حَدَّثَنَا أَبُو صَالِحٍ الْحَكَمُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ قَالَ أَبِي أَخْبَرَنَا عَنْ أَبِيهِ عَنْ ذِي الْجَوْشَنِ الضِّبَابِيِّ قَالَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ أَنْ فَرَغَ مِنْ أَهْلِ بَدْرٍ بِابْنِ فَرَسٍ لِي يُقَالُ لَهَا الْقَرْحَاءُ فَقُلْتُ يَا مُحَمَّدُ إِنِّي قَدْ جِئْتُكَ بِابْنِ الْقَرْحَاءِ لِتَتَّخِذَهُ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهِ وَإِنْ أَرَدْتَ أَنْ أَقِيضَكَ فِيهَا الْمُخْتَارَةَ مِنْ دُرُوعِ بَدْرٍ فَعَلْتُ فَقُلْتُ مَا كُنْتُ لِأَقِيضَهُ الْيَوْمَ بِعُدَّةٍ قَالَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهِ ثُمَّ قَالَ يَا ذَا الْجَوْشَنِ أَلَا تُسْلِمُ فَتَكُونَ مِنْ أَوَّلِ أَهْلِ هَذَا الْأَمْرِ فَقُلْتُ لَا قَالَ لِمَ قُلْتُ إِنِّي رَأَيْتُ قَوْمَكَ وَلِعُوا بِكَ قَالَ فَكَيْفَ بَلَغَكَ عَنْ مَصَارِعِهِمْ بِبَدْرٍ قُلْتُ قَدْ بَلَغَنِي قَالَ فَإِنَّا نُهْدِي لَكَ قُلْتُ إِنْ تَغْلِبْ عَلَى الْكَعْبَةِ وَتَقْطُنْهَا قَالَ لَعَلَّكَ إِنْ عِشْتَ تَرَى ذَلِكَ ثُمَّ قَالَ يَا بِلَالُ خُذْ حَقِيبَةَ الرَّجُلِ فَزَوِّدْهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَلَمَّا أَدْبَرْتُ قَالَ أَمَا إِنَّهُ مِنْ خَيْرِ فُرْسَانِ بَنِي عَامِرٍ قَالَ فَوَاللَّهِ إِنِّي بِأَهْلِي بِالْغَوْرِ إِذْ أَقْبَلَ رَاكِبٌ فَقُلْتُ مَا فَعَلَ النَّاسُ قَالَ وَاللَّهِ قَدْ غَلَبَ مُحَمَّدٌ عَلَى الْكَعْبَةِ وَقَطَنَهَا فَقُلْتُ هَبِلَتْنِي أُمِّي وَلَوْ أُسْلِمُ يَوْمَئِذٍ ثُمَّ أَسْأَلُهُ الْحِيرَةَ لَأَقْطَعَنِيهَاحَدَّثَنَا شَيْبَانُ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ أَبُو مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ يَعْنِي ابْنَ حَازِمٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيِّ قَالَ قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذُو الْجَوْشَنِ وَأَهْدَى لَهُ فَرَسًا وَهُوَ
Nabiy ﷺ Badr ahlidan forigʻ boʻlganlaridan keyin, men u zotning huzurlariga al-Qarhoʼ deb ataladigan biyamning toychogʻini olib keldim va: «Yo Muhammad, men senga al-Qarhoʼning toychogʻini olib keldim, uni olsang», dedim. U zot: «Menga uning hojati yoʻq. Agar xohlasang, uning evaziga senga Badr zirhlaridan saralanganini beraman», dedilar. Men: «Men buni bugun biror jangaslahaga almashtirmagan boʻlar edim», dedim. U zot: «Menga uning hojati yoʻq», dedilar. Soʻng: «Ey Zul-Javshan, islomga kirmaysanmi? Shunda bu ishning eng avvalgi ahlidan boʻlar eding», dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. U zot: «Nega?» dedilar. Men: «Men qavming senga qattiq yopishganini koʻrdim», dedim. U zot: «Ularning Badrdagi halokati haqida senga nima yetib keldi?» dedilar. Men: «Menga yetib keldi», dedim. U zot: «Biz senga (toʻgʻri yoʻlni) koʻrsatamiz», dedilar. Men: «Agar Kaʼbaga gʻolib kelib, unda oʻrnashsang (oʻshanda)», dedim. U zot: «Ehtimol, tirik qolsang, buni koʻrarsan», dedilar. Soʻng: «Ey Bilol, bu kishining xurjunini ol va unga ajva (xurmo)dan yoʻlxarji ber», dedilar. Men orqamga qaytganimda: «Ogoh boʻlinglar, u — Banu Omirning eng yaxshi otliqlaridandir», dedilar. (U) aytdi: Allohga qasamki, men Gʻavrda ahlim bilan turganimda bir otliq kelib qoldi. Men: «Odamlar nima qildi?» dedim. U: «Allohga qasamki, Muhammad Kaʼbaga gʻolib keldi va unda oʻrnashdi», dedi. Men: «Onam meni yoʻqotsin! Agar oʻsha kuni islomga kirsam, soʻng undan Hirani soʻrasam, uni menga kesib berardi», dedim. Abu Ishoq al-Hamdoniy aytdi: Nabiy ﷺning huzurlariga Zul-Javshan keldi va u zotga bir ot hadya qildi.Набий ﷺ Бадр аҳлидан фориғ бўлганларидан кейин, мен у зотнинг ҳузурларига ал-Қарҳў деб аталадиган биямнинг тойчоғини олиб келдим ва: «Ё Муҳаммад, мен сенга ал-Қарҳўнинг тойчоғини олиб келдим, уни олсанг», дедим. У зот: «Менга унинг ҳожати йўқ. Агар хоҳласанг, унинг эвазига сенга Бадр зирҳларидан сараланганини бераман», дедилар. Мен: «Мен буни бугун бирор жангаслаҳага алмаштирмаган бўлар эдим», дедим. У зот: «Менга унинг ҳожати йўқ», дедилар. Сўнг: «Эй Зул-Жавшан, исломга кирмайсанми? Шунда бу ишнинг энг аввалги аҳлидан бўлар эдинг», дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. У зот: «Нега?» дедилар. Мен: «Мен қавминг сенга қаттиқ ёпишганини кўрдим», дедим. У зот: «Уларнинг Бадрдаги ҳалокати ҳақида сенга нима етиб келди?» дедилар. Мен: «Менга етиб келди», дедим. У зот: «Биз сенга (тўғри йўлни) кўрсатамиз», дедилар. Мен: «Агар Каъбага ғолиб келиб, унда ўрнашсанг (ўшанда)», дедим. У зот: «Эҳтимол, тирик қолсанг, буни кўрарсан», дедилар. Сўнг: «Эй Билол, бу кишининг хуржунини ол ва унга ажва (хурмо)дан йўлхаржи бер», дедилар. Мен орқамга қайтганимда: «Огоҳ бўлинглар, у — Бану Омирнинг энг яхши отлиқларидандир», дедилар. (У) айтди: Аллоҳга қасамки, мен Ғаврда аҳлим билан турганимда бир отлиқ келиб қолди. Мен: «Одамлар нима қилди?» дедим. У: «Аллоҳга қасамки, Муҳаммад Каъбага ғолиб келди ва унда ўрнашди», деди. Мен: «Онам мени йўқотсин! Агар ўша куни исломга кирсам, сўнг ундан Ҳирани сўрасам, уни менга кесиб берарди», дедим. Абу Ишоқ ал-Ҳамдоний айтди: Набий ﷺнинг ҳузурларига Зул-Жавшан келди ва у зотга бир от ҳадя қилди.