حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ حَدَّثَنَا الْأَوْزَاعِيُّ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ يَقُولُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ قَالَزَارَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَنْزِلِنَا فَقَالَ السَّلَامُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ قَالَ فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا فَرَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاتَّبَعَهُ سَعْدٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ كُنْتُ أَسْمَعُ تَسْلِيمَكَ وَأَرُدُّ عَلَيْكَ رَدًّا خَفِيًّا لِتُكْثِرَ عَلَيْنَا مِنْ السَّلَامِ قَالَ فَانْصَرَفَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَرَ لَهُ سَعْدٌ بِغُسْلٍ فَوُضِعَ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ نَاوَلَهُ أَوْ قَالَ نَاوَلُوهُ مِلْحَفَةً مَصْبُوغَةً بِزَعْفَرَانٍ وَوَرْسٍ فَاشْتَمَلَ بِهَا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَدَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَوَاتِكَ وَرَحْمَتَكَ عَلَى آلِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ قَالَ ثُمَّ أَصَابَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمَّا أَرَادَ الِانْصِرَافَ قَرَّبَ إِلَيْهِ سَعْدٌ حِمَارًا قَدْ وَطَّأَ عَلَيْهِ بِقَطِيفَةٍ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ سَعْدٌ يَا قَيْسُ اصْحَبْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَيْسٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ارْكَبْ فَأَبَيْتُ ثُمَّ قَالَ إِمَّا أَنْ تَرْكَبَ وَإِمَّا أَنْ تَنْصَرِفَ قَالَ فَانْصَرَفْتُ

Qays ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizning manzilimizga tashrif buyurdilar va: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Saʼd past ovozda alik oldi. Shunda Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar, Saʼd esa ularning ortidan borib: ‹Ey Allohning Rasuli, men salomingizni eshitardim-u, bizga koʻproq salom berishingiz uchun sizga past ovozda alik olardim›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ u bilan birga qaytdilar. Saʼd ular uchun yuvinishga suv tayyorlashni buyurdi, suv qoʻyildi va ular gʻusl qildilar. Soʻng u ularga zaʼfaron va vars bilan boʻyalgan bir choyshab uzatdi — yoxud: uzatinglar, dedi — ular unga oʻraldilar. Keyin Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, Saʼd ibn Ubada xonadoniga Oʻz salovotlaringni va rahmatingni nasib qil›, dedilar. Soʻng taomdan yedilar. Qaytmoqchi boʻlganlarida, Saʼd ularga ustiga gilam toʻshalgan eshakni yaqin keltirdi, Rasululloh ﷺ unga mindilar. Saʼd: ‹Ey Qays, Rasululloh ﷺga hamroh boʻl›, dedi. Qays aytdi: Rasululloh ﷺ menga: ‹Min›, dedilar. Men unamadim. Soʻng: ‹Yo minasan, yo qaytasan›, dedilar. Shunda men qaytdim».Қайс ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизнинг манзилимизга ташриф буюрдилар ва: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Саъд паст овозда алик олди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар, Саъд эса уларнинг ортидан бориб: ‹Эй Аллоҳнинг Расули, мен саломингизни эшитардим-у, бизга кўпроқ салом беришингиз учун сизга паст овозда алик олардим›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга қайтдилар. Саъд улар учун ювинишга сув тайёрлашни буюрди, сув қўйилди ва улар ғусл қилдилар. Сўнг у уларга заъфарон ва варс билан бўялган бир чойшаб узатди — ёхуд: узатинглар, деди — улар унга ўралдилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, Саъд ибн Убада хонадонига Ўз саловотларингни ва раҳматингни насиб қил›, дедилар. Сўнг таомдан едилар. Қайтмоқчи бўлганларида, Саъд уларга устига гилам тўшалган эшакни яқин келтирди, Расулуллоҳ ﷺ унга миндилар. Саъд: ‹Эй Қайс, Расулуллоҳ ﷺга ҳамроҳ бўл›, деди. Қайс айтди: Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Мин›, дедилар. Мен унамадим. Сўнг: ‹Ё минасан, ё қайтасан›, дедилар. Шунда мен қайтдим».

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ سَلَمَةَ بْنِ كُهَيْلٍ عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُخَيْمِرَةَ عَنْ أَبِي عَمَّارٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ قَالَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ نَصُومَ عَاشُورَاءَ قَبْلَ أَنْ يَنْزِلَ صِيَامُ رَمَضَانَ فَلَمَّا نَزَلَ صِيَامُ رَمَضَانَ لَمْ يَأْمُرْنَا وَلَمْ يَنْهَنَا وَنَحْنُ نَفْعَلُهُ

Qays ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bizni Ramazon roʻzasi nozil boʻlishidan oldin Oshuro kuni roʻza tutishga buyurdilar. Ramazon roʻzasi nozil boʻlgach, bizni na buyurdilar, na qaytardilar, biz esa uni tutaverar edik.Қайс ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бизни Рамазон рўзаси нозил бўлишидан олдин Ошуро куни рўза тутишга буюрдилар. Рамазон рўзаси нозил бўлгач, бизни на буюрдилар, на қайтардилар, биз эса уни тутаверар эдик.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَزِيدَ أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مُلَيْلٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي أُمَيَّةَأَنَّ حَبِيبَ بْنَ مَسْلَمَةَ أَتَى قَيْسَ بْنَ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ فِي الْفِتْنَةِ الْأُولَى وَهُوَ عَلَى فَرَسٍ فَأَخَّرَ عَنْ السَّرْجِ وَقَالَ ارْكَبْ فَأَبَى وَقَالَ لَهُ قَيْسُ بْنُ سَعْدٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ صَاحِبُ الدَّابَّةِ أَوْلَى بِصَدْرِهَا فَقَالَ لَهُ حَبِيبٌ إِنِّي لَسْتُ أَجْهَلُ مَا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَكِنِّي أَخْشَى عَلَيْكَ

Abdurrahmon ibn Abu Umayyadan rivoyat qilinadi: Birinchi fitna kunlarida Habib ibn Maslama Qays ibn Saʼd ibn Ubodaning huzuriga keldi; Qays ot ustida edi. U egardan orqaga surildi va: «Min», dedi. Habib unamadi. Qays ibn Saʼd unga: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Ulovning egasi uning oldiga haqliroqdir›, deganlarini eshitganman», dedi. Habib unga: «Men Rasululloh ﷺ nima deganlarini bilmaganim yoʻq, lekin men sen uchun (ziyondan) qoʻrqaman», dedi.Абдурраҳмон ибн Абу Умайядан ривоят қилинади: Биринчи фитна кунларида Ҳабиб ибн Маслама Қайс ибн Саъд ибн Убоданинг ҳузурига келди; Қайс от устида эди. У эгардан орқага сурилди ва: «Мин», деди. Ҳабиб унамади. Қайс ибн Саъд унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Уловнинг эгаси унинг олдига ҳақлироқдир›, деганларини эшитганман», деди. Ҳабиб унга: «Мен Расулуллоҳ ﷺ нима деганларини билмаганим йўқ, лекин мен сен учун (зиёндан) қўрқаман», деди.

حَدَّثَنَا أَبُو النَّضْرِ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ جَابِرٍ عَنْ عَامِرٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ قَالَمَا مِنْ شَيْءٍ كَانَ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا وَقَدْ رَأَيْتُهُ إِلَّا شَيْئًا وَاحِدًا أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يُقَلَّسُ لَهُ يَوْمَ الْفِطْرِقَالَ جَابِرٌ هُوَ اللَّعِبُ

Qays ibn Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ zamonlarida boʻlgan har bir narsani, albatta, koʻrganman. Faqat bir narsadan boshqa — Rasululloh ﷺ uchun Fitr kuni taqlis qilinar edi». Jobir aytdi: U — oʻyin(-kulgi)dir.Қайс ибн Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ замонларида бўлган ҳар бир нарсани, албатта, кўрганман. Фақат бир нарсадан бошқа — Расулуллоҳ ﷺ учун Фитр куни тақлис қилинар эди». Жобир айтди: У — ўйин(-кулги)дир.

حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرٍ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ سَمِعْتُ مَنْصُورَ بْنَ زَاذَانَ يُحَدِّثُ عَنْ مَيْمُونِ بْنِ أَبِي شَبِيبٍ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَأَنَّ أَبَاهُ دَفَعَهُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْدُمُهُ فَأَتَى عَلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ صَلَّيْتُ رَكْعَتَيْنِ قَالَ فَضَرَبَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ أَلَا أَدُلُّكَ عَلَى بَابٍ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ قُلْتُ بَلَى قَالَ لَا حَوْلَ وَلَا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ

Qays ibn Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otasi uni Nabiy ﷺga xizmat qilishi uchun topshirgan edi. U aytdi: «Nabiy ﷺ mening yonimdan oʻtib qoldilar, men endigina ikki rakaat namoz oʻqib boʻlgan edim. Shunda ular oyoqlari bilan menga turtib: ‹Seni jannat eshiklaridan bir eshigiga koʻrsatib qoʻymaymi?› dedilar. Men: ‹Albatta (koʻrsating)›, dedim. Ular: ‹La havla va la quvvata illa billah›, dedilar».Қайс ибн Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отаси уни Набий ﷺга хизмат қилиши учун топширган эди. У айтди: «Набий ﷺ менинг ёнимдан ўтиб қолдилар, мен эндигина икки ракаат намоз ўқиб бўлган эдим. Шунда улар оёқлари билан менга туртиб: ‹Сени жаннат эшикларидан бир эшигига кўрсатиб қўймайми?› дедилар. Мен: ‹Албатта (кўрсатинг)›, дедим. Улар: ‹Ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ›, дедилар».

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ إِسْحَاقَ قَالَ أَخْبَرَنِي يَحْيَى بْنُ أَيُّوبَ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ عَنْ بَكْرِ بْنِ سَوَادَةَ عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ رَبِّي تَبَارَكَ وَتَعَالَى حَرَّمَ عَلَيَّ الْخَمْرَ وَالْكُوبَةَ وَالْقِنِّينَ وَإِيَّاكُمْ وَالْغُبَيْرَاءَ فَإِنَّهَا ثُلُثُ خَمْرِ الْعَالَمِ

Qays ibn Saʼd ibn Uboda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Albatta, Robbim taboraka va taolo menga xamrni, kuba (nogʻora)ni va qinnin (chalgʻusi)ni harom qildi. Gʻubayrodan saqlaninglar, chunki u dunyo xamrining uchdan biridir», dedilar.Қайс ибн Саъд ибн Убода (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, Роббим таборака ва таоло менга хамрни, куба (ноғора)ни ва қиннин (чалғуси)ни ҳаром қилди. Ғубайродан сақланинглар, чунки у дунё хамрининг учдан биридир», дедилар.

حَدَّثَنَا حَسَنُ بْنُ مُوسَى حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ قَالَ حَدَّثَنِيهِ ابْنُ هُبَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ شَيْخًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ أَبَا تَمِيمٍ الْجَيْشَانِيَّ أَنَّهُ سَمِعَ قَيْسَ بْنَ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ الْأَنْصَارِيَّ وَهُوَ عَلَى مِصْرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ كِذْبَةً مُتَعَمِّدًا فَلْيَتَبَوَّأْ مَضْجَعًا مِنْ النَّارِ أَوْ بَيْتًا فِي جَهَنَّمَ

Qays ibn Saʼd ibn Uboda al-Ansoriy (roziyallohu anhu) Misrda voliy boʻlgan chogʻida aytdi: Men Rasululloh ﷺning: «Kim menga qasddan yolgʻon toʻqisa, doʻzaxdan oʻz yotar joyini — yoxud jahannamda oʻz uyini — tayyorlab qoʻyaversin», deganlarini eshitganman.Қайс ибн Саъд ибн Убода ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу) Мисрда волий бўлган чоғида айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким менга қасддан ёлғон тўқиса, дўзахдан ўз ётар жойини — ёхуд жаҳаннамда ўз уйини — тайёрлаб қўяверсин», деганларини эшитганман.

سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ شَرِبَ الْخَمْرَ أَتَى عَطْشَانًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ أَلَا فَكُلُّ مُسْكِرٍ خَمْرٌ وَإِيَّاكُمْ وَالْغُبَيْرَاءَقَالَ هَذَا الشَّيْخُ ثُمَّ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَمْرٍو بَعْدَ ذَلِكَ يَقُولُ مِثْلَهُ فَلَمْ يَخْتَلِفَا إِلَّا فِي بَيْتٍ أَوْ مَضْجَعٍ

Men Rasululloh ﷺning: «Kim xamr ichsa, qiyomat kuni chanqoq holda keladi. Ogoh boʻlinglar, har bir mast qiluvchi narsa xamrdir. Gʻubayrodan saqlaninglar», deganlarini eshitganman. Bu shayx aytdi: Soʻng men shundan keyin Abdulloh ibn Amrning ham shunga oʻxshash deganini eshitdim; ular faqat «uy» yoki «yotar joy» soʻzidagina ixtilof qildilar.Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Ким хамр ичса, қиёмат куни чанқоқ ҳолда келади. Огоҳ бўлинглар, ҳар бир маст қилувчи нарса хамрдир. Ғубайродан сақланинглар», деганларини эшитганман. Бу шайх айтди: Сўнг мен шундан кейин Абдуллоҳ ибн Амрнинг ҳам шунга ўхшаш деганини эшитдим; улар фақат «уй» ёки «ётар жой» сўзидагина ихтилоф қилдилар.