حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ، حَدَّثَنَا أَبُو غَسَّانَ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو حَازِمٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، قَالَ نَظَرَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم إِلَى رَجُلٍ يُقَاتِلُ الْمُشْرِكِينَ، وَكَانَ مِنْ أَعْظَمِ الْمُسْلِمِينَ غَنَاءً عَنْهُمْ فَقَالَ " مَنْ أَحَبَّ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى رَجُلٍ مِنْ أَهْلِ النَّارِ فَلْيَنْظُرْ إِلَى هَذَا ". فَتَبِعَهُ رَجُلٌ فَلَمْ يَزَلْ عَلَى ذَلِكَ حَتَّى جُرِحَ، فَاسْتَعْجَلَ الْمَوْتَ. فَقَالَ بِذُبَابَةِ سَيْفِهِ، فَوَضَعَهُ بَيْنَ ثَدْيَيْهِ، فَتَحَامَلَ عَلَيْهِ، حَتَّى خَرَجَ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ. فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ الْعَبْدَ لَيَعْمَلُ فِيمَا يَرَى النَّاسُ عَمَلَ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنَّهُ لَمِنْ أَهْلِ النَّارِ، وَيَعْمَلُ فِيمَا يَرَى النَّاسُ عَمَلَ أَهْلِ النَّارِ وَهْوَ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ، وَإِنَّمَا الأَعْمَالُ بِخَوَاتِيمِهَا ".
(Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu) aytdi:) Paygʻambar ﷺ mushriklarga qarshi jang qilayotgan bir kishiga qaradilar — u musulmonlar (foydasi) uchun (dushmanga) eng katta zarar yetkazadiganlardan edi. U zot: «Kim doʻzax ahlidan bir kishiga qarashni xohlasa, mana shunga qarasin», dedilar. Shunda bir kishi unga (kuzatib) ergashdi; u (jangchi) shu (jangda) davom etaverdi — toki jarohatlandi va oʻlimni tezlatishni (istab), qilichining uchini koʻkragiga qoʻyib, ustiga (zoʻr berib) bosdi — toki (qilich) ikki yelkasi orasidan chiqib ketdi (oʻzini oʻldirdi). Shunda Paygʻambar ﷺ: «Albatta banda — odamlar nazarida jannat ahlining amali (kabi) ish qiladi, holbuki u doʻzax ahlidandir; va odamlar nazarida doʻzax ahlining amali (kabi) ish qiladi, holbuki u jannat ahlidandir. Amallar faqat (oʻzining) xotimalariga (oxiriga) bogʻliqdir», dedilar.(Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу) айтди:) Пайғамбар ﷺ мушрикларга қарши жанг қилаётган бир кишига қарадилар — у мусулмонлар (фойдаси) учун (душманга) энг катта зарар етказадиганлардан эди. У зот: «Ким дўзах аҳлидан бир кишига қарашни хоҳласа, мана шунга қарасин», дедилар. Шунда бир киши унга (кузатиб) эргашди; у (жангчи) шу (жангда) давом этаверди — токи жароҳатланди ва ўлимни тезлатишни (истаб), қиличининг учини кўкрагига қўйиб, устига (зўр бериб) босди — токи (қилич) икки елкаси орасидан чиқиб кетди (ўзини ўлдирди). Шунда Пайғамбар ﷺ: «Албатта банда — одамлар назарида жаннат аҳлининг амали (каби) иш қилади, ҳолбуки у дўзах аҳлидандир; ва одамлар назарида дўзах аҳлининг амали (каби) иш қилади, ҳолбуки у жаннат аҳлидандир. Амаллар фақат (ўзининг) хотималарига (охирига) боғлиқдир», дедилар.