حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِجَدِّهِ جَدِّ سَعِيدٍ مَا اسْمُكَ قَالَ حَزْنٌ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَلْ أَنْتَ سَهْلٌ فَقَالَ لَا أُغَيِّرُ اسْمًا سَمَّانِيهِ أَبِيقَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَمَا زَالَتْ فِينَا حُزُونَةٌ بَعْدُ

Saʼid ibnul-Musayyab otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ uning bobosiga — Saʼidning bobosiga: «Isming nima?» dedilar. U: «Hazn», dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Yoʻq, sen Sahlsan», dedilar. U: «Otam menga qoʻygan ismni oʻzgartirmayman», dedi. Ibnul-Musayyab aytdi: Shundan keyin bizda qattiqqoʻllik davom etib qoldi.Саъид ибнул-Мусайяб отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ унинг бобосига — Саъиднинг бобосига: «Исминг нима?» дедилар. У: «Ҳазн», деди. Шунда Набий ﷺ: «Йўқ, сен Саҳлсан», дедилар. У: «Отам менга қўйган исмни ўзгартирмайман», деди. Ибнул-Мусайяб айтди: Шундан кейин бизда қаттиққўллик давом этиб қолди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِيهِ قَالَلَمَّا حَضَرَتْ أَبَا طَالِبٍ الْوَفَاةُ دَخَلَ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعِنْدَهُ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ فَقَالَ أَيْ عَمِّ قُلْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ كَلِمَةً أُحَاجُّ بِهَا لَكَ عِنْدَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ فَقَالَ أَبُو جَهْلٍ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي أُمَيَّةَ يَا أَبَا طَالِبٍ أَتَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ قَالَ فَلَمْ يَزَالَا يُكَلِّمَانِهِ حَتَّى قَالَ آخِرَ شَيْءٍ كَلَّمَهُمْ بِهِ عَلَى مِلَّةِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ مَا لَمْ أُنْهَ عَنْكَ فَنَزَلَتْ {مَا كَانَ لِلنَّبِيِّ وَالَّذِينَ آمَنُوا أَنْ يَسْتَغْفِرُوا لِلْمُشْرِكِينَ وَلَوْ كَانُوا أُولِي قُرْبَى مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُمْ أَصْحَابُ الْجَحِيمِ} قَالَ فَنَزَلَتْ فِيهِ {إِنَّكَ لَا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ}

Saʼid ibnul-Musayyab otasidan rivoyat qildi: Abu Tolibga vafot (vaqti) yetganida, Nabiy ﷺ uning oldiga kirdilar — uning yonida Abu Jahl va Abdulloh ibn Abu Umayya bor edi. Nabiy ﷺ: «Ey amaki, ‹La ilaha illalloh› deng; men bu (kalima) bilan siz uchun Alloh azza va jalla huzurida hujjat keltiraman», dedilar. Abu Jahl va Abdulloh ibn Abu Umayya: «Ey Abu Tolib, Abdulmuttalibning millatidan yuz oʻgirasanmi?» deyishdi. Ular u bilan gapiraverdilar, nihoyat u ularga aytgan eng oxirgi soʻzi: «Abdulmuttalibning millati ustidaman», boʻldi. Shunda Nabiy ﷺ: «Siz haqingizda qaytarilmaganim sari, albatta siz uchun magʻfirat soʻrayman», dedilar. Bas, ‹Paygʻambar va iymon keltirganlarga — mushriklar uchun, garchand qarindosh boʻlsalar ham, ular doʻzax ahli ekani ayon boʻlganidan keyin — magʻfirat soʻrash (joiz) emas› (oyati) nozil boʻldi. U (Abu Tolib) haqida esa ‹Albatta, sen oʻzing yaxshi koʻrgan kishini hidoyat qila olmaysan› (oyati) nozil boʻldi.Саъид ибнул-Мусайяб отасидан ривоят қилди: Абу Толибга вафот (вақти) етганида, Набий ﷺ унинг олдига кирдилар — унинг ёнида Абу Жаҳл ва Абдуллоҳ ибн Абу Умайя бор эди. Набий ﷺ: «Эй амаки, ‹Ла илаҳа иллаллоҳ› денг; мен бу (калима) билан сиз учун Аллоҳ азза ва жалла ҳузурида ҳужжат келтираман», дедилар. Абу Жаҳл ва Абдуллоҳ ибн Абу Умайя: «Эй Абу Толиб, Абдулмутталибнинг миллатидан юз ўгирасанми?» дейишди. Улар у билан гапиравердилар, ниҳоят у уларга айтган энг охирги сўзи: «Абдулмутталибнинг миллати устидаман», бўлди. Шунда Набий ﷺ: «Сиз ҳақингизда қайтарилмаганим сари, албатта сиз учун мағфират сўрайман», дедилар. Бас, ‹Пайғамбар ва иймон келтирганларга — мушриклар учун, гарчанд қариндош бўлсалар ҳам, улар дўзах аҳли экани аён бўлганидан кейин — мағфират сўраш (жоиз) эмас› (ояти) нозил бўлди. У (Абу Толиб) ҳақида эса ‹Албатта, сен ўзинг яхши кўрган кишини ҳидоят қила олмайсан› (ояти) нозил бўлди.

حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ طَارِقٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ قَالَكَانَ أَبِي مِمَّنْ بَايَعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ بَيْعَةَ الرِّضْوَانِ فَقَالَ انْطَلَقْنَا فِي قَابِلٍ حَاجِّينَ فَعُمِّيَ عَلَيْنَا مَكَانُهَا فَإِنْ كَانَتْ بَيَّنَتْ لَكُمْ فَأَنْتُمْ أَعْلَمُ

Saʼid ibnul-Musayyab aytdi: Otam Nabiy ﷺga daraxt tagida Rizvon bayʼatini bergan kishilardan edi. U dedi: Keyingi yili haj qilib yoʻlga chiqdik, biroq uning (daraxtning) joyi bizga koʻrinmay qoldi. Agar u sizlarga ayon boʻlgan boʻlsa, sizlar bilimliroqsizlar.Саъид ибнул-Мусайяб айтди: Отам Набий ﷺга дарахт тагида Ризвон байъатини берган кишилардан эди. У деди: Кейинги йили ҳаж қилиб йўлга чиқдик, бироқ унинг (дарахтнинг) жойи бизга кўринмай қолди. Агар у сизларга аён бўлган бўлса, сизлар билимлироқсизлар.

حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ طَارِقٍ قَالَ ذُكِرَ عِنْدَ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ الشَّجَرَةُ فَقَالَ حَدَّثَنِي أَبِيأَنَّهُ كَانَ ذَلِكَ الْعَامَ مَعَهُمْ فَنَسُوهَا مِنْ الْعَامِ الْمُقْبِلِ

Toriq aytdi: Saʼid ibnul-Musayyabning oldida (oʻsha) daraxt zikr qilindi. U: «Menga otam xabar berdiki, u oʻsha yili ular bilan birga edi, keyingi yili esa uni (uning joyini) unutib qoʻyishdi», dedi.Ториқ айтди: Саъид ибнул-Мусайябнинг олдида (ўша) дарахт зикр қилинди. У: «Менга отам хабар бердики, у ўша йили улар билан бирга эди, кейинги йили эса уни (унинг жойини) унутиб қўйишди», деди.