حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، حَدَّثَنَا مَالِكٌ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ السَّمَّانِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ـ رضى الله عنه ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " الْخَيْلُ لِثَلاَثَةٍ، لِرَجُلٍ أَجْرٌ، وَلِرَجُلٍ سِتْرٌ، وَعَلَى رَجُلٍ وِزْرٌ، فَأَمَّا الَّذِي لَهُ أَجْرٌ فَرَجُلٌ رَبَطَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَأَطَالَ لَهَا فِي مَرْجٍ أَوْ رَوْضَةٍ، فَمَا أَصَابَتْ فِي طِيَلِهَا ذَلِكَ فِي الْمَرْجِ وَالرَّوْضَةِ، كَانَ لَهُ حَسَنَاتٍ، وَلَوْ أَنَّهَا قَطَعَتْ طِيَلَهَا فَاسْتَنَّتْ شَرَفًا أَوْ شَرَفَيْنِ كَانَتْ آثَارُهَا وَأَرْوَاثُهَا حَسَنَاتٍ لَهُ، وَلَوْ أَنَّهَا مَرَّتْ بِنَهَرٍ فَشَرِبَتْ مِنْهُ وَلَمْ يُرِدْ أَنْ يَسْقِيَ بِهِ كَانَ ذَلِكَ حَسَنَاتٍ لَهُ فَهْىَ لِذَلِكَ الرَّجُلِ أَجْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا تَغَنِّيًا وَتَعَفُّفًا وَلَمْ يَنْسَ حَقَّ اللَّهِ فِي رِقَابِهَا وَلاَ ظُهُورِهَا فَهْىَ لَهُ سِتْرٌ، وَرَجُلٌ رَبَطَهَا فَخْرًا وَرِئَاءً وَنِوَاءً فَهْىَ عَلَى ذَلِكَ وِزْرٌ. فَسُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَنِ الْحُمُرِ. قَالَ " مَا أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَىَّ فِيهَا إِلاَّ هَذِهِ الآيَةَ الْفَاذَّةَ الْجَامِعَةَ [quran sura="99" aya_start="7" aya_end="7"]{فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ * وَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ}
(Abu Hurayra (roziyallohu anhu) rivoyat qildi)ki, Rasululloh ﷺ: «Ot — uch (xil kishi) uchun(dir): bir kishiga ajr (savob), bir kishiga sitr (parda, gunohdan saqlovchi), bir kishi(ning) zimmasiga esa vizr (yuk, gunoh)dir. Ajrli (kishi)ga kelsak — u Alloh yoʻ lida (ot)ni (jihod uchun) bogʻ lab, uni bir oʻ tloq yoki bogʻ da uzun (arqon bilan) qoʻ yib yuborgan (kishi)dir; (ot) shu arqoni (yetgan joyida) oʻ sha oʻ tloq yoki bogʻ da nima (oʻ t) yesa, unga (egasiga) hasanalar (savoblar) boʻ ladi; agar (ot) arqonini uzib, bir yoki ikki tepalik(ni) sakrab (oʻ tib chopsa), uning izlari va tezaklari (ham) egasiga hasanalar boʻ ladi; agar (ot) bir daryodan oʻ tib, undan ichsa — (egasi) uni sugʻ orishni niyat qilmagan boʻ lsa ham — bu (ham) unga hasanalar boʻ ladi; bas, u (ot) shu kishi uchun ajr(dir). Va bir kishi (ot)ni — boylik (tilab, soʻrashdan) saqlanib va iffat uchun — bogʻ lab, uning boʻ yni va belidagi Allohning haqqini (zakot-sadaqani) unutmasa — u unga sitr(dir). Va bir kishi (ot)ni faxr (maqtanchiqlik), riyo va (musulmonlarga) dushmanlik uchun bogʻ lasa — u unga vizr (gunoh)dir», dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺdan eshaklar haqida soʻraldi. U zot: «Alloh menga u (eshaklar) haqida — bu yagona (tengsiz), jamlovchi oyatdan boshqa — hech narsa nozil qilmadi: ‹Bas, kim zarra misqolicha yaxshilik qilsa, uni koʻ radi; va kim zarra misqolicha yomonlik qilsa, uni koʻ radi› (Zalzala surasi, 7-8)», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ривоят қилди)ки, Расулуллоҳ ﷺ: «От — уч (хил киши) учун(дир): бир кишига ажр (савоб), бир кишига ситр (парда, гуноҳдан сақловчи), бир киши(нинг) зиммасига эса визр (юк, гуноҳ)дир. Ажрли (киши)га келсак — у Аллоҳ йў лида (от)ни (жиҳод учун) боғ лаб, уни бир ў тлоқ ёки боғ да узун (арқон билан) қў йиб юборган (киши)дир; (от) шу арқони (етган жойида) ў ша ў тлоқ ёки боғ да нима (ў т) еса, унга (эгасига) ҳасаналар (савоблар) бў лади; агар (от) арқонини узиб, бир ёки икки тепалик(ни) сакраб (ў тиб чопса), унинг излари ва тезаклари (ҳам) эгасига ҳасаналар бў лади; агар (от) бир дарёдан ў тиб, ундан ичса — (эгаси) уни суғ оришни ният қилмаган бў лса ҳам — бу (ҳам) унга ҳасаналар бў лади; бас, у (от) шу киши учун ажр(дир). Ва бир киши (от)ни — бойлик (тилаб, сўрашдан) сақланиб ва иффат учун — боғ лаб, унинг бў йни ва белидаги Аллоҳнинг ҳаққини (закот-садақани) унутмаса — у унга ситр(дир). Ва бир киши (от)ни фахр (мақтанчиқлик), риё ва (мусулмонларга) душманлик учун боғ ласа — у унга визр (гуноҳ)дир», дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺдан эшаклар ҳақида сўралди. У зот: «Аллоҳ менга у (эшаклар) ҳақида — бу ягона (тенгсиз), жамловчи оятдан бошқа — ҳеч нарса нозил қилмади: ‹Бас, ким зарра мисқолича яхшилик қилса, уни кў ради; ва ким зарра мисқолича ёмонлик қилса, уни кў ради› (Залзала сураси, 7-8)», дедилар.