu Hurayra (roziyallohu anhum)dan rivoyat qildiki, ular sarfdan qaytarilgan edilar; ulardan ikki kishi buni Rasululloh ﷺga yetkazdi.Муҳаммад ибн Сийриндан ривоят қилинадики, Заквон Абу Солиҳ — у кишини яхшилик билан мақтаб — Жобир ибн Абдуллоҳ, Абу Саид ал-Худрий ва Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳум)дан ривоят қилдики, улар сарфдан қайтарилган эдилар; улардан икки киши буни Расулуллоҳ ﷺга етказди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَشْعَثَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ اثْنَيْنِ مِنْ هَؤُلَاءِ الثَّلَاثَةِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الصَّرْفِ

Abu Hurayra, Abu Said va Jobir (roziyallohu anhum)dan — bu uchtaning ikkitasidan — rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ sarfdan qaytardilar.Абу Ҳурайра, Абу Саид ва Жобир (розияллоҳу анҳум)дан — бу учтанинг иккитасидан — ривоят қилинадики, Набий ﷺ сарфдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ غَيْلَانَ حَدَّثَنَا رِشْدِينُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي السَّمْحِ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُؤْمِنُونَ فِي الدُّنْيَا عَلَى ثَلَاثَةِ أَجْزَاءٍ الَّذِينَ آمَنُوا بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ لَمْ يَرْتَابُوا وَجَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَالَّذِي يَأْمَنُهُ النَّاسُ عَلَى أَمْوَالِهِمْ وَأَنْفُسِهِمْ ثُمَّ الَّذِي إِذَا أَشْرَفَ عَلَى طَمَعٍ تَرَكَهُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Dunyoda moʻminlar uch toifadir: Allohga va Uning Rasuliga iymon keltirib, soʻng shubha qilmagan hamda Alloh yoʻlida mollari va jonlari bilan jihod qilgan kishilar; odamlar mollari va jonlarini ishonib topshiradigan kishi; soʻng biror tamaʼga yoʻliqqanida uni aziz va ulugʻ Alloh uchun tark etadigan kishi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дунёда мўминлар уч тоифадир: Аллоҳга ва Унинг Расулига иймон келтириб, сўнг шубҳа қилмаган ҳамда Аллоҳ йўлида моллари ва жонлари билан жиҳод қилган кишилар; одамлар моллари ва жонларини ишониб топширадиган киши; сўнг бирор тамаъга йўлиққанида уни азиз ва улуғ Аллоҳ учун тарк этадиган киши», дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي رُبَيْحُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ضَحَّى بِكَبْشٍ أَقْرَنَ وَقَالَ هَذَا عَنِّي وَعَمَّنْ لَمْ يُضَحِّ مِنْ أُمَّتِي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shoxdor bir qoʻchqorni qurbonlik qildilar va: «Bu — mendan va ummatimdan qurbonlik qilmaganlar nomidandir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шохдор бир қўчқорни қурбонлик қилдилар ва: «Бу — мендан ва умматимдан қурбонлик қилмаганлар номидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِدْرِيسَ يَعْنِي الشَّافِعَيَّ قَالَ أَنْبَأَنَا مَالِكٌ عَنْ دَاوُدَ بْنِ الْحُصَيْنِ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ مَوْلَى أَبِي أَحْمَدَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ الْمُزَابَنَةِ وَالْمُحَاقَلَةِ وَالْمُزَابَنَةُ اشْتِرَاءُ التَّمْرِ بِالتَّمْرِ فِي رُءُوسِ النَّخْلِ وَالْمُحَاقَلَةُ اسْتِكْرَاءُ الْأَرْضِ بِالْحِنْطَةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ muzobana va muhoqaladan qaytardilar. Muzobana — daraxt boshidagi xurmoni quruq xurmoga sotib olishdir; muhoqala esa — yerni bugʻdoyga ijaraga olishdir.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ музобана ва муҳоқаладан қайтардилар. Музобана — дарахт бошидаги хурмони қуруқ хурмога сотиб олишдир; муҳоқала эса — ерни буғдойга ижарага олишдир.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنِ الضَّحَّاكِ الْمَشْرِقِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَقْرَأَ ثُلُثَ الْقُرْآنِ فِي لَيْلَةٍ قَالَ فَشَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِهِ فَقَالُوا مَنْ يُطِيقُ ذَلِكَ قَالَ يَقْرَأُ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَهِيَ ثُلُثُ الْقُرْآنِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Biringiz bir kechada Qurʼonning uchdan birini oʻqishdan ojizmi?», dedilar. (Roviy) dedi: Bu ashoblariga ogʻir botdi va ular: «Bunga kim qodir boʻladi?», dedilar. U zot: «‹Qul huvallohu ahad›ni oʻqiydi, u Qurʼonning uchdan biridir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, у Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Бирингиз бир кечада Қуръоннинг учдан бирини ўқишдан ожизми?», дедилар. (Ровий) деди: Бу ашобларига оғир ботди ва улар: «Бунга ким қодир бўлади?», дедилар. У зот: «‹Қул ҳуваллоҳу аҳад›ни ўқийди, у Қуръоннинг учдан биридир», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنِ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ الرُّؤْيَا يُحِبُّهَا فَإِنَّمَا هِيَ مِنْ اللَّهِ فَلْيَحْمَدْ اللَّهَ عَلَيْهَا وَلْيُحَدِّثْ بِهَا فَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ فَإِنَّمَا هِيَ مِنْ الشَّيْطَانِ فَلْيَسْتَعِذْ بِاللَّهِ مِنْ شَرِّهَا وَلَا يَذْكُرُهَا لِأَحَدٍ فَإِنَّهَا لَا تَضُرُّهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasulullohni ﷺ shunday deyayotganlarini eshitdi: «Biringiz oʻzi yoqtirgan tushni koʻrsa, u Allohdandir, bas, u unga Allohga hamd aytsin va koʻrganini (kishilarga) soʻzlasin. Agar bundan boshqa, oʻzi yomon koʻradigan narsani koʻrsa, u shaytondandir, bas, u uning yomonligidan Allohga panoh tilasin va uni hech kimga aytmasin, zero u (tush) unga zarar yetkazmaydi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳни ﷺ шундай деяётганларини эшитди: «Бирингиз ўзи ёқтирган тушни кўрса, у Аллоҳдандир, бас, у унга Аллоҳга ҳамд айтсин ва кўрганини (кишиларга) сўзласин. Агар бундан бошқа, ўзи ёмон кўрадиган нарсани кўрса, у шайтондандир, бас, у унинг ёмонлигидан Аллоҳга паноҳ тиласин ва уни ҳеч кимга айтмасин, зеро у (туш) унга зарар етказмайди».

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ مُضَرَ عَنِ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا تُوَاصِلُوا فَأَيُّكُمْ أَرَادَ أَنْ يُوَاصِلَ فَلْيُوَاصِلْ حَتَّى السَّحَرِ فَقَالُوا إِنَّكَ تُوَاصِلُ قَالَ إِنِّي لَسْتُ كَهَيْئَتِكُمْ إِنِّي أَبِيتُ لِي مُطْعِمٌ يُطْعِمُنِي وَسَاقٍ يَسْقِينِي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdi: «Visol qilmanglar! Biringiz visol qilmoqchi boʻlsa, saharga qadar (davom ettirib) tutsin». Ular: «Lekin oʻzingiz visol qilasiz-ku», dedilar. U zot: «Men sizlarning holatingizdek emasman. Men shunday tunaymanki, menga taom beruvchi taomlantiradi va suv beruvchi sugʻoradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитди: «Висол қилманглар! Бирингиз висол қилмоқчи бўлса, саҳарга қадар (давом эттириб) тутсин». Улар: «Лекин ўзингиз висол қиласиз-ку», дедилар. У зот: «Мен сизларнинг ҳолатингиздек эмасман. Мен шундай тунайманки, менга таом берувчи таомлантиради ва сув берувчи суғоради», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ عَنْ دَرَّاجٍ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَلِيمَ إِلَّا ذُو عِزَّةٍ وَلَا حَكِيمَ إِلَّا ذُو تَجْرِبَةٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Izzat sohibi boʻlmagan kishi haqiqiy halim (bosiq) emas; tajriba orttirmagan kishi haqiqiy hakim (donishmand) emas», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Иззат соҳиби бўлмаган киши ҳақиқий ҳалим (босиқ) эмас; тажриба орттирмаган киши ҳақиқий ҳаким (донишманд) эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنِ ابْنِ الْهَادِ عَنْ يُحَنَّسَ مَوْلَى مُصْعَبِ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ نَسِيرُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْعَرْجِ إِذْ عَرَضَ شَاعِرٌ يُنْشِدُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُذُوا الشَّيْطَانَ أَوْ أَمْسِكُوا الشَّيْطَانَ لَأَنْ يَمْتَلِئَ جَوْفُ رَجُلٍ قَيْحًا خَيْرٌ لَهُ مِنْ أَنْ يَمْتَلِئَ شِعْرًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan al-Arj (degan joy)da yurib borayotgan edik, shu payt bir shoir (oldimizdan) chiqib, sheʼr aytayotgan edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Shaytonni ushlanglar», yoki «Shaytonni tutib turinglar! Zero, kishining ichi (boʻgʻzini) yiring bilan toʻlishi, uning (ichi) sheʼr bilan toʻlishidan koʻra yaxshiroqdir», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан ал-Арж (деган жой)да юриб бораётган эдик, шу пайт бир шоир (олдимиздан) чиқиб, шеър айтаётган эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Шайтонни ушланглар», ёки «Шайтонни тутиб туринглар! Зеро, кишининг ичи (бўғзини) йиринг билан тўлиши, унинг (ичи) шеър билан тўлишидан кўра яхшироқдир», — дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنِ ابْنِ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْخَبَّابِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذُكِرَ عِنْدَهُ عَمُّهُ أَبُو طَالِبٍ فَقَالَ لَعَلَّهُ تَنْفَعُهُ شَفَاعَتِي يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيُجْعَلَ فِي ضَحْضَاحٍ مِنْ نَارٍ يَبْلُغُ كَعْبَهُ يَغْلِي مِنْهُ دِمَاغُهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning oldilarida amakilari Abu Tolib zikr qilindi. Shunda (Paygʻambar): «Ehtimol unga mening shafoatim qiyomat kuni foyda berar; bas, u doʻzaxdan boʻlgan sayoz (joy)ga qoʻyilarki, (u olov) uning ikki toʻpigʻiga yetadi, undan miyasi qaynaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларида амакилари Абу Толиб зикр қилинди. Шунда (Пайғамбар): «Эҳтимол унга менинг шафоатим қиёмат куни фойда берар; бас, у дўзахдан бўлган саёз (жой)га қўйиларки, (у олов) унинг икки тўпиғига етади, ундан мияси қайнайди», дедилар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ أَبِي يَعْقُوبَ الْخَيَّاطِ قَالَشَهِدْتُ مَعَ مُصْعَبِ بْنِ الزُّبَيْرِ الْفِطْرَ بِالْمَدِينَةِ فَأَرْسَلَ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ فَسَأَلَهُ كَيْفَ كَانَ يَصْنَعُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرَهُ أَبُو سَعِيدٍ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُصَلِّي قَبْلَ أَنْ يَخْطُبَ فَصَلَّى يَوْمَئِذٍ قَبْلَ الْخُطْبَةِ

Abu Yaʼqub al-Xayyot aytdi: Men Musʼab ibn Zubayr bilan birga Madinada Fitr (iydi)da hozir boʻldim. U Abu Saidga (odam) yubordi va undan Rasululloh ﷺ qanday qilar edilar, deb soʻradi. Abu Said unga Rasululloh ﷺ xutbadan oldin namoz oʻqishlarini xabar berdi. Shunda u oʻsha kuni xutbadan oldin namoz oʻqidi.Абу Яъқуб ал-Хайёт айтди: Мен Мусъаб ибн Зубайр билан бирга Мадинада Фитр (ийди)да ҳозир бўлдим. У Абу Саидга (одам) юборди ва ундан Расулуллоҳ ﷺ қандай қилар эдилар, деб сўради. Абу Саид унга Расулуллоҳ ﷺ хутбадан олдин намоз ўқишларини хабар берди. Шунда у ўша куни хутбадан олдин намоз ўқиди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الرِّجَالِ عَنْ عُمَارَةَ بْنِ غَزِيَّةَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَرَّحَتْنِي أُمِّي إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْأَلُهُ فَأَتَيْتُهُ فَقَعَدْتُ قَالَ فَاسْتَقْبَلَنِي فَقَالَ مَنْ اسْتَغْنَى أَغْنَاهُ اللَّهُ وَمَنْ اسْتَعَفَّ أَعَفَّهُ اللَّهُ وَمَنْ اسْتَكْفَى كَفَاهُ اللَّهُ وَمَنْ سَأَلَ وَلَهُ قِيمَةُ أُوقِيَّةٍ فَقَدْ أَلْحَفَ قَالَ فَقُلْتُ نَاقَتِي الْيَاقُوتَةُ هِيَ خَيْرٌ مِنْ أُوقِيَّةٍ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَسْأَلْهُحَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي الرِّجَالِ نَحْوَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Onam meni Rasululloh ﷺning oldilariga — u zotdan soʻrashim uchun — yubordi. Men u zotning oldilariga kelib oʻtirdim. U zot menga yuzlanib: «Kim beniyoz boʻlishni istasa, Alloh uni beniyoz qiladi; kim iffatli boʻlishni istasa, Alloh uni iffatli qiladi; kim kifoya soʻrasa, Alloh unga kifoya qiladi; kim bir uqiya qiymatidagi (moli) boʻla turib soʻrasa, u hadeb soʻragan boʻladi», dedilar. Shunda men: «Yoqut (nomli) tuyam bir uqiyadan yaxshiroq», dedim-da, soʻramay qaytdim. Hakam ibn Muso ham Ibn Abur-Rijoldan shunga oʻxshashini rivoyat qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Онам мени Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига — у зотдан сўрашим учун — юборди. Мен у зотнинг олдиларига келиб ўтирдим. У зот менга юзланиб: «Ким бениёз бўлишни истаса, Аллоҳ уни бениёз қилади; ким иффатли бўлишни истаса, Аллоҳ уни иффатли қилади; ким кифоя сўраса, Аллоҳ унга кифоя қилади; ким бир уқия қийматидаги (моли) бўла туриб сўраса, у ҳадеб сўраган бўлади», дедилар. Шунда мен: «Ёқут (номли) туям бир уқиядан яхшироқ», дедим-да, сўрамай қайтдим. Ҳакам ибн Мусо ҳам Ибн Абур-Рижолдан шунга ўхшашини ривоят қилди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ يَعْنِي الْقَارِئَ حَدَّثَنَا سُهَيْلٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تَبِيعُوا الذَّهَبَ بِالذَّهَبِ وَلَا الْوَرِقَ بِالْوَرِقِ إِلَّا وَزْنًا بِوَزْنٍ مِثْلًا بِمِثْلٍ سَوَاءً بِسَوَاءٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Oltinni oltinga va kumushni kumushga faqat vazni vazniga, tengini tengiga, barobarini barobariga (boʻlsa) sotinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Олтинни олтинга ва кумушни кумушга фақат вазни вазнига, тенгини тенгига, баробарини баробарига (бўлса) сотинглар», дедилар.

و قَالَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا بِالصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَ

Va u zot: «Issiq qattiq boʻlsa, namozni salqinlaguncha kechiktiringlar; chunki issiqning qattiqligi jahannamning qaynashidandir», dedilar.Ва у зот: «Иссиқ қаттиқ бўлса, намозни салқинлагунча кечиктиринглар; чунки иссиқнинг қаттиқлиги жаҳаннамнинг қайнашидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَامِرٍ الْأَحْوَلِ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا اشْتَهَى الْمُؤْمِنُ الْوَلَدَ فِي الْجَنَّةِ كَانَ حَمْلُهُ وَوَضْعُهُ وَسِنُّهُ فِي سَاعَةٍ وَاحِدَةٍ كَمَا يَشْتَهِي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Allohning Nabiysi ﷺ: «Moʻmin jannatda bola istasa, uning homila boʻlishi, tugʻilishi va yoshga yetishi — u istaganidek — bir soatda boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Аллоҳнинг Набийси ﷺ: «Мўмин жаннатда бола истаса, унинг ҳомила бўлиши, туғилиши ва ёшга етиши — у истаганидек — бир соатда бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا ابْنُ عَجْلَانَ حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحِبُّ الْعَرَاجِينَ يُمْسِكُهَا فِي يَدِهِ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ فَرَأَى نُخَامَةً فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَحَتَّهَا بِهِ حَتَّى أَنْقَاهَا

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ xurmo novdalarini yaxshi koʻrar, ularni qoʻllarida ushlab turar edilar. (Bir kuni) masjidga kirdilar va masjidning qiblasida balgʻam koʻrib qoldilar-da, uni oʻsha (novda) bilan — toza boʻlgunicha — qirib tashladilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ хурмо новдаларини яхши кўрар, уларни қўлларида ушлаб турар эдилар. (Бир куни) масжидга кирдилар ва масжиднинг қибласида балғам кўриб қолдилар-да, уни ўша (новда) билан — тоза бўлгунича — қириб ташладилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ التَّيْمِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ نَهَى عَنْ الْجَرِّ أَنْ يُنْبَذَ فِيهِ وَعَنْ التَّمْرِ وَالزَّبِيبِ أَنْ يُخْلَطَ بَيْنَهُمَا وَعَنْ الْبُسْرِ وَالتَّمْرِ أَنْ يُخْلَطَ بَيْنَهُمَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladiki, u zot sopol xumda nabiz tayyorlashdan, xurmo bilan mayizni bir-biriga aralashtirishdan va yarim pishgan xurmo (busr) bilan quruq xurmoni bir-biriga aralashtirishdan qaytardilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қиладики, у зот сопол хумда набиз тайёрлашдан, хурмо билан майизни бир-бирига аралаштиришдан ва ярим пишган хурмо (буср) билан қуруқ хурмони бир-бирига аралаштиришдан қайтардилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ قَالَا حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ يُجَاءُ بِالْمَوْتِ كَأَنَّهُ كَبْشٌ أَمْلَحُ فَيُوقَفُ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ فَيُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا قَالَ فَيَشْرَئِبُّونَ فَيَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ نَعَمْ هَذَا الْمَوْتُ قَالَ فَيُقَالُ يَا أَهْلَ النَّارِ هَلْ تَعْرِفُونَ هَذَا قَالَ فَيَشْرَئِبُّونَ فَيَنْظُرُونَ وَيَقُولُونَ نَعَمْ هَذَا الْمَوْتُ قَالَ فَيُؤْمَرُ بِهِ فَيُذْبَحُ قَالَ وَيُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ خُلُودٌ لَا مَوْتَ وَيَا أَهْلَ النَّارِ خُلُودٌ لَا مَوْتَ قَالَ ثُمَّ قَرَأَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ {وَأَنْذِرْهُمْ يَوْمَ الْحَسْرَةِ إِذْ قُضِيَ الْأَمْرُ وَهُمْ فِي غَفْلَةٍ} قَالَ وَأَشَارَ بِيَدِهِ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ فِي حَدِيثِهِ إِذَا دَخَلَ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ يُجَاءُ بِالْمَوْتِ كَأَنَّهُ كَبْشٌ أَمْلَحُ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kirganida, oʻlim oqu-qora (rangli) qoʻchqor suratida keltiriladi va jannat bilan doʻzax oʻrtasida toʻxtatiladi. Soʻng: ‹Ey jannat ahli! Buni tanidingizmi?› deyiladi. Ular boʻyinlarini choʻzib qarashadi va: ‹Ha, bu oʻlim›, deyishadi. Soʻng: ‹Ey doʻzax ahli! Buni tanidingizmi?› deyiladi. Ular ham boʻyinlarini choʻzib qarashadi va: ‹Ha, bu oʻlim›, deyishadi. Soʻng u haqda buyuriladi va u soʻyiladi. Keyin: ‹Ey jannat ahli! Abadiylik, endi oʻlim yoʻq! Ey doʻzax ahli! Abadiylik, endi oʻlim yoʻq!› deyiladi», dedilar. (Roviy) dedi: Soʻng Rasululloh ﷺ {Sen ularni — gʻaflatda boʻlgan holda ish hal qilib boʻlinadigan — hasrat kunidan ogohlantir!} (oyatini) tilovat qildilar va qoʻllari bilan ishora qildilar. Muhammad ibn Ubayd oʻz hadisida: «Jannat ahli jannatga, doʻzax ahli doʻzaxga kirganida, oʻlim oqu-qora qoʻchqor suratida keltiriladi», dedi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга кирганида, ўлим оқу-қора (рангли) қўчқор суратида келтирилади ва жаннат билан дўзах ўртасида тўхтатилади. Сўнг: ‹Эй жаннат аҳли! Буни танидингизми?› дейилади. Улар бўйинларини чўзиб қарашади ва: ‹Ҳа, бу ўлим›, дейишади. Сўнг: ‹Эй дўзах аҳли! Буни танидингизми?› дейилади. Улар ҳам бўйинларини чўзиб қарашади ва: ‹Ҳа, бу ўлим›, дейишади. Сўнг у ҳақда буюрилади ва у сўйилади. Кейин: ‹Эй жаннат аҳли! Абадийлик, энди ўлим йўқ! Эй дўзах аҳли! Абадийлик, энди ўлим йўқ!› дейилади», дедилар. (Ровий) деди: Сўнг Расулуллоҳ ﷺ {Сен уларни — ғафлатда бўлган ҳолда иш ҳал қилиб бўлинадиган — ҳасрат кунидан огоҳлантир!} (оятини) тиловат қилдилар ва қўллари билан ишора қилдилар. Муҳаммад ибн Убайд ўз ҳадисида: «Жаннат аҳли жаннатга, дўзах аҳли дўзахга кирганида, ўлим оқу-қора қўчқор суратида келтирилади», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلِي وَمَثَلُ النَّبِيِّينَ مِنْ قَبْلِي كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا فَأَتَمَّهَا إِلَّا لَبِنَةً وَاحِدَةً فَجِئْتُ أَنَا فَأَتْمَمْتُ تِلْكَ اللَّبِنَةَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening va mendan oldingi paygʻambarlarning misoli — bir uy qurib, uni bitta gʻishtdan boshqa (butunlay) tugallagan kishining misoliga oʻxshaydi. Bas, men kelib, oʻsha gʻishtni tugalladim», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ва мендан олдинги пайғамбарларнинг мисоли — бир уй қуриб, уни битта ғиштдан бошқа (бутунлай) тугаллаган кишининг мисолига ўхшайди. Бас, мен келиб, ўша ғиштни тугалладим», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَجَلَّ {وَكَذَلِكَ جَعَلْنَاكُمْ أُمَّةً وَسَطًا} قَالَ عَدْلًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ aziz va ulugʻ Allohning {Shunday qilib, sizlarni oʻrtacha (vasat) ummat qildik} degan soʻzi haqida: «(Vasatning maʼnosi) odil (adolatli)dir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ азиз ва улуғ Аллоҳнинг {Шундай қилиб, сизларни ўртача (васат) уммат қилдик} деган сўзи ҳақида: «(Васатнинг маъноси) одил (адолатли)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَعْدٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاحِبَ الصُّورِ فَقَالَ عَنْ يَمِينِهِ جِبْرِيلُ وَعَنْ يَسَارِهِ مِيكَائِيلُ عَلَيْهِمْ السَّلَام

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ sur sohibini zikr qilib: «Uning oʻng tomonida Jibroil, chap tomonida esa Mikoil (alayhimassalom) boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ сур соҳибини зикр қилиб: «Унинг ўнг томонида Жиброил, чап томонида эса Микоил (алайҳимассалом) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ إِيَاسٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَبَعَثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَرِيَّةٍ ثَلَاثِينَ رَاكِبًا قَالَ فَنَزَلْنَا بِقَوْمٍ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ فَسَأَلْنَاهُمْ أَنْ يُضَيِّفُونَا فَأَبَوْا قَالَ فَلُدِغَ سَيِّدُهُمْ قَالَ فَأَتَوْنَا فَقَالُوا فِيكُمْ أَحَدٌ يَرْقِي مِنْ الْعَقْرَبِ قَالَ فَقُلْتُ نَعَمْ أَنَا وَلَكِنْ لَا أَفْعَلُ حَتَّى تُعْطُونَا شَيْئًا قَالُوا فَإِنَّا نُعْطِيكُمْ ثَلَاثِينَ شَاةً قَالَ فَقَرَأْتُ عَلَيْهَا الْحَمْدُ لِلَّهِ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ فَبَرَأَ قَالَ فَلَمَّا قَبَضْنَا الْغَنَمَ قَالَ عَرَضَ فِي أَنْفُسِنَا مِنْهَا قَالَ فَكَفَفْنَا حَتَّى أَتَيْنَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَذَكَرْنَا ذَلِكَ لَهُ قَالَ فَقَالَ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّهَا رُقْيَةٌ اقْسِمُوهَا وَاضْرِبُوا لِي مَعَكُمْ بِسَهْمٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizni oʻttiz otliqdan iborat sariyyada joʻnatdilar. Biz arablardan bir qavmning oldiga tushdik va ulardan bizni mehmon qilishlarini soʻradik, ular esa bosh tortdilar. Shunda ularning boshligʻini (chayon) chaqib oldi va ular oldimizga kelib: «Sizlarning ichingizda chayon (chaqqanini) afsun qiladigan biror kishi bormi?» dedilar. Men: «Ha, men bor. Lekin bizga bir narsa bermagunlaringizcha qilmayman», dedim. Ular: «Biz sizlarga oʻttizta qoʻy beramiz», dedilar. Men unga ‹Alhamdu lillah›ni yetti marta oʻqidim, u sogʻayib qoldi. Qoʻylarni olganimizda koʻnglimizga (ular haqida) bir narsa keldi va biz Nabiy ﷺ huzurlariga kelgunimizcha tiyilib turdik. Soʻng buni u zotga aytdik. U zot: «Uning afsun ekanini bilmasmiding? Ularni taqsimlanglar va menga ham oʻzlaringiz bilan birga bir ulush ajratinglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизни ўттиз отлиқдан иборат сарийяда жўнатдилар. Биз араблардан бир қавмнинг олдига тушдик ва улардан бизни меҳмон қилишларини сўрадик, улар эса бош тортдилар. Шунда уларнинг бошлиғини (чаён) чақиб олди ва улар олдимизга келиб: «Сизларнинг ичингизда чаён (чаққанини) афсун қиладиган бирор киши борми?» дедилар. Мен: «Ҳа, мен бор. Лекин бизга бир нарса бермагунларингизча қилмайман», дедим. Улар: «Биз сизларга ўттизта қўй берамиз», дедилар. Мен унга ‹Алҳамду лиллаҳ›ни етти марта ўқидим, у соғайиб қолди. Қўйларни олганимизда кўнглимизга (улар ҳақида) бир нарса келди ва биз Набий ﷺ ҳузурларига келгунимизча тийилиб турдик. Сўнг буни у зотга айтдик. У зот: «Унинг афсун эканини билмасмидинг? Уларни тақсимланглар ва менга ҳам ўзларингиз билан бирга бир улуш ажратинглар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى حَصِيرٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ boʻyra ustida namoz oʻqidilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бўйра устида намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَاضِعًا طَرَفَيْهِ عَلَى عَاتِقَيْهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bitta kiyimda — uning ikki uchini yelkalariga qoʻygan holda — namoz oʻqidilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ битта кийимда — унинг икки учини елкаларига қўйган ҳолда — намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَجَاءٍ عَنْ أَبِيهِ وَعَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَأَخْرَجَ مَرْوَانُ الْمِنْبَرَ فِي يَوْمِ عِيدٍ وَلَمْ يَكُنْ يُخْرَجُ بِهِ وَبَدَأَ بِالْخُطْبَةِ قَبْلَ الصَّلَاةِ وَلَمْ يَكُنْ يُبْدَأُ بِهَا قَالَ فَقَامَ رَجُلٍ فَقَالَ يَا مَرْوَانُ خَالَفْتَ السُّنَّةَ أَخْرَجْتَ الْمِنْبَرَ يَوْمَ عِيدٍ وَلَمْ يَكُنْ يُخْرَجُ بِهِ فِي يَوْمِ عِيدٍ وَبَدَأْتَ بِالْخُطْبَةِ قَبْلَ الصَّلَاةِ وَلَمْ يَكُنْ يُبْدَأُ بِهَا قَالَ فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ مَنْ هَذَا قَالُوا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ قَالَ فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَمَّا هَذَا فَقَدْ قَضَى مَا عَلَيْهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ رَأَى مِنْكُمْ مُنْكَرًا فَإِنْ اسْتَطَاعَ أَنْ يُغَيِّرَهُ بِيَدِهِ فَلْيَفْعَلْ وَقَالَ مَرَّةً فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ بِيَدِهِ فَبِلِسَانِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ بِلِسَانِهِ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Marvon iyd kuni minbarni olib chiqdi, holbuki u olib chiqilmas edi; va namozdan oldin xutbadan boshladi, holbuki undan boshlanmas edi. Shunda bir kishi turib: «Ey Marvon, sen sunnatga xilof qilding: iyd kuni minbarni olib chiqding, holbuki iyd kuni u olib chiqilmas edi; va namozdan oldin xutbadan boshlading, holbuki undan boshlanmas edi», dedi. Abu Said al-Xudriy: «Bu kim?» dedi. Ular: «Falonchining oʻgʻli falonchi», dedilar. Shunda Abu Said: «Bu kishiga kelsak, u zimmasidagini ado etdi. Men Rasululloh ﷺning: ‹Sizlardan kim bir munkarni koʻrsa va uni qoʻli bilan oʻzgartirishga qodir boʻlsa, shuni qilsin› — baʼzan: ‹uni qoʻli bilan oʻzgartirsin› dedi — ‹agar qoʻli bilan qodir boʻlmasa, tili bilan; tili bilan ham qodir boʻlmasa, qalbi bilan (inkor qilsin). Bu esa iymonning eng zaifidir›, deb aytganlarini eshitganman», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Марвон ийд куни минбарни олиб чиқди, ҳолбуки у олиб чиқилмас эди; ва намоздан олдин хутбадан бошлади, ҳолбуки ундан бошланмас эди. Шунда бир киши туриб: «Эй Марвон, сен суннатга хилоф қилдинг: ийд куни минбарни олиб чиқдинг, ҳолбуки ийд куни у олиб чиқилмас эди; ва намоздан олдин хутбадан бошладинг, ҳолбуки ундан бошланмас эди», деди. Абу Саид ал-Худрий: «Бу ким?» деди. Улар: «Фалончининг ўғли фалончи», дедилар. Шунда Абу Саид: «Бу кишига келсак, у зиммасидагини адо этди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Сизлардан ким бир мункарни кўрса ва уни қўли билан ўзгартиришга қодир бўлса, шуни қилсин› — баъзан: ‹уни қўли билан ўзгартирсин› деди — ‹агар қўли билан қодир бўлмаса, тили билан; тили билан ҳам қодир бўлмаса, қалби билан (инкор қилсин). Бу эса иймоннинг энг заифидир›, деб айтганларини эшитганман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْوَصَّافِيُّ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَالَ حِينَ يَأْوِي إِلَى فِرَاشِهِ أَسْتَغْفِرُ اللَّهَ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ وَأَتُوبُ إِلَيْهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ غَفَرَ اللَّهُ لَهُ ذُنُوبَهُ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ زَبَدِ الْبَحْرِ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ رَمْلٍ عَالِجٍ وَإِنْ كَانَتْ مِثْلَ عَدَدِ وَرَقِ الشَّجَرِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻrniga yotganda: ‹Astagʻfirullohallaziy la ilaha illa Huval-Hayyul-Qoyyumu va atubu ilayh (Oʻzidan oʻzga iloh yoʻq, tirik va abadiy qoyim boʻlgan Allohdan magʻfirat soʻrayman va Unga tavba qilaman)›, deb uch marta aytsa, gunohlari dengiz koʻpigicha boʻlsa ham, Olij qumlaricha boʻlsa ham, daraxtlar bargi sonicha boʻlsa ham, Alloh uning gunohlarini kechiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўрнига ётганда: ‹Астағфируллоҳаллазий ла илаҳа илла Ҳувал-Ҳайюл-Қойюму ва атубу илайҳ (Ўзидан ўзга илоҳ йўқ, тирик ва абадий қойим бўлган Аллоҳдан мағфират сўрайман ва Унга тавба қиламан)›, деб уч марта айтса, гуноҳлари денгиз кўпигича бўлса ҳам, Олиж қумларича бўлса ҳам, дарахтлар барги сонича бўлса ҳам, Аллоҳ унинг гуноҳларини кечиради», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ قَالَقُلْتُ لِأَبِي سَعِيدٍ أَسَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الذَّهَبِ بِالذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ بِالْفِضَّةِ قَالَ سَأُخْبِرُكُمْ مَا سَمِعْتُ مِنْهُ جَاءَهُ صَاحِبُ تَمْرِهِ بِتَمْرٍ طَيِّبٍ وَكَانَ تَمْرُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَالُ لَهُ اللَّوْنُ قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَيْنَ لَكَ هَذَا التَّمْرُ الطَّيِّبُ قَالَ ذَهَبْتُ بِصَاعَيْنِ مِنْ تَمْرِنَا وَاشْتَرَيْتُ بِهِ صَاعًا مِنْ هَذَا قَالَ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْبَيْتَقَالَ ثُمَّ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَالتَّمْرُ بِالتَّمْرِ أَرْبَى أَمْ الْفِضَّةُ بِالْفِضَّةِ وَالذَّهَبُ بِالذَّهَبِ

Abu Nazra aytdi: Men Abu Saidga: «Oltinni oltinga, kumushni kumushga (almashish) haqida Rasululloh ﷺdan biror narsa eshitganmisiz?» dedim. U: «Men u zotdan eshitganimni sizlarga xabar beraman», dedi (va shunday dedi): U zotning huzurlariga xurmosining egasi yaxshi xurmo bilan keldi — Nabiy ﷺning xurmosi ‹al-lavn› deb atalar edi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Bu yaxshi xurmoni qayerdan olding?» dedilar. U: «Oʻz xurmomizdan ikki soʻ olib borib, unga shundan bir soʻ sotib oldim», dedi. Rasululloh ﷺ unga: «Riboxoʻrlik qilibsan», dedilar. Soʻng Abu Said: «Xurmoni xurmoga (almashish) ribogami koʻproq yaqin, yo kumushni kumushga va oltinni oltinga (almashish)mi?» dedi.Абу Назра айтди: Мен Абу Саидга: «Олтинни олтинга, кумушни кумушга (алмашиш) ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан бирор нарса эшитганмисиз?» дедим. У: «Мен у зотдан эшитганимни сизларга хабар бераман», деди (ва шундай деди): У зотнинг ҳузурларига хурмосининг эгаси яхши хурмо билан келди — Набий ﷺнинг хурмоси ‹ал-лавн› деб аталар эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Бу яхши хурмони қаердан олдинг?» дедилар. У: «Ўз хурмомиздан икки сў олиб бориб, унга шундан бир сў сотиб олдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ унга: «Рибохўрлик қилибсан», дедилар. Сўнг Абу Саид: «Хурмони хурмога (алмашиш) рибогами кўпроқ яқин, ё кумушни кумушга ва олтинни олтинга (алмашиш)ми?» деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَاعْتَكَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَشْرَ الْأَوْسَطَ مِنْ رَمَضَانَ وَهُوَ يَلْتَمِسُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ قَبْلَ أَنْ تُبَانَ لَهُ فَلَمَّا تَقَضَّيْنَ أَمَرَ بِبُنْيَانِهِ فَنُقِضَ ثُمَّ أُبِينَتْ لَهُ أَنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَأَمَرَ بِالْبِنَاءِ فَأُعِيدَ ثُمَّ اعْتَكَفَ الْعَشْرَ الْأَوَاخِرَ ثُمَّ خَرَجَ عَلَى النَّاسِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهَا أُبِينَتْ لِي لَيْلَةُ الْقَدْرِ فَخَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِهَا فَجَاءَ رَجُلَانِ يَحِيفَانِ مَعَهُمَا الشَّيْطَانُ فَنُسِّيتُهَا فَالْتَمِسُوهَا فِي التَّاسِعَةِ وَالسَّابِعَةِ وَالْخَامِسَةِفَقُلْتُ يَا أَبَا سَعِيدٍ إِنَّكُمْ أَعْلَمُ بِالْعَدَدِ مِنَّا قَالَ أَنَا أَحَقُّ بِذَاكَ مِنْكُمْ فَمَا التَّاسِعَةُ وَالسَّابِعَةُ وَالْخَامِسَةُ قَالَ تَدَعُ الَّتِي تَدْعُونَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَالَّتِي تَلِيهَا التَّاسِعَةُ وَتَدَعُ الَّتِي تَدْعُونَ ثَلَاثَةً وَعِشْرِينَ وَالَّتِي تَلِيهَا السَّابِعَةُ وَتَدَعُ الَّتِي تَدْعُونَ خَمْسَةً وَعِشْرِينَ وَالَّتِي تَلِيهَا الْخَامِسَةُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ramazonning oʻrta oʻn (kuni)da — Laylatul qadr u zotga oydinlashtirilishidan oldin — uni axtarib iʼtikofda boʻldilar. (Bu kunlar) tugagach, (chodir) qurilmasini buzishga buyurdilar, u buzildi. Soʻng u zotga u (kecha) soʻnggi oʻn (kecha)da ekani oydinlashtirildi, shunda u zot qurilmani (tiklashga) buyurdilar va u qaytadan tiklandi. Soʻng u zot soʻnggi oʻn (kecha)da iʼtikofda boʻldilar. Keyin odamlar oldiga chiqib: «Ey odamlar! Menga Laylatul qadr oydinlashtirilgan edi, men uni sizlarga xabar berish uchun chiqqan edim. Shu payt ikki kishi janjallashib keldi, ular bilan birga shayton ham bor edi va u (kecha) menga unutdirildi. Bas, uni toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchi (kecha)da axtaringlar», dedilar. Men: «Ey Abu Said! Sizlar (kun) hisobini bizdan koʻra yaxshiroq bilasizlar», dedim. U: «Men bunda sizlardan haqliroqman», dedi. «Toʻqqizinchi, yettinchi va beshinchi nima?» dedim. U: «Sizlar yigirma bir deb ataydiganini qoʻyasan-da, undan keyingisi — toʻqqizinchidir; sizlar yigirma uch deb ataydiganini qoʻyasan-da, undan keyingisi — yettinchidir; sizlar yigirma besh deb ataydiganini qoʻyasan-da, undan keyingisi — beshinchidir», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг ўрта ўн (куни)да — Лайлатул қадр у зотга ойдинлаштирилишидан олдин — уни ахтариб иътикофда бўлдилар. (Бу кунлар) тугагач, (чодир) қурилмасини бузишга буюрдилар, у бузилди. Сўнг у зотга у (кеча) сўнгги ўн (кеча)да экани ойдинлаштирилди, шунда у зот қурилмани (тиклашга) буюрдилар ва у қайтадан тикланди. Сўнг у зот сўнгги ўн (кеча)да иътикофда бўлдилар. Кейин одамлар олдига чиқиб: «Эй одамлар! Менга Лайлатул қадр ойдинлаштирилган эди, мен уни сизларга хабар бериш учун чиққан эдим. Шу пайт икки киши жанжаллашиб келди, улар билан бирга шайтон ҳам бор эди ва у (кеча) менга унутдирилди. Бас, уни тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи (кеча)да ахтаринглар», дедилар. Мен: «Эй Абу Саид! Сизлар (кун) ҳисобини биздан кўра яхшироқ биласизлар», дедим. У: «Мен бунда сизлардан ҳақлироқман», деди. «Тўққизинчи, еттинчи ва бешинчи нима?» дедим. У: «Сизлар йигирма бир деб атайдиганини қўясан-да, ундан кейингиси — тўққизинчидир; сизлар йигирма уч деб атайдиганини қўясан-да, ундан кейингиси — еттинчидир; сизлар йигирма беш деб атайдиганини қўясан-да, ундан кейингиси — бешинчидир», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا سَعِيدُ بْنُ يَزِيدَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا أَهْلُ النَّارِ الَّذِينَ هُمْ أَهْلُهَا فَإِنَّهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَلَكِنْ نَاسٌ أَوْ كَمَا قَالَ تُصِيبُهُمْ النَّارُ بِذُنُوبِهِمْ أَوْ قَالَ بِخَطَايَاهُمْ فَيُمِيتُهُمْ إِمَاتَةً حَتَّى إِذَا صَارُوا فَحْمًا أَذِنَ فِي الشَّفَاعَةِ فَجِيءَ بِهِمْ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ ضَبَائِرَ فَنَبَتُوا عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيُقَالُ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ أَفِيضُوا عَلَيْهِمْ فَيَنْبُتُونَ نَبَاتَ الْحِبَّةِ تَكُونُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ قَالَ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْقَوْمِ حِينَئِذٍ كَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ كَانَ بِالْبَادِيَةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ahli boʻlmish, uning haqiqiy ahli boʻlganlarga kelsak, ular unda na oʻladilar, na tiriladilar. Lekin baʼzi kishilarni gunohlari — yoki xatolari — sababli doʻzax olovi ushlaydi va ularni oʻldirib qoʻyadi. Ular koʻmirga aylangach, shafoat qilishga izn beriladi. Soʻng ular guruh-guruh, guruh-guruh qilib keltiriladi va jannat daryolari boʻyiga sochiladi. Shunda: ‹Ey jannat ahli, ularning ustiga (suv) quyinglar›, deyiladi. Soʻng ular sel keltirgan loyqada oʻsadigan urugʻdek oʻsib chiqadilar», dedilar — yoki u zot aytganlaridek. Shunda qavmdan bir kishi: «Goʻyo Rasululloh ﷺ badiyada (choʻlda) boʻlgandek», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах аҳли бўлмиш, унинг ҳақиқий аҳли бўлганларга келсак, улар унда на ўладилар, на тириладилар. Лекин баъзи кишиларни гуноҳлари — ёки хатолари — сабабли дўзах олови ушлайди ва уларни ўлдириб қўяди. Улар кўмирга айлангач, шафоат қилишга изн берилади. Сўнг улар гуруҳ-гуруҳ, гуруҳ-гуруҳ қилиб келтирилади ва жаннат дарёлари бўйига сочилади. Шунда: ‹Эй жаннат аҳли, уларнинг устига (сув) қуйинглар›, дейилади. Сўнг улар сел келтирган лойқада ўсадиган уруғдек ўсиб чиқадилар», дедилар — ёки у зот айтганларидек. Шунда қавмдан бир киши: «Гўё Расулуллоҳ ﷺ бадияда (чўлда) бўлгандек», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا ابْنُ عَوْنٍ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ بِشْرِ بْنِ مَسْعُودٍ قَالَ فَرَدَّ الْحَدِيثَ حَتَّى رَدَّهُ إِلَى أَبِي سَعِيدٍ قَالَذُكِرَ ذَلِكَ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ وَمَا ذَاكُمْ قَالُوا الرَّجُلُ تَكُونُ لَهُ الْمَرْأَةُ تُرْضِعُ فَيُصِيبُ مِنْهَا وَيَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ مِنْهُ وَالرَّجُلُ تَكُونُ لَهُ الْجَارِيَةُ فَيُصِيبُ مِنْهَا وَيَكْرَهُ أَنْ تَحْمِلَ مِنْهُ فَقَالَ فَلَا عَلَيْكُمْ أَنْ تَفْعَلُوا ذَاكُمْ فَإِنَّمَا هُوَ الْقَدَرُقَالَ ابْنُ عَوْنٍ فَحَدَّثْتُ بِهِ الْحَسَنَ فَقَالَ فَلَا عَلَيْكُمْ لَكَأَنَّ هَذَا زَجْرٌ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ huzurlarida bu (azl) zikr qilindi. Shunda u zot: «U nima?», dedilar. Ular: «Kishining xotini boʻlib, u (bola) emizadi; eri u bilan qoʻshiladi, biroq undan homilador boʻlishini yoqtirmaydi; yana kishining choʻrisi boʻlib, u bilan qoʻshiladi, biroq undan homilador boʻlishini yoqtirmaydi», dedilar. U zot: «Buni qilsangiz, sizlarga (zarari) yoʻq, zero u faqat qadardir», dedilar. Ibn Avn aytdi: Men buni Hasanga aytib berdim. U: «‹Sizlarga (zarari) yoʻq› — goʻyo bu (azldan) qaytariq kabidir», dedi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ ҳузурларида бу (азл) зикр қилинди. Шунда у зот: «У нима?», дедилар. Улар: «Кишининг хотини бўлиб, у (бола) эмизади; эри у билан қўшилади, бироқ ундан ҳомиладор бўлишини ёқтирмайди; яна кишининг чўриси бўлиб, у билан қўшилади, бироқ ундан ҳомиладор бўлишини ёқтирмайди», дедилар. У зот: «Буни қилсангиз, сизларга (зарари) йўқ, зеро у фақат қадардир», дедилар. Ибн Авн айтди: Мен буни Ҳасанга айтиб бердим. У: «‹Сизларга (зарари) йўқ› — гўё бу (азлдан) қайтариқ кабидир», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَسُبُّوا أَصْحَابِي فَإِنَّ أَحَدَكُمْ لَوْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا بَلَغَ مُدَّ أَحَدِهِمْ وَلَا نَصِيفَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ashobimni soʻkmanglar! Chunki biringiz Uhud togʻicha oltin sadaqa qilsa ham, ularning birining bir muddiga, hatto uning yarmiga ham yeta olmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг ашобимни сўкманглар! Чунки бирингиз Уҳуд тоғича олтин садақа қилса ҳам, уларнинг бирининг бир муддига, ҳатто унинг ярмига ҳам ета олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ أَوْ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ شَكَّ الْأَعْمَشُ قَالَلَمَّا كَانَ غَزْوَةُ تَبُوكَ أَصَابَ النَّاسَ مَجَاعَةٌ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ لَوْ أَذِنْتَ لَنَا فَنَحَرْنَا نَوَاضِحَنَا فَأَكَلْنَا وَادَّهَنَّا فَقَالَ لَهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ افْعَلُوا فَجَاءَ عُمَرُ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُمْ إِنْ فَعَلُوا قَلَّ الظَّهْرُ وَلَكِنْ ادْعُهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ ثُمَّ ادْعُ لَهُمْ عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ لَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يَجْعَلَ فِي ذَلِكَ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنِطَعٍ فَبَسَطَهُ ثُمَّ دَعَاهُمْ بِفَضْلِ أَزْوَادِهِمْ فَجَعَلَ الرَّجُلُ يَجِيءُ بِكَفِّ الذُّرَةِ وَالْآخَرُ بِكَفِّ التَّمْرِ وَالْآخَرُ بِالْكِسْرَةِ حَتَّى اجْتَمَعَ عَلَى النِّطْعِ مِنْ ذَلِكَ شَيْءٌ يَسِيرٌ ثُمَّ دَعَا عَلَيْهِ بِالْبَرَكَةِ ثُمَّ قَالَ لَهُمْ خُذُوا فِي أَوْعِيَتِكُمْ قَالَ فَأَخَذُوا فِي أَوْعِيَتِهِمْ حَتَّى مَا تَرَكُوا مِنْ الْعَسْكَرِ وِعَاءً إِلَّا مَلَئُوهُ وَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَتْ مِنْهُ فَضْلَةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنِّي رَسُولُ اللَّهِ لَا يَلْقَى اللَّهَ بِهَا عَبْدٌ غَيْرُ شَاكٍّ فَتُحْجَبَ عَنْهُ الْجَنَّةُ

Abu Said yoki Abu Hurayra (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi — Aʼmash shubha qildi: Tabuk gʻazoti boʻlganda, odamlarga ochlik yetdi. Ular: «Ey Allohning Rasuli, bizga izn bersangiz, suv tashuvchi tuyalarimizni soʻyib, (goʻshtini) yesak va (yogʻini) moy qilsak», dedilar. Rasululloh ﷺ ularga: «Qilinglar», dedilar. Shunda Umar kelib: «Ey Allohning Rasuli, agar ular shunday qilsalar, ulov kamayib qoladi. Lekin ularni ozuqalarining qoldigʻi bilan chaqiring, soʻng ular uchun uning ustiga barakot (berishini) soʻrang; shoyad Alloh unda (barakot) qilsa», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ charm dasturxon keltirishni soʻrab, uni yoydilar; soʻng ularni ozuqalarining qoldigʻi bilan chaqirdilar. Bir kishi bir hovuch joʻxori bilan kelar, boshqasi bir hovuch xurmo bilan kelar, yana boshqasi bir boʻlak (non) bilan kelar edi — toki dasturxon ustida shulardan oz (miqdor) toʻplandi. Soʻng u zot uning ustiga barakot (berishini) duo qildilar va ularga: «Idishlaringizga olinglar», dedilar. Ular idishlariga oldilar — hatto lashkargohda toʻldirilmagan birorta idish qoldirmadilar; toʻyguncha yedilar va yana ortib qoldi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Allohdan oʻzga iloh yoʻq va men Allohning Rasuli ekanimga guvohlik beraman. Shu (kalima) bilan Allohga shubha qilmagan holda yoʻliqqan banda jannatdan toʻsilmaydi», dedilar.Абу Саид ёки Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади — Аъмаш шубҳа қилди: Табук ғазоти бўлганда, одамларга очлик етди. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга изн берсангиз, сув ташувчи туяларимизни сўйиб, (гўштини) есак ва (ёғини) мой қилсак», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ уларга: «Қилинглар», дедилар. Шунда Умар келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, агар улар шундай қилсалар, улов камайиб қолади. Лекин уларни озуқаларининг қолдиғи билан чақиринг, сўнг улар учун унинг устига баракот (беришини) сўранг; шояд Аллоҳ унда (баракот) қилса», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ чарм дастурхон келтиришни сўраб, уни ёйдилар; сўнг уларни озуқаларининг қолдиғи билан чақирдилар. Бир киши бир ҳовуч жўхори билан келар, бошқаси бир ҳовуч хурмо билан келар, яна бошқаси бир бўлак (нон) билан келар эди — токи дастурхон устида шулардан оз (миқдор) тўпланди. Сўнг у зот унинг устига баракот (беришини) дуо қилдилар ва уларга: «Идишларингизга олинглар», дедилар. Улар идишларига олдилар — ҳатто лашкаргоҳда тўлдирилмаган бирорта идиш қолдирмадилар; тўйгунча едилар ва яна ортиб қолди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ ва мен Аллоҳнинг Расули эканимга гувоҳлик бераман. Шу (калима) билан Аллоҳга шубҳа қилмаган ҳолда йўлиққан банда жаннатдан тўсилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُغِيرَةِ بْنِ مُعَيْقِيبٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ عَمْرِو بْنِ عَبْدٍ الْعُتْوَارِيِّ أَحَدُ بَنِي لَيْثٍ وَكَانَ يَتِيمًا فِي حِجْرِ أَبِي سَعِيدٍ سُلَيْمَانَ بْنِ عُمَرَ وَهُوَ أَبُو الْهَيْثَمِ الَّذِي يَرْوِي عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُوضَعُ الصِّرَاطُ بَيْنَ ظَهْرَيْ جَهَنَّمَ عَلَيْهِ حَسَكٌ كَحَسَكِ السَّعْدَانِ ثُمَّ يَسْتَجِيزُ النَّاسُ فَنَاجٍ مُسَلَّمٌ وَمَجْدُوحٌ بِهِ ثُمَّ نَاجٍ وَمُحْتَبِسٌ بِهِ مَنْكُوسٌ فِيهَا فَإِذَا فَرَغَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مِنْ الْقَضَاءِ بَيْنَ الْعِبَادِ يَفْقِدُ الْمُؤْمِنُونَ رِجَالًا كَانُوا مَعَهُمْ فِي الدُّنْيَا يُصَلُّونَ بِصَلَاتِهِمْ وَيُزَكُّونَ بِزَكَاتِهِمْ وَيَصُومُونَ صِيَامَهُمْ وَيَحُجُّونَ حَجَّهُمْ وَيَغْزُونَ غَزْوَهُمْ فَيَقُولُونَ أَيْ رَبَّنَا عِبَادٌ مِنْ عِبَادِكَ كَانُوا مَعَنَا فِي الدُّنْيَا يُصَلُّونَ صَلَاتَنَا وَيُزَكُّونَ زَكَاتَنَا وَيَصُومُونَ صِيَامَنَا وَيَحُجُّونَ حَجَّنَا وَيَغْزُونَ غَزْوَنَا لَا نَرَاهُمْ فَيَقُولُ اذْهَبُوا إِلَى النَّارِ فَمَنْ وَجَدْتُمْ فِيهَا مِنْهُمْ فَأَخْرِجُوهُ قَالَ فَيَجِدُونَهُمْ قَدْ أَخَذَتْهُمْ النَّارُ عَلَى قَدْرِ أَعْمَالِهِمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى قَدَمَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى نِصْفِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَزِرَتْهُ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى ثَدْيَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى عُنُقِهِ وَلَمْ تَغْشَ الْوُجُوهَ فَيَسْتَخْرِجُونَهُمْ مِنْهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Sirot jahannam ustiga qoʻyiladi, unda saʼdon oʻsimligining tikanlariga oʻxshash tikanlar boʻladi. Soʻng odamlar undan oʻtadilar: kimdir omon-eson qutuladi, kimdir tirnalgan holda oʻtadi, kimdir qutuladi, kimdir tutib qolinib, unga boshi bilan quladi. Alloh azza va jalla bandalar orasida hukm chiqarib boʻlganida, moʻminlar dunyoda oʻzlari bilan birga boʻlgan, ularning namozini oʻqigan, zakotini bergan, roʻzasini tutgan, hajini qilgan va gʻazotini qilgan kishilarni topa olmaydilar va: ‹Ey Robbimiz! Bandalaringdan boʻlgan bandalar dunyoda biz bilan birga edilar, bizning namozimizni oʻqirdilar, zakotimizni berardilar, roʻzamizni tutardilar, hajimizni qilardilar, gʻazotimizni qilardilar — ularni koʻrmayapmiz›, deydilar. Shunda U: ‹Doʻzaxga boringlar, unda ulardan kimni topsangiz, chiqaringlar›, deydi». (Rovi) aytdi: Ular ularni amallariga yarasha olov qamrab olgan holda topadilar: ulardan kimnidir olov oyoqlarigacha olgan, kimnidir boldirining yarmigacha, kimnidir tizzalarigacha, kimnidir beligacha, kimnidir koʻkraklarigacha, kimnidir boʻynigacha olgan, lekin yuzlarni qoplamagan. Bas, ularni undan chiqaradilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Сирот жаҳаннам устига қўйилади, унда саъдон ўсимлигининг тиканларига ўхшаш тиканлар бўлади. Сўнг одамлар ундан ўтадилар: кимдир омон-эсон қутулади, кимдир тирналган ҳолда ўтади, кимдир қутулади, кимдир тутиб қолиниб, унга боши билан қулади. Аллоҳ азза ва жалла бандалар орасида ҳукм чиқариб бўлганида, мўминлар дунёда ўзлари билан бирга бўлган, уларнинг намозини ўқиган, закотини берган, рўзасини тутган, ҳажини қилган ва ғазотини қилган кишиларни топа олмайдилар ва: ‹Эй Роббимиз! Бандаларингдан бўлган бандалар дунёда биз билан бирга эдилар, бизнинг намозимизни ўқирдилар, закотимизни берардилар, рўзамизни тутардилар, ҳажимизни қилардилар, ғазотимизни қилардилар — уларни кўрмаяпмиз›, дейдилар. Шунда У: ‹Дўзахга боринглар, унда улардан кимни топсангиз, чиқаринглар›, дейди». (Рови) айтди: Улар уларни амалларига яраша олов қамраб олган ҳолда топадилар: улардан кимнидир олов оёқларигача олган, кимнидир болдирининг ярмигача, кимнидир тиззаларигача, кимнидир белигача, кимнидир кўкракларигача, кимнидир бўйнигача олган, лекин юзларни қопламаган. Бас, уларни ундан чиқарадилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنَا الدَّسْتُوَائِيُّ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ حَدَّثَنَا عِيَاضٌ قَالَقُلْتُ لِأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَحَدُنَا يُصَلِّي فَلَا يَدْرِي كَمْ صَلَّى فَقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلَمْ يَدْرِ كَمْ صَلَّى فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ جَالِسٌ وَإِذَا جَاءَ أَحَدَكُمْ الشَّيْطَانُ فَقَالَ إِنَّكَ قَدْ أَحْدَثْتَ فَلْيَقُلْ كَذَبْتَ إِلَّا مَا وَجَدَ رِيحَهُ بِأَنْفِهِ أَوْ سَمِعَ صَوْتَهُ بِأُذُنِهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Undan «Birimiz namoz oʻqiydi-yu, necha rakat oʻqiganini bilmaydi?» deb soʻralganida, u dedi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz namoz oʻqib, necha rakat oʻqiganini bilmay qolsa, oʻtirgan holida ikki marta sajda qilsin. Biringizning oldiga shayton kelib: ‹Sen tahoratingni buzding›, desa, u: ‹Yolgʻon aytding›, desin — faqat burni bilan hidini sezgan yoki qulogʻi bilan tovushini eshitgan boʻlsagina (boshqa gap)», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Ундан «Биримиз намоз ўқийди-ю, неча ракат ўқиганини билмайди?» деб сўралганида, у деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз намоз ўқиб, неча ракат ўқиганини билмай қолса, ўтирган ҳолида икки марта сажда қилсин. Бирингизнинг олдига шайтон келиб: ‹Сен таҳоратингни буздинг›, деса, у: ‹Ёлғон айтдинг›, десин — фақат бурни билан ҳидини сезган ёки қулоғи билан товушини эшитган бўлсагина (бошқа гап)», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نَغْزُو مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمِنَّا الصَّائِمُ وَمِنَّا الْمُفْطِرُ فَلَا يَجِدُ الصَّائِمُ عَلَى الْمُفْطِرِ وَلَا الْمُفْطِرُ عَلَى الصَّائِمِ يَرَوْنَ أَنَّهُ يَعْنِي مَنْ وَجَدَ قُوَّةً فَصَامَ فَإِنَّ ذَلِكَ حَسَنٌ وَيَرَوْنَ أَنَّهُ مَنْ وَجَدَ ضَعْفًا فَأَفْطَرَ فَإِنَّ ذَلِكَ حَسَنٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺ bilan (gʻazotga) chiqar edik. Bizdan roʻzador ham, iftor qilgan ham bor edi. Roʻzador iftor qilgandan, iftor qilgan roʻzadordan norozi boʻlmasdi. Ular kimda kuch boʻlib roʻza tutsa, bu yaxshi deb, kimda zaiflik boʻlib iftor qilsa, bu ham yaxshi deb bilardilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺ билан (ғазотга) чиқар эдик. Биздан рўзадор ҳам, ифтор қилган ҳам бор эди. Рўзадор ифтор қилгандан, ифтор қилган рўзадордан норози бўлмасди. Улар кимда куч бўлиб рўза тутса, бу яхши деб, кимда заифлик бўлиб ифтор қилса, бу ҳам яхши деб билардилар», деди.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَلَمْ نَعُدْ أَنْ فُتِحَتْ خَيْبَرُ وَقَعْنَا فِي تِلْكَ الْبَقْلَةِ فَأَكَلْنَا مِنْهَا أَكْلًا شَدِيدًا وَنَاسٌ جِيَاعٌ ثُمَّ رَحَلْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرِّيحَ فَقَالَ مَنْ أَكَلَ مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ الْخَبِيثَةِ شَيْئًا فَلَا يَقْرَبْنَا فِي الْمَسْجِدِ فَقَالَ النَّاسُ حُرِّمَتْ حُرِّمَتْ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّهُ لَيْسَ لِي تَحْرِيمُ مَا أَحَلَّ اللَّهُ وَلَكِنَّهَا شَجَرَةٌ أَكْرَهُ رِيحَهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Xaybar fath etilishi bilanoq biz mana shu oʻsimlikka yopishdik va odamlar och boʻlgani uchun undan koʻp yedik, soʻng masjid tomon yoʻl oldik. Rasululloh ﷺ hidni sezdilar va: «Kim mana shu yomon daraxtdan biror narsa yegan boʻlsa, masjidda bizga yaqinlashmasin», dedilar. Shunda odamlar: «Harom qilindi, harom qilindi», dedilar. Bu (gap) Rasululloh ﷺ ga yetdi va u zot: «Ey odamlar! Alloh halol qilgan narsani harom qilish menga (joiz) emas, lekin u — men hidini xush koʻrmaydigan bir daraxtdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Хайбар фатҳ этилиши биланоқ биз мана шу ўсимликка ёпишдик ва одамлар оч бўлгани учун ундан кўп едик, сўнг масжид томон йўл олдик. Расулуллоҳ ﷺ ҳидни сездилар ва: «Ким мана шу ёмон дарахтдан бирор нарса еган бўлса, масжидда бизга яқинлашмасин», дедилар. Шунда одамлар: «Ҳаром қилинди, ҳаром қилинди», дедилар. Бу (гап) Расулуллоҳ ﷺ га етди ва у зот: «Эй одамлар! Аллоҳ ҳалол қилган нарсани ҳаром қилиш менга (жоиз) эмас, лекин у — мен ҳидини хуш кўрмайдиган бир дарахтдир», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي شَيْئًا سِوَى الْقُرْآنِ وَمَنْ كَتَبَ شَيْئًا سِوَى الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mendan Qurʼondan boshqa hech narsani yozmanglar; kim Qurʼondan boshqa narsa yozgan boʻlsa, uni oʻchirsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан Қуръондан бошқа ҳеч нарсани ёзманглар; ким Қуръондан бошқа нарса ёзган бўлса, уни ўчирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ عَنْ هِشَامٍ الدَّسْتُوَائِيِّ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ أَبِي رِفَاعَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ السَّحُورُ أَكْلُهُ بَرَكَةٌ فَلَا تَدَعُوهُ وَلَوْ أَنْ يَجْرَعَ أَحَدُكُمْ جُرْعَةً مِنْ مَاءٍ فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى الْمُتَسَحِّرِينَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Sahurlik — uni yeyish barakadir, uni tark etmanglar, agar biringiz bir hoʻplam suv ichsa ham. Chunki Alloh azza va jalla va Uning farishtalari sahurlik qiluvchilarga salovot aytadilar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Саҳурлик — уни ейиш баракадир, уни тарк этманглар, агар бирингиз бир ҳўплам сув ичса ҳам. Чунки Аллоҳ азза ва жалла ва Унинг фаришталари саҳурлик қилувчиларга саловот айтадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ أَخْبَرَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي شَيْئًا فَمَنْ كَتَبَ عَنِّي شَيْئًا فَلْيَمْحُهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Mendan hech narsa yozmanglar; kim mendan biror narsa yozgan boʻlsa, uni oʻchirsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан ҳеч нарса ёзманглар; ким мендан бирор нарса ёзган бўлса, уни ўчирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ قَالَسَأَلْتُ جَابِرًا عَنْ الرَّجُلِ يَشْرَبُ وَهُوَ قَائِمٌ قَالَ جَابِرٌ كُنَّا نَكْرَهُ ذَلِكَ

Abu Zubayr aytdi: Men Jobirdan tik turgan holda ichadigan kishi haqida soʻradim. Jobir: «Biz buni yoqtirmas edik», dedi.Абу Зубайр айтди: Мен Жобирдан тик турган ҳолда ичадиган киши ҳақида сўрадим. Жобир: «Биз буни ёқтирмас эдик», деди.

حَدَّثَنَا مُوسَى قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَشْهَدُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَجَرَ عَنْ ذَاكَ وَزَجَرَ أَنْ نَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ لِبَوْلٍ

Jobir (roziyallohu anhu) aytdi: Men Abu Said al-Xudriyning: Nabiy ﷺ shundan qaytardilar va bavl uchun qiblaga yuzlanishimizdan qaytardilar, deb guvohlik berganini eshitdim.Жобир (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Абу Саид ал-Худрийнинг: Набий ﷺ шундан қайтардилар ва бавл учун қиблага юзланишимиздан қайтардилар, деб гувоҳлик берганини эшитдим.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ حَدَّثَنَا هِشَامٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَأَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَتَحَ خَوْخَةً لَهُ وَعِنْدَهُ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَخَرَجَتْ عَلَيْهِمْ حَيَّةٌ فَأَمَرَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بِقَتْلِهَا فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَرَ أَنْ يُؤْذِنَهُنَّ قَبْلَ أَنْ يَقْتُلَهُنَّ

Zayd ibn Aslamdan rivoyat qilinadiki, Abdulloh ibn Umar oʻzining bir darchasini ochdi, huzurida Abu Said al-Xudriy bor edi. Ularning oldiga bir ilon chiqib qoldi va Abdulloh ibn Umar uni oʻldirishga buyurdi. Shunda Abu Said: «Rasululloh ﷺ ularni oʻldirishdan avval ularga ogohlantirish berishga buyurganlarini bilmaysanmi?» dedi.Зайд ибн Асламдан ривоят қилинадики, Абдуллоҳ ибн Умар ўзининг бир дарчасини очди, ҳузурида Абу Саид ал-Худрий бор эди. Уларнинг олдига бир илон чиқиб қолди ва Абдуллоҳ ибн Умар уни ўлдиришга буюрди. Шунда Абу Саид: «Расулуллоҳ ﷺ уларни ўлдиришдан аввал уларга огоҳлантириш беришга буюрганларини билмайсанми?» деди.

حَدَّثَنَا شُعَيْبُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ سَعْدٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ يَتَصَبَّرْ يُصَبِّرْهُ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَغْنِ يُغْنِهِ اللَّهُ وَمَنْ يَسْتَعْفِفْ يُعِفَّهُ اللَّهُ وَمَا أَجِدُ لَكُمْ رِزْقًا أَوْسَعَ مِنْ الصَّبْرِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Kim sabr qilishga urinsa, Alloh unga sabr beradi; kim (odamlardan) beniyoz boʻlishni istasa, Alloh uni beniyoz qiladi; kim iffatli boʻlishni istasa, Alloh uni iffatli qiladi. Men sizlar uchun sabrdan kengroq rizqni topmadim».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Ким сабр қилишга уринса, Аллоҳ унга сабр беради; ким (одамлардан) бениёз бўлишни истаса, Аллоҳ уни бениёз қилади; ким иффатли бўлишни истаса, Аллоҳ уни иффатли қилади. Мен сизлар учун сабрдан кенгроқ ризқни топмадим».

حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكُنَّا قُعُودًا نَكْتُبُ مَا نَسْمَعُ مِنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ عَلَيْنَا فَقَالَ مَا هَذَا تَكْتُبُونَ فَقُلْنَا مَا نَسْمَعُ مِنْكَ فَقَالَ أَكِتَابٌ مَعَ كِتَابِ اللَّهِ فَقُلْنَا مَا نَسْمَعُ فَقَالَ اكْتُبُوا كِتَابَ اللَّهِ أَمْحِضُوا كِتَابَ اللَّهِ أَكِتَابٌ غَيْرُ كِتَابِ اللَّهِ أَمْحِضُوا كِتَابَ اللَّهِ أَوْ خَلِّصُوهُ قَالَ فَجَمَعْنَا مَا كَتَبْنَا فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ ثُمَّ أَحْرَقْنَاهُ بِالنَّارِ قُلْنَا أَيْ رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَحَدَّثُ عَنْكَ قَالَ نَعَمْ تَحَدَّثُوا عَنِّي وَلَا حَرَجَ وَمَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنْ النَّارِ قَالَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَتَحَدَّثُ عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ تَحَدَّثُوا عَنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ وَلَا حَرَجَ فَإِنَّكُمْ لَا تَحَدَّثُوا عَنْهُمْ بِشَيْءٍ إِلَّا وَقَدْ كَانَ فِيهِمْ أَعْجَبَ مِنْهُ

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) aytdi: Biz oʻtirgan holda Nabiy ﷺ dan eshitgan narsalarimizni yozar edik. U zot huzurimizga chiqib: «Bu nima, yozayapsizlarmi?» dedilar. Biz: «Sizdan eshitayotgan narsalarimizni», dedik. U zot: «Allohning Kitobi bilan birga (yana) kitobmi? Allohning Kitobini yozinglar, Allohning Kitobini xolis qilinglar. Allohning Kitobidan boshqa kitobmi? Allohning Kitobini xolis qilinglar», yoki: «uni sof qilinglar», dedilar. (Rovi) aytdi: Biz yozgan narsalarimizni bir joyga toʻpladik, soʻng uni olovda yoqib yubordik. Biz: «Ey Allohning Rasuli, sizdan (eshitganimizni) gapirsak boʻladimi?» dedik. U zot: «Ha, mendan gapiringlar, bunda gunoh yoʻq. Kim men haqimda ataylab yolgʻon gapirsa, doʻzaxdan oʻz oʻrnini tayyorlasin», dedilar. (Rovi) aytdi: Biz: «Ey Allohning Rasuli, Bani Isroil haqida gapirsak boʻladimi?» dedik. U zot: «Ha, Bani Isroil haqida gapiringlar, bunda gunoh yoʻq. Chunki sizlar ular haqida qanday narsani gapirmanglar, ularda undan ham ajablanarlirogʻi boʻlgan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз ўтирган ҳолда Набий ﷺ дан эшитган нарсаларимизни ёзар эдик. У зот ҳузуримизга чиқиб: «Бу нима, ёзаяпсизларми?» дедилар. Биз: «Сиздан эшитаётган нарсаларимизни», дедик. У зот: «Аллоҳнинг Китоби билан бирга (яна) китобми? Аллоҳнинг Китобини ёзинглар, Аллоҳнинг Китобини холис қилинглар. Аллоҳнинг Китобидан бошқа китобми? Аллоҳнинг Китобини холис қилинглар», ёки: «уни соф қилинглар», дедилар. (Рови) айтди: Биз ёзган нарсаларимизни бир жойга тўпладик, сўнг уни оловда ёқиб юбордик. Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, сиздан (эшитганимизни) гапирсак бўладими?» дедик. У зот: «Ҳа, мендан гапиринглар, бунда гуноҳ йўқ. Ким мен ҳақимда атайлаб ёлғон гапирса, дўзахдан ўз ўрнини тайёрласин», дедилар. (Рови) айтди: Биз: «Эй Аллоҳнинг Расули, Бани Исроил ҳақида гапирсак бўладими?» дедик. У зот: «Ҳа, Бани Исроил ҳақида гапиринглар, бунда гуноҳ йўқ. Чунки сизлар улар ҳақида қандай нарсани гапирманглар, уларда ундан ҳам ажабланарлироғи бўлган», дедилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنْ بِشْرِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاقِفًا بِعَرَفَةَ يَدْعُو هَكَذَا وَرَفَعَ يَدَيْهِ حِيَالَ ثَنْدُوَتَيْهِ وَجَعَلَ بُطُونَ كَفَّيْهِ مِمَّا يَلِي الْأَرْضَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ Arafotda turib, mana shunday duo qilar edilar — va (rovi) ikki qoʻlini koʻkraklari roʻparasiga koʻtardi hamda kaftlarining ichini yerga qaratdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ Арафотда туриб, мана шундай дуо қилар эдилар — ва (рови) икки қўлини кўкраклари рўпарасига кўтарди ҳамда кафтларининг ичини ерга қаратди.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ اشْتِمَالِ الصَّمَّاءِ وَأَنْ يَحْتَبِيَ الرَّجُلُ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ لَيْسَ عَلَى فَرْجِهِ مِنْهُ شَيْءٌ

(Abu Saʼid al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ ishtimol as-samma (usulida oʻranish)dan va kishining yagona bir kiyimda — avrati ustida undan hech narsa boʻlmagan holda — tizzalarini quchoqlab oʻtirishidan (ihtibo) qaytardilar.(Абу Саъид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ иштимол ас-самма (усулида ўраниш)дан ва кишининг ягона бир кийимда — аврати устида ундан ҳеч нарса бўлмаган ҳолда — тиззаларини қучоқлаб ўтиришидан (иҳтибо) қайтардилар.

حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْلُصُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ النَّارِ فَيُحْبَسُونَ عَلَى قَنْطَرَةٍ بَيْنَ الْجَنَّةِ وَالنَّارِ فَيُقْتَصُّ لِبَعْضِهِمْ مِنْ بَعْضٍ مَظَالِمُ كَانَتْ بَيْنَهُمْ فِي الدُّنْيَا حَتَّى إِذَا هُذِّبُوا وَنُقُّوا أُذِنَ لَهُمْ فِي دُخُولِ الْجَنَّةِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَأَحَدُهُمْ أَهْدَى لِمَنْزِلِهِ فِي الْجَنَّةِ مِنْهُ بِمَنْزِلِهِ كَانَ فِي الدُّنْيَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminlar qiyomat kuni doʻzaxdan qutuladi, soʻng jannat bilan doʻzax orasidagi bir koʻprikda toʻxtatiladi; ular orasida dunyoda boʻlgan zulm(lar) uchun bir-biridan qasos olinadi; ular shunday tozalanib, poklangach, ularga jannatga kirishga izn beriladi. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, ularning har biri jannatdagi manzilini — dunyodagi manzilini bilganidan ham yaxshiroq taniydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминлар қиёмат куни дўзахдан қутулади, сўнг жаннат билан дўзах орасидаги бир кўприкда тўхтатилади; улар орасида дунёда бўлган зулм(лар) учун бир-биридан қасос олинади; улар шундай тозаланиб, поклангач, уларга жаннатга киришга изн берилади. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, уларнинг ҳар бири жаннатдаги манзилини — дунёдаги манзилини билганидан ҳам яхшироқ танийди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا فِرَاسُ بْنُ يَحْيَى الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ دَخَلَ رَجُلٌ الْجَنَّةَ مَا عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ لِأَهْلِهِ حِينَ حَضَرَهُ الْمَوْتُ إِذَا أَنَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي ثُمَّ اسْحَقُونِي ثُمَّ اذْرُوا نِصْفِي فِي الْبَحْرِ وَنِصْفِي فِي الْبَرِّ فَأَمَرَ اللَّهُ الْبَرَّ وَالْبَحْرَ فَجَمَعَاهُ ثُمَّ قَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا صَنَعْتَ قَالَ مَخَافَتُكَ قَالَ فَغَفَرَ لَهُ بِذَلِكَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bir kishi jannatga kirdi, holbuki u hech qachon yaxshilik qilmagan edi. U oʻlim yetib kelganida ahliga: ‹Men oʻlsam, meni yoqinglar, soʻng ezib kul qilinglar, soʻng yarmimni dengizga, yarmimni quruqlikka sochinglar›, degan edi. Alloh quruqlik va dengizga amr qildi, ikkovi uni toʻpladi. Soʻng: ‹Nima seni shu qilmishingga undadi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim›, dedi. Shunda (Alloh) shu sababli uni magʻfirat qildi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бир киши жаннатга кирди, ҳолбуки у ҳеч қачон яхшилик қилмаган эди. У ўлим етиб келганида аҳлига: ‹Мен ўлсам, мени ёқинглар, сўнг эзиб кул қилинглар, сўнг ярмимни денгизга, ярмимни қуруқликка сочинглар›, деган эди. Аллоҳ қуруқлик ва денгизга амр қилди, иккови уни тўплади. Сўнг: ‹Нима сени шу қилмишингга ундади?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним›, деди. Шунда (Аллоҳ) шу сабабли уни мағфират қилди».

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي نَضْرَةَ الْعَوْفِيِّ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ أَخْبَرَهُ قَالَسَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْوَتْرِ فَقَالَ أَوْتِرُوا قَبْلَ الصُّبْحِحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ فِي تَفْسِيرِ شَيْبَانَ عَنْ قَتَادَةَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيُّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْلُصُ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ dan vitr haqida soʻradim. U zot: «Subhdan oldin vitr oʻqinglar», dedilar. Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Moʻminlar doʻzaxdan qutuladi», dedilar — va hadisni zikr qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ дан витр ҳақида сўрадим. У зот: «Субҳдан олдин витр ўқинглар», дедилар. Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Мўминлар дўзахдан қутулади», дедилар — ва ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ وَرَوْحٌ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ السَّائِبِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ افْتَخَرَتْ الْجَنَّةُ وَالنَّارُ فَقَالَتْ النَّارُ يَا رَبِّ يَدْخُلُنِي الْجَبَابِرَةُ وَالْمُتَكَبِّرُونَ وَالْمُلُوكُ وَالْأَشْرَافُ وَقَالَتْ الْجَنَّةُ أَيْ رَبِّ يَدْخُلُنِي الضُّعَفَاءُ وَالْفُقَرَاءُ وَالْمَسَاكِينُ فَيَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى لِلنَّارِ أَنْتِ عَذَابِي أُصِيبُ بِكِ مَنْ أَشَاءُ وَقَالَ لِلْجَنَّةِ أَنْتِ رَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ وَلِكُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْكُمَا مِلْؤُهَا فَيُلْقَى فِي النَّارِ أَهْلُهَا فَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ قَالَ وَيُلْقَى فِيهَا وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ وَيُلْقَى فِيهَا وَتَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ حَتَّى يَأْتِيَهَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَيَضَعَ قَدَمَهُ عَلَيْهَا فَتُزْوَى فَتَقُولُ قَدْنِي قَدْنِي وَأَمَّا الْجَنَّةُ فَيَبْقَى فِيهَا أَهْلُهَا مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَبْقَى فَيُنْشِئُ اللَّهُ لَهَا خَلْقًا مَا يَشَاءُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Jannat bilan doʻzax faxrlashdi. Doʻzax: ‹Ey Robbim, menga zolimlar, mutakabbirlar, podshohlar va ashroflar kiradi›, dedi. Jannat: ‹Ey Robbim, menga zaiflar, faqirlar va miskinlar kiradi›, dedi. Shunda Alloh tabaraka va taolo doʻzaxga: ‹Sen Mening azobimsan, sen bilan xohlagan kishimni jazolayman›, dedi; jannatga esa: ‹Sen Mening rahmatimsan, har bir narsani qamrab olgansan. Sizlarning har biringiz uchun oʻz toʻldirigʻi bor›, dedi. Bas, doʻzaxga uning ahli tashlanadi, u: ‹Yana bormi?› deydi; unga yana tashlanadi, u: ‹Yana bormi?› deydi; unga yana tashlanadi, u: ‹Yana bormi?› deydi — toki tabaraka va taolo (Zot) unga kelib, qadamini uning ustiga qoʻyguncha; shunda u yigʻiladi va: ‹Yetar menga, yetar menga›, deydi. Jannatga kelsak, unda uning ahli Alloh xohlagancha qoladi, soʻng Alloh u uchun xohlagan bir xalq yaratadi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Жаннат билан дўзах фахрлашди. Дўзах: ‹Эй Роббим, менга золимлар, мутакаббирлар, подшоҳлар ва ашрофлар киради›, деди. Жаннат: ‹Эй Роббим, менга заифлар, фақирлар ва мискинлар киради›, деди. Шунда Аллоҳ табарака ва таоло дўзахга: ‹Сен Менинг азобимсан, сен билан хоҳлаган кишимни жазолайман›, деди; жаннатга эса: ‹Сен Менинг раҳматимсан, ҳар бир нарсани қамраб олгансан. Сизларнинг ҳар бирингиз учун ўз тўлдириғи бор›, деди. Бас, дўзахга унинг аҳли ташланади, у: ‹Яна борми?› дейди; унга яна ташланади, у: ‹Яна борми?› дейди; унга яна ташланади, у: ‹Яна борми?› дейди — токи табарака ва таоло (Зот) унга келиб, қадамини унинг устига қўйгунча; шунда у йиғилади ва: ‹Етар менга, етар менга›, дейди. Жаннатга келсак, унда унинг аҳли Аллоҳ хоҳлаганча қолади, сўнг Аллоҳ у учун хоҳлаган бир халқ яратади».

حَدَّثَنَا حَسَنٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهْوَنُ أَهْلِ النَّارِ عَذَابًا رَجُلٌ فِي رِجْلَيْهِ نَعْلَانِ يَغْلِي مِنْهُمَا دِمَاغُهُ وَمِنْهُمْ فِي النَّارِ إِلَى كَعْبَيْهِ مَعَ إِجْرَاءِ الْعَذَابِ وَمِنْهُمْ مَنْ فِي النَّارِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ مَعَ إِجْرَاءِ الْعَذَابِ وَمِنْهُمْ مَنْ اغْتُمِرَ فِي النَّارِ إِلَى أَرْنَبَتِهِ مَعَ إِجْرَاءِ الْعَذَابِ وَمِنْهُمْ مَنْ هُوَ فِي النَّارِ إِلَى صَدْرِهِ مَعَ إِجْرَاءِ الْعَذَابِ وَمِنْهُمْ مَنْ قَدْ اغْتُمِرَ فِي النَّارِ قَالَ عَفَّانُ مَعَ إِجْرَاءِ الْعَذَابِ قَدْ اغْتُمِرَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Doʻzax ahlining azobi eng yengili — oyoqlariga ikki naʼl kiydirilgan, ulardan miyasi qaynaydigan kishidir. Ulardan doʻzaxda toʻpigʻigacha boʻlgani ham bor — azob oqib turgan holda; ulardan doʻzaxda tizzalarigacha boʻlgani ham bor — azob oqib turgan holda; ulardan doʻzaxga burun uchigacha koʻmilgani ham bor — azob oqib turgan holda; ulardan doʻzaxda koʻkragigacha boʻlgani ham bor — azob oqib turgan holda; ulardan butunlay koʻmilib ketgani ham bor», dedilar. Affon: «azob oqib turgan holda koʻmilib ketgan», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Дўзах аҳлининг азоби энг енгили — оёқларига икки наъл кийдирилган, улардан мияси қайнайдиган кишидир. Улардан дўзахда тўпиғигача бўлгани ҳам бор — азоб оқиб турган ҳолда; улардан дўзахда тиззаларигача бўлгани ҳам бор — азоб оқиб турган ҳолда; улардан дўзахга бурун учигача кўмилгани ҳам бор — азоб оқиб турган ҳолда; улардан дўзахда кўкрагигача бўлгани ҳам бор — азоб оқиб турган ҳолда; улардан бутунлай кўмилиб кетгани ҳам бор», дедилар. Аффон: «азоб оқиб турган ҳолда кўмилиб кетган», деди.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ سَعْدٍ أَبِي الْمُجَاهِدِ الطَّائِيِّ عَنْ عَطِيَّةَ بْنِ سَعْدٍ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأُرَاهُ قَدْ رَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا مُؤْمِنٍ سَقَى مُؤْمِنًا شَرْبَةً عَلَى ظَمَإٍ سَقَاهُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ مِنْ الرَّحِيقِ الْمَخْتُومِ وَأَيُّمَا مُؤْمِنٍ أَطْعَمَ مُؤْمِنًا عَلَى جُوعٍ أَطْعَمَهُ اللَّهُ مِنْ ثِمَارِ الْجَنَّةِ وَأَيُّمَا مُؤْمِنٍ كَسَا مُؤْمِنًا ثَوْبًا عَلَى عُرْيٍ كَسَاهُ اللَّهُ مِنْ خُضْرِ الْجَنَّةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — uni Nabiy ﷺ ga marfuʼ qilgan deb oʻylayman — u zot: «Qaysi bir moʻmin chanqagan moʻminni bir hoʻplam bilan sugʻorsa, Alloh uni qiyomat kuni muhrlangan sof sharobdan sugʻoradi. Qaysi bir moʻmin och moʻminni toʻydirsa, Alloh uni jannat mevalaridan toʻydiradi. Qaysi bir moʻmin yalangʻoch moʻminni bir kiyim bilan kiyintirsa, Alloh uni jannatning yashil (libos)laridan kiyintiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — уни Набий ﷺ га марфуъ қилган деб ўйлайман — у зот: «Қайси бир мўмин чанқаган мўминни бир ҳўплам билан суғорса, Аллоҳ уни қиёмат куни муҳрланган соф шаробдан суғоради. Қайси бир мўмин оч мўминни тўйдирса, Аллоҳ уни жаннат меваларидан тўйдиради. Қайси бир мўмин яланғоч мўминни бир кийим билан кийинтирса, Аллоҳ уни жаннатнинг яшил (либос)ларидан кийинтиради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي عِمْرَانَ عَنْ أَبِي عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحُبُلِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَأَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِي فَقَالَ يَا أَبَا سَعِيدٍ ثَلَاثَةٌ مَنْ قَالَهُنَّ دَخَلَ الْجَنَّةَ قُلْتُ مَا هُنَّ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ مَنْ رَضِيَ بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا ثُمَّ قَالَ يَا أَبَا سَعِيدٍ وَالرَّابِعَةُ لَهَا مِنْ الْفَضْلِ كَمَا بَيْنَ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَهِيَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ qoʻlimdan ushlab: «Ey Abu Said! Uchta (narsa) borki, kim ularni aytsa, jannatga kiradi», dedilar. Men: «Ular nima, ey Allohning Rasuli?» dedim. U zot: «Kim Allohni Robb, Islomni din va Muhammadni rasul deb rozi boʻlsa», dedilar. Soʻng: «Ey Abu Said! Toʻrtinchisi ham borki, uning fazli osmon bilan yer orasichadir — u Alloh yoʻlidagi jihoddir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ қўлимдан ушлаб: «Эй Абу Саид! Учта (нарса) борки, ким уларни айтса, жаннатга киради», дедилар. Мен: «Улар нима, эй Аллоҳнинг Расули?» дедим. У зот: «Ким Аллоҳни Робб, Исломни дин ва Муҳаммадни расул деб рози бўлса», дедилар. Сўнг: «Эй Абу Саид! Тўртинчиси ҳам борки, унинг фазли осмон билан ер орасичадир — у Аллоҳ йўлидаги жиҳоддир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ بِشْرِ بْنِ حَرْبٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَرَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَرَفَةَ يَدْعُو هَكَذَا وَجَعَلَ بَاطِنَ كَفَّيْهِ مِمَّا يَلِي الْأَرْضَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ni Arafotda mana shunday duo qilayotgan holda koʻrdim — va kaftlarining ichini yerga qaratdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни Арафотда мана шундай дуо қилаётган ҳолда кўрдим — ва кафтларининг ичини ерга қаратди.

حَدَّثَنَا أَسْوَدُ بْنُ عَامِرٍ أَخْبَرَنَا أَبُو إِسْرَائِيلَ يَعْنِي إِسْمَاعِيلَ بْنَ أَبِي إِسْحَاقَ الْمُلَائِيَّ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ الثَّقَلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَعِتْرَتِي أَهْلُ بَيْتِي وَإِنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta men sizlarga ikki ogʻir (qadrli) narsani qoldiraman; ulardan biri ikkinchisidan ulugʻroqdir: Allohning Kitobi — osmondan yerga tortilgan arqondir, va itratim — Ahli Baytim. Bu ikkisi havzda menga yetib kelguncha bir-biridan ajralmaydi», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта мен сизларга икки оғир (қадрли) нарсани қолдираман; улардан бири иккинчисидан улуғроқдир: Аллоҳнинг Китоби — осмондан ерга тортилган арқондир, ва итратим — Аҳли Байтим. Бу иккиси ҳавзда менга етиб келгунча бир-биридан ажралмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الْفَزَارِيُّ عَنِ الْأَوْزَاعِيِّ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَهُ عَنْ الْهِجْرَةِ فَقَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْهِجْرَةَ شَأْنُهَا شَدِيدٌ فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تَمْنَحُ مِنْهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ هَلْ تَحْلِبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا قَالَ نَعَمْ قَالَ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib, undan hijrat haqida soʻradi. U zot: «Voy senga! Hijratning ishi ogʻirdir. Sening tuyalaring bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularning zakotini ado etasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ulardan (sut uchun boshqalarga) berasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularni suvga tushadigan kuni sogʻasanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Unda dengizlar ortida boʻlsang ham amal qilaver, chunki Alloh sening amalingdan hech narsani zoye qilmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб, ундан ҳижрат ҳақида сўради. У зот: «Вой сенга! Ҳижратнинг иши оғирдир. Сенинг туяларинг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларнинг закотини адо этасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Улардан (сут учун бошқаларга) берасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларни сувга тушадиган куни соғасанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Унда денгизлар ортида бўлсанг ҳам амал қилавер, чунки Аллоҳ сенинг амалингдан ҳеч нарсани зое қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا حُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ قَرْمٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ يَعْنِي ابْنَ الْأَصْبَهَانِيِّ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَدَّمَ ثَلَاثَةً مِنْ وَلَدِهِ حَجَبُوهُ مِنْ النَّارِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Kim oʻz farzandlaridan uchtasini (oʻzidan) oldin joʻnatsa, ular uni doʻzaxdan toʻsadilar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким ўз фарзандларидан учтасини (ўзидан) олдин жўнатса, улар уни дўзахдан тўсадилар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ سَعْدٍ الطَّائِيِّ عَنْ عَطِيَّةَ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ صَاحِبُ خَمْسٍ مُدْمِنُ خَمْرٍ وَلَا مُؤْمِنٌ بِسِحْرٍ وَلَا قَاطِعُ رَحِمٍ وَلَا كَاهِنٌ وَلَا مَنَّانٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Besh (xislat) egasi jannatga kirmaydi: doimiy xamr ichuvchi, sehrga ishonuvchi, qarindoshlik rishtasini uzuvchi, kohin va minnat qiluvchi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Беш (хислат) эгаси жаннатга кирмайди: доимий хамр ичувчи, сеҳрга ишонувчи, қариндошлик риштасини узувчи, коҳин ва миннат қилувчи», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْحَارِثِ حَدَّثَنِي الْأَوْزَاعِيُّ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ اللَّيْثِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ أَعْرَابِيًّا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ الْهِجْرَةِ فَقَالَ وَيْحَكَ إِنَّ الْهِجْرَةَ شَأْنُهَا شَدِيدٌ فَهَلْ لَكَ مِنْ إِبِلٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ أَلَسْتَ تُؤَدِّي صَدَقَتَهَا قَالَ بَلَى قَالَ أَلَسْتَ تَمْنَحُ مِنْهَا قَالَ بَلَى قَالَ أَلَسْتَ تَحْلُبُهَا يَوْمَ وِرْدِهَا قَالَ بَلَى قَالَ فَاعْمَلْ مِنْ وَرَاءِ الْبِحَارِ مَا شِئْتَ فَإِنَّ اللَّهَ لَنْ يَتِرَكَ مِنْ عَمَلِكَ شَيْئًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir aʼrobiy Rasululloh ﷺ dan hijrat haqida soʻradi. U zot: «Voy senga! Hijratning ishi ogʻirdir. Sening tuyalaring bormi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularning zakotini ado etmaysanmi?» dedilar. U: «Ha, (ado etaman)», dedi. U zot: «Ulardan (sut uchun) bermaysanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Ularni suvga tushadigan kuni sogʻmaysanmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. U zot: «Undoq boʻlsa, dengizlar ortida boʻlsang ham xohlagan amalingni qilaver, chunki Alloh sening amalingdan hech narsani zoye qilmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир аъробий Расулуллоҳ ﷺ дан ҳижрат ҳақида сўради. У зот: «Вой сенга! Ҳижратнинг иши оғирдир. Сенинг туяларинг борми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларнинг закотини адо этмайсанми?» дедилар. У: «Ҳа, (адо этаман)», деди. У зот: «Улардан (сут учун) бермайсанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Уларни сувга тушадиган куни соғмайсанми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. У зот: «Ундоқ бўлса, денгизлар ортида бўлсанг ҳам хоҳлаган амалингни қилавер, чунки Аллоҳ сенинг амалингдан ҳеч нарсани зое қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ أَنَّ أَبَا النَّجِيبِ مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَعْدٍ حَدَّثَهُ أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ حَدَّثَهُأَنَّ رَجُلًا قَدِمَ مِنْ نَجْرَانَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْهِ خَاتَمُ ذَهَبٍ فَأَعْرَضَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَسْأَلْهُ عَنْ شَيْءٍ فَرَجَعَ الرَّجُلُ إِلَى امْرَأَتِهِ فَحَدَّثَهَا فَقَالَتْ إِنَّ لَكَ لَشَأْنًا فَارْجِعْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَجَعَ إِلَيْهِ فَأَلْقَى خَاتَمَهُ وَجُبَّةً كَانَتْ عَلَيْهِ فَلَمَّا اسْتَأْذَنَ أُذِنَ لَهُ وَسَلَّمَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَعْرَضْتَ عَنِّي قَبْلُ حِينَ جِئْتُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكَ جِئْتَنِي وَفِي يَدِكَ جَمْرَةٌ مِنْ نَارٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقَدْ جِئْتُ إِذًا بِجَمْرٍ كَثِيرٍ وَكَانَ قَدْ قَدِمَ بِحُلِيٍّ مِنْ الْبَحْرَيْنِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مَا جِئْتَ بِهِ غَيْرُ مُغْنٍ عَنَّا شَيْئًا إِلَّا مَا أَغْنَتْ حِجَارَةُ الْحَرَّةِ وَلَكِنَّهُ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فَقَالَ الرَّجُلُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ اعْذُرْنِي فِي أَصْحَابِكَ لَا يَظُنُّونَ أَنَّكَ سَخِطْتَ عَلَيَّ بِشَيْءٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَعَذَرَهُ وَأَخْبَرَ أَنَّ الَّذِي كَانَ مِنْهُ إِنَّمَا كَانَ لِخَاتَمِهِ الذَّهَبِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) rivoyat qildiki, Najrondan bir kishi Rasululloh ﷺ huzuriga keldi, unda oltin uzuk bor edi. Rasululloh ﷺ undan yuz oʻgirdilar va undan hech narsa soʻramadilar. U kishi xotinining oldiga qaytib, unga (voqeani) soʻzlab berdi. Xotini: «Senda bir sabab bor, Rasululloh ﷺ huzurlariga qaytib bor», dedi. U zotning huzurlariga qaytdi va uzugini hamda ustidagi jubbasini tashladi. Izn soʻraganida, unga izn berildi; u Rasululloh ﷺ ga salom berdi, u zot salomiga alik qaytardilar. U: «Ey Allohning Rasuli, ilgari huzuringizga kelganimda mendan yuz oʻgirdingiz», dedi. Rasululloh ﷺ: «Sen huzurimga qoʻlingda olovdan bir choʻgʻ bilan kelgan eding», dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, unday boʻlsa men koʻp choʻgʻ bilan kelibman», dedi — u Bahrayndan zeb-ziynatlar keltirgan edi. Rasululloh ﷺ: «Sen keltirgan narsa bizga hech qanday foyda bermaydi, xuddi harra toshlari foyda bermagani kabi; lekin u dunyo hayotining matoidir», dedilar. U kishi aytdi: Men: «Ey Allohning Rasuli, ashoblaringiz oldida meni maʼzur tuting, ular sizni mendan biror narsa uchun gʻazablangan deb oʻylamasinlar», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ turib, uni maʼzur tutdilar va (oʻzlaridan) sodir boʻlgan narsa faqat uning oltin uzugi sababli boʻlganini bildirdilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) ривоят қилдики, Нажрондан бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келди, унда олтин узук бор эди. Расулуллоҳ ﷺ ундан юз ўгирдилар ва ундан ҳеч нарса сўрамадилар. У киши хотинининг олдига қайтиб, унга (воқеани) сўзлаб берди. Хотини: «Сенда бир сабаб бор, Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига қайтиб бор», деди. У зотнинг ҳузурларига қайтди ва узугини ҳамда устидаги жуббасини ташлади. Изн сўраганида, унга изн берилди; у Расулуллоҳ ﷺ га салом берди, у зот саломига алик қайтардилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, илгари ҳузурингизга келганимда мендан юз ўгирдингиз», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ҳузуримга қўлингда оловдан бир чўғ билан келган эдинг», дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, ундай бўлса мен кўп чўғ билан келибман», деди — у Баҳрайндан зеб-зийнатлар келтирган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Сен келтирган нарса бизга ҳеч қандай фойда бермайди, худди ҳарра тошлари фойда бермагани каби; лекин у дунё ҳаётининг матоидир», дедилар. У киши айтди: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, ашобларингиз олдида мени маъзур тутинг, улар сизни мендан бирор нарса учун ғазабланган деб ўйламасинлар», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ туриб, уни маъзур тутдилар ва (ўзларидан) содир бўлган нарса фақат унинг олтин узуги сабабли бўлганини билдирдилар.

حَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ مَعْرُوفٍ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ مَوْلَى الْمَهْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ إِلَى بَنِي لَحْيَانَ لِيَخْرُجْ مِنْ كُلِّ رَجُلَيْنِ رَجُلٌ ثُمَّ قَالَ لِلْقَاعِدِ أَيُّكُمْ خَلَفَ الْخَارِجَ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ بِخَيْرٍ كَانَ لَهُ مِثْلُ نِصْفِ أَجْرِ الْخَارِجِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Banu Lahyon (qabilasi)ga (lashkar) joʻnatib: «Har ikki kishidan bir kishi (gʻazotga) chiqsin», dedilar. Soʻng (uyda) qolganlarga: «Sizlardan kim (gʻazotga) chiquvchining ortidan uning ahlini va molini yaxshilik bilan saqlasa, unga chiquvchining ajrining yarmichalik (ajr) boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бану Лаҳён (қабиласи)га (лашкар) жўнатиб: «Ҳар икки кишидан бир киши (ғазотга) чиқсин», дедилар. Сўнг (уйда) қолганларга: «Сизлардан ким (ғазотга) чиқувчининг ортидан унинг аҳлини ва молини яхшилик билан сақласа, унга чиқувчининг ажрининг ярмичалик (ажр) бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ هُبَيْرَةَ عَنْ حَنَشِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ أَبِي لَيْسَ مَرْفُوعًا قَالَلَا يَصْلُحُ السَّلَفُ فِي الْقَمْحِ وَالشَّعِيرِ وَالسُّلْتِ حَتَّى يُفْرَكَ وَلَا فِي الْعِنَبِ وَالزَّيْتُونِ وَأَشْبَاهِ ذَلِكَ حَتَّى يُمَجِّجَ وَلَا ذَهَبًا عَيْنًا بِوَرِقٍ دَيْنًا وَلَا وَرِقًا دَيْنًا بِذَهَبٍ عَيْنًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi — otam: «Bu marfuʼ emas», dedi — u aytdi: «Bugʻdoy, arpa va sultda ular ishqalanadigan holga kelmaguncha salaf qilish toʻgʻri emas; uzum, zaytun va shunga oʻxshashlarda ham ular yetilmaguncha (toʻgʻri emas); naqd oltinni nasiya kumushga, naqd kumushni nasiya oltinga (berish ham toʻgʻri emas)».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади — отам: «Бу марфуъ эмас», деди — у айтди: «Буғдой, арпа ва султда улар ишқаланадиган ҳолга келмагунча салаф қилиш тўғри эмас; узум, зайтун ва шунга ўхшашларда ҳам улар етилмагунча (тўғри эмас); нақд олтинни насия кумушга, нақд кумушни насия олтинга (бериш ҳам тўғри эмас)».

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا قَضَى أَحَدُكُمْ صَلَاتَهُ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى بَيْتِهِ حِينَئِذٍ فَلْيُصَلِّ فِي بَيْتِهِ رَكْعَتَيْنِ وَلْيَجْعَلْ فِي بَيْتِهِ نَصِيبًا مِنْ صَلَاتِهِ فَإِنَّ اللَّهَ جَاعِلٌ فِي بَيْتِهِ مِنْ صَلَاتِهِ خَيْرًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu): Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Biringiz masjidda namozini oʻqib boʻlgach, soʻng oʻsha payt uyiga qaytsa, uyida ikki rakat namoz oʻqisin va uyiga ham namozidan bir ulush ajratsin; chunki Alloh uning uyida oʻsha namozi sababli yaxshilik paydo qiladi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу): Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Бирингиз масжидда намозини ўқиб бўлгач, сўнг ўша пайт уйига қайтса, уйида икки ракат намоз ўқисин ва уйига ҳам намозидан бир улуш ажратсин; чунки Аллоҳ унинг уйида ўша намози сабабли яхшилик пайдо қилади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ سَمِعْتُ أَبَا الْهَيْثَمِ يَقُولُ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُرَأَيْتُ بَيَاضَ كَشْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ سَاجِدٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ sajda qilayotganlarida biqinlarining oqligini koʻrdim.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ сажда қилаётганларида биқинларининг оқлигини кўрдим.

حَدَّثَنَاه مُوسَى هُوَ ابْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ الْمُغِيرَةِ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى بَيَاضِ كَشْحِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ سَاجِدٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Rasululloh ﷺ ning sajda qilayotgan holdagi biqinlarining oqligiga hozir ham qarab turgandekman.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг сажда қилаётган ҳолдаги биқинларининг оқлигига ҳозир ҳам қараб тургандекман.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ أَخْبَرَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنِ الْحَارِثِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْهَيْثَمِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَبَاتَ قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ يَقْرَأُ اللَّيْلَ كُلَّهُ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ فَذُكِرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ عَلَيْهِ السَّلَام وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَتَعْدِلُ نِصْفَ الْقُرْآنِ أَوْ ثُلُثَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Qatoda ibn Nuʼmon tun boʻyi ‹Qul huvallohu ahad› ni oʻqib chiqdi. Bu Nabiy ﷺ ga zikr qilinganida, Nabiy alayhissalom: «Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, u Qurʼonning yarmiga», yoki: «uchdan biriga tengdir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Қатода ибн Нуъмон тун бўйи ‹Қул ҳуваллоҳу аҳад› ни ўқиб чиқди. Бу Набий ﷺ га зикр қилинганида, Набий алайҳиссалом: «Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, у Қуръоннинг ярмига», ёки: «учдан бирига тенгдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ عَنْ حَبَّانَ بْنِ وَاسِعٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فِي ثَوْبٍ فَلْيَجْعَلْ طَرَفَهُ عَلَى عَاتِقَيْهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz bir kiyimda namoz oʻqisa, uning bir chetini ikki yelkasiga tashlasin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз бир кийимда намоз ўқиса, унинг бир четини икки елкасига ташласин», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الزُّبَيْرِ أَخْبَرَنِي جَابِرٌ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَشْهَدُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ زَجَرَهُ عَنْ ذَلِكَ وَزَجَرَهُ أَنْ يَسْتَقْبِلَ الْقِبْلَةَ لِبَوْلٍوَهَذَا يَتْلُو حَدِيثَ ابْنِ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ قَالَ سَأَلْتُ جَابِرًا عَنْ الرَّجُلِ يَشْرَبُ وَهُوَ قَائِمٌ فَقَالَ كُنَّا نَكْرَهُ ذَاكَ ثُمَّ ذَكَرَ حَدِيثَ أَبِي سَعِيدٍ

Jobir xabar berdiki, u Abu Said al-Xudriyning: Rasululloh ﷺ uni shundan qaytardilar va bavl uchun qiblaga yuzlanishidan qaytardilar, deb guvohlik berganini eshitdi. Bu (rivoyat) Ibn Lahiyaning Abu Zubayrdan qilgan hadisiga ulanadi; (Abu Zubayr) aytdi: Men Jobirdan tik turgan holda ichadigan kishi haqida soʻradim. U: «Biz buni yoqtirmas edik», dedi — soʻng Abu Saidning hadisini zikr qildi.Жобир хабар бердики, у Абу Саид ал-Худрийнинг: Расулуллоҳ ﷺ уни шундан қайтардилар ва бавл учун қиблага юзланишидан қайтардилар, деб гувоҳлик берганини эшитди. Бу (ривоят) Ибн Лаҳиянинг Абу Зубайрдан қилган ҳадисига уланади; (Абу Зубайр) айтди: Мен Жобирдан тик турган ҳолда ичадиган киши ҳақида сўрадим. У: «Биз буни ёқтирмас эдик», деди — сўнг Абу Саиднинг ҳадисини зикр қилди.

حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عِيسَى حَدَّثَنَا جَامِعُ بْنُ مَطَرٍ الْحَبَطِيُّ حَدَّثَنَا أَبُو رُؤْبَةَ شَدَّادُ بْنُ عِمْرَانَ الْقَيْسِيُّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ أَبَا بَكْرٍ جَاءَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي مَرَرْتُ بِوَادِي كَذَا وَكَذَا فَإِذَا رَجُلٌ مُتَخَشِّعٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ يُصَلِّي فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اذْهَبْ إِلَيْهِ فَاقْتُلْهُ قَالَ فَذَهَبَ إِلَيْهِ أَبُو بَكْرٍ فَلَمَّا رَآهُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ كَرِهَ أَنْ يَقْتُلَهُ فَرَجَعَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِعُمَرَ اذْهَبْ فَاقْتُلْهُ فَذَهَبَ عُمَرُ فَرَآهُ عَلَى تِلْكَ الْحَالِ الَّتِي رَآهُ أَبُو بَكْرٍ قَالَ فَكَرِهَ أَنْ يَقْتُلَهُ قَالَ فَرَجَعَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي رَأَيْتُهُ يُصَلِّي مُتَخَشِّعًا فَكَرِهْتُ أَنْ أَقْتُلَهُ قَالَ يَا عَلِيُّ اذْهَبْ فَاقْتُلْهُ قَالَ فَذَهَبَ عَلِيٌّ فَلَمْ يَرَهُ فَرَجَعَ عَلِيٌّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّهُ لَمْ يُرَهْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ هَذَا وَأَصْحَابَهُ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ تَرَاقِيَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِيَّةِ ثُمَّ لَا يَعُودُونَ فِيهِ حَتَّى يَعُودَ السَّهْمُ فِي فُوقِهِ فَاقْتُلُوهُمْ هُمْ شَرُّ الْبَرِيَّةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abu Bakr Rasululloh ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men falon-falon vodiydan oʻtayotgan edim, bir kishi xushuʼ bilan, chiroyli holatda namoz oʻqiyotgan ekan», dedi. Nabiy ﷺ unga: «Uning oldiga bor va uni oʻldir», dedilar. (Rovi) aytdi: Abu Bakr uning oldiga bordi, uni oʻsha holatda koʻrgach, uni oʻldirishni yoqtirmadi va Rasululloh ﷺ huzurlariga qaytdi. Shunda Nabiy ﷺ Umarga: «Bor, uni oʻldir», dedilar. Umar bordi va uni Abu Bakr koʻrgan oʻsha holatda koʻrdi, uni oʻldirishni yoqtirmadi va qaytib: «Ey Allohning Rasuli, men uni xushuʼ bilan namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim va uni oʻldirishni yoqtirmadim», dedi. U zot: «Ey Ali, bor, uni oʻldir», dedilar. Ali bordi, lekin uni koʻrmadi va qaytib: «Ey Allohning Rasuli, u koʻrinmadi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Albatta bu va uning ashoblari Qurʼon oʻqiydilar, (lekin u) halqumlaridan oʻtmaydi; ular dindan — oʻq ovdan chiqib ketganidek — chiqib ketadilar, soʻng oʻq oʻz kamon ipiga qaytmaguncha unga qaytmaydilar. Bas, ularni oʻldiringlar — ular xalqning eng yomonidir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен фалон-фалон водийдан ўтаётган эдим, бир киши хушуъ билан, чиройли ҳолатда намоз ўқиётган экан», деди. Набий ﷺ унга: «Унинг олдига бор ва уни ўлдир», дедилар. (Рови) айтди: Абу Бакр унинг олдига борди, уни ўша ҳолатда кўргач, уни ўлдиришни ёқтирмади ва Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига қайтди. Шунда Набий ﷺ Умарга: «Бор, уни ўлдир», дедилар. Умар борди ва уни Абу Бакр кўрган ўша ҳолатда кўрди, уни ўлдиришни ёқтирмади ва қайтиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен уни хушуъ билан намоз ўқиётган ҳолда кўрдим ва уни ўлдиришни ёқтирмадим», деди. У зот: «Эй Али, бор, уни ўлдир», дедилар. Али борди, лекин уни кўрмади ва қайтиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, у кўринмади», деди. Шунда Набий ﷺ: «Албатта бу ва унинг ашоблари Қуръон ўқийдилар, (лекин у) ҳалқумларидан ўтмайди; улар диндан — ўқ овдан чиқиб кетганидек — чиқиб кетадилар, сўнг ўқ ўз камон ипига қайтмагунча унга қайтмайдилар. Бас, уларни ўлдиринглар — улар халқнинг энг ёмонидир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ بْنُ عَبْدِ الْوَارِثِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ عَنْ خَالِدِ بْنِ أَبِي نَوْفٍ عَنِ سَلِيطِ بْنِ أَيُّوبَ عَنْ ابْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَانْتَهَيْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يَتَوَضَّأُ مِنْ بِئْرِ بُضَاعَةَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ تَوَضَّأُ مِنْهَا وَهِيَ يُلْقَى فِيهَا مَا يُلْقَى مِنْ النَّتْنِ فَقَالَ إِنَّ الْمَاءَ لَا يُنَجِّسُهُ شَيْءٌ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ ning huzurlariga bordim, u zot Budoa qudugʻidan tahorat olayotgan edilar. Men: «Ey Allohning Rasuli, unga tashlanadigan iflos narsalar tashlansa ham, undan tahorat olasizmi?» dedim. Shunda u zot: «Suvni hech narsa nopok qilmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ нинг ҳузурларига бордим, у зот Будоа қудуғидан таҳорат олаётган эдилар. Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули, унга ташланадиган ифлос нарсалар ташланса ҳам, ундан таҳорат оласизми?» дедим. Шунда у зот: «Сувни ҳеч нарса нопок қилмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّكُمْ سَتَرَوْنَ رَبَّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ نَرَى رَبَّنَا قَالَ فَقَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الشَّمْسِ نِصْفَ النَّهَارِ قَالُوا لَا قَالَ فَتُضَارُّونَ فِي رُؤْيَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ قَالُوا لَا قَالَ فَإِنَّكُمْ لَا تُضَارُّونَ فِي رُؤْيَتِهِ إِلَّا كَمَا تُضَارُّونَ فِي ذَلِكَقَالَ الْأَعْمَشُ لَا تُضَارُّونَ يَقُولُ لَا تُمَارُونَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Albatta sizlar Robbingiz azza va jallani koʻrasizlar», dedilar. Ular: «Ey Allohning Rasuli, Robbimizni koʻramizmi?» dedilar. U zot: «Kunduzi quyoshni koʻrishda bir-biringizga xalaqit berasizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Toʻlin oy kechasida oyni koʻrishda xalaqit berasizmi?» dedilar. Ular: «Yoʻq», dedilar. U zot: «Bas, sizlar Uni koʻrishda ham xuddi shundagidek, undan ortiq xalaqit koʻrmaysizlar», dedilar. Aʼmash aytdi: ‹lo tuzorruna› — ‹tortishmaysizlar› degani.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта сизлар Роббингиз азза ва жаллани кўрасизлар», дедилар. Улар: «Эй Аллоҳнинг Расули, Роббимизни кўрамизми?» дедилар. У зот: «Кундузи қуёшни кўришда бир-бирингизга халақит берасизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Тўлин ой кечасида ойни кўришда халақит берасизми?» дедилар. Улар: «Йўқ», дедилар. У зот: «Бас, сизлар Уни кўришда ҳам худди шундагидек, ундан ортиқ халақит кўрмайсизлар», дедилар. Аъмаш айтди: ‹ло тузорруна› — ‹тортишмайсизлар› дегани.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا شَرِيكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَيْرُ صُفُوفِ الرِّجَالِ الصَّفُّ الْمُقَدَّمُ وَشَرُّهَا الصَّفُّ الْمُؤَخَّرُ وَخَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ الْمُؤَخَّرُ وَشَرُّهَا الْمُقَدَّمُ وَقَالَ يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ لَا تَرْفَعْنَ رُءُوسَكُنَّ إِذَا سَجَدْتُنَّ لَا تَرَيْنَ عَوْرَاتِ الرِّجَالِ مِنْ ضِيقِ الْأُزُرِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Erkaklar saflarining eng yaxshisi — oldingi saf, eng yomoni — orqadagi saf; ayollar saflarining eng yaxshisi — orqadagi saf, eng yomoni — oldingi safdir», dedilar. Yana: «Ey ayollar jamoasi! Sajda qilganingizda boshlaringizni koʻtarmanglar — izorlarning torligidan erkaklarning avratlarini koʻrib qolmanglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Эркаклар сафларининг энг яхшиси — олдинги саф, энг ёмони — орқадаги саф; аёллар сафларининг энг яхшиси — орқадаги саф, энг ёмони — олдинги сафдир», дедилар. Яна: «Эй аёллар жамоаси! Сажда қилганингизда бошларингизни кўтарманглар — изорларнинг торлигидан эркакларнинг авратларини кўриб қолманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُصْعَبُ بْنُ الْمِقْدَامِ وَحُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَا حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عِصْمَةَ الْعِجْلِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَخَذَ الرَّايَةَ فَهَزَّهَا ثُمَّ قَالَ مَنْ يَأْخُذُهَا بِحَقِّهَا فَجَاءَ فُلَانٌ فَقَالَ أَنَا قَالَ أَمِطْ ثُمَّ جَاءَ رَجُلٌ فَقَالَ أَمِطْ ثُمَّ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ لَأُعْطِيَنَّهَا رَجُلًا لَا يَفِرُّ هَاكَ يَا عَلِيُّ فَانْطَلَقَ حَتَّى فَتَحَ اللَّهُ عَلَيْهِ خَيْبَرَ وَفَدَكَ وَجَاءَ بِعَجْوَتِهِمَا وَقَدِيدِهِمَا قَالَ مُصْعَبٌ بِعَجْوَتِهَا وَقَدِيدِهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bayroqni olib, uni silkitdilar, soʻng: «Kim buni haqi bilan oladi?» dedilar. Falonchi kelib: «Men», dedi. U zot: «Chetlan», dedilar. Soʻng yana bir kishi keldi, u zot: «Chetlan», dedilar. Soʻng Nabiy ﷺ: «Muhammadning yuzini karamli qilgan Zot bilan qasamki, uni qochmaydigan bir kishiga beraman. Mana, ol, ey Ali!» dedilar. U yoʻlga chiqdi va Alloh unga Xaybar hamda Fadakni fath qilib berdi; ikkovining ajva xurmosi va qoqlangan goʻshtidan keltirdi. Musʼab: «uning ajvasi va qoqlangan goʻshti», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ байроқни олиб, уни силкитдилар, сўнг: «Ким буни ҳақи билан олади?» дедилар. Фалончи келиб: «Мен», деди. У зот: «Четлан», дедилар. Сўнг яна бир киши келди, у зот: «Четлан», дедилар. Сўнг Набий ﷺ: «Муҳаммаднинг юзини карамли қилган Зот билан қасамки, уни қочмайдиган бир кишига бераман. Мана, ол, эй Али!» дедилар. У йўлга чиқди ва Аллоҳ унга Хайбар ҳамда Фадакни фатҳ қилиб берди; икковининг ажва хурмоси ва қоқланган гўштидан келтирди. Мусъаб: «унинг ажваси ва қоқланган гўшти», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ سَمِعْتُ فُلَانًا يَقُولُ خَيْرًا ذَكَرَ أَنَّكَ أَعْطَيْتَهُ دِينَارَيْنِ قَالَ لَكِنْ فُلَانٌ لَا يَقُولُ ذَلِكَ وَلَا يُثْنِي بِهِ لَقَدْ أَعْطَيْتُهُ مَا بَيْنَ الْعَشَرَةِ إِلَى الْمِائَةِ أَوْ قَالَ إِلَى الْمِائَتَيْنِ وَإِنَّ أَحَدَهُمْ لَيَسْأَلُنِي الْمَسْأَلَةَ فَأُعْطِيهَا إِيَّاهُ فَيَخْرُجُ بِهَا مُتَأَبِّطُهَا وَمَا هِيَ لَهُمْ إِلَّا نَارٌ قَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَلِمَ تُعْطِيهِمْ قَالَ إِنَّهُمْ يَأْبَوْنَ إِلَّا أَنْ يَسْأَلُونِي وَيَأْبَى اللَّهُ لِي الْبُخْلَحَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ مُحَمَّدٍ وَسَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Umar: «Ey Allohning Rasuli, men falonchining yaxshi gapirganini eshitdim; u siz unga ikki dinor berganingizni zikr qildi», dedi. U zot: «Lekin falonchi bunday demaydi va bunga maqtov aytmaydi; men unga oʻntadan yuztagacha», yoki: «ikki yuztagacha berganman. Ulardan biri mendan soʻraydi, men unga soʻraganini beraman, u uni qoʻltiqlab chiqib ketadi — holbuki u ular uchun olovdan boshqa narsa emas», dedilar. Umar: «Ey Allohning Rasuli, unda nega ularga berasiz?» dedi. U zot: «Ular mendan soʻramay qoʻymaydilar, Alloh esa menga baxillikni ravo koʻrmaydi», dedilar. Boshqa bir sanad bilan Abu Saiddan ham shunga oʻxshashi zikr qilindi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен фалончининг яхши гапирганини эшитдим; у сиз унга икки динор берганингизни зикр қилди», деди. У зот: «Лекин фалончи бундай демайди ва бунга мақтов айтмайди; мен унга ўнтадан юзтагача», ёки: «икки юзтагача берганман. Улардан бири мендан сўрайди, мен унга сўраганини бераман, у уни қўлтиқлаб чиқиб кетади — ҳолбуки у улар учун оловдан бошқа нарса эмас», дедилар. Умар: «Эй Аллоҳнинг Расули, унда нега уларга берасиз?» деди. У зот: «Улар мендан сўрамай қўймайдилар, Аллоҳ эса менга бахилликни раво кўрмайди», дедилар. Бошқа бир санад билан Абу Саиддан ҳам шунга ўхшаши зикр қилинди.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ يُحَدِّثُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ خَيْرٌ فَقَالَ مُؤْمِنٌ مُجَاهِدٌ بِمَالِهِ وَنَفْسِهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَنْ قَالَ مُؤْمِنٌ فِي شِعْبٍ مِنْ الشِّعَابِ يَتَّقِي اللَّهَ وَيَدَعُ النَّاسَ مِنْ شَرِّهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ dan: «Odamlarning qaysi biri yaxshiroq?» deb soʻralganida, u zot: «Alloh yoʻlida moli va joni bilan jihod qiluvchi moʻmin», dedilar. (Soʻrovchi): «Soʻng kim?» dedi. U zot: «Togʻ daralaridan biriga chekingan, Allohdan qoʻrqib, odamlarni oʻz yomonligidan asragan moʻmin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ дан: «Одамларнинг қайси бири яхшироқ?» деб сўралганида, у зот: «Аллоҳ йўлида моли ва жони билан жиҳод қилувчи мўмин», дедилар. (Сўровчи): «Сўнг ким?» деди. У зот: «Тоғ дараларидан бирига чекинган, Аллоҳдан қўрқиб, одамларни ўз ёмонлигидан асраган мўмин», дедилар.

قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا فُضَيْلٌ عَنْ عَطِيَّةَ حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَوَّلَ زُمْرَةٍ تَدْخُلُ الْجَنَّةَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ صُورَةُ وُجُوهِهِمْ عَلَى مِثْلِ صُورَةِ الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ وَالزُّمْرَةُ الثَّانِيَةُ عَلَى لَوْنٍ أَحْسَنَ مِنْ كَوْكَبٍ دُرِّيٍّ فِي السَّمَاءِ لِكُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ زَوْجَتَانِ عَلَى كُلِّ زَوْجَةٍ سَبْعُونَ حُلَّةً يُرَى مُخُّ سَاقِهَا مِنْ وَرَاءِ لُحُومِهَا وَدَمِهَا وَحُلَلِهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qiyomat kuni jannatga kiradigan birinchi guruhning yuzlari toʻlin oy kechasidagi oy surati kabidir; ikkinchi guruh esa osmondagi durdek yaltiroq yulduzdan ham chiroyliroq rangdadir. Ularning har bir kishisi uchun ikki juft boʻlib, har bir juftning ustida yetmishta hulla boʻladi; shunday boʻlsa-da, uning boldirining iligi goʻshti, qoni va libosi ortidan koʻrinib turadi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қиёмат куни жаннатга кирадиган биринчи гуруҳнинг юзлари тўлин ой кечасидаги ой сурати кабидир; иккинчи гуруҳ эса осмондаги дурдек ялтироқ юлдуздан ҳам чиройлироқ рангдадир. Уларнинг ҳар бир кишиси учун икки жуфт бўлиб, ҳар бир жуфтнинг устида етмишта ҳулла бўлади; шундай бўлса-да, унинг болдирининг илиги гўшти, қони ва либоси ортидан кўриниб туради», дедилар.

حَدَّثَنَا رِبْعِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ هَلْ نَرَى رَبَّنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَقَالَ هَلْ تُضَارُّونَ فِي الشَّمْسِ لَيْسَ دُونَهَا سَحَابٌ قَالَ قُلْنَا لَا قَالَ فَهَلْ تُضَارُّونَ فِي الْقَمَرِ لَيْلَةَ الْبَدْرِ لَيْسَ دُونَهُ سَحَابٌ قَالَ قُلْنَا لَا قَالَ فَإِنَّكُمْ تَرَوْنَ رَبَّكُمْ كَذَلِكَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ قَالَ فَيُقَالُ مَنْ كَانَ يَعْبُدُ شَيْئًا فَلْيَتْبَعْهُ قَالَ فَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الشَّمْسَ الشَّمْسَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ وَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْقَمَرَ الْقَمَرَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ وَيَتْبَعُ الَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْأَوْثَانَ الْأَوْثَانَ وَالَّذِينَ كَانُوا يَعْبُدُونَ الْأَصْنَامَ الْأَصْنَامَ فَيَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ قَالَ وَكُلُّ مَنْ كَانَ يُعْبَدُ مِنْ دُونِ اللَّهِ حَتَّى يَتَسَاقَطُونَ فِي النَّارِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَبْقَى الْمُؤْمِنُونَ وَمُنَافِقُوهُمْ بَيْنَ ظَهْرَيْهِمْ وَبَقَايَا أَهْلِ الْكِتَابِ وَقَلَّلَهُمْ بِيَدِهِ قَالَ فَيَأْتِيهِمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فَيَقُولُ أَلَا تَتَّبِعُونَ مَا كُنْتُمْ تَعْبُدُونَ قَالَ فَيَقُولُونَ كُنَّا نَعْبُدُ اللَّهَ وَلَمْ نَرَ اللَّهَ فَيُكْشَفُ عَنْ سَاقٍ فَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَسْجُدُ لِلَّهِ إِلَّا وَقَعَ سَاجِدًا وَلَا يَبْقَى أَحَدٌ كَانَ يَسْجُدُ رِيَاءً وَسُمْعَةً إِلَّا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Biz Rasululloh ﷺ dan soʻrab: «Ey Allohning Rasuli, qiyomat kuni Robbimizni koʻramizmi?» dedik. U zot: «Oldida bulut boʻlmagan quyoshni koʻrishda xalaqit koʻrasizmi?» dedilar. Biz: «Yoʻq», dedik. U zot: «Toʻlin oy kechasida oldida bulut boʻlmagan oyni koʻrishda xalaqit koʻrasizmi?» dedilar. Biz: «Yoʻq», dedik. U zot: «Bas, sizlar qiyomat kuni Robbingizni xuddi shunday koʻrasizlar. Alloh qiyomat kuni odamlarni bir maydonga toʻplaydi», dedilar. «Soʻng: ‹Kim biror narsaga ibodat qilgan boʻlsa, unga ergashsin›, deyiladi. Quyoshga ibodat qilganlar quyoshga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar; oyga ibodat qilganlar oyga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar; butlarga ibodat qilganlar butlarga, sanamlarga ibodat qilganlar sanamlarga ergashadilar va doʻzaxga qulaydilar. Allohdan boshqa ibodat qilingan har bir (narsaning ergashuvchisi) doʻzaxga qulaydi». Rasululloh ﷺ dedilar: «Soʻng moʻminlar, ular orasidagi munofiqlari va ahli kitobning qoldiqlari qoladi» — va qoʻllari bilan ularning ozligiga ishora qildilar. «Soʻng ularning oldiga Alloh azza va jalla kelib: ‹Ibodat qilgan narsangizga ergashmaysizlarmi?› deydi. Ular: ‹Biz Allohga ibodat qilar edik va Allohni koʻrmagan edik›, deydilar. Shunda soq ochiladi va Allohga sajda qilganlardan hech kim qolmaydi, magar sajdaga yiqiladi; riyo va shuhrat uchun sajda qilganlardan esa hech kim qolmaydi, magar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Биз Расулуллоҳ ﷺ дан сўраб: «Эй Аллоҳнинг Расули, қиёмат куни Роббимизни кўрамизми?» дедик. У зот: «Олдида булут бўлмаган қуёшни кўришда халақит кўрасизми?» дедилар. Биз: «Йўқ», дедик. У зот: «Тўлин ой кечасида олдида булут бўлмаган ойни кўришда халақит кўрасизми?» дедилар. Биз: «Йўқ», дедик. У зот: «Бас, сизлар қиёмат куни Роббингизни худди шундай кўрасизлар. Аллоҳ қиёмат куни одамларни бир майдонга тўплайди», дедилар. «Сўнг: ‹Ким бирор нарсага ибодат қилган бўлса, унга эргашсин›, дейилади. Қуёшга ибодат қилганлар қуёшга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар; ойга ибодат қилганлар ойга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар; бутларга ибодат қилганлар бутларга, санамларга ибодат қилганлар санамларга эргашадилар ва дўзахга қулайдилар. Аллоҳдан бошқа ибодат қилинган ҳар бир (нарсанинг эргашувчиси) дўзахга қулайди». Расулуллоҳ ﷺ дедилар: «Сўнг мўминлар, улар орасидаги мунофиқлари ва аҳли китобнинг қолдиқлари қолади» — ва қўллари билан уларнинг озлигига ишора қилдилар. «Сўнг уларнинг олдига Аллоҳ азза ва жалла келиб: ‹Ибодат қилган нарсангизга эргашмайсизларми?› дейди. Улар: ‹Биз Аллоҳга ибодат қилар эдик ва Аллоҳни кўрмаган эдик›, дейдилар. Шунда соқ очилади ва Аллоҳга сажда қилганлардан ҳеч ким қолмайди, магар саждага йиқилади; риё ва шуҳрат учун сажда қилганлардан эса ҳеч ким қолмайди, магар».

حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ هِشَامٍ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا فِرَاسُ بْنُ يَحْيَى الْهَمْدَانِيُّ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَقَدْ دَخَلَ رَجُلٌ الْجَنَّةَ مَا عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ لِأَهْلِهِ حِينَ حَضَرَهُ الْمَوْتُ إِذَا أَنَا مُتُّ فَأَحْرِقُونِي ثُمَّ اسْحَقُونِي ثُمَّ اذْرُوا نِصْفِي فِي الْبَحْرِ وَنِصْفِي فِي الْبَرِّ فَأَمَرَ اللَّهُ الْبَرَّ وَالْبَحْرَ فَجَمَعَاهُ ثُمَّ قَالَ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ قَالَ مَخَافَتُكَ قَالَ فَغُفِرَ لَهُ لِذَلِكَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Bir kishi jannatga kirdi, holbuki u hech qachon yaxshilik qilmagan edi. U oʻlim yetib kelganida ahliga: ‹Men oʻlsam, meni yoqinglar, soʻng ezib kul qilinglar, soʻng yarmimni dengizga, yarmimni quruqlikka sochinglar›, degan edi. Alloh quruqlik va dengizga amr qildi, ikkovi uni toʻpladi. Soʻng: ‹Nima seni shu qilmishingga undadi?› dedi. U: ‹Sendan qoʻrqqanim›, dedi. Shunda shu sababli unga magʻfirat qilindi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Бир киши жаннатга кирди, ҳолбуки у ҳеч қачон яхшилик қилмаган эди. У ўлим етиб келганида аҳлига: ‹Мен ўлсам, мени ёқинглар, сўнг эзиб кул қилинглар, сўнг ярмимни денгизга, ярмимни қуруқликка сочинглар›, деган эди. Аллоҳ қуруқлик ва денгизга амр қилди, иккови уни тўплади. Сўнг: ‹Нима сени шу қилмишингга ундади?› деди. У: ‹Сендан қўрққаним›, деди. Шунда шу сабабли унга мағфират қилинди».

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ يَعْنِي شَيْبَانَ عَنْ لَيْثٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْقُلُوبُ أَرْبَعَةٌ قَلْبٌ أَجْرَدُ فِيهِ مِثْلُ السِّرَاجِ يُزْهِرُ وَقَلْبٌ أَغْلَفُ مَرْبُوطٌ عَلَى غِلَافِهِ وَقَلْبٌ مَنْكُوسٌ وَقَلْبٌ مُصْفَحٌ فَأَمَّا الْقَلْبُ الْأَجْرَدُ فَقَلْبُ الْمُؤْمِنِ سِرَاجُهُ فِيهِ نُورُهُ وَأَمَّا الْقَلْبُ الْأَغْلَفُ فَقَلْبُ الْكَافِرِ وَأَمَّا الْقَلْبُ الْمَنْكُوسُ فَقَلْبُ الْمُنَافِقِ عَرَفَ ثُمَّ أَنْكَرَ وَأَمَّا الْقَلْبُ الْمُصْفَحُ فَقَلْبٌ فِيهِ إِيمَانٌ وَنِفَاقٌ فَمَثَلُ الْإِيمَانِ فِيهِ كَمَثَلِ الْبَقْلَةِ يَمُدُّهَا الْمَاءُ الطَّيِّبُ وَمَثَلُ النِّفَاقِ فِيهِ كَمَثَلِ الْقُرْحَةِ يَمُدُّهَا الْقَيْحُ وَالدَّمُ فَأَيُّ الْمَدَّتَيْنِ غَلَبَتْ عَلَى الْأُخْرَى غَلَبَتْ عَلَيْهِ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Qalblar toʻrt xildir: yaltiroq qalb — unda chiroqdek nur porlab turadi; parda bilan oʻralgan, pardasiga bogʻlangan qalb; agʻdarilgan qalb; va ikki tomonlama qalb. Yaltiroq qalb — moʻminning qalbi, undagi chiroq — uning nuridir. Parda bilan oʻralgan qalb — kofirning qalbi. Agʻdarilgan qalb — munofiqning qalbi: u bilib, soʻng inkor qilgan. Ikki tomonlama qalb esa — unda ham iymon, ham nifoq boʻlgan qalbdir. Undagi iymonning misoli — toza suv oziqlantirib turgan koʻkat kabi, undagi nifoqning misoli — yiring va qon oziqlantirib turgan yara kabidir. Bu ikki oziqning qaysi biri ikkinchisidan gʻolib kelsa, oʻsha unga gʻolib boʻladi», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Қалблар тўрт хилдир: ялтироқ қалб — унда чироқдек нур порлаб туради; парда билан ўралган, пардасига боғланган қалб; ағдарилган қалб; ва икки томонлама қалб. Ялтироқ қалб — мўминнинг қалби, ундаги чироқ — унинг нуридир. Парда билан ўралган қалб — кофирнинг қалби. Ағдарилган қалб — мунофиқнинг қалби: у билиб, сўнг инкор қилган. Икки томонлама қалб эса — унда ҳам иймон, ҳам нифоқ бўлган қалбдир. Ундаги иймоннинг мисоли — тоза сув озиқлантириб турган кўкат каби, ундаги нифоқнинг мисоли — йиринг ва қон озиқлантириб турган яра кабидир. Бу икки озиқнинг қайси бири иккинчисидан ғолиб келса, ўша унга ғолиб бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ شَيْبَانُ عَنْ مَطَرِ بْنِ طَهْمَانَ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَمْلِكَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ بَيْتِي أَجْلَى أَقْنَى يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا كَمَا مُلِئَتْ قَبْلَهُ ظُلْمًا يَكُونُ سَبْعَ سِنِينَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ: «Ahli Baytimdan boʻlgan, peshonasi keng, burni qirra bir kishi hokim boʻlmaguncha qiyomat qoyim boʻlmaydi. U yerni — undan oldin zulm bilan toʻlgani kabi — adolat bilan toʻldiradi; (hukmronligi) yetti yil boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Аҳли Байтимдан бўлган, пешонаси кенг, бурни қирра бир киши ҳоким бўлмагунча қиёмат қойим бўлмайди. У ерни — ундан олдин зулм билан тўлгани каби — адолат билан тўлдиради; (ҳукмронлиги) етти йил бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ طَلْحَةَ عَنِ الْأَعْمَشِ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنِّي أُوشِكُ أَنْ أُدْعَى فَأُجِيبَ وَإِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَعِتْرَتِي كِتَابُ اللَّهِ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَعِتْرَتِي أَهْلُ بَيْتِي وَإِنَّ اللَّطِيفَ الْخَبِيرَ أَخْبَرَنِي أَنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ فَانْظُرُونِي بِمَ تَخْلُفُونِي فِيهِمَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi, u zot: «Albatta men chaqirilishim va (chaqiriqqa) javob berishim yaqin qoldi. Men sizlarga ikki ogʻir (qadrli) narsani — Alloh azza va jallaning Kitobini va itratimni qoldiraman. Allohning Kitobi — osmondan yerga tortilgan arqondir, itratim esa — Ahli Baytimdir. Latif va Xabir (Zot) menga xabar berdiki, bu ikkisi havzda menga yetib kelguncha bir-biridan ajralmaydi. Bas, ular haqida mendan keyin qanday ish tutishingizga qaranglar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди, у зот: «Албатта мен чақирилишим ва (чақириққа) жавоб беришим яқин қолди. Мен сизларга икки оғир (қадрли) нарсани — Аллоҳ азза ва жалланинг Китобини ва итратимни қолдираман. Аллоҳнинг Китоби — осмондан ерга тортилган арқондир, итратим эса — Аҳли Байтимдир. Латиф ва Хабир (Зот) менга хабар бердики, бу иккиси ҳавзда менга етиб келгунча бир-биридан ажралмайди. Бас, улар ҳақида мендан кейин қандай иш тутишингизга қаранглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَرَزَ بَيْنَ يَدَيْهِ غَرْزًا ثُمَّ غَرَزَ إِلَى جَنْبِهِ آخَرَ ثُمَّ غَرَزَ الثَّالِثَ فَأَبْعَدَهُ ثُمَّ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ هَذَا الْإِنْسَانُ وَهَذَا أَجَلُهُ وَهَذَا أَمَلُهُ يَتَعَاطَى الْأَمَلَ وَالْأَجَلُ يَخْتَلِجُهُ دُونَ ذَلِكَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ oldilariga bir (choʻp) sanchdilar, soʻng uning yoniga boshqasini sanchdilar, soʻng uchinchisini sanchib, uni uzoqroq qoʻydilar. Keyin: «Bu nima ekanini bilasizlarmi?» dedilar. Ular: «Alloh va Uning Rasuli bilguvchiroq», dedilar. U zot: «Bu — inson, bu — uning ajali, bu esa — uning orzusidir. U orzuga qoʻl choʻzadi, ammo ajal undan oldin uni ilib ketadi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ олдиларига бир (чўп) санчдилар, сўнг унинг ёнига бошқасини санчдилар, сўнг учинчисини санчиб, уни узоқроқ қўйдилар. Кейин: «Бу нима эканини биласизларми?» дедилар. Улар: «Аллоҳ ва Унинг Расули билгувчироқ», дедилар. У зот: «Бу — инсон, бу — унинг ажали, бу эса — унинг орзусидир. У орзуга қўл чўзади, аммо ажал ундан олдин уни илиб кетади», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَلِيٌّ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ مُسْلِمٍ يَدْعُو بِدَعْوَةٍ لَيْسَ فِيهَا إِثْمٌ وَلَا قَطِيعَةُ رَحِمٍ إِلَّا أَعْطَاهُ اللَّهُ بِهَا إِحْدَى ثَلَاثٍ إِمَّا أَنْ تُعَجَّلَ لَهُ دَعْوَتُهُ وَإِمَّا أَنْ يَدَّخِرَهَا لَهُ فِي الْآخِرَةِ وَإِمَّا أَنْ يَصْرِفَ عَنْهُ مِنْ السُّوءِ مِثْلَهَا قَالُوا إِذًا نُكْثِرُ قَالَ اللَّهُ أَكْثَرُ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Qaysi bir musulmon ichida gunoh va qarindoshlik rishtasini uzish boʻlmagan bir duo bilan duo qilsa, Alloh unga albatta uchtadan birini beradi: yo duosini shu dunyoda tezda ijobat qiladi, yo uni oxirat uchun saqlab qoʻyadi, yoki undan shunga yarasha yomonlikni daf qiladi», dedilar. Ular: «Unda biz (duoni) koʻpaytiramiz», dedilar. U zot: «Alloh (bergani) koʻproqdir», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Қайси бир мусулмон ичида гуноҳ ва қариндошлик риштасини узиш бўлмаган бир дуо билан дуо қилса, Аллоҳ унга албатта учтадан бирини беради: ё дуосини шу дунёда тезда ижобат қилади, ё уни охират учун сақлаб қўяди, ёки ундан шунга яраша ёмонликни даф қилади», дедилар. Улар: «Унда биз (дуони) кўпайтирамиз», дедилар. У зот: «Аллоҳ (бергани) кўпроқдир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ بُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَخَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ خَيَّرَ عَبْدًا بَيْنَ الدُّنْيَا وَبَيْنَ مَا عِنْدَهُ قَالَ فَاخْتَارَ ذَلِكَ الْعَبْدُ مَا عِنْدَ اللَّهِ قَالَ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَعَجِبْنَا لِبُكَائِهِ أَنْ خَبَّرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ عَبْدٍ خُيِّرَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُخَيَّرَ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ أَعْلَمَنَا بِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَمَنَّ النَّاسِ عَلَيَّ فِي صُحْبَتِهِ وَمَالِهِ أَبُو بَكْرٍ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا مِنْ النَّاسِ خَلِيلًا غَيْرَ رَبِّي لَاتَّخَذْتُ أَبَا بَكْرٍ وَلَكِنْ أُخُوَّةُ الْإِسْلَامِ أَوْ مَوَدَّتُهُ لَا يَبْقَى بَابٌ فِي الْمَسْجِدِ إِلَّا سُدَّ إِلَّا بَابَ أَبِي بَكْرٍحَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ سَالِمٍ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ وَبُسْرِ بْنِ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَ خَطَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ حَدَّثَنَاه سُرَيْجٌ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ أَبِي النَّضْرِ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ أَنَّهُ حَدَّثَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ النَّاسَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ

Abu Said (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qilib: «Albatta Alloh azza va jalla bir bandani dunyo bilan Oʻz huzuridagi narsa orasida ixtiyorli qildi, shunda u banda Allohning huzuridagi narsani tanladi», dedilar. (Rovi) aytdi: Shunda Abu Bakr (roziyallohu anhu) yigʻladi. Rasululloh ﷺ ixtiyor berilgan bir banda haqida xabar berayotgan boʻlsalar-u, uning yigʻlaganidan biz hayron boʻldik. Aslida oʻsha ixtiyor berilgan zot Rasululloh ﷺ ning oʻzlari edilar, Abu Bakr esa bizning ichimizda u zotni eng yaxshi bilguvchi edi. Rasululloh ﷺ: «Albatta odamlar ichida menga suhbati va moli bilan eng koʻp ehson qilgan kishi Abu Bakrdir. Agar men Robbimdan boshqa xalil tutadigan boʻlsam, albatta Abu Bakrni xalil qilardim; lekin islom birodarligi», yoki: «uning muhabbati (bordir). Masjidda Abu Bakrning eshigidan boshqa biror eshik berkitilmay qolmasin», dedilar. Abu Said al-Xudriydan boshqa sanad bilan ham: Rasululloh ﷺ odamlarga xutba qildilar, deb rivoyat qilindi — va hadisni zikr qildi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилиб: «Албатта Аллоҳ азза ва жалла бир бандани дунё билан Ўз ҳузуридаги нарса орасида ихтиёрли қилди, шунда у банда Аллоҳнинг ҳузуридаги нарсани танлади», дедилар. (Рови) айтди: Шунда Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) йиғлади. Расулуллоҳ ﷺ ихтиёр берилган бир банда ҳақида хабар бераётган бўлсалар-у, унинг йиғлаганидан биз ҳайрон бўлдик. Аслида ўша ихтиёр берилган зот Расулуллоҳ ﷺ нинг ўзлари эдилар, Абу Бакр эса бизнинг ичимизда у зотни энг яхши билгувчи эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта одамлар ичида менга суҳбати ва моли билан энг кўп эҳсон қилган киши Абу Бакрдир. Агар мен Роббимдан бошқа халил тутадиган бўлсам, албатта Абу Бакрни халил қилардим; лекин ислом биродарлиги», ёки: «унинг муҳаббати (бордир). Масжидда Абу Бакрнинг эшигидан бошқа бирор эшик беркитилмай қолмасин», дедилар. Абу Саид ал-Худрийдан бошқа санад билан ҳам: Расулуллоҳ ﷺ одамларга хутба қилдилар, деб ривоят қилинди — ва ҳадисни зикр қилди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي حَدَّثَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي عَمْرَةَ الْأَنْصَارِيُّ قَالَأُخْبِرَ أَبُو سَعِيدٍ بِجِنَازَةٍ فَعَادَ تَخَلَّفَ حَتَّى إِذَا أَخَذَ النَّاسُ مَجَالِسَهُمْ ثُمَّ جَاءَ فَلَمَّا رَآهُ الْقَوْمُ تَشَذَّبُوا عَنْهُ فَقَامَ بَعْضُهُمْ لِيَجْلِسَ فِي مَجْلِسِهِ فَقَالَ لَا إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ خَيْرَ الْمَجَالِسِ أَوْسَعُهَا ثُمَّ تَنَحَّى وَجَلَسَ فِي مَجْلِسٍ وَاسِعٍ

Abu Saidga bir janoza haqida xabar berildi. U (borishni) kechiktirib, odamlar oʻz joylarini egallaganidan keyin keldi. Qavm uni koʻrgach, unga joy boʻshatib siljidilar va ulardan biri oʻz joyiga oʻtqazish uchun turdi. Shunda u: «Yoʻq, men Nabiy ﷺ ning: ‹Albatta majlislarning eng yaxshisi — eng kengidir›, deganlarini eshitganman», dedi. Soʻng chetga oʻtib, keng joyga oʻtirdi.Абу Саидга бир жаноза ҳақида хабар берилди. У (боришни) кечиктириб, одамлар ўз жойларини эгаллаганидан кейин келди. Қавм уни кўргач, унга жой бўшатиб силжидилар ва улардан бири ўз жойига ўтқазиш учун турди. Шунда у: «Йўқ, мен Набий ﷺ нинг: ‹Албатта мажлисларнинг энг яхшиси — энг кенгидир›, деганларини эшитганман», деди. Сўнг четга ўтиб, кенг жойга ўтирди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ مَا بَالُ رِجَالٍ يَقُولُونَ إِنَّ رَحِمَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَنْفَعُ قَوْمَهُ بَلَى وَاللَّهِ إِنَّ رَحِمِي مَوْصُولَةٌ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَإِنِّي أَيُّهَا النَّاسُ فَرَطٌ لَكُمْ عَلَى الْحَوْضِ فَإِذَا جِئْتُمْ قَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ وَقَالَ أَخُوهُ أَنَا فُلَانُ بْنُ فُلَانٍ قَالَ لَهُمْ أَمَّا النَّسَبُ فَقَدْ عَرَفْتُهُ وَلَكِنَّكُمْ أَحْدَثْتُمْ بَعْدِي وَارْتَدَدْتُمْ الْقَهْقَرَىحَدَّثَنَا زَكَرِيَّا بْنُ عَدِيٍّ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ حَمْزَةَ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Men Nabiy ﷺ ning mana shu minbar ustida turib shunday deganlarini eshitdim: «Baʼzi kishilarga nima boʻldiki, ular Rasululloh ﷺ ning qarindoshligi oʻz qavmiga foyda bermaydi, deydilar? Yoʻq, Allohga qasamki, mening qarindoshligim dunyoda ham, oxiratda ham ulangandir. Ey odamlar, men sizlar uchun havz boshiga oldin boruvchiman. Sizlar kelganingizda bir kishi: ‹Ey Allohning Rasuli, men falonchining oʻgʻli falonchiman›, deydi, uning birodari ham: ‹Men falonchining oʻgʻli falonchiman›, deydi. Men ularga: ‹Nasabga kelsak, uni bildim; lekin sizlar mendan keyin (yangiliklar) kiritdingiz va orqangizga qaytdingiz›, deyman». Boshqa sanad bilan ham shu maʼnoda zikr qilindi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен Набий ﷺ нинг мана шу минбар устида туриб шундай деганларини эшитдим: «Баъзи кишиларга нима бўлдики, улар Расулуллоҳ ﷺ нинг қариндошлиги ўз қавмига фойда бермайди, дейдилар? Йўқ, Аллоҳга қасамки, менинг қариндошлигим дунёда ҳам, охиратда ҳам улангандир. Эй одамлар, мен сизлар учун ҳавз бошига олдин борувчиман. Сизлар келганингизда бир киши: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен фалончининг ўғли фалончиман›, дейди, унинг биродари ҳам: ‹Мен фалончининг ўғли фалончиман›, дейди. Мен уларга: ‹Насабга келсак, уни билдим; лекин сизлар мендан кейин (янгиликлар) киритдингиз ва орқангизга қайтдингиз›, дейман». Бошқа санад билан ҳам шу маънода зикр қилинди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْحَارِثِ قَالَاشْتَكَى أَبُو هُرَيْرَةَ أَوْ غَابَ فَصَلَّى بِنَا أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَجَهَرَ بِالتَّكْبِيرِ حِينَ افْتَتَحَ الصَّلَاةَ وَحِينَ رَكَعَ وَحِينَ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ وَحِينَ رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ السُّجُودِ وَحِينَ سَجَدَ وَحِينَ قَامَ بَيْنَ الرَّكْعَتَيْنِ حَتَّى قَضَى صَلَاتَهُ عَلَى ذَلِكَ فَلَمَّا صَلَّى قِيلَ لَهُ قَدْ اخْتَلَفَ النَّاسُ عَلَى صَلَاتِكَ فَخَرَجَ فَقَامَ عِنْدَ الْمِنْبَرِ فَقَالَ أَيُّهَا النَّاسُ وَاللَّهِ مَا أُبَالِي اخْتَلَفَتْ صَلَاتُكُمْ أَوْ لَمْ تَخْتَلِفْ هَكَذَا رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي

Said ibn Horis aytdi: Abu Hurayra kasal boʻldi yoki gʻoyib boʻldi, shunda bizga Abu Said al-Xudriy namoz oʻqib berdi va namozni boshlaganda, rukuʼ qilganda, ‹Samiʼallohu liman hamidah› deganda, sajdadan boshini koʻtarganda, sajda qilganda va ikki rakatdan turganda takbirni jahriy aytdi; namozini shu tarzda tugatdi. Namozni oʻqib boʻlgach, unga: «Odamlar sening namozing haqida ixtilof qilishdi», deyildi. Shunda u chiqib, minbar yonida turdi va: «Ey odamlar, Allohga qasamki, namozingiz ixtilof qildimi yoki qilmadimi — menga farqi yoʻq. Men Nabiy ﷺ ni mana shunday namoz oʻqiyotgan holda koʻrdim», dedi.Саид ибн Ҳорис айтди: Абу Ҳурайра касал бўлди ёки ғойиб бўлди, шунда бизга Абу Саид ал-Худрий намоз ўқиб берди ва намозни бошлаганда, рукуъ қилганда, ‹Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ› деганда, саждадан бошини кўтарганда, сажда қилганда ва икки ракатдан турганда такбирни жаҳрий айтди; намозини шу тарзда тугатди. Намозни ўқиб бўлгач, унга: «Одамлар сенинг намозинг ҳақида ихтилоф қилишди», дейилди. Шунда у чиқиб, минбар ёнида турди ва: «Эй одамлар, Аллоҳга қасамки, намозингиз ихтилоф қилдими ёки қилмадими — менга фарқи йўқ. Мен Набий ﷺ ни мана шундай намоз ўқиётган ҳолда кўрдим», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرِو بْنِ حَلْحَلَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَأَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا يُصِيبُ الْمَرْءَ الْمُسْلِمَ مِنْ نَصَبٍ وَلَا وَصَبٍ وَلَا هَمٍّ وَلَا حَزَنٍ وَلَا غَمٍّ وَلَا أَذًى حَتَّى الشَّوْكَةَ يُشَاكُهَا إِلَّا كَفَّرَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا مِنْ خَطَايَاهُ

Abu Hurayra va Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhumo) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildilar, u zot: «Musulmon kishiga yetgan har qanday charchoq, kasallik, gʻam, qaygʻu, anduh va ozor — hatto sanchilgan bir tikan boʻlsa ham — Alloh azza va jalla u bilan uning xatolarini kafforat qilmay qolmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра ва Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳумо) Набий ﷺ дан ривоят қилдилар, у зот: «Мусулмон кишига етган ҳар қандай чарчоқ, касаллик, ғам, қайғу, андуҳ ва озор — ҳатто санчилган бир тикан бўлса ҳам — Аллоҳ азза ва жалла у билан унинг хатоларини каффорат қилмай қолмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنَا أَبُو الْأَشْهَبِ الْعُطَارِدِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ ائْتَمُّوا بِي يَأْتَمُّ بِكُمْ مَنْ بَعْدَكُمْ فَإِنَّهُ لَا يَزَالُ قَوْمٌ يَتَأَخَّرُونَ حَتَّى يُؤَخِّرَهُمْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺ dan rivoyat qildi, u zot: «Menga iqtido qilinglar, sizlardan keyingilar sizlarga iqtido qilsin. Chunki bir qavm orqada turaveradi, oxiri Alloh azza va jalla ularni orqaga suradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺ дан ривоят қилди, у зот: «Менга иқтидо қилинглар, сизлардан кейингилар сизларга иқтидо қилсин. Чунки бир қавм орқада тураверади, охири Аллоҳ азза ва жалла уларни орқага суради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خُطْبَةً بَعْدَ الْعَصْرِ إِلَى مُغَيْرِبَانِ الشَّمْسِ حَفِظَهَا مِنَّا مَنْ حَفِظَهَا وَنَسِيَهَا مِنَّا مَنْ نَسِيَهَا فَحَمِدَ اللَّهَ قَالَ عَفَّانُ وَقَالَ حَمَّادٌ وَأَكْثَرُ حِفْظِي أَنَّهُ قَالَ بِمَا هُوَ كَائِنٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الدُّنْيَا خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا فَنَاظِرٌ كَيْفَ تَعْمَلُونَ أَلَا فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ أَلَا إِنَّ بَنِي آدَمَ خُلِقُوا عَلَى طَبَقَاتٍ شَتَّى مِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ مُؤْمِنًا وَيَحْيَا مُؤْمِنًا وَيَمُوتُ مُؤْمِنًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ كَافِرًا وَيَحْيَا كَافِرًا وَيَمُوتُ كَافِرًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ مُؤْمِنًا وَيَحْيَا مُؤْمِنًا وَيَمُوتُ كَافِرًا وَمِنْهُمْ مَنْ يُولَدُ كَافِرًا وَيَحْيَا كَافِرًا وَيَمُوتُ مُؤْمِنًا أَلَا إِنَّ الْغَضَبَ جَمْرَةٌ تُوقَدُ فِي جَوْفِ ابْنِ آدَمَ أَلَا تَرَوْنَ إِلَى حُمْرَةِ عَيْنَيْهِ وَانْتِفَاخِ أَوْدَاجِهِ فَإِذَا وَجَدَ أَحَدُكُمْ شَيْئًا مِنْ ذَلِكَ فَالْأَرْضَ الْأَرْضَ أَلَا إِنَّ خَيْرَ الرِّجَالِ مَنْ كَانَ بَطِيءَ الْغَضَبِ سَرِيعَ الرِّضَا وَشَرَّ الرِّجَالِ مَنْ كَانَ سَرِيعَ الْغَضَبِ بَطِيءَ الرِّضَا فَإِذَا كَانَ الرَّجُلُ بَطِيءَ الْغَضَبِ بَطِيءَ الْفَيْءِ وَسَرِيعَ الْغَضَبِ وَسَرِيعَ الْفَيْءِ فَإِنَّهَا بِهَا أَلَا إِنَّ خَيْرَ التُّجَّارِ مَنْ كَانَ حَسَنَ الْقَضَاءِ حَسَنَ الطَّلَبِ وَشَرَّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ bizga asrdan keyin quyosh botgunga qadar bir xutba qildilar; bizdan yodlab qolgan yodlab qoldi, unutgan unutdi. U zot Allohga hamd aytdilar — Affon aytdi: Hammod dedi: yodimda koʻproq shuki, u zot qiyomat kunigacha boʻladigan narsalarni (aytdilar) — Allohga hamd va sano aytdilar, soʻng shunday dedilar: «Ammo baʼd: albatta dunyo koʻkarib turgan, shirin (narsa)dir; Alloh sizlarni unda oʻrinbosar qiladi va qanday amal qilishingizga qaraydi. Ogoh boʻlinglar, dunyodan ehtiyot boʻlinglar va ayollardan ehtiyot boʻlinglar. Ogoh boʻlinglar, albatta Odam farzandlari turli toifalarda yaratilganlar: ulardan moʻmin boʻlib tugʻiladigan, moʻmin boʻlib yashaydigan va moʻmin boʻlib oʻladigani bor; ulardan kofir boʻlib tugʻiladigan, kofir boʻlib yashaydigan va kofir boʻlib oʻladigani bor; ulardan moʻmin boʻlib tugʻiladigan, moʻmin boʻlib yashaydigan va kofir boʻlib oʻladigani bor; ulardan kofir boʻlib tugʻiladigan, kofir boʻlib yashaydigan va moʻmin boʻlib oʻladigani bor. Ogoh boʻlinglar, albatta gʻazab Odam farzandining ichida yondiriladigan bir choʻgʻdir. Uning koʻzlari qizarib, boʻyin tomirlari shishganini koʻrmayapsizlarmi? Bas, biringiz shundan biror narsani sezsa, yerga, yerga (yopishsin)! Ogoh boʻlinglar, erkaklarning eng yaxshisi — gʻazabi sust, roziligi tez boʻlgani; erkaklarning eng yomoni — gʻazabi tez, roziligi sust boʻlganidir. Agar kishi gʻazabi sust, (gʻazabidan) qaytishi ham sust boʻlsa, yoki gʻazabi tez, qaytishi ham tez boʻlsa — bu (sifat) anavisiga (teng) boʻladi. Ogoh boʻlinglar, savdogarlarning eng yaxshisi — (qarzni) chiroyli ado etadigan, chiroyli talab qiladigani; eng yomoni esa».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга асрдан кейин қуёш ботгунга қадар бир хутба қилдилар; биздан ёдлаб қолган ёдлаб қолди, унутган унутди. У зот Аллоҳга ҳамд айтдилар — Аффон айтди: Ҳаммод деди: ёдимда кўпроқ шуки, у зот қиёмат кунигача бўладиган нарсаларни (айтдилар) — Аллоҳга ҳамд ва сано айтдилар, сўнг шундай дедилар: «Аммо баъд: албатта дунё кўкариб турган, ширин (нарса)дир; Аллоҳ сизларни унда ўринбосар қилади ва қандай амал қилишингизга қарайди. Огоҳ бўлинглар, дунёдан эҳтиёт бўлинглар ва аёллардан эҳтиёт бўлинглар. Огоҳ бўлинглар, албатта Одам фарзандлари турли тоифаларда яратилганлар: улардан мўмин бўлиб туғиладиган, мўмин бўлиб яшайдиган ва мўмин бўлиб ўладигани бор; улардан кофир бўлиб туғиладиган, кофир бўлиб яшайдиган ва кофир бўлиб ўладигани бор; улардан мўмин бўлиб туғиладиган, мўмин бўлиб яшайдиган ва кофир бўлиб ўладигани бор; улардан кофир бўлиб туғиладиган, кофир бўлиб яшайдиган ва мўмин бўлиб ўладигани бор. Огоҳ бўлинглар, албатта ғазаб Одам фарзандининг ичида ёндириладиган бир чўғдир. Унинг кўзлари қизариб, бўйин томирлари шишганини кўрмаяпсизларми? Бас, бирингиз шундан бирор нарсани сезса, ерга, ерга (ёпишсин)! Огоҳ бўлинглар, эркакларнинг энг яхшиси — ғазаби суст, розилиги тез бўлгани; эркакларнинг энг ёмони — ғазаби тез, розилиги суст бўлганидир. Агар киши ғазаби суст, (ғазабидан) қайтиши ҳам суст бўлса, ёки ғазаби тез, қайтиши ҳам тез бўлса — бу (сифат) анависига (тенг) бўлади. Огоҳ бўлинглар, савдогарларнинг энг яхшиси — (қарзни) чиройли адо этадиган, чиройли талаб қиладигани; энг ёмони эса».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا بِأَرْضٍ مَضَبَّةٍ فَمَا تَأْمُرُنَا قَالَ بَلَغَنِي أَنَّ أُمَّةً مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ مُسِخَتْ دَوَابَّ فَمَا أَدْرِي أَيُّ الدَّوَابِّ هِيَ فَلَمْ يَأْمُرْ وَلَمْ يَنْهَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi Nabiy ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, biz kaltakesak koʻp boʻladigan yurtdamiz, bizga nimani buyurasiz?» dedi. U zot: «Menga yetishicha, Bani Isroildan bir ummat jonivorlarga aylantirilgan ekan; men u qaysi jonivorlar ekanini bilmayman», dedilar — va (yeyishni) buyurmadilar ham, qaytarmadilar ham.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши Набий ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, биз калтакесак кўп бўладиган юртдамиз, бизга нимани буюрасиз?» деди. У зот: «Менга етишича, Бани Исроилдан бир уммат жониворларга айлантирилган экан; мен у қайси жониворлар эканини билмайман», дедилар — ва (ейишни) буюрмадилар ҳам, қайтармадилар ҳам.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَنْبَأَنَا دَاوُدُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَاسْتَأْذَنَ أَبُو مُوسَى عَلَى عُمَرَ ثَلَاثًا فَلَمْ يَأْذَنْ لَهُ عُمَرُ فَرَجَعَ فَلَقِيَهُ عُمَرُ فَقَالَ مَا شَأْنُكَ رَجَعْتَ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ اسْتَأْذَنَ ثَلَاثًا فَلَمْ يُؤْذَنْ لَهُ فَلْيَرْجِعْ قَالَ لَتَأْتِيَنَّ عَلَى هَذَا بِبَيِّنَةٍ أَوْ لَأَفْعَلَنَّ وَلَأَفْعَلَنَّ فَأَتَى مَجْلِسَ قَوْمِهِ فَنَاشَدَهُمْ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ فَقُلْتُ أَنَا مَعَكَ فَشَهِدُوا لَهُ بِذَلِكَ فَخَلَّا سَبِيلَهُمْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Abu Muso Umardan uch marta kirishga izn soʻradi, Umar unga izn bermadi, shunda u qaytib ketdi. Umar unga duch kelib: «Nima boʻldi, qaytib ketding?» dedi. U: «Men Rasululloh ﷺ ning: ‹Kim uch marta izn soʻrasa-yu, unga izn berilmasa, qaytsin›, deganlarini eshitganman», dedi. Umar: «Bunga albatta bir dalil keltirasan, boʻlmasa qilaman-qoʻyaman», dedi. U oʻz qavmining majlisiga borib, ulardan Alloh azza va jalla nomi bilan soʻradi. Men: «Men sen bilan birgaman», dedim. Ular unga buni guvohlik berdilar. Shunda (Umar) ularning yoʻlini boʻsh qoʻydi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Абу Мусо Умардан уч марта киришга изн сўради, Умар унга изн бермади, шунда у қайтиб кетди. Умар унга дуч келиб: «Нима бўлди, қайтиб кетдинг?» деди. У: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Ким уч марта изн сўраса-ю, унга изн берилмаса, қайтсин›, деганларини эшитганман», деди. Умар: «Бунга албатта бир далил келтирасан, бўлмаса қиламан-қўяман», деди. У ўз қавмининг мажлисига бориб, улардан Аллоҳ азза ва жалла номи билан сўради. Мен: «Мен сен билан биргаман», дедим. Улар унга буни гувоҳлик бердилар. Шунда (Умар) уларнинг йўлини бўш қўйди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ النَّاجِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَخِي اسْتُطْلِقَ بَطْنُهُ قَالَ اسْقِهِ عَسَلًا قَالَ فَذَهَبَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ سَقَيْتُهُ فَلَمْ يَزِدْهُ إِلَّا اسْتِطْلَاقًا قَالَ اسْقِهِ عَسَلًا قَالَ فَذَهَبَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ سَقَيْتُهُ فَلَمْ يَزِدْهُ إِلَّا اسْتِطْلَاقًا فَقَالَ اسْقِهِ عَسَلًا قَالَ فَذَهَبَ ثُمَّ جَاءَ فَقَالَ قَدْ سَقَيْتُهُ فَلَمْ يَزِدْهُ إِلَّا اسْتِطْلَاقًا فَقَالَ لَهُ فِي الرَّابِعَةِ اسْقِهِ عَسَلًا قَالَ أَظُنُّهُ قَالَ فَسَقَاهُ فَبَرَأَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الرَّابِعَةِ صَدَقَ اللَّهُ وَكَذَبَ بَطْنُ أَخِيكَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh, birodarimning qorni surib ketdi», dedi. U zot: «Unga asal ichir», dedilar. U ketdi, soʻng kelib: «Ichirdim, ammo (bu) uning surishini kuchaytirdi, xolos», dedi. U zot: «Unga asal ichir», dedilar. U ketdi, soʻng kelib: «Ichirdim, ammo (bu) uning surishini kuchaytirdi, xolos», dedi. U zot: «Unga asal ichir», dedilar. U ketdi, soʻng kelib: «Ichirdim, ammo (bu) uning surishini kuchaytirdi, xolos», dedi. Toʻrtinchisida u zot unga: «Unga asal ichir», dedilar. (Rovi) dedi: Oʻylashimcha, u aytdi: Bas, ichirdi va u sogʻaydi. Shunda Rasululloh ﷺ toʻrtinchisida: «Alloh rost aytdi, birodaringning qorni yolgʻon aytdi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ, биродаримнинг қорни суриб кетди», деди. У зот: «Унга асал ичир», дедилар. У кетди, сўнг келиб: «Ичирдим, аммо (бу) унинг суришини кучайтирди, холос», деди. У зот: «Унга асал ичир», дедилар. У кетди, сўнг келиб: «Ичирдим, аммо (бу) унинг суришини кучайтирди, холос», деди. У зот: «Унга асал ичир», дедилар. У кетди, сўнг келиб: «Ичирдим, аммо (бу) унинг суришини кучайтирди, холос», деди. Тўртинчисида у зот унга: «Унга асал ичир», дедилар. (Рови) деди: Ўйлашимча, у айтди: Бас, ичирди ва у соғайди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ тўртинчисида: «Аллоҳ рост айтди, биродарингнинг қорни ёлғон айтди», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنٌ قَالَ حَدَّثَنَا شَيْبَانُ عَنْ قَتَادَةَ وَحَدَّثَ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَجُلًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ ابْنُ أَخِي قَدْ عَرِبَ بَطْنُهُ فَقَالَ اسْقِ ابْنَ أَخِيكَ عَسَلًا قَالَ فَسَقَاهُ فَلَمْ يَزِدْهُ إِلَّا شِدَّةً فَرَجَعَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الثَّالِثَةِ اسْقِ ابْنَ أَخِيكَ عَسَلًا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ صَدَقَ وَكَذَبَ بَطْنُ ابْنِ أَخِيكَ قَالَ فَسَقَاهُ فَعَافَاهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Nabiy ﷺ huzurlariga kelib: «Jiyanimning qorni buzildi», dedi. U zot: «Jiyaningga asal ichir», dedilar. Bas, ichirdi, ammo (bu) uning holini ogʻirlashtirdi, xolos. U Nabiy ﷺ huzurlariga uch marta qaytdi. Uchinchisida Nabiy ﷺ unga: «Jiyaningga asal ichir; zero, Alloh azza va jalla rost aytdi, jiyaningning qorni esa yolgʻon aytdi», dedilar. Bas, ichirdi va Alloh azza va jalla unga ofiyat berdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, бир киши Набий ﷺ ҳузурларига келиб: «Жиянимнинг қорни бузилди», деди. У зот: «Жиянингга асал ичир», дедилар. Бас, ичирди, аммо (бу) унинг ҳолини оғирлаштирди, холос. У Набий ﷺ ҳузурларига уч марта қайтди. Учинчисида Набий ﷺ унга: «Жиянингга асал ичир; зеро, Аллоҳ азза ва жалла рост айтди, жиянингнинг қорни эса ёлғон айтди», дедилар. Бас, ичирди ва Аллоҳ азза ва жалла унга офият берди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا زَكَرِيَّا عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَدْ أَعْطَى اللَّهُ كُلَّ نَبِيٍّ عَطِيَّةً فَكُلٌّ قَدْ تَعَجَّلَهَا وَإِنِّي أَخَّرْتُ عَطِيَّتِي شَفَاعَةً لِأُمَّتِي وَإِنَّ الرَّجُلَ مِنْ أُمَّتِي لَيَشْفَعُ لِلْفِئَامِ مِنْ النَّاسِ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَشْفَعُ لِلْقَبِيلَةِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَشْفَعُ لِلْعُصْبَةِ وَإِنَّ الرَّجُلَ لَيَشْفَعُ لِلثَّلَاثَةِ وَلِلرَّجُلَيْنِ وَلِلرَّجُلِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Alloh har bir paygʻambarga bir ato bergan va ularning har biri uni (dunyoda) shoshilib olgan. Men esa oʻz atomni ummatimga shafoat (qilish uchun) kechiktirdim. Albatta, ummatimdan bir kishi odamlarning katta bir jamoasiga shafoat qiladi va ular jannatga kiradilar; albatta, bir kishi bir qabilaga shafoat qiladi; albatta, bir kishi bir guruhga shafoat qiladi; albatta, bir kishi uch kishiga, ikki kishiga va bir kishiga shafoat qiladi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Аллоҳ ҳар бир пайғамбарга бир ато берган ва уларнинг ҳар бири уни (дунёда) шошилиб олган. Мен эса ўз атомни умматимга шафоат (қилиш учун) кечиктирдим. Албатта, умматимдан бир киши одамларнинг катта бир жамоасига шафоат қилади ва улар жаннатга кирадилар; албатта, бир киши бир қабилага шафоат қилади; албатта, бир киши бир гуруҳга шафоат қилади; албатта, бир киши уч кишига, икки кишига ва бир кишига шафоат қилади».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ عَنْ يَحْيَى عَنْ أَبِي إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْرَمَ وَأَصْحَابُهُ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ غَيْرَ عُثْمَانَ وَأَبِي قَتَادَةَ فَاسْتَغْفَرَ لِلْمُحَلِّقِينَ ثَلَاثًا وَلِلْمُقَصِّرِينَ مَرَّةً

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ va ashoblari Hudaybiya yili ehrom bogʻladilar — Usmon va Abu Qatodadan boshqalari. Bas, u zot sochini oldirganlarga uch marta, qisqartirganlarga bir marta magʻfirat soʻradilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ ва ашоблари Ҳудайбия йили эҳром боғладилар — Усмон ва Абу Қатодадан бошқалари. Бас, у зот сочини олдирганларга уч марта, қисқартирганларга бир марта мағфират сўрадилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنِي شُعْبَةُ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَخَطَبَ مَرْوَانُ قَبْلَ الصَّلَاةِ فِي يَوْمِ الْعِيدِ فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَتْ الصَّلَاةُ قَبْلَ الْخُطْبَةِ فَقَالَ تَرَى ذَلِكَ يَا أَبَا فُلَانٍ فَقَامَ أَبُو سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَقَالَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ قَضَى مَا عَلَيْهِ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ رَأَى مُنْكَرًا فَلْيُغَيِّرْهُ بِيَدِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِلِسَانِهِ فَإِنْ لَمْ يَسْتَطِعْ فَبِقَلْبِهِ وَذَلِكَ أَضْعَفُ الْإِيمَانِ

Toriq ibn Shihob aytdi: Marvon iyd kuni namozdan oldin xutba qildi. Shunda bir kishi turib: «Namoz xutbadan oldin (boʻlar) edi», dedi. (Marvon): «Sen shunday deb oʻylaysanmi, ey falonchining otasi?» dedi. Shunda Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) turib: «Bu (kishi)ga kelsak, u oʻz zimmasidagi (vazifa)ni ado qildi. Men Rasululloh ﷺning shunday deyayotganlarini eshitganman: ‹Kim bir munkarni koʻrsa, uni qoʻli bilan oʻzgartirsin; agar (bunga) qodir boʻlmasa, tili bilan; agar (bunga ham) qodir boʻlmasa, qalbi bilan (inkor qilsin) — va bu iymonning eng zaifidir›», dedi.Ториқ ибн Шиҳоб айтди: Марвон ийд куни намоздан олдин хутба қилди. Шунда бир киши туриб: «Намоз хутбадан олдин (бўлар) эди», деди. (Марвон): «Сен шундай деб ўйлайсанми, эй фалончининг отаси?» деди. Шунда Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) туриб: «Бу (киши)га келсак, у ўз зиммасидаги (вазифа)ни адо қилди. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деяётганларини эшитганман: ‹Ким бир мункарни кўрса, уни қўли билан ўзгартирсин; агар (бунга) қодир бўлмаса, тили билан; агар (бунга ҳам) қодир бўлмаса, қалби билан (инкор қилсин) — ва бу иймоннинг энг заифидир›», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ النَّارِ الَّذِينَ لَا يُرِيدُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِخْرَاجَهُمْ لَا يَمُوتُونَ فِيهَا وَلَا يَحْيَوْنَ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ الَّذِينَ يُرِيدُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِخْرَاجَهُمْ يُمِيتُهُمْ فِيهَا إِمَاتَةً حَتَّى يَصِيرُوا فَحْمًا ثُمَّ يُخْرَجُونَ ضَبَائِرَ فَيُلْقَوْنَ عَلَى أَنْهَارِ الْجَنَّةِ أَوْ يُرَشُّ عَلَيْهِمْ مِنْ أَنْهَارِ الْجَنَّةِ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta, doʻzax ahlidan Alloh azza va jalla chiqarishni istamaganlari unda oʻlmaydilar ham, yashamaydilar ham. Doʻzax ahlidan Alloh azza va jalla chiqarishni istaganlarini esa U unda oʻldiradi — toki koʻmirga aylanadilar; soʻng ular toʻp-toʻp qilib chiqariladi va jannat daryolariga tashlanadi — yoki ularning ustiga jannat daryolaridan sepiladi —, bas, ular sel oqizigʻida urugʻ unib chiqqanidek unib chiqadilar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта, дўзах аҳлидан Аллоҳ азза ва жалла чиқаришни истамаганлари унда ўлмайдилар ҳам, яшамайдилар ҳам. Дўзах аҳлидан Аллоҳ азза ва жалла чиқаришни истаганларини эса У унда ўлдиради — токи кўмирга айланадилар; сўнг улар тўп-тўп қилиб чиқарилади ва жаннат дарёларига ташланади — ёки уларнинг устига жаннат дарёларидан сепилади —, бас, улар сел оқизиғида уруғ униб чиққанидек униб чиқадилар».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا فُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ صَلَّى عَلَى جَنَازَةٍ وَشَيَّعَهَا كَانَ لَهُ قِيرَاطَانِ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا وَلَمْ يُشَيِّعْهَا كَانَ لَهُ قِيرَاطٌ وَالْقِيرَاطُ مِثْلُ أُحُدٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kim janozaga namoz oʻqisa va uni kuzatib borsa, unga ikki qirot (ajr) boʻladi; kim unga namoz oʻqisa-yu, kuzatib bormasa, unga bir qirot boʻladi. Qirot esa Uhud (togʻi)day (ulkan)dir».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Ким жанозага намоз ўқиса ва уни кузатиб борса, унга икки қирот (ажр) бўлади; ким унга намоз ўқиса-ю, кузатиб бормаса, унга бир қирот бўлади. Қирот эса Уҳуд (тоғи)дай (улкан)дир».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ أَبِي نَعَامَةَ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَلَّى فَخَلَعَ نَعْلَيْهِ فَخَلَعَ النَّاسُ نِعَالَهُمْ فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ لِمَ خَلَعْتُمْ نِعَالَكُمْ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ خَلَعْتَ فَخَلَعْنَا قَالَ إِنَّ جِبْرِيلَ أَتَانِي فَأَخْبَرَنِي أَنَّ بِهِمَا خَبَثًا فَإِذَا جَاءَ أَحَدُكُمْ الْمَسْجِدَ فَلْيَقْلِبْ نَعْلَهُ فَلْيَنْظُرْ فِيهَا فَإِنْ رَأَى بِهَا خَبَثًا فَلْيُمِسَّهُ بِالْأَرْضِ ثُمَّ لِيُصَلِّ فِيهِمَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ namoz oʻqiyotgan edilar; (asnoda) kavshlarini yechdilar, shunda odamlar ham kavshlarini yechishdi. Namozdan chiqqanlarida: «Nega kavshlaringizni yechdingiz?» dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, Sizning yechganingizni koʻrdik va biz ham yechdik», deyishdi. U zot: «Albatta huzurimga Jibril kelib, ularda najosat borligini menga xabar berdi. Bas, biringiz masjidga kelsa, kavshini agʻdarib, unga qarab koʻrsin; agar ularda najosat koʻrsa, ularni yerga ishqalasin, soʻng ularda namoz oʻqisin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқиётган эдилар; (аснода) кавшларини ечдилар, шунда одамлар ҳам кавшларини ечишди. Намоздан чиққанларида: «Нега кавшларингизни ечдингиз?» дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, Сизнинг ечганингизни кўрдик ва биз ҳам ечдик», дейишди. У зот: «Албатта ҳузуримга Жибрил келиб, уларда нажосат борлигини менга хабар берди. Бас, бирингиз масжидга келса, кавшини ағдариб, унга қараб кўрсин; агар уларда нажосат кўрса, уларни ерга ишқаласин, сўнг уларда намоз ўқисин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ النَّاجِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَلَا أُحَدِّثُكُمْ إِلَّا مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي أَنَّ عَبْدًا قَتَلَ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ تِسْعَةً وَتِسْعِينَ نَفْسًا فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ قَالَ بَعْدَ قَتْلِ تِسْعَةٍ وَتِسْعِينَ نَفْسًا قَالَ فَانْتَضَى سَيْفَهُ فَقَتَلَهُ بِهِ فَأَكْمَلَ بِهِ مِائَةً ثُمَّ عَرَضَتْ لَهُ التَّوْبَةُ فَسَأَلَ عَنْ أَعْلَمِ أَهْلِ الْأَرْضِ فَدُلَّ عَلَى رَجُلٍ فَأَتَاهُ فَقَالَ إِنِّي قَتَلْتُ مِائَةَ نَفْسٍ فَهَلْ لِي مِنْ تَوْبَةٍ فَقَالَ وَمَنْ يَحُولُ بَيْنَكَ وَبَيْنَ التَّوْبَةِ اخْرُجْ مِنْ الْقَرْيَةِ الْخَبِيثَةِ الَّتِي أَنْتَ فِيهَا إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ قَرْيَةِ كَذَا وَكَذَا فَاعْبُدْ رَبَّكَ فِيهَا قَالَ فَخَرَجَ إِلَى الْقَرْيَةِ الصَّالِحَةِ فَعَرَضَ لَهُ أَجَلُهُ فِي الطَّرِيقِ قَالَ فَاخْتَصَمَتْ فِيهِ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ وَمَلَائِكَةُ الْعَذَابِ قَالَ فَقَالَ إِبْلِيسُ أَنَا أَوْلَى بِهِ إِنَّهُ لَمْ يَعْصِنِي سَاعَةً قَطُّ قَالَ فَقَالَتْ مَلَائِكَةُ الرَّحْمَةِ إِنَّهُ خَرَجَ تَائِبًاقَالَ هَمَّامٌ فَحَدَّثَنِي حُمَيْدٌ الطَّوِيلُ عَنْ بَكْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيِّ عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَ فَبَعَثَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُ مَلَكًا فَاخْتَصَمُوا إِلَيْهِ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى حَدِيثِ قَتَادَةَ قَالَ فَقَالَ انْظُرُوا أَيُّ الْقَرْيَتَيْنِ كَانَ أَقْرَبَ إِلَيْهِ فَأَلْحِقُوهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Sizlarga Rasululloh ﷺdan eshitgan, quloqlarim eshitib, qalbim yod olgan narsadan boshqasini aytib bermayman: bir banda toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdi, soʻng unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: «Men toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?» dedi. U: «Toʻqson toʻqqiz jonni oʻldirgandan keyinmi?!» dedi. Shunda u qilichini sugʻurib, uni ham oʻldirdi va shu bilan yuztaga yetkazdi. Soʻng yana unda tavba qilish istagi paydo boʻldi. U yer yuzidagi eng olim kishini soʻradi, unga bir odam koʻrsatildi. U oʻsha kishining oldiga borib: «Men yuz jonni oʻldirdim, menga tavba bormi?» dedi. U: «Tavba bilan sening orangga kim toʻsiq boʻla oladi?! Oʻzing turgan yomon qishloqdan chiqib, yaxshi qishloqqa, falon-falon qishloqqa bor va u yerda Robbingga ibodat qil», dedi. Bas, u yaxshi qishloqni koʻzlab yoʻlga chiqdi, ammo yoʻlda ajali yetdi. Uning haqida rahmat farishtalari bilan azob farishtalari tortishib qolishdi. Iblis: «Men unga haqliroqman, chunki u bir soat ham menga osiylik qilmagan», dedi. Rahmat farishtalari esa: «U tavba qilib chiqqan edi», deyishdi. Hammom aytdi: Menga Humayd at-Tavil, Bakr ibn Abdulloh al-Muzaniydan, u Abu Rofiʼdan aytib berdi: Bas, Alloh azza va jalla ularga bir farishtani yubordi va ular unga hakamlik qildirdilar. Soʻng (rovi) Qatodaning hadisiga qaytdi: U: «Ikki qishloqning qaysi biri unga yaqinroq boʻlsa, oʻshanga qoʻshinglar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Сизларга Расулуллоҳ ﷺдан эшитган, қулоқларим эшитиб, қалбим ёд олган нарсадан бошқасини айтиб бермайман: бир банда тўқсон тўққиз жонни ўлдирди, сўнг унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: «Мен тўқсон тўққиз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?» деди. У: «Тўқсон тўққиз жонни ўлдиргандан кейинми?!» деди. Шунда у қиличини суғуриб, уни ҳам ўлдирди ва шу билан юзтага етказди. Сўнг яна унда тавба қилиш истаги пайдо бўлди. У ер юзидаги энг олим кишини сўради, унга бир одам кўрсатилди. У ўша кишининг олдига бориб: «Мен юз жонни ўлдирдим, менга тавба борми?» деди. У: «Тавба билан сенинг орангга ким тўсиқ бўла олади?! Ўзинг турган ёмон қишлоқдан чиқиб, яхши қишлоққа, фалон-фалон қишлоққа бор ва у ерда Роббингга ибодат қил», деди. Бас, у яхши қишлоқни кўзлаб йўлга чиқди, аммо йўлда ажали етди. Унинг ҳақида раҳмат фаришталари билан азоб фаришталари тортишиб қолишди. Иблис: «Мен унга ҳақлироқман, чунки у бир соат ҳам менга осийлик қилмаган», деди. Раҳмат фаришталари эса: «У тавба қилиб чиққан эди», дейишди. Ҳаммом айтди: Менга Ҳумайд ат-Тавил, Бакр ибн Абдуллоҳ ал-Музанийдан, у Абу Рофиъдан айтиб берди: Бас, Аллоҳ азза ва жалла уларга бир фариштани юборди ва улар унга ҳакамлик қилдирдилар. Сўнг (рови) Қатоданинг ҳадисига қайтди: У: «Икки қишлоқнинг қайси бири унга яқинроқ бўлса, ўшанга қўшинглар», деди.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا فُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي الضُّحَى حَتَّى نَقُولَ لَا يَدَعُهَا وَيَدَعُهَا حَتَّى نَقُولَ لَا يُصَلِّيهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zuho namozini shunchalik (koʻp) oʻqir edilarki, biz: «Endi uni tark etmaydilar», der edik; va uni shunchalik tark etar edilarki, biz: «Endi uni oʻqimaydilar», der edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ зуҳо намозини шунчалик (кўп) ўқир эдиларки, биз: «Энди уни тарк этмайдилар», дер эдик; ва уни шунчалик тарк этар эдиларки, биз: «Энди уни ўқимайдилар», дер эдик.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا فُضَيْلُ بْنُ مَرْزُوقٍ عَنْ عَطِيَّةَ الْعَوْفِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ فَقُلْتُ لِفُضَيْلٍ رَفَعَهُ قَالَ أَحْسِبُهُ قَدْرَفَعَهُ قَالَ مَنْ قَالَ حِينَ يَخْرُجُ إِلَى الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِحَقِّ السَّائِلِينَ عَلَيْكَ وَبِحَقِّ مَمْشَايَ فَإِنِّي لَمْ أَخْرُجْ أَشَرًا وَلَا بَطَرًا وَلَا رِيَاءً وَلَا سُمْعَةً خَرَجْتُ اتِّقَاءَ سَخَطِكَ وَابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ أَسْأَلُكَ أَنْ تُنْقِذَنِي مِنْ النَّارِ وَأَنْ تَغْفِرَ لِي ذُنُوبِي إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ وَكَّلَ اللَّهُ بِهِ سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ يَسْتَغْفِرُونَ لَهُ وَأَقْبَلَ اللَّهُ عَلَيْهِ بِوَجْهِهِ حَتَّى يَفْرَغَ مِنْ صَلَاتِهِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Kim namozga chiqqanida: ‹Allohumma, men Sendan Senga (duo bilan) soʻrovchilarning haqi bilan va bu yurishimning haqi bilan soʻrayman. Zero, men kibr, gʻurur, riyo va shuhrat uchun chiqmadim; gʻazabingdan saqlanib va roziligingni izlab chiqdim. Sendan meni doʻzaxdan qutqarishingni va gunohlarimni magʻfirat qilishingni soʻrayman; chunki gunohlarni Sendan boshqa hech kim magʻfirat qilmaydi› desa, Alloh unga yetmish ming farishtani vakil qiladi, ular unga magʻfirat soʻraydilar; va Alloh unga yuzi bilan yuzlanadi — toki u namozidan forigʻ boʻlgunicha».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Ким намозга чиққанида: ‹Аллоҳумма, мен Сендан Сенга (дуо билан) сўровчиларнинг ҳақи билан ва бу юришимнинг ҳақи билан сўрайман. Зеро, мен кибр, ғурур, риё ва шуҳрат учун чиқмадим; ғазабингдан сақланиб ва розилигингни излаб чиқдим. Сендан мени дўзахдан қутқаришингни ва гуноҳларимни мағфират қилишингни сўрайман; чунки гуноҳларни Сендан бошқа ҳеч ким мағфират қилмайди› деса, Аллоҳ унга етмиш минг фариштани вакил қилади, улар унга мағфират сўрайдилар; ва Аллоҳ унга юзи билан юзланади — токи у намозидан фориғ бўлгунича».

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ الدَّسْتُوَائِيُّ عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ عَنْ هِلَالِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَخَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ وَصَعِدَ الْمِنْبَرَ وَجَلَسْنَا حَوْلَهُ فَقَالَ إِنَّ مِمَّا أَخَافُ عَلَيْكُمْ بَعْدِي مَا يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيْكُمْ مِنْ زَهْرَةِ الدُّنْيَا وَزِينَتِهَا فَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَوَيَأْتِي الْخَيْرُ بِالشَّرِّ فَسَكَتَ عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَأَيْنَا أَنَّهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ جِبْرِيلُ فَقِيلَ لَهُ مَا شَأْنُكَ تُكَلِّمُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا يُكَلِّمُكَ فَسُرِّيَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَعَلَ يَمْسَحُ عَنْهُ الرُّحَضَاءَ فَقَالَ أَيْنَ السَّائِلُ وَكَأَنَّهُ حَمِدَهُ فَقَالَ إِنَّ الْخَيْرَ لَا يَأْتِي بِالشَّرِّ وَإِنَّ مِمَّا يُنْبِتُ الرَّبِيعُ يَقْتُلُ أَوْ يُلِمُّ حَبَطًا أَلَمْ تَرَ إِلَى آكِلَةِ الْخَضِرَةِ أَكَلَتْ حَتَّى إِذَا امْتَدَّتْ خَاصِرَتَاهَا وَاسْتَقْبَلَتْ عَيْنَ الشَّمْسِ فَثَلَطَتْ وَبَالَتْ ثُمَّ رَتَعَتْ وَإِنَّ الْمَالَ حُلْوَةٌ خَضِرَةٌ وَنِعْمَ صَاحِبُ الْمَرْءِ الْمُسْلِمِ هُوَ لِمَنْ أَعْطَى مِنْهُ الْمِسْكِينَ وَالْيَتِيمَ وَابْنَ السَّبِيلِ أَوْ كَمَا قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّ الَّذِي أَخَذَهُ بِغَيْرِ حَقِّهِ كَمَثَلِ الَّذِي يَأْكُلُ وَلَا يَشْبَعُ فَيَكُونُ عَلَيْهِ شَهِيدًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kuni Rasululloh ﷺ bizga xutba qildilar va minbarga chiqdilar, biz esa atroflarida oʻtirdik. (U zot): «Albatta, mendan keyin sizlar haqingizda qoʻrqadigan narsam — Alloh sizlarga ochib beradigan dunyoning zebu ziynati va bezaklaridir», dedilar. Shunda bir kishi: «Yo Rasululloh, yaxshilik yomonlik keltiradimi?» dedi. Rasululloh ﷺ unga (javob bermay) jim qoldilar; biz esa u zotga Jibril tushayotganini koʻrdik. (U kishiga): «Senga nima boʻldi, Rasululloh ﷺ bilan gaplashasan-u, u zot senga gapirmaydilar?» deyildi. Soʻng Rasululloh ﷺdan (holat) koʻtarildi va u zot terni arta boshladilar-da: «Soʻrovchi qani?» dedilar — goʻyo uni maqtagandek. Soʻng: «Albatta, yaxshilik yomonlik keltirmaydi. Va albatta, bahor undiradigan narsalardan (baʼzisi haddan oshib yegan hayvonni) oʻldiradi yoki oʻlimga yaqinlashtiradi. Koʻkat yeydigan (hayvon)ga qaramaysanmi? U yeydi, ikki biqini toʻlgach, quyoshga roʻbaru turib tezagini va siydigini chiqaradi, soʻng yana oʻtlaydi. Albatta, bu mol shirin va koʻm-koʻkdir; u musulmon kishi uchun naqadar yaxshi hamrohdir — undan miskinga, yetimga va yoʻlovchiga bergan kishi uchun», dedilar — yoki u zot ﷺ qanday aytgan boʻlsalar shunday (dedilar). «Va albatta, uni nohaq yoʻl bilan olgan kishi yeb-yeb toʻymaydigan kishiga oʻxshaydi va u (mol) qiyomat kuni unga qarshi guvoh boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир куни Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилдилар ва минбарга чиқдилар, биз эса атрофларида ўтирдик. (У зот): «Албатта, мендан кейин сизлар ҳақингизда қўрқадиган нарсам — Аллоҳ сизларга очиб берадиган дунёнинг зебу зийнати ва безакларидир», дедилар. Шунда бир киши: «Ё Расулуллоҳ, яхшилик ёмонлик келтирадими?» деди. Расулуллоҳ ﷺ унга (жавоб бермай) жим қолдилар; биз эса у зотга Жибрил тушаётганини кўрдик. (У кишига): «Сенга нима бўлди, Расулуллоҳ ﷺ билан гаплашасан-у, у зот сенга гапирмайдилар?» дейилди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺдан (ҳолат) кўтарилди ва у зот терни арта бошладилар-да: «Сўровчи қани?» дедилар — гўё уни мақтагандек. Сўнг: «Албатта, яхшилик ёмонлик келтирмайди. Ва албатта, баҳор ундирадиган нарсалардан (баъзиси ҳаддан ошиб еган ҳайвонни) ўлдиради ёки ўлимга яқинлаштиради. Кўкат ейдиган (ҳайвон)га қарамайсанми? У ейди, икки биқини тўлгач, қуёшга рўбару туриб тезагини ва сийдигини чиқаради, сўнг яна ўтлайди. Албатта, бу мол ширин ва кўм-кўкдир; у мусулмон киши учун нақадар яхши ҳамроҳдир — ундан мискинга, етимга ва йўловчига берган киши учун», дедилар — ёки у зот ﷺ қандай айтган бўлсалар шундай (дедилар). «Ва албатта, уни ноҳақ йўл билан олган киши еб-еб тўймайдиган кишига ўхшайди ва у (мол) қиёмат куни унга қарши гувоҳ бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا هَمَّامُ بْنُ يَحْيَى عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَكْتُبُوا عَنِّي شَيْئًا إِلَّا الْقُرْآنَ فَمَنْ كَتَبَ عَنِّي شَيْئًا غَيْرَ الْقُرْآنِ فَلْيَمْحُهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mendan Qurʼondan boshqa hech narsani yozmanglar. Kim mendan Qurʼondan boshqa narsani yozgan boʻlsa, uni oʻchirsin», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мендан Қуръондан бошқа ҳеч нарсани ёзманглар. Ким мендан Қуръондан бошқа нарсани ёзган бўлса, уни ўчирсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَتَيْتَ عَلَى رَاعِي إِبِلٍ فَنَادِ يَا رَاعِيَ الْإِبِلِ ثَلَاثًا فَإِنْ أَجَابَكَ وَإِلَّا فَاحْلُبْ وَاشْرَبْ مِنْ غَيْرِ أَنْ تُفْسِدَ وَإِذَا أَتَيْتَ عَلَى حَائِطِ بُسْتَانٍ فَنَادِ يَا صَاحِبَ الْحَائِطِ ثَلَاثًا فَإِنْ أَجَابَكَ وَإِلَّا فَكُلْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Tuya choʻponi oldiga kelsang, ‹Ey tuya choʻponi!› deb uch marta chaqir; agar javob bersa (yaxshi), boʻlmasa buzgʻunchilik qilmagan holda sogʻib ich. Bogʻ devori oldiga kelsang, ‹Ey bogʻ egasi!› deb uch marta chaqir; agar javob bersa (yaxshi), boʻlmasa ye».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Туя чўпони олдига келсанг, ‹Эй туя чўпони!› деб уч марта чақир; агар жавоб берса (яхши), бўлмаса бузғунчилик қилмаган ҳолда соғиб ич. Боғ девори олдига келсанг, ‹Эй боғ эгаси!› деб уч марта чақир; агар жавоб берса (яхши), бўлмаса е».

و قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الضِّيَافَةُ ثَلَاثَةُ أَيَّامٍ فَمَا زَادَ فَصَدَقَةٌ

Va Rasululloh ﷺ: «Mehmondorchilik uch kundir; undan ortigʻi esa sadaqadir», dedilar.Ва Расулуллоҳ ﷺ: «Меҳмондорчилик уч кундир; ундан ортиғи эса садақадир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ أَخْبَرَنَا أَبُو مَسْعُودٍ الْجُرَيْرِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَمَرَرْنَا بِنَهَرٍ فِيهِ مَاءٌ مِنْ مَاءِ السَّمَاءِ وَالْقَوْمُ صِيَامٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اشْرَبُوا فَلَمْ يَشْرَبْ أَحَدٌ فَشَرِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَرِبَ الْقَوْمُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan birga safarda edik. Bir soy yonidan oʻtdik, unda osmon suvidan (yomgʻir suvi) bor edi, qavm esa roʻzador edi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Ichinglar», dedilar. Ammo hech kim ichmadi. Soʻng Rasululloh ﷺ ichdilar, qavm ham ichdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан бирга сафарда эдик. Бир сой ёнидан ўтдик, унда осмон сувидан (ёмғир суви) бор эди, қавм эса рўзадор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Ичинглар», дедилар. Аммо ҳеч ким ичмади. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ ичдилар, қавм ҳам ичди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي عَاصِمٍ عَنْ أَبِي الْمُتَوَكِّلِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ إِذَا أَتَى الرَّجُلُ أَهْلَهُ ثُمَّ أَرَادَ الْعَوْدَ تَوَضَّأَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Kishi ahliga yaqinlik qilsa, soʻng qaytishni istasa, tahorat qilsin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Киши аҳлига яқинлик қилса, сўнг қайтишни истаса, таҳорат қилсин».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ ذَكْوَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَرْسَلَ إِلَيْهِ فَخَرَجَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ فَقَالَ لَهُ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ قَالَ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ أُقْحِطْتَ فَلَا غُسْلَ عَلَيْكَ عَلَيْكَ الْوُضُوءُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ ansorlardan bir kishining (uyi) yonidan oʻtib, unga (odam) yubordilar. (U kishi) boshidan suv tomib chiqdi. Shunda (u zot): «Seni shoshirib qoʻygandirmiz?» dedilar. U: «Ha, yo Rasululloh», dedi. (U zot): «Shoshirilsang yoki (maniy) chiqmay qolsa, senga gʻusl yoʻq; senga tahorat (vojib)dir», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир кишининг (уйи) ёнидан ўтиб, унга (одам) юбордилар. (У киши) бошидан сув томиб чиқди. Шунда (у зот): «Сени шошириб қўйгандирмиз?» дедилар. У: «Ҳа, ё Расулуллоҳ», деди. (У зот): «Шоширилсанг ёки (маний) чиқмай қолса, сенга ғусл йўқ; сенга таҳорат (вожиб)дир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدًا أَبَا الْحَوَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الصِّدِّيقِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَخَشِينَا أَنْ يَكُونَ بَعْدَ نَبِيِّنَا حَدَثٌ فَسَأَلْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَخْرُجُ الْمَهْدِيُّ فِي أُمَّتِي خَمْسًا أَوْ سَبْعًا أَوْ تِسْعًا زَيْدٌ الشَّاكُّ قَالَ قُلْتُ أَيُّ شَيْءٍ قَالَ سِنِينَ ثُمَّ قَالَ يُرْسِلُ السَّمَاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرَارًا وَلَا تَدَّخِرُ الْأَرْضُ مِنْ نَبَاتِهَا شَيْئًا وَيَكُونُ الْمَالُ كُدُوسًا قَالَ يَجِيءُ الرَّجُلُ إِلَيْهِ فَيَقُولُ يَا مَهْدِيُّ أَعْطِنِي أَعْطِنِي قَالَ فَيَحْثِي لَهُ فِي ثَوْبِهِ مَا اسْتَطَاعَ أَنْ يَحْمِلَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Paygʻambarimizdan keyin biror (yomon) hodisa boʻlishidan qoʻrqdik va Rasululloh ﷺdan soʻradik. Shunda u zot: «Ummatimda Mahdiy chiqadi — besh, yoki yetti, yoxud toʻqqiz», dedilar — shubha qilgan Zayd edi. (Rovi) dedi: Men: «Bu nima (yil)?» dedim. U: «Yillar», dedi. Soʻng (u zot): «U (Alloh) osmonni ularga mavj urib yogʻdiradi, yer oʻz oʻsimligidan hech narsani berkitmaydi va mol uyum-uyum boʻladi. Bir kishi uning oldiga kelib: ‹Ey Mahdiy, menga ber, menga ber!› deydi. Shunda u (Mahdiy) uning kiyimiga koʻtara oladigan miqdorda (mol) toʻkib beradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Пайғамбаримиздан кейин бирор (ёмон) ҳодиса бўлишидан қўрқдик ва Расулуллоҳ ﷺдан сўрадик. Шунда у зот: «Умматимда Маҳдий чиқади — беш, ёки етти, ёхуд тўққиз», дедилар — шубҳа қилган Зайд эди. (Рови) деди: Мен: «Бу нима (йил)?» дедим. У: «Йиллар», деди. Сўнг (у зот): «У (Аллоҳ) осмонни уларга мавж уриб ёғдиради, ер ўз ўсимлигидан ҳеч нарсани беркитмайди ва мол уюм-уюм бўлади. Бир киши унинг олдига келиб: ‹Эй Маҳдий, менга бер, менга бер!› дейди. Шунда у (Маҳдий) унинг кийимига кўтара оладиган миқдорда (мол) тўкиб беради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زَيْدٍ أَبِي الْحَوَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الصِّدِّيقِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نَبِيعُ أُمَّهَاتِ الْأَوْلَادِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ davrlarida ummul-avlodlarni (farzand tuqqan choʻrilarni) sotar edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида уммул-авлодларни (фарзанд туққан чўриларни) сотар эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زَيْدٍ أَبِي الْحَوَارِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا الصِّدِّيقِ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَكُنَّا نَتَمَتَّعُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالثَّوْبِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ davrlarida bir kiyim (evaziga) mutʼa qilar edik.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ даврларида бир кийим (эвазига) мутъа қилар эдик.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ خَالِدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَمَّارٍ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ammorga: «Seni tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Амморга: «Сени тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ عَنْ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَالَ لَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ السُّورَةُ إِذَا جَاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَالْفَتْحُ وَرَأَيْتَ النَّاسَ قَالَ قَرَأَهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى خَتَمَهَا وَقَالَ النَّاسُ حَيْزُ وَأَنَا وَأَصْحَابِي حَيْزُ وَقَالَ لَا هِجْرَةَ بَعْدَ الْفَتْحِ وَلَكِنْ جِهَادٌ وَنِيَّةٌفَقَالَ لَهُ مَرْوَانُ كَذَبْتَ وَعِنْدَهُ رَافِعُ بْنُ خَدِيجٍ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ وَهُمَا قَاعِدَانِ مَعَهُ عَلَى السَّرِيرِ فَقَالَ أَبُو سَعِيدٍ لَوْ شَاءَ هَذَانِ لَحَدَّثَاكَ وَلَكِنْ هَذَا يَخَافُ أَنْ تَنْزِعَهُ عَنْ عِرَافَةِ قَوْمِهِ وَهَذَا يَخْشَى أَنْ تَنْزِعَهُ عَنْ الصَّدَقَةِ فَسَكَتَا فَرَفَعَ مَرْوَانُ عَلَيْهِ الدِّرَّةَ لِيَضْرِبَهُ فَلَمَّا رَأَيَا ذَلِكَ قَالُوا صَدَقَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: ‹Izo jaa nasrullohi val-fathu va raaytan-nosa› surasi nozil boʻlganida, Rasululloh ﷺ uni oxirigacha oʻqidilar va: «Odamlar bir tomon, men va ashoblarim bir tomondir», dedilar. Yana: «Fathdan keyin hijrat yoʻq, lekin jihod va niyat bor», dedilar. Shunda Marvon unga: «Yolgʻon aytding», dedi — uning huzurida Rofiʼ ibn Xadij va Zayd ibn Sobit soʻrida u bilan birga oʻtirgan edilar. Abu Said: «Bu ikkovi xohlasa, senga aytib berardilar; lekin bu (biri) sen uni qavmi ustidan qoʻyilgan boshliqlikdan olib qoʻyishingdan qoʻrqadi, bu (ikkinchisi) esa sen uni sadaqa (yigʻish vazifasi)dan olib qoʻyishingdan qoʻrqadi», dedi. Shunda ikkovi jim qoldi. Marvon uni urish uchun qamchini koʻtardi; buni koʻrganlarida: «U rost aytdi», deyishdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: ‹Изо жаа насруллоҳи вал-фатҳу ва раайтан-носа› сураси нозил бўлганида, Расулуллоҳ ﷺ уни охиригача ўқидилар ва: «Одамлар бир томон, мен ва ашобларим бир томондир», дедилар. Яна: «Фатҳдан кейин ҳижрат йўқ, лекин жиҳод ва ният бор», дедилар. Шунда Марвон унга: «Ёлғон айтдинг», деди — унинг ҳузурида Рофиъ ибн Хадиж ва Зайд ибн Собит сўрида у билан бирга ўтирган эдилар. Абу Саид: «Бу иккови хоҳласа, сенга айтиб берардилар; лекин бу (бири) сен уни қавми устидан қўйилган бошлиқликдан олиб қўйишингдан қўрқади, бу (иккинчиси) эса сен уни садақа (йиғиш вазифаси)дан олиб қўйишингдан қўрқади», деди. Шунда иккови жим қолди. Марвон уни уриш учун қамчини кўтарди; буни кўрганларида: «У рост айтди», дейишди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِىَّ قَالَنَزَلَ أَهْلُ قُرَيْظَةَ عَلَى حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ قَالَ فَأَرْسَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى سَعْدٍ فَأَتَاهُ عَلَى حِمَارٍ قَالَ فَلَمَّا دَنَا قَرِيبًا مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُومُوا إِلَى سَيِّدِكُمْ أَوْ خَيْرِكُمْ ثُمَّ قَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ نَزَلُوا عَلَى حُكْمِكَ قَالَ تُقْتَلُ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذَرَارِيُّهُمْ قَالَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَدْ قَضَيْتَ بِحُكْمِ اللَّهِ وَرُبَّمَا قَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Qurayza ahli Saʼd ibn Muozning hukmiga (boʻysunib) taslim boʻldilar. Shunda Rasululloh ﷺ Saʼdga (kishi) yubordilar, u eshakka minib keldi. U masjidga yaqinlashganda, Rasululloh ﷺ: «Sayyidingiz — yoki: yaxshingiz — (ni kutib olish) uchun turing», dedilar. Soʻng: «Mana bular sening hukmingga (boʻysunib) taslim boʻldilar», dedilar. U (Saʼd): «Ularning jangchilari oʻldiriladi va bola-chaqalari asir olinadi», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Sen Allohning hukmi bilan hukm qilding», dedilar — baʼzan: «Sen Podshohning hukmi bilan hukm qilding», degan.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Қурайза аҳли Саъд ибн Муознинг ҳукмига (бўйсуниб) таслим бўлдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ Саъдга (киши) юбордилар, у эшакка миниб келди. У масжидга яқинлашганда, Расулуллоҳ ﷺ: «Саййидингиз — ёки: яхшингиз — (ни кутиб олиш) учун туринг», дедилар. Сўнг: «Мана булар сенинг ҳукмингга (бўйсуниб) таслим бўлдилар», дедилар. У (Саъд): «Уларнинг жангчилари ўлдирилади ва бола-чақалари асир олинади», деди. Шунда Набий ﷺ: «Сен Аллоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», дедилар — баъзан: «Сен Подшоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», деган.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي مَسْلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا نَضْرَةَ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدُّنْيَا خَضِرَةٌ حُلْوَةٌ وَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ مُسْتَخْلِفُكُمْ فِيهَا لِيَنْظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ فَاتَّقُوا الدُّنْيَا وَاتَّقُوا النِّسَاءَ فَإِنَّ أَوَّلَ فِتْنَةِ بَنِي إِسْرَائِيلَ كَانَتْ فِي النِّسَاءِحَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سَعْدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا أُمَامَةَ بْنَ سَهْلٍ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ غُنْدَرٍ عَنْ شُعْبَةَ فِي حُكْمِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَإِنِّي أَحْكُمُ أَنْ تُقْتَلَ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذُرِّيَّتُهُمْ فَقَالَ لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ اللَّهِ وَقَالَ مَرَّةً لَقَدْ حَكَمْتَ فِيهِمْ بِحُكْمِ الْمَلِكِ أَوْ الْمَلَكِ شَكَّ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَحَدَّثَنَاهُ عَفَّانُ قَالَ الْمَلِكُ حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ فَذَكَرَ مِثْلَ حَدِيثِ ابْنِ جَعْفَرٍ تُقْتَلُ مُقَاتِلَتُهُمْ وَتُسْبَى ذُرِّيَّتُهُمْ وَقَالَ قَضَيْتَ بِحُكْمِ الْمَلِكِ قَالَ أَبُو أُمَامَةَ بْنُ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta, dunyo koʻm-koʻk va shirindir. Va albatta, Alloh azza va jalla sizlarni unda oʻrinbosar qiluvchidir; bas, U qanday amal qilishlaringizga nazar soladi. Shu sababli dunyodan ehtiyot boʻlinglar va ayollardan ehtiyot boʻlinglar; chunki Bani Isroilning birinchi fitnasi ayollar (sababidan) boʻlgan edi». Soʻng (boshqa isnod bilan) Abu Saiddan Saʼd ibn Muozning hukmi haqidagi Gʻundarning Shuʼbadan (rivoyat qilgan) hadisi maʼnosi zikr qilindi; faqat unda (Saʼd): «Men ularning jangchilari oʻldirilishi va zurriyoti asir olinishi bilan hukm qilaman», dedi. Shunda (u zot): «Sen ular haqida Allohning hukmi bilan hukm qilding», dedilar; bir marta esa: «Sen ular haqida Podshohning — yoki: farishtaning — hukmi bilan hukm qilding», dedilar; shubha qilgan Abdurrahmon edi. Affon esa: «Podshoh», dedi. Hajjoj ham Shuʼbadan Ibn Jaʼfarning hadisiga oʻxshashini zikr qilib: «Ularning jangchilari oʻldiriladi va zurriyoti asir olinadi», va: «Sen Podshohning hukmi bilan hukm qilding», dedi. Buni Abu Umoma ibn Sahl ibn Hunayf aytdi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта, дунё кўм-кўк ва шириндир. Ва албатта, Аллоҳ азза ва жалла сизларни унда ўринбосар қилувчидир; бас, У қандай амал қилишларингизга назар солади. Шу сабабли дунёдан эҳтиёт бўлинглар ва аёллардан эҳтиёт бўлинглар; чунки Бани Исроилнинг биринчи фитнаси аёллар (сабабидан) бўлган эди». Сўнг (бошқа иснод билан) Абу Саиддан Саъд ибн Муознинг ҳукми ҳақидаги Ғундарнинг Шуъбадан (ривоят қилган) ҳадиси маъноси зикр қилинди; фақат унда (Саъд): «Мен уларнинг жангчилари ўлдирилиши ва зурриёти асир олиниши билан ҳукм қиламан», деди. Шунда (у зот): «Сен улар ҳақида Аллоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», дедилар; бир марта эса: «Сен улар ҳақида Подшоҳнинг — ёки: фариштанинг — ҳукми билан ҳукм қилдинг», дедилар; шубҳа қилган Абдурраҳмон эди. Аффон эса: «Подшоҳ», деди. Ҳажжож ҳам Шуъбадан Ибн Жаъфарнинг ҳадисига ўхшашини зикр қилиб: «Уларнинг жангчилари ўлдирилади ва зурриёти асир олинади», ва: «Сен Подшоҳнинг ҳукми билан ҳукм қилдинг», деди. Буни Абу Умома ибн Саҳл ибн Ҳунайф айтди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَنَسِ بْنِ سِيرِينَ عَنْ مَعْبَدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ الْعَزْلِ أَوْ قَالَ فِي الْعَزْلِ لَا عَلَيْكُمْ أَنْ لَا تَفْعَلُوا ذَلِكَ فَإِنَّمَا هُوَ الْقَدَرُحَدَّثَنَا حُسَيْنٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَنْبَأَنَا أَنَسُ بْنُ سِيرِينَ عَنْ أَخِيهِ مَعْبَدٍ فَذَكَرَ نَحْوَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadiki, u zotdan azl haqida soʻraldi — yoki azl haqida (aytdilar): «Uni qilmasangiz, sizlarga (ziyon) yoʻq; zero, u faqat qadardir». Soʻng (boshqa isnod bilan) shunga oʻxshashi zikr qilindi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинадики, у зотдан азл ҳақида сўралди — ёки азл ҳақида (айтдилар): «Уни қилмасангиз, сизларга (зиён) йўқ; зеро, у фақат қадардир». Сўнг (бошқа иснод билан) шунга ўхшаши зикр қилинди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا فُضَيْلٌ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَبَّ النَّاسِ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَقْرَبَهُمْ مِنْهُ مَجْلِسًا إِمَامٌ عَادِلٌ وَإِنَّ أَبْغَضَ النَّاسِ إِلَى اللَّهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَشَدَّهُ عَذَابًا إِمَامٌ جَائِرٌ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, qiyomat kuni odamlar ichida Alloh azza va jallaga eng suyuklisi va Unga oʻrni jihatidan eng yaqini — adolatli imom (rahbar)dir. Albatta, qiyomat kuni odamlar ichida Allohga eng yomon koʻrinadigani va azobi eng qattiqi — zolim imomdir», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, қиёмат куни одамлар ичида Аллоҳ азза ва жаллага энг суюклиси ва Унга ўрни жиҳатидан энг яқини — адолатли имом (раҳбар)дир. Албатта, қиёмат куни одамлар ичида Аллоҳга энг ёмон кўринадигани ва азоби энг қаттиқи — золим имомдир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ أَبِي عَرُوبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَمَّنْ لَقِيَ الْوَفْدَ وَذَكَرَ أَبَا نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا قَدِمُوا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا إِنَّا حَيٌّ مِنْ رَبِيعَةَ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارُ مُضَرَ وَلَسْنَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيَكَ إِلَّا فِي أَشْهُرِ الْحُرُمِ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ إِذَا نَحْنُ أَخَذْنَا بِهِ دَخَلْنَا الْجَنَّةَ وَنَأْمُرُ بِهِ أَوْ نَدْعُو مَنْ وَرَاءَنَا فَقَالَ آمُرُكُمْ بِأَرْبَعٍ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ اعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا فَهَذَا لَيْسَ مِنْ الْأَرْبَعِ وَأَقِيمُوا الصَّلَاةَ وَآتَوْا الزَّكَاةَ وَصُومُوا رَمَضَانَ وَأَعْطُوا مِنْ الْغَنَائِمِ الْخُمُسَ وَأَنْهَاكُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ قَالُوا وَمَا عِلْمُكَ بِالنَّقِيرِ قَالَ جِذْعٌ يُنْقَرُ ثُمَّ يُلْقُونَ فِيهِ مِنْ الْقُطَيْعَاءِ أَوْ الثَّمَرِ وَالْمَاءِ حَتَّى إِذَا سَكَنَ غَلَيَانُهُ شَرِبْتُمُوهُ حَتَّى إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيَضْرِبُ ابْنَ عَمِّهِ بِالسَّيْفِ وَفِي الْقَوْمِ رَجُلٌ أَصَابَتْهُ جِرَاحَةٌ مِنْ ذَلِكَ فَجَعَلْتُ أُخَبِّئُهَا حَيَاءً مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا فَمَا تَأْمُرُنَا أَنْ نَشْرَبَ قَالَ فِي الْأَسْقِيَةِ الَّتِي يُلَاثُ عَلَى أَفْوَاهِهَا قَالُوا إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ كَثِيرَةُ الْجُرْذَانِ لَا تَبْقَى فِيهَا أَسْقِيَةُ الْأُدُمِ قَالَ وَإِنْ أَكَلَتْهُ الْجُرْذَانُ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا وَقَالَ لِأَشَجِّ عَبْدِ الْقَيْسِ إِنَّ فِيكَ خُلَّتَيْنِ يُحِبُّهُمَا اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ الْحِلْمُ وَالْأَنَاةُ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Abdul Qays vakillari Rasululloh ﷺ huzurlariga kelganlarida: «Biz Robiʼadan boʻlgan bir qabilamiz; biz bilan sening orangda Muzar kofirlari bor, biz senga faqat harom oylardagina kela olamiz. Bas, bizga shunday bir ishni buyurgin-ki, uni tutsak, jannatga kiraylik va ortimizda qolganlarni ham unga buyuraylik — yoki: chaqiraylik», dedilar. U zot: «Sizlarni toʻrt narsaga buyuraman va toʻrt narsadan qaytaraman: Allohga ibodat qilinglar va Unga hech narsani sherik qilmanglar» — bu (sanoqdagi) toʻrtdan emas —, «namozni toʻkis ado etinglar, zakot beringlar, Ramazon roʻzasini tutinglar va gʻanimatlardan beshdan birini beringlar. Sizlarni toʻrt narsadan qaytaraman: dubbo, naqir, hantam va muzaffatdan», dedilar. Ular: «Naqir haqida nimani bilasan?» dedilar. U zot: «(U) oʻyilgan bir toʻngʻakdir; soʻng sizlar unga qutayʼo (bir xil xurmo) yoki meva va suv solasizlar, uning qaynashi tinganda esa uni ichasizlar — hatto biringiz amakivachchasini qilich bilan uradi», dedilar. Qavm ichida shundan jarohat yetgan bir kishi bor edi; men Rasululloh ﷺdan uyalib, uni yashirar edim. Ular: «Bizga nimada ichishni buyurasan?» dedilar. U zot: «Ogʻizlari (bogʻlanib) burab qoʻyiladigan meshlarda», dedilar. Ular: «Bizning yerimiz kalamush koʻp yer, unda teri meshlar qolmaydi», dedilar. U zot: «Kalamushlar uni ikki marta yoki uch marta yeb qoʻysa ham (mayli)», dedilar. Va u zot Abdul Qaysning Ashajjiga: «Senda Alloh azza va jalla yaxshi koʻradigan ikki xislat bor: hilm (bosiqlik) va shoshmaslik», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Абдул Қайс вакиллари Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келганларида: «Биз Робиъадан бўлган бир қабиламиз; биз билан сенинг орангда Музар кофирлари бор, биз сенга фақат ҳаром ойлардагина кела оламиз. Бас, бизга шундай бир ишни буюргин-ки, уни тутсак, жаннатга кирайлик ва ортимизда қолганларни ҳам унга буюрайлик — ёки: чақирайлик», дедилар. У зот: «Сизларни тўрт нарсага буюраман ва тўрт нарсадан қайтараман: Аллоҳга ибодат қилинглар ва Унга ҳеч нарсани шерик қилманглар» — бу (саноқдаги) тўртдан эмас —, «намозни тўкис адо этинглар, закот беринглар, Рамазон рўзасини тутинглар ва ғаниматлардан бешдан бирини беринглар. Сизларни тўрт нарсадан қайтараман: дуббо, нақир, ҳантам ва музаффатдан», дедилар. Улар: «Нақир ҳақида нимани биласан?» дедилар. У зот: «(У) ўйилган бир тўнғакдир; сўнг сизлар унга қутайъо (бир хил хурмо) ёки мева ва сув соласизлар, унинг қайнаши тинганда эса уни ичасизлар — ҳатто бирингиз амакиваччасини қилич билан уради», дедилар. Қавм ичида шундан жароҳат етган бир киши бор эди; мен Расулуллоҳ ﷺдан уялиб, уни яширар эдим. Улар: «Бизга нимада ичишни буюрасан?» дедилар. У зот: «Оғизлари (боғланиб) бураб қўйиладиган мешларда», дедилар. Улар: «Бизнинг еримиз каламуш кўп ер, унда тери мешлар қолмайди», дедилар. У зот: «Каламушлар уни икки марта ёки уч марта еб қўйса ҳам (майли)», дедилар. Ва у зот Абдул Қайснинг Ашажжига: «Сенда Аллоҳ азза ва жалла яхши кўрадиган икки хислат бор: ҳилм (босиқлик) ва шошмаслик», дедилар.

حَدَّثَنَا حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ عَنْ أَبِي سِعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَهَى عَنْ لُحُومِ الْأَضَاحِيِّ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ فَقَالَ فَقَدِمَ قَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ لِأُمِّهِ فَقَرَّبُوا إِلَيْهِ مِنْ قَدِيدِ الْأَضْحَى فَقَالَ كَأَنَّ هَذَا مِنْ قَدِيدِ الْأَضْحَى قَالُوا نَعَمْ فَقَالَ أَلَيْسَ قَدْ نَهَى عَنْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ لَهُ أَبُو سَعِيدٍ أَوَقَدْ حَدَثَ فِيهِ أَمْرٌ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ نَهَى أَنْ نَحْبِسَهُ فَوْقَ ثَلَاثَةِ أَيَّامٍ ثُمَّ رَخَّصَ لَنَا أَنْ نَأْكُلَ وَنَدَّخِرَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ qurbonlik goʻshtlarini uch kundan ortiq (saqlashdan) qaytardilar. Soʻng Abu Saidning onasi tomonidan akasi boʻlgan Qatoda ibn Nuʼmon keldi va unga qurbonlikning qoqlangan goʻshtidan taqdim qilishdi. U: «Bu qurbonlikning qoqlangan goʻshtiga oʻxshaydi», dedi. Ular: «Ha», deyishdi. Shunda u: «Rasululloh ﷺ buni qaytarmaganmidilar?» dedi. Abu Said unga: «Bu borada bir ish yuz berdi: Rasululloh ﷺ bizni uni uch kundan ortiq ushlab turishimizdan qaytargan edilar, soʻng bizga yeyishimizga va saqlab qoʻyishimizga ruxsat berdilar», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ қурбонлик гўштларини уч кундан ортиқ (сақлашдан) қайтардилар. Сўнг Абу Саиднинг онаси томонидан акаси бўлган Қатода ибн Нуъмон келди ва унга қурбонликнинг қоқланган гўштидан тақдим қилишди. У: «Бу қурбонликнинг қоқланган гўштига ўхшайди», деди. Улар: «Ҳа», дейишди. Шунда у: «Расулуллоҳ ﷺ буни қайтармаганмидилар?» деди. Абу Саид унга: «Бу борада бир иш юз берди: Расулуллоҳ ﷺ бизни уни уч кундан ортиқ ушлаб туришимиздан қайтарган эдилар, сўнг бизга ейишимизга ва сақлаб қўйишимизга рухсат бердилар», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَحَرَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ لَابَتَيْ الْمَدِينَةِ أَنْ يُعْضَدَ شَجَرُهَا أَوْ يُخْبَطَ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaning ikki toshloq chegarasi orasini haram qildilar — uning daraxti kesilishi yoki (bargi) qoqib tushirilishi (man qilindi).Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинанинг икки тошлоқ чегараси орасини ҳарам қилдилар — унинг дарахти кесилиши ёки (барги) қоқиб туширилиши (ман қилинди).

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أُنَيْسِ بْنِ أَبِي يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ يَقُولُاخْتَلَفَ رَجُلَانِ أَوْ امْتَرَيَا رَجُلٌ مَنْ بَنِي خُدْرَةَ وَرَجُلٌ مَنْ بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى قَالَ الْخُدْرِيُّ هُوَ مَسْجِدُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ الْعَمْرِيُّ هُوَ مَسْجِدُ قُبَاءَ فَأَتَيَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلَاهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ هُوَ هَذَا الْمَسْجِدُ لِمَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ فِي ذَاكَ خَيْرٌ كَثِيرٌ يَعْنِي مَسْجِدَ قُبَاءَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Banu Xudradan boʻlgan bir kishi bilan Banu Amr ibn Avfdan boʻlgan bir kishi taqvo asosida bunyod etilgan masjid haqida ixtilof qildilar — yoki bahslashdilar. Xudriy: «U — Rasululloh ﷺning masjididir», dedi. Amriy esa: «U — Qubo masjididir», dedi. Soʻng ikkovi Rasululloh ﷺning oldilariga kelib, bu haqda soʻradilar. Shunda u zot: «U — mana shu masjiddir», dedilar — Rasululloh ﷺning masjidlarini (nazarda tutib) —, va: «Unda esa koʻp yaxshilik bor», dedilar, yaʼni Qubo masjidini (nazarda tutib).Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бану Худрадан бўлган бир киши билан Бану Амр ибн Авфдан бўлган бир киши тақво асосида бунёд этилган масжид ҳақида ихтилоф қилдилар — ёки баҳслашдилар. Худрий: «У — Расулуллоҳ ﷺнинг масжидидир», деди. Амрий эса: «У — Қубо масжидидир», деди. Сўнг иккови Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келиб, бу ҳақда сўрадилар. Шунда у зот: «У — мана шу масжиддир», дедилар — Расулуллоҳ ﷺнинг масжидларини (назарда тутиб) —, ва: «Унда эса кўп яхшилик бор», дедилар, яъни Қубо масжидини (назарда тутиб).

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ أَخْبَرَنَا قَتَادَةُ عَنْ دَاوُدَ السَّرَّاجِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ لَبِسَ الْحَرِيرَ فِي الدُّنْيَا لَمْ يَلْبَسْهُ فِي الْآخِرَةِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim dunyoda ipak kiysa, oxiratda uni kiymaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким дунёда ипак кийса, охиратда уни киймайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ الْمُثَنَّي حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي عِيسَى الْأُسْوَارِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ عُودُوا الْمَرِيضَ وَامْشُوا مَعَ الْجَنَائِزِ تُذَكِّرْكُمْ الْآخِرَةَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Bemorni yoʻqlanglar va janozalar bilan yuringlar — (bu) sizlarga oxiratni eslatadi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Беморни йўқланглар ва жанозалар билан юринглар — (бу) сизларга охиратни эслатади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ تَعْدِلُ أَوْ تُعْدَلُ بِثُلُثِ الْقُرْآنِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «‹Qul Huvallohu Ahad› Qurʼonning uchdan biriga teng keladi — yoki: uchdan biriga teng qilinadi».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «‹Қул Ҳуваллоҳу Аҳад› Қуръоннинг учдан бирига тенг келади — ёки: учдан бирига тенг қилинади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ دَاوُدَ يَعْنِي ابْنَ قَيْسٍ عَنْ عِيَاضٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍلَمْ تَزَلْ تُخْرَجُ زَكَاةُ الْفِطْرِ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَاعٌ مِنْ تَمْرٍ أَوْ شَعِيرٍ أَوْ أَقِطٍ أَوْ زَبِيبٍ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ davrlarida fitr zakoti bir soʼ xurmo, yoki arpa, yoki qurut (aqit), yoki mayiz (hisobida) chiqarilib kelinar edi.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ даврларида фитр закоти бир сў хурмо, ёки арпа, ёки қурут (ақит), ёки майиз (ҳисобида) чиқарилиб келинар эди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سَعْدِ بْنِ إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَتْنِي زَيْنَبُ ابْنَةُ كَعْبِ بْنِ عُجْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَجُلٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرَأَيْتَ هَذِهِ الْأَمْرَاضَ الَّتِي تُصِيبُنَا مَا لَنَا بِهَا قَالَ كَفَّارَاتٌ قَالَ أَبِي وَإِنْ قَلَّتْ قَالَ وَإِنْ شَوْكَةً فَمَا فَوْقَهَاقَالَ فَدَعَا أَبِي عَلَى نَفْسِهِ أَنْ لَا يُفَارِقَهُ الْوَعْكُ حَتَّى يَمُوتَ فِي أَنْ لَا يَشْغَلَهُ عَنْ حَجٍّ وَلَا عُمْرَةٍ وَلَا جِهَادٍ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَلَا صَلَاةٍ مَكْتُوبَةٍ فِي جَمَاعَةٍ فَمَا مَسَّهُ إِنْسَانٌ إِلَّا وَجَدَ حَرَّهُ حَتَّى مَاتَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Rasululloh ﷺga: «Bizga yetayotgan mana bu kasalliklar haqida aytib bering, ular bizga nima (foyda beradi)?» dedi. U zot: «(Ular gunohlarga) kafforatdir», dedilar. Otam: «Oz boʻlsa ham-a?» dedi. U zot: «Hatto bir tikan (sanchilishi) va undan yuqorisi ham», dedilar. (Rovi) dedi: Shunda otam oʻzi uchun — isitma uni oʻlgunicha tark etmasligini, ammo uni haj, umra, Alloh yoʻlidagi jihod va jamoatdagi farz namozdan chalgʻitmasligini — soʻrab duo qildi. Bas, uni kim ushlab koʻrmasin, uning issigʻini sezar edi — toki vafot etgunicha.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши Расулуллоҳ ﷺга: «Бизга етаётган мана бу касалликлар ҳақида айтиб беринг, улар бизга нима (фойда беради)?» деди. У зот: «(Улар гуноҳларга) каффоратдир», дедилар. Отам: «Оз бўлса ҳам-а?» деди. У зот: «Ҳатто бир тикан (санчилиши) ва ундан юқориси ҳам», дедилар. (Рови) деди: Шунда отам ўзи учун — иситма уни ўлгунича тарк этмаслигини, аммо уни ҳаж, умра, Аллоҳ йўлидаги жиҳод ва жамоатдаги фарз намоздан чалғитмаслигини — сўраб дуо қилди. Бас, уни ким ушлаб кўрмасин, унинг иссиғини сезар эди — токи вафот этгунича.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَضْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اهْتَزَّ الْعَرْشُ لِمَوْتِ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Saʼd ibn Muozning oʻlimi uchun Arsh larzaga keldi».Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Саъд ибн Муознинг ўлими учун Арш ларзага келди».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُعْجِبُهُ الْعَرَاجِينُ أَنْ يُمْسِكَهَا بِيَدِهِ فَدَخَلَ الْمَسْجِدَ ذَاتَ يَوْمٍ وَفِي يَدِهِ وَاحِدٌ مِنْهَا فَرَأَى نُخَامَاتٍ فِي قِبْلَةِ الْمَسْجِدِ فَحَتَّهُنَّ بِهِ حَتَّى أَنْقَاهُنَّ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى النَّاسِ مُغْضَبًا فَقَالَ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَنْ يَسْتَقْبِلَهُ رَجُلٌ فَيَبْصُقَ فِي وَجْهِهِ إِنَّ أَحَدَكُمْ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ فَإِنَّمَا يَسْتَقْبِلُ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَالْمَلَكُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَا يَبْصُقْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَلَا عَنْ يَمِينِهِ وَلْيَبْصُقْ تَحْتَ قَدَمِهِ الْيُسْرَى أَوْ عَنْ يَسَارِهِ فَإِنْ عَجِلَتْ بِهِ بَادِرَةٌ فَلْيَقُلْ هَكَذَا وَرَدَّ بَعْضَهُ عَلَى بَعْضٍوَتَفَلَ يَحْيَى فِي ثَوْبِهِ وَدَلَكَهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺga xurmo shoxlarini qoʻllarida ushlab yurish yoqar edi. Bir kuni masjidga kirdilar, qoʻllarida ulardan biri bor edi. Masjidning qiblasida balgʻamlarni koʻrib, ularni tozalab boʻlgunlaricha qirdilar, soʻng gʻazablangan holda odamlarga yuzlanib: «Biringiz oʻziga bir kishi roʻpara boʻlib, yuziga tupurishini yoqtiradimi?! Albatta, biringiz namozga turganida Robbi azza va jallaga roʻpara boʻladi, farishta esa uning oʻng tomonidadir. Bas, u oldiga ham, oʻng tomoniga ham tupurmasin; chap oyogʻi ostiga yoki chap tomoniga tupursin. Agar (tupurish) uni shoshiltirsa, mana bunday qilsin», dedilar va uning bir qismini ikkinchi qismiga qaytardilar. Yahyo esa kiyimiga tupurib, uni ishqalab (koʻrsatdi).Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺга хурмо шохларини қўлларида ушлаб юриш ёқар эди. Бир куни масжидга кирдилар, қўлларида улардан бири бор эди. Масжиднинг қибласида балғамларни кўриб, уларни тозалаб бўлгунларича қирдилар, сўнг ғазабланган ҳолда одамларга юзланиб: «Бирингиз ўзига бир киши рўпара бўлиб, юзига тупуришини ёқтирадими?! Албатта, бирингиз намозга турганида Робби азза ва жаллага рўпара бўлади, фаришта эса унинг ўнг томонидадир. Бас, у олдига ҳам, ўнг томонига ҳам тупурмасин; чап оёғи остига ёки чап томонига тупурсин. Агар (тупуриш) уни шошилтирса, мана бундай қилсин», дедилар ва унинг бир қисмини иккинчи қисмига қайтардилар. Яҳё эса кийимига тупуриб, уни ишқалаб (кўрсатди).

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَتَذَاكَرْنَا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ إِنَّهَا تَدُورُ مِنْ السَّنَةِ فَمَشَيْنَا إِلَى أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قُلْتُ يَا أَبَا سَعِيدٍ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ قَالَ نَعَمْ اعْتَكَفَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْعَشْرَ الْوَسَطَ مِنْ رَمَضَانَ وَاعْتَكَفْنَا مَعَهُ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا صَبِيحَةَ عِشْرِينَ رَجَعَ وَرَجَعْنَا مَعَهُ وَأُرِيَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ ثُمَّ أُنْسِيَهَا فَقَالَ إِنِّي رَأَيْتُ لَيْلَةَ الْقَدْرِ ثُمَّ أُنْسِيتُهَا فَأُرَانِي أَسْجُدُ فِي مَاءٍ وَطِينٍ فَمَنْ اعْتَكَفَ مَعِي فَلْيَرْجِعْ إِلَى مُعْتَكَفِهِ ابْتَغُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فِي الْوَتْرِ مِنْهَا وَهَاجَتْ عَلَيْنَا السَّمَاءُ آخِرَ تِلْكَ الْعَشِيَّةِ وَكَانَ نِصْفُ الْمَسْجِدِ عَرِيشًا مِنْ جَرِيدٍ فَوَكَفَ فَوَالَّذِي هُوَ أَكْرَمَهُ وَأَنْزَلَ عَلَيْهِ الْكِتَابَ لَرَأَيْتُهُ صَلَّى بِنَا صَلَاةَ الْمَغْرِبِ لَيْلَةَ إِحْدَى وَعِشْرِينَ وَإِنَّ جَبْهَتَهُ وَأَرْنَبَةَ أَنْفِهِ لَفِي الْمَاءِ وَالطِّينِ

Abu Salama ibn Abdurrahmon aytdi: Biz Qadr kechasi haqida oʻzaro suhbatlashdik. Qavmdan baʼzilari: «U yil (davomida) aylanib yuradi», dedilar. Shunda biz Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)ning oldiga bordik. Men: «Ey Abu Said, sen Rasululloh ﷺning Qadr kechasini zikr qilganlarini eshitganmisan?» dedim. U: «Ha», dedi. Rasululloh ﷺ Ramazonning oʻrta oʻn kunligida eʼtikof oʻtirdilar, biz ham u zot bilan eʼtikof oʻtirdik. Yigirmanchi kun tongida u zot qaytdilar, biz ham u zot bilan qaytdik. U zotga Qadr kechasi koʻrsatilgan, soʻng unutdirilgan edi. Shunda u zot: «Men Qadr kechasini koʻrgan edim, soʻng u menga unutdirildi; men oʻzimni suv va loyda sajda qilayotgan holda koʻryapman. Bas, kim men bilan eʼtikof oʻtirgan boʻlsa, eʼtikof joyiga qaytsin. Uni oxirgi oʻn kunlikda, uning toq (kechalari)da izlanglar», dedilar. Oʻsha kech oxirida osmon bizga bulut boʻlib (yomgʻir yogʻdirdi); masjidning yarmi xurmo shoxlaridan (yasalgan) soyabon edi, u tomdi. Uni ikrom qilgan va unga Kitobni nozil qilgan Zotga qasamki, men u zot yigirma birinchi kechada bizga shom namozini oʻqib berganlarini va peshonalari hamda burunlarining uchi suv va loyda ekanini koʻrdim.Абу Салама ибн Абдурраҳмон айтди: Биз Қадр кечаси ҳақида ўзаро суҳбатлашдик. Қавмдан баъзилари: «У йил (давомида) айланиб юради», дедилар. Шунда биз Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига бордик. Мен: «Эй Абу Саид, сен Расулуллоҳ ﷺнинг Қадр кечасини зикр қилганларини эшитганмисан?» дедим. У: «Ҳа», деди. Расулуллоҳ ﷺ Рамазоннинг ўрта ўн кунлигида эътикоф ўтирдилар, биз ҳам у зот билан эътикоф ўтирдик. Йигирманчи кун тонгида у зот қайтдилар, биз ҳам у зот билан қайтдик. У зотга Қадр кечаси кўрсатилган, сўнг унутдирилган эди. Шунда у зот: «Мен Қадр кечасини кўрган эдим, сўнг у менга унутдирилди; мен ўзимни сув ва лойда сажда қилаётган ҳолда кўряпман. Бас, ким мен билан эътикоф ўтирган бўлса, эътикоф жойига қайтсин. Уни охирги ўн кунликда, унинг тоқ (кечалари)да изланглар», дедилар. Ўша кеч охирида осмон бизга булут бўлиб (ёмғир ёғдирди); масжиднинг ярми хурмо шохларидан (ясалган) соябон эди, у томди. Уни икром қилган ва унга Китобни нозил қилган Зотга қасамки, мен у зот йигирма биринчи кечада бизга шом намозини ўқиб берганларини ва пешоналари ҳамда бурунларининг учи сув ва лойда эканини кўрдим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ حُمَيْدٍ الْخَرَّاطِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ مَرَّ بِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيُّ فَقُلْتُ لَهُ كَيْفَ سَمِعْتَ أَبَاكَ يَقُولُ فِي الْمَسْجِدِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى قَالَ قَالَ أَبِيدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِ بَعْضِ نِسَائِهِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْمَسْجِدَيْنِ الَّذِي أُسِّسَ عَلَى التَّقْوَى فَأَخَذَ كَفًّا مِنْ حَصًى فَضَرَبَ بِهِ الْأَرْضَ قَالَ هُوَ هَذَا مَسْجِدُ الْمَدِينَةِ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ أَتَشْهَدُ لَسَمِعْتَ أَبَاكَ هَكَذَا يَذْكُرُهُ

Abu Salama ibn Abdurrahmon aytdi: Yonimdan Abdurrahmon ibn Abu Said al-Xudriy oʻtdi. Men unga: «Otangdan taqvo asosida bunyod etilgan masjid haqida qanday eshitgansan?» dedim. U dedi: Otam aytdi: «Men Rasululloh ﷺning huzurlariga, u zot ayollaridan birining uyida turganlarida kirdim-da: ‹Yo Rasululloh, ikki masjiddan qaysi biri taqvo asosida bunyod etilgan?› dedim. Shunda u zot bir hovuch mayda tosh olib, uni yerga urdilar va: ‹U — mana shu, Madina masjididir›, dedilar». Men unga: «Otangdan shunday zikr qilganini eshitganingga guvohlik berasanmi?» dedim.Абу Салама ибн Абдурраҳмон айтди: Ёнимдан Абдурраҳмон ибн Абу Саид ал-Худрий ўтди. Мен унга: «Отангдан тақво асосида бунёд этилган масжид ҳақида қандай эшитгансан?» дедим. У деди: Отам айтди: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига, у зот аёлларидан бирининг уйида турганларида кирдим-да: ‹Ё Расулуллоҳ, икки масжиддан қайси бири тақво асосида бунёд этилган?› дедим. Шунда у зот бир ҳовуч майда тош олиб, уни ерга урдилар ва: ‹У — мана шу, Мадина масжидидир›, дедилар». Мен унга: «Отангдан шундай зикр қилганини эшитганингга гувоҳлик берасанми?» дедим.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أُسَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ عَطَاءٍ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا أَصَابَ الْمُسْلِمَ مِنْ مَرَضٍ وَلَا وَصَبٍ وَلَا حَزَنٍ حَتَّى الْهَمَّ يُهِمُّهُ إِلَّا يُكَفِّرُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَنْهُ مِنْ خَطَايَاهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Musulmonga yetgan har bir kasallik, ogʻriq va gʻam — hatto uni tashvishga solgan bir qaygʻu ham — boʻlmaydiki, Alloh azza va jalla u sababli uning xatolarini oʻchirmasin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Мусулмонга етган ҳар бир касаллик, оғриқ ва ғам — ҳатто уни ташвишга солган бир қайғу ҳам — бўлмайдики, Аллоҳ азза ва жалла у сабабли унинг хатоларини ўчирмасин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ خَالِدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا وَقَعَ الذُّبَابُ فِي طَعَامِ أَحَدِكُمْ فَامْقُلُوهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Biringizning taomiga pashsha tushsa, uni (unga) botiringlar».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Бирингизнинг таомига пашша тушса, уни (унга) ботиринглар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا هِشَامٌ وَشُعْبَةُ قَالَا حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا كَانُوا ثَلَاثَةً فَلْيَؤُمَّهُمْ أَحَدُهُمْ وَأَحَقُّهُمْ بِالْإِمَامَةِ أَقْرَؤُهُمْ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Uch kishi boʻlsalar, biri ularga imomlik qilsin; ularning imomlikka eng haqlirogʻi Qurʼonni eng yaxshi oʻquvchisidir».Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Уч киши бўлсалар, бири уларга имомлик қилсин; уларнинг имомликка энг ҳақлироғи Қуръонни энг яхши ўқувчисидир».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَخَرَجْنَا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى حُنَيْنٍ لِسَبْعَ عَشْرَةَ أَوْ ثَمَانِ عَشْرَةَ مَضَتْ مِنْ رَمَضَانَ فَصَامَ صَائِمُونَ وَأَفْطَرَ آخَرُونَ وَلَمْ يَعِبْ هَؤُلَاءِ عَلَى هَؤُلَاءِ وَلَا هَؤُلَاءِ عَلَى هَؤُلَاءِ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Nabiy ﷺ bilan birga Ramazonning oʻn yettinchi yoki oʻn sakkizinchi kuni oʻtganda Hunaynga chiqdik. Baʼzilar roʻza tutdi, boshqalari roʻzasini ochdi; bular ularni ham, ular bularni ham ayblamadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Набий ﷺ билан бирга Рамазоннинг ўн еттинчи ёки ўн саккизинчи куни ўтганда Ҳунайнга чиқдик. Баъзилар рўза тутди, бошқалари рўзасини очди; булар уларни ҳам, улар буларни ҳам айбламади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تَكُونُ أُمَرَاءُ تَغْشَاهُمْ غَوَاشٍ أَوْ حَوَاشٍ مِنْ النَّاسِ يَظْلِمُونَ وَيَكْذِبُونَ فَمَنْ دَخَلَ عَلَيْهِمْ فَصَدَّقَهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَأَعَانَهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَلَيْسَ مِنِّي وَلَسْتُ مِنْهُ وَمَنْ لَمْ يَدْخُلْ عَلَيْهِمْ وَيُصَدِّقْهُمْ بِكَذِبِهِمْ وَيُعِنْهُمْ عَلَى ظُلْمِهِمْ فَهُوَ مِنِّي وَأَنَا مِنْهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Shunday amirlar boʻladiki, ularning atrofini odamlardan (bir toʻda) oʻrab oladi; ular zulm qiladilar va yolgʻon soʻzlaydilar. Bas, kim ularning oldiga kirib, yolgʻonlarida ularni tasdiqlasa va zulmlarida ularga yordam bersa, u mendan emas, men ham undan emasman. Kim ularning oldiga kirmasa, yolgʻonlarida ularni tasdiqlamasa va zulmlarida ularga yordam bermasa, u mendandir, men ham undandirman».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Шундай амирлар бўладики, уларнинг атрофини одамлардан (бир тўда) ўраб олади; улар зулм қиладилар ва ёлғон сўзлайдилар. Бас, ким уларнинг олдига кириб, ёлғонларида уларни тасдиқласа ва зулмларида уларга ёрдам берса, у мендан эмас, мен ҳам ундан эмасман. Ким уларнинг олдига кирмаса, ёлғонларида уларни тасдиқламаса ва зулмларида уларга ёрдам бермаса, у мендандир, мен ҳам ундандирман».

حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ عَنِ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ ابْنَ صَائِدٍ عَنْ تُرْبَةِ الْجَنَّةِ فَقَالَ دَرْمَكَةٌ بَيْضَاءُ مِسْكٌ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ibn Soiddan jannat tuprogʻi haqida soʻradilar. U: «Oppoq elangan un, mushkdir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ибн Соиддан жаннат тупроғи ҳақида сўрадилар. У: «Оппоқ эланган ун, мушкдир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар.

رَحِمَهُ اللَّهُ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ سَعِيدٍ الْجُرَيْرِيِّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَأَلَ ابْنَ صَائِدٍ عَنْ تُرْبَةِ الْجَنَّةِ فَقَالَ دَرْمَكَةٌ بَيْضَاءُ مِسْكٌ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ صَدَقَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ibn Soiddan jannat tuprogʻi haqida soʻradilar. U: «Oppoq elangan un, mushkdir», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Rost aytding», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Ибн Соиддан жаннат тупроғи ҳақида сўрадилар. У: «Оппоқ эланган ун, мушкдир», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Рост айтдинг», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا رَأَيْتُمْ الْجَنَازَةَ فَقُومُوا لَهَا فَمَنْ اتَّبَعَهَا فَلَا يَقْعُدْ حَتَّى تُوضَعَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Janozani koʻrganingizda, unga (hurmat uchun) turinglar; kim unga hamroh boʻlsa, u (yerga) qoʻyilguncha oʻtirmasin».Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Жанозани кўрганингизда, унга (ҳурмат учун) туринглар; ким унга ҳамроҳ бўлса, у (ерга) қўйилгунча ўтирмасин».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عَوْفٍ حَدَّثَنَا أَبُو نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَفْتَرِقُ أُمَّتِي فِرْقَتَيْنِ فَيَتَمَرَّقُ بَيْنَهُمَا مَارِقَةٌ يَقْتُلُهَا أَوْلَى الطَّائِفَتَيْنِ بِالْحَقِّ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ummatim ikki firqaga boʻlinadi; ular oʻrtasidan (dindan) chiqib ketuvchi bir toifa chiqadi. Uni ikki toifadan haqqa eng yaqini oʻldiradi», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умматим икки фирқага бўлинади; улар ўртасидан (диндан) чиқиб кетувчи бир тоифа чиқади. Уни икки тоифадан ҳаққа энг яқини ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ عَجْلَانَ حَدَّثَنَا عِيَاضٌ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَدَخَلَ رَجُلٌ الْمَسْجِدَ يَوْمَ الْجُمُعَةِ وَالنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَدَعَاهُ فَأَمَرَهُ أَنْ يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ دَخَلَ الْجُمُعَةَ الثَّانِيَةَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْمِنْبَرِ فَدَعَاهُ فَأَمَرَهُ ثُمَّ دَخَلَ الْجُمُعَةَ الثَّالِثَةَ فَأَمَرَهُ أَنْ يُصَلِّيَ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ قَالَ تَصَدَّقُوا فَفَعَلُوا فَأَعْطَاهُ ثَوْبَيْنِ مِمَّا تَصَدَّقُوا ثُمَّ قَالَ تَصَدَّقُوا فَأَلْقَى أَحَدَ ثَوْبَيْهِ فَانْتَهَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَكَرِهَ مَا صَنَعَ ثُمَّ قَالَ انْظُرُوا إِلَى هَذَا فَإِنَّهُ دَخَلَ الْمَسْجِدَ فِي هَيْئَةٍ بَذَّةٍ فَدَعَوْتُهُ فَرَجَوْتُ أَنْ تُعْطُوا لَهُ فَتَصَدَّقُوا عَلَيْهِ وَتَكْسُوهُ فَلَمْ تَفْعَلُوا فَقُلْتُ تَصَدَّقُوا فَتَصَدَّقُوا فَأَعْطَيْتُهُ ثَوْبَيْنِ مِمَّا تَصَدَّقُوا ثُمَّ قُلْتُ تَصَدَّقُوا فَأَلْقَى أَحَدَ ثَوْبَيْهِ خُذْ ثَوْبَكَ وَانْتَهَرَهُ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi juma kuni masjidga kirdi, Nabiy ﷺ minbarda edilar. U zot uni chaqirib, ikki rakʼat namoz oʻqishga buyurdilar. Soʻng u ikkinchi jumada kirdi, Rasululloh ﷺ minbarda edilar; u zot uni chaqirib, (yana) buyurdilar. Soʻng uchinchi jumada kirdi, u zot uni ikki rakʼat oʻqishga buyurdilar. Keyin: «Sadaqa qilinglar», dedilar; ular sadaqa qilishdi. U zot sadaqa qilganlaridan unga ikki kiyim berdilar. Soʻng yana: «Sadaqa qilinglar», dedilar; shunda u ikki kiyimidan birini (sadaqaga) tashladi. Rasululloh ﷺ uni koyidilar va uning qilganini yoqtirmadilar. Soʻng: «Mana bunga qaranglar! U masjidga uvada holatda kirdi, men uni chaqirdim va sizlar unga berarsizlar, unga sadaqa qilib, uni kiyintirarsizlar deb umid qildim — ammo qilmadingiz. Shunda men: ‹Sadaqa qilinglar› dedim, sizlar sadaqa qildingiz; men esa sadaqa qilganlaringizdan unga ikki kiyim berdim. Soʻng: ‹Sadaqa qilinglar› dedim, u ikki kiyimidan birini tashladi. Kiyimingni ol!» dedilar va uni koyidilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир киши жума куни масжидга кирди, Набий ﷺ минбарда эдилар. У зот уни чақириб, икки ракъат намоз ўқишга буюрдилар. Сўнг у иккинчи жумада кирди, Расулуллоҳ ﷺ минбарда эдилар; у зот уни чақириб, (яна) буюрдилар. Сўнг учинчи жумада кирди, у зот уни икки ракъат ўқишга буюрдилар. Кейин: «Садақа қилинглар», дедилар; улар садақа қилишди. У зот садақа қилганларидан унга икки кийим бердилар. Сўнг яна: «Садақа қилинглар», дедилар; шунда у икки кийимидан бирини (садақага) ташлади. Расулуллоҳ ﷺ уни койидилар ва унинг қилганини ёқтирмадилар. Сўнг: «Мана бунга қаранглар! У масжидга увада ҳолатда кирди, мен уни чақирдим ва сизлар унга берарсизлар, унга садақа қилиб, уни кийинтирарсизлар деб умид қилдим — аммо қилмадингиз. Шунда мен: ‹Садақа қилинглар› дедим, сизлар садақа қилдингиз; мен эса садақа қилганларингиздан унга икки кийим бердим. Сўнг: ‹Садақа қилинглар› дедим, у икки кийимидан бирини ташлади. Кийимингни ол!» дедилар ва уни койидилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي ذِئْبٍ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَحُبِسْنَا يَوْمَ الْخَنْدَقِ عَنْ الصَّلَوَاتِ حَتَّى كَانَ بَعْدَ الْمَغْرِبِ هَوِيًّا وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ فِي الْقِتَالِ مَا نَزَلَ فَلَمَّا كُفِينَا الْقِتَالَ وَذَلِكَ قَوْلُهُ {وَكَفَى اللَّهُ الْمُؤْمِنِينَ الْقِتَالَ وَكَانَ اللَّهُ قَوِيًّا عَزِيزًا} أَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِلَالًا فَأَقَامَ الظُّهْرَ فَصَلَّاهَا كَمَا يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَا ثُمَّ أَقَامَ الْعَصْرَ فَصَلَّاهَا كَمَا يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَا ثُمَّ أَقَامَ الْمَغْرِبَ فَصَلَّاهَا كَمَا يُصَلِّيهَا فِي وَقْتِهَاحَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الْأَحْمَرُ عَنِ ابْنِ أَبِي ذِئْبٍ فَذَكَرَهُ بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ وَزَادَ فِيهِ قَالَ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ صَلَاةَ الْخَوْفِ {فَرِجَالًا أَوْ رُكْبَانًا}

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Xandaq kuni biz namozlardan shomdan keyin ancha vaqt oʻtgunicha toʻsilib qoldik; bu — jang haqida (hukm) nozil boʻlishidan oldin edi. Bizga jang (mashaqqati)dan kifoya qilinganida — bu Allohning: {Alloh moʻminlarga jang (mashaqqati)dan kifoya qildi. Alloh kuchli va qudratli zotdir} degan soʻzidir —, Nabiy ﷺ Bilolga buyurdilar, u peshinga iqoma aytdi va u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganlaridek oʻqidilar; soʻng asrga iqoma aytdi, u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganlaridek oʻqidilar; soʻng shomga iqoma aytdi, u zot uni oʻz vaqtida oʻqiganlaridek oʻqidilar. Abu Xolid al-Ahmar ham Ibn Abu Ziʼbdan uni oʻz isnodi va maʼnosi bilan zikr qilib, unda: «Bu — xavf namozi {piyoda yoki ulov ustida} nozil boʻlishidan oldin edi», deb ziyoda qildi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Хандақ куни биз намозлардан шомдан кейин анча вақт ўтгунича тўсилиб қолдик; бу — жанг ҳақида (ҳукм) нозил бўлишидан олдин эди. Бизга жанг (машаққати)дан кифоя қилинганида — бу Аллоҳнинг: {Аллоҳ мўминларга жанг (машаққати)дан кифоя қилди. Аллоҳ кучли ва қудратли зотдир} деган сўзидир —, Набий ﷺ Билолга буюрдилар, у пешинга иқома айтди ва у зот уни ўз вақтида ўқиганларидек ўқидилар; сўнг асрга иқома айтди, у зот уни ўз вақтида ўқиганларидек ўқидилар; сўнг шомга иқома айтди, у зот уни ўз вақтида ўқиганларидек ўқидилар. Абу Холид ал-Аҳмар ҳам Ибн Абу Зиъбдан уни ўз исноди ва маъноси билан зикр қилиб, унда: «Бу — хавф намози {пиёда ёки улов устида} нозил бўлишидан олдин эди», деб зиёда қилди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَيُعْرَضُ النَّاسُ عَلَى جِسْرِ جَهَنَّمَ وَعَلَيْهِ حَسَكٌ وَكَلَالِيبُ وَخَطَاطِيفُ تَخْطَفُ النَّاسَ قَالَ فَيَمُرُّ النَّاسُ مِثْلَ الْبَرْقِ وَآخَرُونَ مِثْلَ الرِّيحِ وَآخَرُونَ مِثْلَ الْفَرَسِ الْمُجِدِّ وَآخَرُونَ يَسْعَوْنَ سَعْيًا وَآخَرُونَ يَمْشُونَ مَشْيًا وَآخَرُونَ يَحْبُونَ حَبْوًا وَآخَرُونَ يَزْحَفُونَ زَحْفًا فَأَمَّا أَهْلُ النَّارِ فَلَا يَمُوتُونَ وَلَا يَحْيَوْنَ وَأَمَّا نَاسٌ فَيُؤْخَذُونَ بِذُنُوبِهِمْ فَيُحْرَقُونَ فَيَكُونُونَ فَحْمًا ثُمَّ يَأْذَنُ اللَّهُ فِي الشَّفَاعَةِ فَيُوجَدُونَ ضِبَارَاتٍ ضِبَارَاتٍ فَيُقْذَفُونَ عَلَى نَهَرٍ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي حَمِيلِ السَّيْلِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هَلْ رَأَيْتُمْ الصَّبْغَاءَ فَقَالَ وَعَلَى النَّارِ ثَلَاثُ شَجَرَاتٍ فَتَخْرُجُ أَوْ يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ النَّارِ فَيَكُونُ عَلَى شَفَتِهَا فَيَقُولُ يَا رَبِّ اصْرِفْ وَجْهِي عَنْهَا قَالَ فَيَقُولُ وَعَهْدِكَ وَذِمَّتِكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا قَالَ فَيَرَى شَجَرَةً فَيَقُولُ يَا رَبِّ أَدْنِنِي مِنْ هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا وَآكُلُ مِنْ ثَمَرَتِهَا قَالَ فَيَقُولُ وَعَهْدِكَ وَذِمَّتِكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا قَالَ فَيَرَى شَجَرَةً أُخْرَى أَحْسَنَ مِنْهَا فَيَقُولُ يَا رَبِّ حَوِّلْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَأَسْتَظِلَّ بِظِلِّهَا وَآكُلَ مِنْ ثَمَرَتِهَا فَيَقُولُ وَعَهْدِكَ وَذِمَّتِكَ لَا تَسْأَلُنِي غَيْرَهَا قَالَ فَيَرَى الثَّالِثَةَ فَيَقُولُ يَا رَبِّ حَوِّلْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَسْتَظِلُّ بِظِلِّهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Odamlar jahannam koʻprigiga roʻbaru qilinadi; uning ustida tikanlar, ilmoqlar va odamlarni ilib oladigan changaklar bor. Odamlar (undan) chaqmoqday oʻtadi, boshqalari shamolday, boshqalari chopqir otday, boshqalari yugurib, boshqalari yurib, boshqalari emaklab, boshqalari surilib oʻtadi. Doʻzax ahliga kelsak, ular unda oʻlmaydilar ham, yashamaydilar ham. Baʼzi odamlar esa gunohlari sababli olinib kuydiriladi va koʻmirga aylanadilar. Soʻng Alloh shafoatga izn beradi; ular toʻp-toʻp qilib topiladi va bir daryoga tashlanadi; bas, ular sel oqizigʻida urugʻ unib chiqqanidek unib chiqadilar. Rasululloh ﷺ: «Sabgʻoni koʻrganmisizlar?» dedilar. Va: «Doʻzax (yonida) uchta daraxt bor. Doʻzaxdan bir kishi chiqib, uning chetida turadi va: ‹Ey Robbim, yuzimni undan burib qoʻy› deydi. (Alloh): ‹Ahding va zimmang boʻlsin — mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. Soʻng u bir daraxtni koʻrib: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga yaqinlashtir, soyasida soyalanay va mevasidan yeyay› deydi. (Alloh): ‹Ahding va zimmang boʻlsin — mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. Soʻng u undan chiroyliroq boshqa bir daraxtni koʻrib: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga koʻchir, soyasida soyalanay va mevasidan yeyay› deydi. (Alloh): ‹Ahding va zimmang boʻlsin — mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. Soʻng u uchinchisini koʻrib: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga koʻchir, soyasida soyalanay› deydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Одамлар жаҳаннам кўпригига рўбару қилинади; унинг устида тиканлар, илмоқлар ва одамларни илиб оладиган чангаклар бор. Одамлар (ундан) чақмоқдай ўтади, бошқалари шамолдай, бошқалари чопқир отдай, бошқалари югуриб, бошқалари юриб, бошқалари эмаклаб, бошқалари сурилиб ўтади. Дўзах аҳлига келсак, улар унда ўлмайдилар ҳам, яшамайдилар ҳам. Баъзи одамлар эса гуноҳлари сабабли олиниб куйдирилади ва кўмирга айланадилар. Сўнг Аллоҳ шафоатга изн беради; улар тўп-тўп қилиб топилади ва бир дарёга ташланади; бас, улар сел оқизиғида уруғ униб чиққанидек униб чиқадилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Сабғони кўрганмисизлар?» дедилар. Ва: «Дўзах (ёнида) учта дарахт бор. Дўзахдан бир киши чиқиб, унинг четида туради ва: ‹Эй Роббим, юзимни ундан буриб қўй› дейди. (Аллоҳ): ‹Аҳдинг ва зимманг бўлсин — мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. Сўнг у бир дарахтни кўриб: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга яқинлаштир, соясида сояланай ва мевасидан еяй› дейди. (Аллоҳ): ‹Аҳдинг ва зимманг бўлсин — мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. Сўнг у ундан чиройлироқ бошқа бир дарахтни кўриб: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга кўчир, соясида сояланай ва мевасидан еяй› дейди. (Аллоҳ): ‹Аҳдинг ва зимманг бўлсин — мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. Сўнг у учинчисини кўриб: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга кўчир, соясида сояланай› дейди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مَالِكٍ حَدَّثَنِي أَيُّوبُ بْنُ حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْمُثَنَّى قَالَكُنْتُ عِنْدَ مَرْوَانَ فَدَخَلَ أَبُو سَعِيدٍ فَقَالَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَنْهَى عَنْ النَّفْخِ فِي الشَّرَابِ قَالَ نَعَمْ فَقَالَ رَجُلٌ إِنِّي لَا أُرْوَى مِنْ نَفَسٍ وَاحِدٍ قَالَ أَبِنْهُ عَنْكَ ثُمَّ تَنَفَّسْ قَالَ أَرَى فِيهِ الْقَذَاةَ قَالَ فَأَهْرِقْهَا

Abul Musanno aytdi: Men Marvonning huzurida edim. Shunda Abu Said (roziyallohu anhu) kirdi. (Marvon) unga: «Sen Rasululloh ﷺning ichimlikka puflashdan qaytarganlarini eshitganmisan?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda bir kishi: «Men bir nafas bilan qonmayman», dedi. (Abu Said): «Idishni ogʻzingdan uzoqlashtir, soʻng nafas ol», dedi. U: «Men unda xas koʻryapman», dedi. (Abu Said): «Uni toʻkib tashla», dedi.Абул Мусанно айтди: Мен Марвоннинг ҳузурида эдим. Шунда Абу Саид (розияллоҳу анҳу) кирди. (Марвон) унга: «Сен Расулуллоҳ ﷺнинг ичимликка пуфлашдан қайтарганларини эшитганмисан?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда бир киши: «Мен бир нафас билан қонмайман», деди. (Абу Саид): «Идишни оғзингдан узоқлаштир, сўнг нафас ол», деди. У: «Мен унда хас кўряпман», деди. (Абу Саид): «Уни тўкиб ташла», деди.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ مُجَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْوَدَّاكِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْعَزْلِ قَالَ اصْنَعُوا مَا بَدَا لَكُمْ فَإِنْ قَدَّرَ اللَّهُ شَيْئًا كَانَ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan azl haqida rivoyat qilinadi: «Sizlarga koʻringan (maʼqul boʻlgan) narsani qilaveringlar; agar Alloh biror narsani taqdir qilgan boʻlsa, u (albatta) boʻladi».Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан азл ҳақида ривоят қилинади: «Сизларга кўринган (маъқул бўлган) нарсани қилаверинглар; агар Аллоҳ бирор нарсани тақдир қилган бўлса, у (албатта) бўлади».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُجَالِدٍ حَدَّثَنِي أَبُو الْوَدَّاكِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقُلْنَا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا حُرِّمَتْ الْخَمْرُ إِنَّ عِنْدَنَا خَمْرًا لِيَتِيمٍ لَنَا فَأَمَرَنَا فَأَهْرَقْنَاهَا

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Xamr harom qilinganida biz Rasululloh ﷺga: «Bizda yetimimizga tegishli xamr bor», dedik. Shunda u zot bizga buyurdilar va biz uni toʻkib tashladik.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Хамр ҳаром қилинганида биз Расулуллоҳ ﷺга: «Бизда етимимизга тегишли хамр бор», дедик. Шунда у зот бизга буюрдилар ва биз уни тўкиб ташладик.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُجَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو الْوَدَّاكِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الدَّرَجَاتِ الْعُلَى لَيَرَوْنَ مَنْ فَوْقَهُمْ كَمَا تَرَوْنَ الْكَوْكَبَ الدُّرِّيَّ فِي أُفُقِ السَّمَاءِ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ وَعُمَرَ مِنْهُمْ وَأَنْعَمَا

Abu Said (roziyallohu anhu)dan, Nabiy ﷺdan rivoyat qilinadi: «Albatta, yuqori darajalar ahli oʻzlaridan yuqoridagilarni, xuddi sizlar osmon ufqidagi charaqlagan yulduzni koʻrganingizdek koʻradilar. Albatta, Abu Bakr va Umar ham ulardandir va yana ne yaxshi (holdadirlar)».Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан, Набий ﷺдан ривоят қилинади: «Албатта, юқори даражалар аҳли ўзларидан юқоридагиларни, худди сизлар осмон уфқидаги чарақлаган юлдузни кўрганингиздек кўрадилар. Албатта, Абу Бакр ва Умар ҳам улардандир ва яна не яхши (ҳолдадирлар)».

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ ذَكْوَانَ السَّمَّانِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَى مَنْزِلَ رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ فَخَرَجَ وَرَأْسُهُ يَقْطُرُ قَالَ لَعَلَّنَا أَعْجَلْنَاكَ قَالَ إِذَا أُعْجِلْتَ أَوْ أُقْحِطْتَ فَلَيْسَ عَلَيْكَ غُسْلٌ

Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ ansorlardan bir kishining uyiga keldilar. (U kishi) boshidan suv tomib chiqdi. (U zot): «Seni shoshirib qoʻygandirmiz?» dedilar. (Va): «Shoshirilsang yoki (maniy) chiqmay qolsa, senga gʻusl yoʻq», dedilar.Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ ансорлардан бир кишининг уйига келдилар. (У киши) бошидан сув томиб чиқди. (У зот): «Сени шошириб қўйгандирмиз?» дедилар. (Ва): «Шоширилсанг ёки (маний) чиқмай қолса, сенга ғусл йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي أَنَّ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ حَدَّثَهُأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ الْحُدَيْبِيَةِ قَالَ لَا تُوقِدُوا نَارًا بِلَيْلٍ قَالَ فَلَمَّا كَانَ بَعْدَ ذَاكَ قَالَ أَوْقِدُوا وَاصْطَنِعُوا فَإِنَّهُ لَا يُدْرِكُ قَوْمٌ بَعْدَكُمْ صَاعَكُمْ وَلَا مُدَّكُمْ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ Hudaybiya kuni: «Kechasi olov yoqmanglar», dedilar. Bundan keyin esa: «Yoqinglar va (taom) tayyorlanglar; zero, sizlardan keyingi hech bir qavm sizning soʼingizga ham, muddingizga ham yeta olmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ Ҳудайбия куни: «Кечаси олов ёқманглар», дедилар. Бундан кейин эса: «Ёқинглар ва (таом) тайёрланглар; зеро, сизлардан кейинги ҳеч бир қавм сизнинг сўингизга ҳам, муддингизга ҳам ета олмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى حَدَّثَنِي التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي نَضْرَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَلَقِيَنِي ابْنُ صَائِدٍ فَقَالَ عُدَّ النَّاسَ يَقُولُونَ أَوْ أَحْسِبُ النَّاسَ يَقُولُونَ وَأَنْتُمْ يَا أَصْحَابَ مُحَمَّدٍ أَلَيْسَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوْ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ يَهُودِيٌّ وَأَنَا مُسْلِمٌ وَإِنَّهُ أَعْوَرُ وَأَنَا صَحِيحٌ وَلَا يَأْتِي مَكَّةَ وَلَا الْمَدِينَةَ وَقَدْ حَجَجْتُ وَأَنَا مَعَكَ الْآنَ بِالْمَدِينَةِ وَلَا يُولَدُ لَهُ وَقَدْ وُلِدَ لِي ثُمَّ قَالَ مَعَ ذَاكَ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَيْنَ وُلِدَ وَمَتَى يَخْرُجُ وَأَيْنَ هُوَ قَالَ فَلَبَّسَ عَلَيَّ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Menga Ibn Soid roʻpara keldi va: «Odamlar aytayotganini sanab koʻr — yoki: odamlar aytadi deb oʻylayman —, sizlar esa, ey Muhammadning ashoblari, Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitmadingizmi?» dedi — yoki: Rasululloh ﷺ shunday dedilar (dedi): «U yahudiydir, men esa musulmonman; u bir koʻzi koʻrdir, men esa sogʻman; u Makkaga ham, Madinaga ham kelmaydi — holbuki men haj qildim va hozir sen bilan Madinadaman; unga farzand tugʻilmaydi — holbuki menga farzand tugʻildi». Soʻng: «Shu bilan birga, men u qayerda tugʻilganini, qachon chiqishini va qayerda ekanini bilaman», dedi. (Abu Said) dedi: Shunda u meni shubhaga soldi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Менга Ибн Соид рўпара келди ва: «Одамлар айтаётганини санаб кўр — ёки: одамлар айтади деб ўйлайман —, сизлар эса, эй Муҳаммаднинг ашоблари, Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитмадингизми?» деди — ёки: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар (деди): «У яҳудийдир, мен эса мусулмонман; у бир кўзи кўрдир, мен эса соғман; у Маккага ҳам, Мадинага ҳам келмайди — ҳолбуки мен ҳаж қилдим ва ҳозир сен билан Мадинадаман; унга фарзанд туғилмайди — ҳолбуки менга фарзанд туғилди». Сўнг: «Шу билан бирга, мен у қаерда туғилганини, қачон чиқишини ва қаерда эканини биламан», деди. (Абу Саид) деди: Шунда у мени шубҳага солди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سُمَيٍّ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَصُومُ عَبْدٌ يَوْمًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ إِلَّا بَاعَدَ اللَّهُ بِذَلِكَ الْيَوْمِ النَّارَ عَنْ وَجْهِهِ سَبْعِينَ خَرِيفًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Banda Alloh yoʻlida bir kun roʻza tutsa, oʻsha kun (roʻzasi) doʻzaxni uning yuzidan yetmish kuzlik (masofaga) uzoqlashtirmasdan qolmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банда Аллоҳ йўлида бир кун рўза тутса, ўша кун (рўзаси) дўзахни унинг юзидан етмиш кузлик (масофага) узоқлаштирмасдан қолмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ يَعْنِي ابْنَ أَبِي سُلَيْمَانَ عَنْ عَطِيَّةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ الثَّقَلَيْنِ أَحَدُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ الْآخَرِ كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ حَبْلٌ مَمْدُودٌ مِنْ السَّمَاءِ إِلَى الْأَرْضِ وَعِتْرَتِي أَهْلُ بَيْتِي أَلَا إِنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, men sizlarga ikki ogʻir (qadrli) narsani qoldirdim; ulardan biri ikkinchisidan ulugʻroqdir: aziz va jalil Allohning Kitobi — osmondan yerga tortilgan arqondir, va mening itratim — Ahli Baytim. Ogoh boʻlinglar! Bu ikkisi havzda menga yetib kelguncha bir-biridan ajralmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, мен сизларга икки оғир (қадрли) нарсани қолдирдим; улардан бири иккинчисидан улуғроқдир: азиз ва жалил Аллоҳнинг Китоби — осмондан ерга тортилган арқондир, ва менинг итратим — Аҳли Байтим. Огоҳ бўлинглар! Бу иккиси ҳавзда менга етиб келгунча бир-биридан ажралмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا مُوسَى يَعْنِي الْجُهَنِيَّ قَالَ سَمِعْتُ زَيْدًا الْعَمِّيَّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الصِّدِّيقِ النَّاجِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَكُونُ مِنْ أُمَّتِي الْمَهْدِيُّ فَإِنْ طَالَ عُمْرُهُ أَوْ قَصُرَ عُمْرُهُ عَاشَ سَبْعَ سِنِينَ أَوْ ثَمَانِ سِنِينَ أَوْ تِسْعَ سِنِينَ يَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا وَتُخْرِجُ الْأَرْضُ نَبَاتَهَا وَتُمْطِرُ السَّمَاءُ قَطْرَهَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Mening ummatimdan Mahdiy boʻladi; umri uzun boʻlsa ham, qisqa boʻlsa ham, u yetti yil yoki sakkiz yil yoxud toʻqqiz yil yashaydi. U yerni insof va adolat bilan toʻldiradi; yer oʻz oʻsimligini chiqaradi, osmon esa oʻz yomgʻirini yogʻdiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Менинг умматимдан Маҳдий бўлади; умри узун бўлса ҳам, қисқа бўлса ҳам, у етти йил ёки саккиз йил ёхуд тўққиз йил яшайди. У ерни инсоф ва адолат билан тўлдиради; ер ўз ўсимлигини чиқаради, осмон эса ўз ёмғирини ёғдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا عَطِيَّةُ بْنُ سَعْدٍ بِبَابِ هَذَا الْمَسْجِدِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَهْلَ الدَّرَجَاتِ الْعُلَى لَيَرَاهُمْ مَنْ تَحْتَهُمْ كَمَا تَرَوْنَ النَّجْمَ الطَّالِعَ فِي الْأُفُقِ مِنْ آفَاقِ السَّمَاءِ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ مِنْهُمْ وَأَنْعَمَا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, yuksak darajalar ahlini ulardan pastdagilar xuddi sizlar osmon ufqlaridan biridan koʻtarilgan yulduzni koʻrgandek koʻradilar. Abu Bakr bilan Umar ham shulardandir va ular naqadar yaxshi (kishilardir)!», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, юксак даражалар аҳлини улардан пастдагилар худди сизлар осмон уфқларидан биридан кўтарилган юлдузни кўргандек кўрадилар. Абу Бакр билан Умар ҳам шулардандир ва улар нақадар яхши (кишилардир)!», дедилар.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَعْمَرٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ نَهَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ أَحَدَكُمْ لَيُسْأَلُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يَكُونَ فِيمَا يُسْأَلُ عَنْهُ أَنْ يُقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُنْكِرَ الْمُنْكَرَ إِذْ رَأَيْتَهُ قَالَ فَمَنْ لَقَّنَهُ اللَّهُ حُجَّتَهُ قَالَ رَبِّ رَجَوْتُكَ وَخِفْتُ النَّاسَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, biringizdan qiyomat kuni soʻraladi; hatto undan soʻraladigan narsalar orasida: ‹Munkarni koʻrganingda, uni inkor qilishdan seni nima toʻsdi?› deyilishi ham boʻladi». (Rovi) aytdi: Kimga Alloh oʻz hujjatini talqin qilsa, u: «Ey Robbim, Sendan umidvor boʻldim va odamlardan qoʻrqdim», deydi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, бирингиздан қиёмат куни сўралади; ҳатто ундан сўраладиган нарсалар орасида: ‹Мункарни кўрганингда, уни инкор қилишдан сени нима тўсди?› дейилиши ҳам бўлади». (Рови) айтди: Кимга Аллоҳ ўз ҳужжатини талқин қилса, у: «Эй Роббим, Сендан умидвор бўлдим ва одамлардан қўрқдим», дейди.

حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ صَيْفِيٍّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَوَجَدَ رَجُلٌ فِي مَنْزِلِهِ حَيَّةً فَأَخَذَ رُمْحَهُ فَشَكَّهَا فِيهِ فَلَمْ تَمُتْ الْحَيَّةُ حَتَّى مَاتَ الرَّجُلُ فَأُخْبِرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّ مَعَكُمْ عَوَامِرَ فَإِذَا رَأَيْتُمْ مِنْهُمْ شَيْئًا فَحَرِّجُوا عَلَيْهِ ثَلَاثًا فَإِنْ رَأَيْتُمُوهُ بَعْدَ ذَلِكَ فَاقْتُلُوهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu) aytdi: Bir kishi uyida ilonni koʻrib qoldi-da, nayzasini olib uni sanchdi. Ilon oʻlmasidan burun oʻsha kishi oʻldi. Bu haqda Rasululloh ﷺga xabar berilganda, u zot: «Albatta, sizlar bilan birga (uylarda yashovchi) jinlar bor. Ulardan birortasini koʻrsangiz, unga uch marta (chiqib ketishi uchun) ogohlantirish beringlar; shundan keyin ham uni koʻrsangiz, oʻldiringlar», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу) айтди: Бир киши уйида илонни кўриб қолди-да, найзасини олиб уни санчди. Илон ўлмасидан бурун ўша киши ўлди. Бу ҳақда Расулуллоҳ ﷺга хабар берилганда, у зот: «Албатта, сизлар билан бирга (уйларда яшовчи) жинлар бор. Улардан бирортасини кўрсангиз, унга уч марта (чиқиб кетиши учун) огоҳлантириш беринглар; шундан кейин ҳам уни кўрсангиз, ўлдиринглар», дедилар.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ سُهَيْلِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي الْعَيَّاشِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ أَدْنَى أَهْلِ الْجَنَّةِ مَنْزِلَةً رَجُلٌ صَرَفَ اللَّهُ وَجْهَهُ عَنْ النَّارِ قِبَلَ الْجَنَّةِ وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ فَأَكُونَ فِي ظِلِّهَا فَقَالَ اللَّهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهَا قَالَ لَا وَعِزَّتِكَ فَقَدَّمَهُ اللَّهُ إِلَيْهَا وَمَثَّلَ لَهُ شَجَرَةً ذَاتَ ظِلٍّ وَثَمَرٍ فَقَالَ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَآكُلُ مِنْ ثَمَرِهَا فَقَالَ اللَّهُ لَهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ أَعْطَيْتُكَ ذَلِكَ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ فَيُقَدِّمُهُ اللَّهُ إِلَيْهَا فَتُمَثَّلُ لَهُ شَجَرَةٌ أُخْرَى ذَاتُ ظِلٍّ وَثَمَرٍ وَمَاءٍ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى هَذِهِ الشَّجَرَةِ أَكُونُ فِي ظِلِّهَا وَآكُلُ مِنْ ثَمَرِهَا وَأَشْرَبُ مِنْ مَائِهَا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَسَيْتَ إِنْ فَعَلْتُ أَنْ تَسْأَلَنِي غَيْرَهُ فَيَقُولُ لَا وَعِزَّتِكَ لَا أَسْأَلُكَ غَيْرَهُ فَيُقَدِّمُهُ اللَّهُ إِلَيْهَا فَيَبْرُزُ لَهُ بَابُ الْجَنَّةِ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ قَدِّمْنِي إِلَى بَابِ الْجَنَّةِ فَأَكُونَ تَحْتَ نِجَافِ الْجَنَّةِ وَأَنْظُرَ إِلَى أَهْلِهَا فَيُقَدِّمُهُ اللَّهُ إِلَيْهَا فَيَرَى أَهْلَ الْجَنَّةِ وَمَا فِيهَا فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ أَدْخِلْنِي الْجَنَّةَ قَالَ فَيُدْخِلُهُ اللَّهُ الْجَنَّةَ قَالَ فَإِذَا دَخَلَ الْجَنَّةَ قَالَ هَذَا لِي قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, jannat ahlining martabasi eng pasti — shunday bir kishiki, Alloh uning yuzini doʻzaxdan jannat tomonga buradi va unga soyali bir daraxtni namoyon qiladi. U: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga yaqinlashtir, soyasida boʻlay›, deydi. Alloh: ‹Agar shuni qilsam, Mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. U: ‹Yoʻq, izzatingga qasam›, deydi. Bas, Alloh uni unga yaqinlashtiradi va unga soyali hamda mevali bir daraxtni namoyon qiladi. U: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga yaqinlashtir, soyasida boʻlay va mevasidan yeyay›, deydi. Alloh unga: ‹Agar buni senga bersam, Mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. U: ‹Yoʻq, izzatingga qasam›, deydi. Bas, Alloh uni unga yaqinlashtiradi. Soʻng unga soyali, mevali va suvli boshqa bir daraxt namoyon qilinadi. U: ‹Ey Robbim, meni mana bu daraxtga yaqinlashtir, soyasida boʻlay, mevasidan yeyay va suvidan ichay›, deydi. Alloh unga: ‹Agar shuni qilsam, Mendan boshqasini soʻramaysanmi?› deydi. U: ‹Yoʻq, izzatingga qasam, Sendan boshqasini soʻramayman›, deydi. Bas, Alloh uni unga yaqinlashtiradi. Soʻng unga jannat eshigi koʻrinadi. U: ‹Ey Robbim, meni jannat eshigiga yaqinlashtir, jannat ostonasi ostida turib, uning ahliga qarab turay›, deydi. Bas, Alloh uni unga yaqinlashtiradi; u jannat ahlini va undagi narsalarni koʻradi. Soʻng: ‹Ey Robbim, meni jannatga kirgiz›, deydi. Bas, Alloh uni jannatga kirgizadi», dedilar. U zot dedilar: «Jannatga kirgach, u: ‹Bu menikimi?› deydi». (Rovi) aytdi: Shunda Alloh aytadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, жаннат аҳлининг мартабаси энг пасти — шундай бир кишики, Аллоҳ унинг юзини дўзахдан жаннат томонга буради ва унга сояли бир дарахтни намоён қилади. У: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга яқинлаштир, соясида бўлай›, дейди. Аллоҳ: ‹Агар шуни қилсам, Мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. У: ‹Йўқ, иззатингга қасам›, дейди. Бас, Аллоҳ уни унга яқинлаштиради ва унга сояли ҳамда мевали бир дарахтни намоён қилади. У: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга яқинлаштир, соясида бўлай ва мевасидан еяй›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Агар буни сенга берсам, Мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. У: ‹Йўқ, иззатингга қасам›, дейди. Бас, Аллоҳ уни унга яқинлаштиради. Сўнг унга сояли, мевали ва сувли бошқа бир дарахт намоён қилинади. У: ‹Эй Роббим, мени мана бу дарахтга яқинлаштир, соясида бўлай, мевасидан еяй ва сувидан ичай›, дейди. Аллоҳ унга: ‹Агар шуни қилсам, Мендан бошқасини сўрамайсанми?› дейди. У: ‹Йўқ, иззатингга қасам, Сендан бошқасини сўрамайман›, дейди. Бас, Аллоҳ уни унга яқинлаштиради. Сўнг унга жаннат эшиги кўринади. У: ‹Эй Роббим, мени жаннат эшигига яқинлаштир, жаннат остонаси остида туриб, унинг аҳлига қараб турай›, дейди. Бас, Аллоҳ уни унга яқинлаштиради; у жаннат аҳлини ва ундаги нарсаларни кўради. Сўнг: ‹Эй Роббим, мени жаннатга киргиз›, дейди. Бас, Аллоҳ уни жаннатга киргизади», дедилар. У зот дедилар: «Жаннатга киргач, у: ‹Бу меникими?› дейди». (Рови) айтди: Шунда Аллоҳ айтади.

حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ عَمْرٍو الْكَلْبِيُّ حَدَّثَنَا أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيُحَجَّنَّ الْبَيْتُ وَلَيُعْتَمَرَنَّ بَعْدَ خُرُوجِ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu Bayt albatta haj qilinadi va Yaʼjuj va Maʼjuj chiqqanidan keyin ham albatta umra qilinadi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу Байт албатта ҳаж қилинади ва Яъжуж ва Маъжуж чиққанидан кейин ҳам албатта умра қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْأَنْصَارِيِّ وَأَبُو سَلَمَةَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ سَلَامٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ جَاءَ إِلَى جَنَازَةٍ فَمَشَى مَعَهَا مِنْ أَهْلِهَا حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا فَلَهُ قِيرَاطٌ وَمَنْ انْتَظَرَ حَتَّى تُدْفَنَ أَوْ يُفْرَغَ مِنْهَا فَلَهُ قِيرَاطَانِ مِثْلُ أُحُدٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan, Rasululloh ﷺdan rivoyat qilinadi. U zot: «Kim janozaga kelib, uning ahli bilan birga unga namoz oʻqilguncha yursa, unga bir qirot (savob) boʻladi; kim u dafn etilguncha yoki undan farigʻ boʻlinguncha kutsa, unga Uhud (togʻi)dek ikki qirot boʻladi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан, Расулуллоҳ ﷺдан ривоят қилинади. У зот: «Ким жанозага келиб, унинг аҳли билан бирга унга намоз ўқилгунча юрса, унга бир қирот (савоб) бўлади; ким у дафн этилгунча ёки ундан фариғ бўлингунча кутса, унга Уҳуд (тоғи)дек икки қирот бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عِمْرَانُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي عُتْبَةَ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَيُحَجَّنَّ هَذَا الْبَيْتُ وَلَيُعْتَمَرَنَّ بَعْدَ خُرُوجِ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Bu Bayt albatta haj qilinadi va Yaʼjuj va Maʼjuj chiqqanidan keyin ham albatta umra qilinadi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Бу Байт албатта ҳаж қилинади ва Яъжуж ва Маъжуж чиққанидан кейин ҳам албатта умра қилинади», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي حَازِمٍ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ أَبِي عَيَّاشٍ الزُّرَقِيِّ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَقُولُ أَصْحَابِي أَصْحَابِي فَقِيلَ إِنَّكَ لَا تَدْرِي مَا أَحْدَثُوا بَعْدَكَ قَالَ فَأَقُولُ بُعْدًا بُعْدًا أَوْ قَالَ سُحْقًا سُحْقًا لِمَنْ بَدَّلَ بَعْدِي

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ shunday dedilar: «Men: ‹Ashoblarim, ashoblarim!› deyman. Shunda: ‹Sen ular sendan keyin nima yangiliklar chiqarganini bilmaysan›, deyiladi. Shunda men: ‹Yiroq boʻlsin, yiroq boʻlsin!› — yoxud: ‹Yoʻq boʻlsin, yoʻq boʻlsin — mendan keyin (dinni) oʻzgartirgan kishi!› — deyman», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ шундай дедилар: «Мен: ‹Ашобларим, ашобларим!› дейман. Шунда: ‹Сен улар сендан кейин нима янгиликлар чиқарганини билмайсан›, дейилади. Шунда мен: ‹Йироқ бўлсин, йироқ бўлсин!› — ёхуд: ‹Йўқ бўлсин, йўқ бўлсин — мендан кейин (динни) ўзгартирган киши!› — дейман», дедилар.

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي هِشَامٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِعَمَّارٍ تَقْتُلُكَ الْفِئَةُ الْبَاغِيَةُ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Ammorga: «Seni bir tajovuzkor (zolim) toʻda oʻldiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Амморга: «Сени бир тажовузкор (золим) тўда ўлдиради», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ يَعْنِي ابْنَ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ مَنَّانٌ وَلَا عَاقٌّ وَلَا مُدْمِنُ خَمْرٍ

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Minnat qiladigan, (ota-onasiga) oq boʻlgan va xamrga mukkasidan ketgan kishi jannatga kirmaydi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Миннат қиладиган, (ота-онасига) оқ бўлган ва хамрга муккасидан кетган киши жаннатга кирмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الصَّمَدِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا مَطَرٌ وَالْمُعَلَّى عَنْ أَبِي الصِّدِّيقِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ تُمْلَأُ الْأَرْضُ ظُلْمًا وَجَوْرًا ثُمَّ يَخْرُجُ رَجُلٌ مِنْ عِتْرَتِي يَمْلِكُ سَبْعًا أَوْ تِسْعًا فَيَمْلَأُ الْأَرْضَ قِسْطًا وَعَدْلًا

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yer zulm va jabr bilan toʻldiriladi; soʻngra mening itratimdan bir kishi chiqib, yetti yoki toʻqqiz (yil) hukmronlik qiladi va yerni insof va adolat bilan toʻldiradi», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ер зулм ва жабр билан тўлдирилади; сўнгра менинг итратимдан бир киши чиқиб, етти ёки тўққиз (йил) ҳукмронлик қилади ва ерни инсоф ва адолат билан тўлдиради», дедилар.