حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ شُعْبَةَ قَالَ حَدَّثَنِي خَبِيبُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ حَفْصِ بْنِ عَاصِمٍ عَنْ أَبِي سَعِيدِ بْنِ الْمُعَلَّى قَالَكُنْتُ أُصَلِّي فَدَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمْ أُجِبْهُ حَتَّى صَلَّيْتُ فَأَتَيْتُهُ فَقَالَ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَأْتِيَنِي قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أُصَلِّي قَالَ أَلَمْ يَقُلْ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَجِيبُوا لِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ إِذَا دَعَاكُمْ} ثُمَّ قَالَ لَأُعَلِّمَنَّكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ أَوْ مِنْ الْقُرْآنِ قَبْلَ أَنْ تَخْرُجَ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَأَخَذَ بِيَدِي فَلَمَّا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ مِنْ الْمَسْجِدِ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّكَ قُلْتَ لَأُعَلِّمَنَّكَ أَعْظَمَ سُورَةٍ فِي الْقُرْآنِ قَالَ نَعَمْ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ هِيَ السَّبْعُ الْمَثَانِي وَالْقُرْآنُ الْعَظِيمُ الَّذِي أُوتِيتُهُ

Abu Saʼid ibnul-Muallo (roziyallohu anhu) aytdi: Men namoz oʻqiyotgan edim, Rasululloh ﷺ meni chaqirdilar, men esa namozni tugatmagunimcha u zotga javob bermadim. Soʻng u zotning oldilariga bordim. U zot: «Oldimga kelishingdan seni nima toʻsdi?» dedilar. Men: «Yo Rasululloh, men namoz oʻqiyotgan edim», dedim. U zot: «Alloh azza va jalla: ‹Ey iymon keltirganlar, Alloh va Rasul sizlarni chaqirgan paytda, ularga javob beringlar› demaganmi?» dedilar. Soʻng: «Sen masjiddan chiqishingdan oldin, albatta, senga Qurʼondagi — yoki: Qurʼondan — eng ulugʻ surani oʻrgataman», dedilar va qoʻlimdan ushladilar. Masjiddan chiqmoqchi boʻlganlarida, men: «Yo Rasululloh, siz menga Qurʼondagi eng ulugʻ surani oʻrgataman, degan edingiz», dedim. U zot: «Ha, ‹Alhamdu lillahi robbil-olamin› — u Sabʼul-masoniy va menga berilgan ulugʻ Qurʼondir», dedilar.Абу Саъид ибнул-Муалло (розияллоҳу анҳу) айтди: Мен намоз ўқиётган эдим, Расулуллоҳ ﷺ мени чақирдилар, мен эса намозни тугатмагунимча у зотга жавоб бермадим. Сўнг у зотнинг олдиларига бордим. У зот: «Олдимга келишингдан сени нима тўсди?» дедилар. Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен намоз ўқиётган эдим», дедим. У зот: «Аллоҳ азза ва жалла: ‹Эй иймон келтирганлар, Аллоҳ ва Расул сизларни чақирган пайтда, уларга жавоб беринглар› демаганми?» дедилар. Сўнг: «Сен масжиддан чиқишингдан олдин, албатта, сенга Қуръондаги — ёки: Қуръондан — энг улуғ сурани ўргатаман», дедилар ва қўлимдан ушладилар. Масжиддан чиқмоқчи бўлганларида, мен: «Ё Расулуллоҳ, сиз менга Қуръондаги энг улуғ сурани ўргатаман, деган эдингиз», дедим. У зот: «Ҳа, ‹Алҳамду лиллаҳи роббил-оламин› — у Сабъул-масоний ва менга берилган улуғ Қуръондир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ يَعْنِي ابْنَ عُمَيْرٍ عَنِ ابْنِ أَبِي الْمُعَلَّى عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَطَبَ يَوْمًا فَقَالَ إِنَّ رَجُلًا خَيَّرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَ أَنْ يَعِيشَ فِي الدُّنْيَا مَا شَاءَ أَنْ يَعِيشَ فِيهَا وَيَأْكُلَ فِي الدُّنْيَا مَا شَاءَ أَنْ يَأْكُلَ فِيهَا وَبَيْنَ لِقَاءِ رَبِّهِ فَاخْتَارَ لِقَاءَ رَبِّهِ قَالَ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَا تَعْجَبُونَ مِنْ هَذَا الشَّيْخِ أَنْ ذَكَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا صَالِحًا خَيَّرَهُ رَبُّهُ عَزَّ وَجَلَّ بَيْنَ لِقَاءِ رَبِّهِ وَبَيْنَ الدُّنْيَا فَاخْتَارَ لِقَاءَ رَبِّهِ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ أَعْلَمَهُمْ بِمَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ بَلْ نَفْدِيكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَمْوَالِنَا وَأَبْنَائِنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا مِنْ النَّاسِ أَحَدٌ أَمَنُّ عَلَيْنَا فِي صُحْبَتِهِ وَذَاتِ يَدِهِ مِنْ ابْنِ أَبِي قُحَافَةَ وَلَوْ كُنْتُ مُتَّخِذًا خَلِيلًا لَاتَّخَذْتُ ابْنَ أَبِي قُحَافَةَ وَلَكِنْ وُدٌّ وَإِخَاءُ إِيمَانٍ وَلَكِنْ وُدٌّ وَإِخَاءُ إِيمَانٍ مَرَّتَيْنِ وَإِنَّ صَاحِبَكُمْ خَلِيلُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ

Ibn Abul-Muallo otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ bir kuni xutba qilib: «Albatta, bir kishini Robbisi azza va jalla dunyoda xohlaganicha yashash va dunyoda xohlaganicha yeyish bilan Robbisiga uchrashish orasida ixtiyorli qildi. U esa Robbisiga uchrashishni ixtiyor qildi», dedilar. Shunda Abu Bakr yigʻladi. Rasululloh ﷺ ning sahobalari: «Bu choldan ajablanmaysizlarmi? Rasululloh ﷺ Robbisi dunyo bilan Robbisiga uchrashish orasida ixtiyorli qilgan, u esa Robbisiga uchrashishni ixtiyor qilgan bir solih kishini zikr qildilar (xolos)», dedilar. Abu Bakr esa ular ichida Rasululloh ﷺ aytgan narsani eng yaxshi biladigani edi. Shunda Abu Bakr: «Yoʻq, biz sizga mollarimiz va farzandlarimizni fido qilamiz, yo Rasululloh», dedi. Bas, Rasululloh ﷺ: «Odamlar ichida suhbati va qoʻlidagi (moli) bilan bizga Ibn Abu Quhofadan koʻra koʻproq ehson qilgan birorta kishi yoʻq. Agar men (Allohdan oʻzga) bir doʻst tutadigan boʻlganimda, Ibn Abu Quhofani doʻst tutgan boʻlardim. Lekin (oramizdagisi) iymon muhabbati va birodarligidir», — buni ikki marta (aytdilar) — «Albatta, sizlarning sohibingiz Alloh azza va jallaning doʻstidir», dedilar.Ибн Абул-Муалло отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ бир куни хутба қилиб: «Албатта, бир кишини Роббиси азза ва жалла дунёда хоҳлаганича яшаш ва дунёда хоҳлаганича ейиш билан Роббисига учрашиш орасида ихтиёрли қилди. У эса Роббисига учрашишни ихтиёр қилди», дедилар. Шунда Абу Бакр йиғлади. Расулуллоҳ ﷺ нинг саҳобалари: «Бу чолдан ажабланмайсизларми? Расулуллоҳ ﷺ Роббиси дунё билан Роббисига учрашиш орасида ихтиёрли қилган, у эса Роббисига учрашишни ихтиёр қилган бир солиҳ кишини зикр қилдилар (холос)», дедилар. Абу Бакр эса улар ичида Расулуллоҳ ﷺ айтган нарсани энг яхши биладигани эди. Шунда Абу Бакр: «Йўқ, биз сизга молларимиз ва фарзандларимизни фидо қиламиз, ё Расулуллоҳ», деди. Бас, Расулуллоҳ ﷺ: «Одамлар ичида суҳбати ва қўлидаги (моли) билан бизга Ибн Абу Қуҳофадан кўра кўпроқ эҳсон қилган бирорта киши йўқ. Агар мен (Аллоҳдан ўзга) бир дўст тутадиган бўлганимда, Ибн Абу Қуҳофани дўст тутган бўлардим. Лекин (орамиздагиси) иймон муҳаббати ва биродарлигидир», — буни икки марта (айтдилар) — «Албатта, сизларнинг соҳибингиз Аллоҳ азза ва жалланинг дўстидир», дедилар.