حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا خَلَصَ الْمُؤْمِنُونَ مِنْ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَأَمِنُوا فَمَا مُجَادَلَةُ أَحَدِكُمْ لِصَاحِبِهِ فِي الْحَقِّ يَكُونُ لَهُ فِي الدُّنْيَا بِأَشَدَّ مُجَادَلَةً لَهُ مِنْ الْمُؤْمِنِينَ لِرَبِّهِمْ فِي إِخْوَانِهِمْ الَّذِينَ أُدْخِلُوا النَّارَ قَالَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِخْوَانُنَا كَانُوا يُصَلُّونَ مَعَنَا وَيَصُومُونَ مَعَنَا وَيَحُجُّونَ مَعَنَا فَأَدْخَلْتَهُمْ النَّارَ قَالَ فَيَقُولُ اذْهَبُوا فَأَخْرِجُوا مَنْ عَرَفْتُمْ فَيَأْتُونَهُمْ فَيَعْرِفُونَهُمْ بِصُوَرِهِمْ لَا تَأْكُلُ النَّارُ صُوَرَهُمْ فَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ النَّارُ إِلَى أَنْصَافِ سَاقَيْهِ وَمِنْهُمْ مَنْ أَخَذَتْهُ إِلَى كَعْبَيْهِ فَيُخْرِجُونَهُمْ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا أَخْرَجْنَا مَنْ أَمَرْتَنَا ثُمَّ يَقُولُ أَخْرِجُوا مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ دِينَارٍ مِنْ الْإِيمَانِ ثُمَّ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ وَزْنُ نِصْفِ دِينَارٍ حَتَّى يَقُولَ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ قَالَ أَبُو سَعِيدٍ فَمَنْ لَمْ يُصَدِّقْ بِهَذَا فَلْيَقْرَأْ هَذِهِ الْآيَةَ {إِنَّ اللَّهَ لَا يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِنْ تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِنْ لَدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا} قَالَ فَيَقُولُونَ رَبَّنَا قَدْ أَخْرَجْنَا مَنْ أَمَرْتَنَا فَلَمْ يَبْقَ فِي النَّارِ أَحَدٌ فِيهِ خَيْرٌ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ شَفَعَتْ الْمَلَائِكَةُ وَشَفَعَ الْأَنْبِيَاءُ وَشَفَعَ الْمُؤْمِنُونَ وَبَقِيَ أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ قَالَ فَيَقْبِضُ قَبْضَةً مِنْ النَّارِ أَوْ قَالَ قَبْضَتَيْنِ نَاسٌ
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Alloh moʻminlarni doʻzaxdan qutqarib, ular xotirjam boʻlganlarida, sizlardan biringiz oʻz oʻrtogʻi bilan dunyoda bir haqqi uchun tortishganidan koʻra kuchliroq tarzda moʻminlar Robbilari huzurida doʻzaxga kiritilgan birodarlari haqida tortishadilar. Ular: ‹Ey Robbimiz, ular bizning birodarlarimiz, biz bilan birga namoz oʻqirdilar, biz bilan birga roʻza tutardilar, biz bilan birga haj qilardilar, Sen esa ularni doʻzaxga kiritding›, deydilar. Shunda U: ‹Boringlar, ulardan tanigan kishilaringizni chiqaringlar›, deydi. Ular ularning oldiga borib, yuzlaridan taniydilar, doʻzax ularning yuzlarini yemagan boʻladi. Ulardan baʼzilarini doʻzax boldirining yarmigacha, baʼzilarini toʻpigigacha olgan boʻladi. Ularni chiqaradilar-da: ‹Ey Robbimiz, Sen buyurgan kishilarni chiqardik›, deydilar. Soʻng U: ‹Qalbida bir dinorcha iymoni boʻlgan kishini chiqaringlar, soʻng qalbida yarim dinorcha iymoni boʻlganini›, deydi — toki: ‹Qalbida zarra ogʻirligicha (iymoni) boʻlganini›, degunicha», dedilar. Abu Said: «Kim bunga ishonmasa, {Albatta, Alloh zarra miqdoricha ham zulm qilmas. Agar (bir) yaxshilik boʻlsa, uni ikki barobar qilur va Oʻz huzuridan ulugʻ ajr berur} degan oyatni oʻqisin», dedi. Soʻng ular: «Ey Robbimiz, Sen buyurgan kishilarni chiqardik; doʻzaxda ichida yaxshilik boʻlgan biror kishi qolmadi», deydilar. Soʻng Alloh: «Farishtalar shafoat qildilar, paygʻambarlar shafoat qildilar, moʻminlar shafoat qildilar, endi Arhamur-rohimiyn qoldi», deydi. Soʻng doʻzaxdan bir hovuch — yoki: ikki hovuch — odamlarni oladi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ мўминларни дўзахдан қутқариб, улар хотиржам бўлганларида, сизлардан бирингиз ўз ўртоғи билан дунёда бир ҳаққи учун тортишганидан кўра кучлироқ тарзда мўминлар Роббилари ҳузурида дўзахга киритилган биродарлари ҳақида тортишадилар. Улар: ‹Эй Роббимиз, улар бизнинг биродарларимиз, биз билан бирга намоз ўқирдилар, биз билан бирга рўза тутардилар, биз билан бирга ҳаж қилардилар, Сен эса уларни дўзахга киритдинг›, дейдилар. Шунда У: ‹Боринглар, улардан таниган кишиларингизни чиқаринглар›, дейди. Улар уларнинг олдига бориб, юзларидан танийдилар, дўзах уларнинг юзларини емаган бўлади. Улардан баъзиларини дўзах болдирининг ярмигача, баъзиларини тўпигигача олган бўлади. Уларни чиқарадилар-да: ‹Эй Роббимиз, Сен буюрган кишиларни чиқардик›, дейдилар. Сўнг У: ‹Қалбида бир динорча иймони бўлган кишини чиқаринглар, сўнг қалбида ярим динорча иймони бўлганини›, дейди — токи: ‹Қалбида зарра оғирлигича (иймони) бўлганини›, дегунича», дедилар. Абу Саид: «Ким бунга ишонмаса, {Албатта, Аллоҳ зарра миқдорича ҳам зулм қилмас. Агар (бир) яхшилик бўлса, уни икки баробар қилур ва Ўз ҳузуридан улуғ ажр берур} деган оятни ўқисин», деди. Сўнг улар: «Эй Роббимиз, Сен буюрган кишиларни чиқардик; дўзахда ичида яхшилик бўлган бирор киши қолмади», дейдилар. Сўнг Аллоҳ: «Фаришталар шафоат қилдилар, пайғамбарлар шафоат қилдилар, мўминлар шафоат қилдилар, энди Арҳамур-роҳимийн қолди», дейди. Сўнг дўзахдан бир ҳовуч — ёки: икки ҳовуч — одамларни олади.