حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلُ هَذِهِ الْأُمَّةِ مَثَلُ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا وَعِلْمًا فَهُوَ يَعْمَلُ بِهِ فِي مَالِهِ فَيُنْفِقُهُ فِي حَقِّهِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ عِلْمًا وَلَمْ يُؤْتِهِ مَالًا فَهُوَ يَقُولُ لَوْ كَانَ لِي مِثْلُ مَا لِهَذَا عَمِلْتُ فِيهِ مِثْلَ الَّذِي يَعْمَلُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُمَا فِي الْأَجْرِ سَوَاءٌ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا وَلَمْ يُؤْتِهِ عِلْمًا فَهُوَ يَخْبِطُ فِيهِ يُنْفِقُهُ فِي غَيْرِ حَقِّهِ وَرَجُلٌ لَمْ يُؤْتِهِ اللَّهُ مَالًا وَلَا عِلْمًا فَهُوَ يَقُولُ لَوْ كَانَ لِي مَالٌ مِثْلُ هَذَا عَمِلْتُ فِيهِ مِثْلَ الَّذِي يَعْمَلُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُمَا فِي الْوِزْرِ سَوَاءٌحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ وَسَمِعْتُهُ مِنْهُ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ مِنْ غَطَفَانَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَثَلُ أُمَّتِي مَثَلُ أَرْبَعَةِ نَفَرٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا وَلَمْ يُؤْتِهِ عِلْمًا فَهُوَ يَخْبِطُ فِيهِ لَا يَصِلُ فِيهِ رَحِمًا وَلَا يُعْطِي فِيهِ حَقًّا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْوَلِيدِ الْعَدَنِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ أَبِي كَبْشَةَ قَالَ ضَرَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَثَلَ هَذِهِ الْأُمَّةِ مَثَلَ

Abu Kabsha al-Anmoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bu ummatning misoli toʻrt kishining misoli kabidir: Alloh mol va ilm bergan kishi — u molida ilmiga koʻra amal qilib, uni haqli oʻrniga sarflaydi; Alloh ilm bergan-u, mol bermagan kishi — u: ‹Agar menda ham shunikidek mol boʻlganida, men ham u qilgan ishni qilardim›, deydi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Bas, bu ikkovi ajrda barobardir», dedilar. «Yana Alloh mol bergan-u, ilm bermagan kishi — u molida adashib, uni nohaqli oʻrniga sarflaydi; va Alloh na mol, na ilm bermagan kishi — u: ‹Agar menda ham shunikidek mol boʻlganida, men ham u qilgan ishni qilardim›, deydi», dedilar. Rasululloh ﷺ: «Bas, bu ikkovi gunohda barobardir», dedilar. Boshqa rivoyatda Nabiy ﷺ: «Ummatimning misoli toʻrt kishining misoli kabidir», dedilar, — soʻng hadisni zikr qildi; faqat unda: «Alloh mol bergan-u, ilm bermagan kishi — u molida adashadi, undan qarindoshlik rishtasini ulamaydi va undan biror haqni ado etmaydi», deyilgan. Yana bir rivoyatda: Rasululloh ﷺ bu ummatning misolini keltirib, misol qildilar, deyilgan.Абу Кабша ал-Анморий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бу умматнинг мисоли тўрт кишининг мисоли кабидир: Аллоҳ мол ва илм берган киши — у молида илмига кўра амал қилиб, уни ҳақли ўрнига сарфлайди; Аллоҳ илм берган-у, мол бермаган киши — у: ‹Агар менда ҳам шуникидек мол бўлганида, мен ҳам у қилган ишни қилардим›, дейди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бас, бу иккови ажрда баробардир», дедилар. «Яна Аллоҳ мол берган-у, илм бермаган киши — у молида адашиб, уни ноҳақли ўрнига сарфлайди; ва Аллоҳ на мол, на илм бермаган киши — у: ‹Агар менда ҳам шуникидек мол бўлганида, мен ҳам у қилган ишни қилардим›, дейди», дедилар. Расулуллоҳ ﷺ: «Бас, бу иккови гуноҳда баробардир», дедилар. Бошқа ривоятда Набий ﷺ: «Умматимнинг мисоли тўрт кишининг мисоли кабидир», дедилар, — сўнг ҳадисни зикр қилди; фақат унда: «Аллоҳ мол берган-у, илм бермаган киши — у молида адашади, ундан қариндошлик риштасини уламайди ва ундан бирор ҳақни адо этмайди», дейилган. Яна бир ривоятда: Расулуллоҳ ﷺ бу умматнинг мисолини келтириб, мисол қилдилар, дейилган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ عَنْ مُعَاوِيَةَ يَعْنِي ابْنَ صَالِحٍ عَنْ أَزْهَرَ بْنِ سَعِيدٍ الْحَرَازِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيَّ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَالِسًا فِي أَصْحَابِهِ فَدَخَلَ ثُمَّ خَرَجَ وَقَدْ اغْتَسَلَ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ كَانَ شَيْءٌ قَالَ أَجَلْ مَرَّتْ بِي فُلَانَةُ فَوَقَعَ فِي قَلْبِي شَهْوَةُ النِّسَاءِ فَأَتَيْتُ بَعْضَ أَزْوَاجِي فَأَصَبْتُهَا فَكَذَلِكَ فَافْعَلُوا فَإِنَّهُ مِنْ أَمَاثِلِ أَعْمَالِكُمْ إِتْيَانُ الْحَلَالِ

Abu Kabsha al-Anmoriy (roziyallohu anhu) aytadi: Rasululloh ﷺ sahobalari orasida oʻtirgan edilar. Soʻng ichkariga kirdilar va gʻusl qilgan holda chiqdilar. Biz: «Yo Rasululloh, bir narsa boʻldimi?» dedik. U zot: «Ha, yonimdan falon ayol oʻtdi va qalbimga ayollarga boʻlgan shahvat tushdi. Shunda ayollarimdan birining oldiga borib, u bilan qoʻshildim. Sizlar ham shunday qilinglar; chunki halolga yaqinlashish amallaringizning eng afzallaridandir», dedilar.Абу Кабша ал-Анморий (розияллоҳу анҳу) айтади: Расулуллоҳ ﷺ саҳобалари орасида ўтирган эдилар. Сўнг ичкарига кирдилар ва ғусл қилган ҳолда чиқдилар. Биз: «Ё Расулуллоҳ, бир нарса бўлдими?» дедик. У зот: «Ҳа, ёнимдан фалон аёл ўтди ва қалбимга аёлларга бўлган шаҳват тушди. Шунда аёлларимдан бирининг олдига бориб, у билан қўшилдим. Сизлар ҳам шундай қилинглар; чунки ҳалолга яқинлашиш амалларингизнинг энг афзалларидандир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا كَانَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ تَسَارَعَ النَّاسُ إِلَى أَهْلِ الْحِجْرِ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَادَى فِي النَّاسِ الصَّلَاةُ جَامِعَةٌ قَالَ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُمْسِكٌ بَعِيرَهُ وَهُوَ يَقُولُ مَا تَدْخُلُونَ عَلَى قَوْمٍ غَضِبَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ فَنَادَاهُ رَجُلٌ مِنْهُمْ نَعْجَبُ مِنْهُمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ أَفَلَا أُنْذِرُكُمْ بِأَعْجَبَ مِنْ ذَلِكَ رَجُلٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ يُنْبِئُكُمْ بِمَا كَانَ قَبْلَكُمْ وَمَا هُوَ كَائِنٌ بَعْدَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا وَسَدِّدُوا فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ لَا يَعْبَأُ بِعَذَابِكُمْ شَيْئًا وَسَيَأْتِي قَوْمٌ لَا يَدْفَعُونَ عَنْ أَنْفُسِهِمْ بِشَيْءٍحَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ حَدَّثَنَا الْمَسْعُودِيُّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ قَالَ لَمَّا كَانَ فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ تَسَارَعَ قَوْمٌ إِلَى أَهْلِ الْحِجْرِ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِمْ فَذَكَرَ مَعْنَاهُ

Muhammad ibn Abu Kabsha al-Anmoriy otasidan rivoyat qiladi. U aytdi: Tabuk gʻazoti paytida odamlar Hijr ahlining (manzillari) tomon shoshilib, ularning (uylari)ga kira boshlashdi. Bu Rasululloh ﷺga yetgach, u zot odamlar ichida: «Namoz jamoat bilan!» deb nido qildilar. Men Rasululloh ﷺning oldilariga keldim, u zot tuyalarini ushlab turib: «Nechun Alloh gʻazab qilgan qavmning (yurtlari)ga kirasizlar?» der edilar. Ulardan bir kishi: «Yo Rasululloh, biz ulardan hayratlanmoqdamiz», deb nido qildi. U zot: «Sizlarga bundan ham hayratlanarlirogʻini xabar qilaymi? Oʻzingizdan boʻlgan bir kishi sizlarga oʻzingizdan avval boʻlgan va sizlardan keyin boʻladigan narsalarni xabar bermoqda. Bas, toʻgʻri boʻlinglar va rost yoʻl tutinglar; chunki Alloh azza va jalla sizlarga azob berishga parvo qilmaydi. Va shunday qavm keladiki, ular oʻzlaridan biror narsani daf qila olmaydilar», dedilar. Boshqa rivoyatda: Tabuk gʻazoti paytida bir qavm Hijr ahli tomon shoshilib, ularning (uylari)ga kira boshlashdi, — deb shu maʼnoni zikr qildi.Муҳаммад ибн Абу Кабша ал-Анморий отасидан ривоят қилади. У айтди: Табук ғазоти пайтида одамлар Ҳижр аҳлининг (манзиллари) томон шошилиб, уларнинг (уйлари)га кира бошлашди. Бу Расулуллоҳ ﷺга етгач, у зот одамлар ичида: «Намоз жамоат билан!» деб нидо қилдилар. Мен Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига келдим, у зот туяларини ушлаб туриб: «Нечун Аллоҳ ғазаб қилган қавмнинг (юртлари)га кирасизлар?» дер эдилар. Улардан бир киши: «Ё Расулуллоҳ, биз улардан ҳайратланмоқдамиз», деб нидо қилди. У зот: «Сизларга бундан ҳам ҳайратланарлироғини хабар қилайми? Ўзингиздан бўлган бир киши сизларга ўзингиздан аввал бўлган ва сизлардан кейин бўладиган нарсаларни хабар бермоқда. Бас, тўғри бўлинглар ва рост йўл тутинглар; чунки Аллоҳ азза ва жалла сизларга азоб беришга парво қилмайди. Ва шундай қавм келадики, улар ўзларидан бирор нарсани даф қила олмайдилар», дедилар. Бошқа ривоятда: Табук ғазоти пайтида бир қавм Ҳижр аҳли томон шошилиб, уларнинг (уйлари)га кира бошлашди, — деб шу маънони зикр қилди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَادَةُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنِي يُونُسُ بْنُ خَبَّابٍ عَنْ سَعِيدٍ أَبِي الْبَخْتَرِيِّ الطَّائِيِّ عَنْ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ ثَلَاثٌ أُقْسِمُ عَلَيْهِنَّ وَأُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ قَالَ فَأَمَّا الثَّلَاثُ الَّذِي أُقْسِمُ عَلَيْهِنَّ فَإِنَّهُ مَا نَقَّصَ مَالَ عَبْدٍ صَدَقَةٌ وَلَا ظُلِمَ عَبْدٌ بِمَظْلَمَةٍ فَيَصْبِرُ عَلَيْهَا إِلَّا زَادَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِهَا عِزًّا وَلَا يَفْتَحُ عَبْدٌ بَابَ مَسْأَلَةٍ إِلَّا فَتَحَ اللَّهُ لَهُ بَابَ فَقْرٍ وَأَمَّا الَّذِي أُحَدِّثُكُمْ حَدِيثًا فَاحْفَظُوهُ فَإِنَّهُ قَالَ إِنَّمَا الدُّنْيَا لِأَرْبَعَةِ نَفَرٍ عَبْدٌ رَزَقَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ مَالًا وَعِلْمًا فَهُوَ يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ وَيَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَيَعْلَمُ لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فِيهِ حَقَّهُ قَالَ فَهَذَا بِأَفْضَلِ الْمَنَازِلِ قَالَ وَعَبْدٌ رَزَقَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عِلْمًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ مَالًا قَالَ فَهُوَ يَقُولُ لَوْ كَانَ لِي مَالٌ عَمِلْتُ بِعَمَلِ فُلَانٍ قَالَ فَأَجْرُهُمَا سَوَاءٌ قَالَ وَعَبْدٌ رَزَقَهُ اللَّهُ مَالًا وَلَمْ يَرْزُقْهُ عِلْمًا فَهُوَ يَخْبِطُ فِي مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمٍ لَا يَتَّقِي فِيهِ رَبَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَلَا يَصِلُ فِيهِ رَحِمَهُ وَلَا يَعْلَمُ لِلَّهِ فِيهِ حَقَّهُ فَهَذَا بِأَخْبَثِ الْمَنَازِلِ قَالَ وَعَبْدٌ لَمْ يَرْزُقْهُ اللَّهُ مَالًا وَلَا عِلْمًا فَهُوَ يَقُولُ لَوْ كَانَ لِي مَالٌ لَعَمِلْتُ بِعَمَلِ فُلَانٍ قَالَ هِيَ نِيَّتُهُ فَوِزْرُهُمَا فِيهِ سَوَاءٌ

Abu Kabsha al-Anmoriy (roziyallohu anhu) aytadi: Men Rasululloh ﷺning shunday deganlarini eshitdim: «Uchta narsaga qasam ichaman va sizlarga bir hadis aytaman, uni yodda saqlanglar». Qasam ichgan uchta narsa shuki: bandaning moli sadaqa sababli kamayib qolmaydi; banda biror zulmga uchrab, unga sabr qilsa, Alloh azza va jalla shu bilan uning izzatini ziyoda qiladi; banda tilanchilik eshigini ochsa, Alloh unga faqirlik eshigini ochadi. «Sizlarga aytadigan va yodda saqlashingiz kerak boʻlgan hadis» esa shuki, u zot: «Albatta, dunyo toʻrt kishi uchundir: Alloh azza va jalla mol va ilm rizq qilib bergan banda — u molida Robbidan qoʻrqadi, undan qarindoshlik rishtasini ulaydi va unda Allohning haqqi borligini biladi — bu eng afzal darajadagi kishidir. Va Alloh azza va jalla ilm rizq qilib bergan, lekin mol bermagan banda — u: ‹Agar menda mol boʻlganida, men ham falonchining amalini qilgan boʻlardim›, deydi; bas, ikkovining ajri barobardir. Va Alloh mol rizq qilib bergan, lekin ilm bermagan banda — u molini ilmsiz ravishda toʻs-toʻpolon sarflaydi, unda Robbi azza va jalladan qoʻrqmaydi, undan qarindoshlik rishtasini ulamaydi va unda Allohning haqqi borligini bilmaydi — bu eng yomon darajadagi kishidir. Va Alloh na mol, na ilm rizq qilib bermagan banda — u: ‹Agar menda mol boʻlganida, men ham falonchining amalini qilgan boʻlardim›, deydi; bu uning niyatidir, bas, ikkovining gunohi barobardir», dedilar.Абу Кабша ал-Анморий (розияллоҳу анҳу) айтади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг шундай деганларини эшитдим: «Учта нарсага қасам ичаман ва сизларга бир ҳадис айтаман, уни ёдда сақланглар». Қасам ичган учта нарса шуки: банданинг моли садақа сабабли камайиб қолмайди; банда бирор зулмга учраб, унга сабр қилса, Аллоҳ азза ва жалла шу билан унинг иззатини зиёда қилади; банда тиланчилик эшигини очса, Аллоҳ унга фақирлик эшигини очади. «Сизларга айтадиган ва ёдда сақлашингиз керак бўлган ҳадис» эса шуки, у зот: «Албатта, дунё тўрт киши учундир: Аллоҳ азза ва жалла мол ва илм ризқ қилиб берган банда — у молида Роббидан қўрқади, ундан қариндошлик риштасини улайди ва унда Аллоҳнинг ҳаққи борлигини билади — бу энг афзал даражадаги кишидир. Ва Аллоҳ азза ва жалла илм ризқ қилиб берган, лекин мол бермаган банда — у: ‹Агар менда мол бўлганида, мен ҳам фалончининг амалини қилган бўлардим›, дейди; бас, икковининг ажри баробардир. Ва Аллоҳ мол ризқ қилиб берган, лекин илм бермаган банда — у молини илмсиз равишда тўс-тўполон сарфлайди, унда Робби азза ва жалладан қўрқмайди, ундан қариндошлик риштасини уламайди ва унда Аллоҳнинг ҳаққи борлигини билмайди — бу энг ёмон даражадаги кишидир. Ва Аллоҳ на мол, на илм ризқ қилиб бермаган банда — у: ‹Агар менда мол бўлганида, мен ҳам фалончининг амалини қилган бўлардим›, дейди; бу унинг ниятидир, бас, икковининг гуноҳи баробардир», дедилар.

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ عَبْدِ رَبِّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا الزُّبَيْدِيُّ عَنْ رَاشِدِ بْنِ سَعْدٍ عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْهَوْزَنِيِّ عَنْ أَبِي كَبْشَةَ الْأَنْمَارِيِّ أَنَّهُأَتَاهُ فَقَالَ أَطْرِقْنِي مِنْ فَرَسِكَ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ أَطْرَقَ فَعَقَّتْ لَهُ الْفَرَسُ كَانَ لَهُ كَأَجْرِ سَبْعِينَ فَرَسًا حُمِلَ عَلَيْهِ فِي سَبِيلِ اللَّهِ

Abu Kabsha al-Anmoriy (roziyallohu anhu) bir kishining oldiga kelib: «Otingdan menga chatishtirish uchun ber; chunki men Rasululloh ﷺning: ‹Kim otini chatishtirish uchun bersa va oʻsha ot qulunlasa, unga Alloh yoʻlida minish uchun berilgan yetmishta otning ajri kabi ajr boʻladi›, deganlarini eshitganman», dedi.Абу Кабша ал-Анморий (розияллоҳу анҳу) бир кишининг олдига келиб: «Отингдан менга чатиштириш учун бер; чунки мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ким отини чатиштириш учун берса ва ўша от қулунласа, унга Аллоҳ йўлида миниш учун берилган етмишта отнинг ажри каби ажр бўлади›, деганларини эшитганман», деди.