حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا الثَّوْرِيُّ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَبَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى أَرْضِ قَوْمِي فَلَمَّا حَضَرَ الْحَجُّ حَجَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَجَجْتُ فَقَدِمْتُ عَلَيْهِ وَهُوَ نَازِلٌ بِالْأَبْطَحِ فَقَالَ لِي بِمَ أَهْلَلْتَ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ قَالَ قُلْتُ لَبَّيْكَ بِحَجٍّ كَحَجِّ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَحْسَنْتَ ثُمَّ قَالَ هَلْ سُقْتَ هَدْيًا فَقُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ لِي اذْهَبْ فَطُفْ بِالْبَيْتِ وَبَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ ثُمَّ احْلِلْ فَانْطَلَقْتُ فَفَعَلْتُ مَا أَمَرَنِي وَأَتَيْتُ امْرَأَةً مِنْ قَوْمِي فَغَسَلَتْ رَأْسِي بِالْخِطْمِيِّ وَفَلَّتْهُ ثُمَّ أَهْلَلْتُ بِالْحَجِّ يَوْمَ التَّرْوِيَةِ فَمَا زِلْتُ أُفْتِي النَّاسَ بِالَّذِي أَمَرَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى تُوُفِّيَ ثُمَّ زَمَنَ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ ثُمَّ زَمَنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَبَيْنَا أَنَا قَائِمٌ عِنْدَ الْحَجَرِ الْأَسْوَدِ أَوْ الْمَقَامِ أُفْتِ النَّاسَ بِالَّذِي أَمَرَنِي بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ أَتَانِي رَجُلٌ فَسَارَّنِي فَقَالَ لَا تَعْجَلْ بِفُتْيَاكَ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَدْ أَحْدَثَ فِي الْمَنَاسِكِ شَيْئًا فَقُلْتُ أَيُّهَا النَّاسُ مَنْ كُنَّا أَفْتَيْنَاهُ فِي الْمَنَاسِكِ شَيْئًا فَلْيَتَّئِدْ فَإِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَادِمٌ فَبِهِ فَأْتَمُّوا قَالَ فَقَدِمَ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فَقُلْتُ يَا أَمِيرَ
Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu) aytdi: Rasululloh ﷺ meni qavmimning yurtiga joʻnatdilar. Haj kelganda, Rasululloh ﷺ ham haj qildilar, men ham haj qildim. Men u zotning huzurlariga keldim, u zot Abtahda tushgan edilar. U zot menga: «Ey Abdulloh ibn Qays, nimaga ihrom bogʻlading?» dedilar. Men: «Labbayk, Rasululloh ﷺning hajlariday haj bilan», dedim. U zot: «Yaxshi qilibsan», dedilar. Soʻng: «Hadiy (qurbonlik) haydab keldingmi?» dedilar. Men: «Yoʻq», dedim. Shunda u zot menga: «Bor, Baytni tavof qil va Safo bilan Marva orasida (saʼy qil), soʻng ihromdan chiq», dedilar. Men borib, u zot menga buyurgan ishni bajardim va qavmimdan boʻlgan bir ayolning oldiga keldim, u boshimni xitmiy bilan yuvdi va (sochimni) tarab qoʻydi. Soʻng men Tarviya kuni hajga ihrom bogʻladim. Men Rasululloh ﷺ menga buyurgan narsa bilan odamlarga fatvo berib keldim — u zot vafot etgunlaricha, soʻng Abu Bakr (roziyallohu anhu) zamonida, soʻng Umar (roziyallohu anhu) zamonida ham. Bir kuni men Hajarul asvad yoki Maqom yonida turib, odamlarga Rasululloh ﷺ menga buyurgan narsa bilan fatvo berayotgan edim, birdan bir kishi kelib menga sirlashib: «Fatvo berishga shoshilma, chunki amirul moʻminin manosikda bir narsani yangilagan», dedi. Shunda men: «Ey odamlar, biz kimga manosik haqida biror fatvo bergan boʻlsak, u shoshilmay tursin, chunki amirul moʻminin kelmoqda, unga ergashinglar», dedim. (Rovi) aytdi: Soʻng Umar (roziyallohu anhu) keldi. Men: «Ey amir…», dedim.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу) айтди: Расулуллоҳ ﷺ мени қавмимнинг юртига жўнатдилар. Ҳаж келганда, Расулуллоҳ ﷺ ҳам ҳаж қилдилар, мен ҳам ҳаж қилдим. Мен у зотнинг ҳузурларига келдим, у зот Абтаҳда тушган эдилар. У зот менга: «Эй Абдуллоҳ ибн Қайс, нимага иҳром боғладинг?» дедилар. Мен: «Лаббайк, Расулуллоҳ ﷺнинг ҳажларидай ҳаж билан», дедим. У зот: «Яхши қилибсан», дедилар. Сўнг: «Ҳадий (қурбонлик) ҳайдаб келдингми?» дедилар. Мен: «Йўқ», дедим. Шунда у зот менга: «Бор, Байтни тавоф қил ва Сафо билан Марва орасида (саъй қил), сўнг иҳромдан чиқ», дедилар. Мен бориб, у зот менга буюрган ишни бажардим ва қавмимдан бўлган бир аёлнинг олдига келдим, у бошимни хитмий билан ювди ва (сочимни) тараб қўйди. Сўнг мен Тарвия куни ҳажга иҳром боғладим. Мен Расулуллоҳ ﷺ менга буюрган нарса билан одамларга фатво бериб келдим — у зот вафот этгунларича, сўнг Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) замонида, сўнг Умар (розияллоҳу анҳу) замонида ҳам. Бир куни мен Ҳажарул асвад ёки Мақом ёнида туриб, одамларга Расулуллоҳ ﷺ менга буюрган нарса билан фатво бераётган эдим, бирдан бир киши келиб менга сирлашиб: «Фатво беришга шошилма, чунки амирул мўминин маносикда бир нарсани янгилаган», деди. Шунда мен: «Эй одамлар, биз кимга маносик ҳақида бирор фатво берган бўлсак, у шошилмай турсин, чунки амирул мўминин келмоқда, унга эргашинглар», дедим. (Рови) айтди: Сўнг Умар (розияллоҳу анҳу) келди. Мен: «Эй амир…», дедим.