حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رِفَاعَةَ الْجُهَنِيِّ، قَالَ كَانَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ إِذَا حَلَفَ قَالَ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسُ مُحَمَّدٍ بِيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Rifoʻa al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ qasam ichmoqchi boʻlsalar: «Muhammadning joni Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasam», der edilar.Рифўа ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ қасам ичмоқчи бўлсалар: «Муҳаммаднинг жони Унинг қўлида бўлган Зотга қасам», дер эдилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي مَيْمُونَةَ، عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ، عَنْ رِفَاعَةَ بْنِ عَرَابَةَ الْجُهَنِيِّ، قَالَ كَانَتْ يَمِينُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ التَّى يَحْلِفُ بِهَا أَشْهَدُ عِنْدَ اللَّهِ ‏"‏ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Rifoʻa ibn Aroba al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qasam ichganlarida ichadigan qasamlari, Alloh huzurida guvohlik beraman, «Jonim Uning qoʻlida boʻlgan Zotga qasam», degan qasam edi.Рифўа ибн Ароба ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қасам ичганларида ичадиган қасамлари, Аллоҳ ҳузурида гувоҳлик бераман, «Жоним Унинг қўлида бўлган Зотга қасам», деган қасам эди.

حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ الشَّافِعِيُّ، إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ الْعَبَّاسِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ الْمَكِّيُّ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ إِسْحَاقَ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ سَالِمٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَتْ أَكْثَرُ أَيْمَانِ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ وَمُصَرِّفِ الْقُلُوبِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning eng koʻp ichadigan qasamlari: «Yoʻq, qalblarni ozdiruvchi Zotga qasam», degan qasam edi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг энг кўп ичадиган қасамлари: «Йўқ, қалбларни оздирувчи Зотга қасам», деган қасам эди.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ خَالِدٍ، ح وَحَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا مَعْنُ بْنُ عِيسَى، جَمِيعًا عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ هِلاَلٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ كَانَتْ يَمِينُ رَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ وَأَسْتَغْفِرُ اللَّهَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺning qasamlari: «Yoʻq, Allohdan magʻfirat soʻrayman», degan qasam edi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺнинг қасамлари: «Йўқ, Аллоҳдан мағфират сўрайман», деган қасам эди.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَمِعَهُ يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ يَنْهَاكُمْ أَنْ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ عُمَرُ فَمَا حَلَفْتُ بِهَا ذَاكِرًا وَلاَ آثِرًا ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning otasi bilan qasam ichayotganini eshitib qoldilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Albatta Alloh sizlarni otalaringiz bilan qasam ichishdan qaytaradi», dedilar. Umar aytdi: «Shundan soʻng men na oʻzim bilib va na birovdan naql qilib u bilan qasam ichmadim».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг отаси билан қасам ичаётганини эшитиб қолдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта Аллоҳ сизларни оталарингиз билан қасам ичишдан қайтаради», дедилар. Умар айтди: «Шундан сўнг мен на ўзим билиб ва на бировдан нақл қилиб у билан қасам ичмадим».

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، عَنْ هِشَامٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ سَمُرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ تَحْلِفُوا بِالطَّوَاغِي وَلاَ بِآبَائِكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Samura (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Butlar bilan ham, otalaringiz bilan ham qasam ichmanglar», dedilar.Абдурраҳмон ибн Самура (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бутлар билан ҳам, оталарингиз билан ҳам қасам ичманглар», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الدِّمَشْقِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ، عَنِ الأَوْزَاعِيِّ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ فِي يَمِينِهِ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَلْيَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, qasamida ‹Lot va Uzzoga qasam› desa, ‹Lo ilaha illalloh› desin», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, қасамида ‹Лот ва Уззога қасам› деса, ‹Ло илаҳа иллаллоҳ› десин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَالْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ، قَالاَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ مُصْعَبِ بْنِ سَعْدٍ، عَنْ سَعْدٍ، قَالَ حَلَفْتُ بِاللاَّتِ وَالْعُزَّى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ قُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيكَ لَهُ ثُمَّ انْفُثْ عَنْ يَسَارِكَ ثَلاَثًا وَتَعَوَّذْ وَلاَ تَعُدْ ‏"‏ ‏.‏

Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Lot va Uzzoga qasam ichdim. Shunda Rasululloh ﷺ: «‹Lo ilaha illallohu vahdahu lo sharika lah› de, soʻng chap tomoningga uch marta tupur va Allohdan panoh soʻra, hamda buni qaytarma», dedilar.Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Лот ва Уззога қасам ичдим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «‹Ло илаҳа иллаллоҳу ваҳдаҳу ло шарика лаҳ› де, сўнг чап томонингга уч марта тупур ва Аллоҳдан паноҳ сўра, ҳамда буни қайтарма», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ خَالِدٍ الْحَذَّاءِ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ ثَابِتِ بْنِ الضَّحَّاكِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ بِمِلَّةٍ سِوَى الإِسْلاَمِ كَاذِبًا مُتَعَمِّدًا فَهُوَ كَمَا قَالَ ‏"‏ ‏.‏

Sobit ibn az-Zahhok (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim ataylab yolgʻon soʻzlab, Islomdan boshqa bir din bilan qasam ichsa, u oʻzi aytganidek boʻladi», dedilar.Собит ибн аз-Заҳҳок (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким атайлаб ёлғон сўзлаб, Исломдан бошқа бир дин билан қасам ичса, у ўзи айтганидек бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا بَقِيَّةُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَرَّرٍ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلاً يَقُولُ أَنَا إِذًا لَيَهُودِيٌّ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَجَبَتْ ‏"‏ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining: «Unday boʻlsa, men yahudiy boʻlay», deganini eshitdilar. Shunda Rasululloh ﷺ: «Vojib boʻldi», dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг: «Ундай бўлса, мен яҳудий бўлай», деганини эшитдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Вожиб бўлди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ الْبَجَلِيُّ، حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ مُوسَى، عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ قَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِنَ الإِسْلاَمِ فَإِنْ كَانَ كَاذِبًا فَهُوَ كَمَا قَالَ وَإِنْ كَانَ صَادِقًا لَمْ يَعُدْ إِلَيْهِ الإِسْلاَمُ سَالِمًا ‏"‏ ‏.‏

Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim: ‹Men Islomdan bezorman›, desa, agar yolgʻonchi boʻlsa, oʻzi aytganidek boʻladi; agar rostgoʻy boʻlsa, Islomga sogʻ-salomat qaytmaydi», dedilar.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким: ‹Мен Исломдан безорман›, деса, агар ёлғончи бўлса, ўзи айтганидек бўлади; агар ростгўй бўлса, Исломга соғ-саломат қайтмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ سَمُرَةَ، حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَجْلاَنَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ سَمِعَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ رَجُلاً يَحْلِفُ بِأَبِيهِ فَقَالَ ‏"‏ لاَ تَحْلِفُوا بِآبَائِكُمْ مَنْ حَلَفَ بِاللَّهِ فَلْيَصْدُقْ وَمَنْ حُلِفَ لَهُ بِاللَّهِ فَلْيَرْضَ وَمَنْ لَمْ يَرْضَ بِاللَّهِ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ bir kishining otasi bilan qasam ichayotganini eshitib: «Otalaringiz bilan qasam ichmanglar. Kim Alloh bilan qasam ichsa, rost soʻzlasin; kimga Alloh bilan qasam ichib berilsa, u rozi boʻlsin; kim Allohga rozi boʻlmasa, u Allohdan emas», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ бир кишининг отаси билан қасам ичаётганини эшитиб: «Оталарингиз билан қасам ичманглар. Ким Аллоҳ билан қасам ичса, рост сўзласин; кимга Аллоҳ билан қасам ичиб берилса, у рози бўлсин; ким Аллоҳга рози бўлмаса, у Аллоҳдан эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ أَبِي بَكْرِ بْنِ يَحْيَى بْنِ النَّضْرِ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ رَأَى عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ رَجُلاً يَسْرِقُ فَقَالَ أَسَرَقْتَ قَالَ لاَ وَالَّذِي لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ ‏.‏ فَقَالَ عِيسَى آمَنْتُ بِاللَّهِ وَكَذَّبْتُ بَصَرِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Iso ibn Maryam bir kishini oʻgʻirlik qilayotganini koʻrib: ‹Oʻgʻirlik qildingmi?› dedi. U: ‹Yoʻq, Undan boshqa iloh boʻlmagan Zotga qasam›, dedi. Shunda Iso: ‹Men Allohga imon keltirdim va oʻz koʻzimni yolgʻonga chiqardim›, dedi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Исо ибн Марям бир кишини ўғирлик қилаётганини кўриб: ‹Ўғирлик қилдингми?› деди. У: ‹Йўқ, Ундан бошқа илоҳ бўлмаган Зотга қасам›, деди. Шунда Исо: ‹Мен Аллоҳга имон келтирдим ва ўз кўзимни ёлғонга чиқардим›, деди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنْ بَشَّارِ بْنِ كِدَامٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّمَا الْحَلِفُ حِنْثٌ أَوْ نَدَمٌ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasam ichish faqat gunoh yoki nadomatga olib boradi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасам ичиш фақат гуноҳ ёки надоматга олиб боради», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ الْعَنْبَرِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ ابْنِ طَاوُسٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فَقَالَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ فَلَهُ ثُنْيَاهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib, ‹Inshaalloh› desa, oʻzi uchun istisno qilib olibdi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб, ‹Иншааллоҳ› деса, ўзи учун истисно қилиб олибди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ زِيَادٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ بْنُ سَعِيدٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ وَاسْتَثْنَى إِنْ شَاءَ رَجَعَ وَإِنْ شَاءَ تَرَكَ غَيْرُ حَانِثٍ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qasam ichib istisno qilsa (‹Inshaalloh› desa), xohlasa qasamini bajarar, xohlasa uni tark etar, biroq qasamni buzgan boʻlmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қасам ичиб истисно қилса (‹Иншааллоҳ› деса), хоҳласа қасамини бажарар, хоҳласа уни тарк этар, бироқ қасамни бузган бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رِوَايَةً قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ وَاسْتَثْنَى فَلَمْ يَحْنَثْ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, u zot: «Kim qasam ichib istisno qilsa (‹Inshaalloh› desa), qasamini buzgan boʻlmaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, у зот: «Ким қасам ичиб истисно қилса (‹Иншааллоҳ› деса), қасамини бузган бўлмайди», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ، أَنْبَأَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ، حَدَّثَنَا غَيْلاَنُ بْنُ جَرِيرٍ، عَنْ أَبِي بُرْدَةَ، عَنْ أَبِيهِ أَبِي مُوسَى، قَالَ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي رَهْطٍ مِنَ الأَشْعَرِيِّينَ نَسْتَحْمِلُهُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ وَاللَّهِ مَا أَحْمِلُكُمْ وَمَا عِنْدِي مَا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلَبِثْنَا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أُتِيَ بِإِبِلٍ فَأَمَرَ لَنَا بِثَلاَثَةِ إِبِلٍ ذَوْدٍ غُرِّ الذُّرَى فَلَمَّا انْطَلَقْنَا قَالَ بَعْضُنَا لِبَعْضٍ أَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَسْتَحْمِلُهُ فَحَلَفَ أَلاَّ يَحْمِلَنَا ثُمَّ حَمَلَنَا ارْجِعُوا بِنَا ‏.‏ فَأَتَيْنَاهُ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا أَتَيْنَاكَ نَسْتَحْمِلُكَ فَحَلَفْتَ أَنْ لاَ تَحْمِلَنَا ‏.‏ ثُمَّ حَمَلْتَنَا فَقَالَ ‏"‏ وَاللَّهِ مَا أَنَا حَمَلْتُكُمْ فَإِنَّ اللَّهَ حَمَلَكُمْ وَاللَّهِ مَا أَنَا حَمَلْتُكُمْ بَلِ اللَّهُ حَمَلَكُمْ إِنِّي وَاللَّهِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ لاَ أَحْلِفُ عَلَى يَمِينٍ فَأَرَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا إِلاَّ كَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي وَأَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ ‏"‏ ‏.‏ أَوْ قَالَ ‏"‏ أَتَيْتُ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَكَفَّرْتُ عَنْ يَمِينِي ‏"‏ ‏.‏

Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men ashʼariylardan bir guruh bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib, u zotdan (minish uchun) ulov soʻradim. Rasululloh ﷺ: «Alloh nomiga qasamki, men sizlarga ulov bera olmayman, oldimda sizlarni mindiradigan narsa ham yoʻq», dedilar. Alloh xohlagancha turdik, soʻng u zotning oldilariga tuyalar keltirildi. U zot bizga oʻrkachlari oppoq uchta tuyani berishga buyurdilar. Yoʻlga tushganimizda, bir-birimizga: «Biz Rasululloh ﷺ huzurlariga ulov soʻrab kelgan edik, u zot bizni mindirmaslikka qasam ichgan edilar, keyin esa mindirdilar. Yuringlar, u zotning oldilariga qaytaylik», dedik. Shunda u zotning oldilariga kelib: «Ey Allohning Rasuli! Biz sizdan ulov soʻrab kelgan edik, siz bizni mindirmaslikka qasam ichgan edingiz, keyin esa bizni mindirdingiz», dedik. U zot: «Alloh nomiga qasamki, sizlarni men mindirganim yoʻq, balki sizlarni Alloh mindirdi. Alloh nomiga qasamki, sizlarni men mindirganim yoʻq, balki sizlarni Alloh mindirdi. Alloh nomiga qasamki, inshaalloh, men bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsam, albatta qasamimga kafforat toʻlab, yaxshiroq boʻlgan ishni qilaman», dedilar. Yoki: «Yaxshiroq boʻlgan ishni qilib, qasamimga kafforat toʻlayman», dedilar.Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ашъарийлардан бир гуруҳ билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб, у зотдан (миниш учун) улов сўрадим. Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ номига қасамки, мен сизларга улов бера олмайман, олдимда сизларни миндирадиган нарса ҳам йўқ», дедилар. Аллоҳ хоҳлаганча турдик, сўнг у зотнинг олдиларига туялар келтирилди. У зот бизга ўркачлари оппоқ учта туяни беришга буюрдилар. Йўлга тушганимизда, бир-биримизга: «Биз Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига улов сўраб келган эдик, у зот бизни миндирмасликка қасам ичган эдилар, кейин эса миндирдилар. Юринглар, у зотнинг олдиларига қайтайлик», дедик. Шунда у зотнинг олдиларига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Биз сиздан улов сўраб келган эдик, сиз бизни миндирмасликка қасам ичган эдингиз, кейин эса бизни миндирдингиз», дедик. У зот: «Аллоҳ номига қасамки, сизларни мен миндирганим йўқ, балки сизларни Аллоҳ миндирди. Аллоҳ номига қасамки, сизларни мен миндирганим йўқ, балки сизларни Аллоҳ миндирди. Аллоҳ номига қасамки, иншааллоҳ, мен бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билсам, албатта қасамимга каффорат тўлаб, яхшироқ бўлган ишни қиламан», дедилар. Ёки: «Яхшироқ бўлган ишни қилиб, қасамимга каффорат тўлайман», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرِ بْنِ زُرَارَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ رُفَيْعٍ، عَنْ تَمِيمِ بْنِ طَرَفَةَ، عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَأْتِ الَّذِي هُوَ خَيْرٌ وَلْيُكَفِّرْ عَنْ يَمِينِهِ ‏"‏ ‏.‏

Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, yaxshiroq boʻlgan ishni qilsin va qasamiga kafforat toʻlasin», dedilar.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, яхшироқ бўлган ишни қилсин ва қасамига каффорат тўласин», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَبِي عُمَرَ الْعَدَنِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو الزَّعْرَاءِ، عَمْرُو بْنُ عَمْرٍو عَنْ عَمِّهِ أَبِي الأَحْوَصِ، عَوْفِ بْنِ مَالِكٍ الْجُشَمِيِّ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ يَأْتِينِي ابْنُ عَمِّي فَأَحْلِفُ أَنْ لاَ، أُعْطِيَهُ وَلاَ أَصِلَهُ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ كَفِّرْ عَنْ يَمِينِكَ ‏"‏ ‏.‏

Molik ibn Nazla al-Jushamiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men: «Ey Allohning Rasuli! Amakivachcham oldimga keladi, men esa unga hech narsa bermaslikka va u bilan aloqa qilmaslikka qasam ichaman», dedim. U zot: «Qasamingga kafforat toʻla», dedilar.Молик ибн Назла ал-Жушамий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен: «Эй Аллоҳнинг Расули! Амакиваччам олдимга келади, мен эса унга ҳеч нарса бермасликка ва у билан алоқа қилмасликка қасам ичаман», дедим. У зот: «Қасамингга каффорат тўла», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ حَارِثَةَ بْنِ أَبِي الرِّجَالِ، عَنْ عَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ فِي قَطِيعَةِ رَحِمٍ أَوْ فِيمَا لاَ يَصْلُحُ فَبِرُّهُ أَنْ لاَ يَتِمَّ عَلَى ذَلِكَ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim qarindoshlik rishtasini uzishga yoki toʻgʻri boʻlmagan bir ishga qasam ichsa, uning yaxshiligi oʻsha qasamni bajarmasligidadir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким қариндошлик риштасини узишга ёки тўғри бўлмаган бир ишга қасам ичса, унинг яхшилиги ўша қасамни бажармаслигидадир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمُؤْمِنِ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا عَوْنُ بْنُ عُمَارَةَ، حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ الْقَاسِمِ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، ‏.‏ أَنَّ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ حَلَفَ عَلَى يَمِينٍ فَرَأَى غَيْرَهَا خَيْرًا مِنْهَا فَلْيَتْرُكْهَا فَإِنَّ تَرْكَهَا كَفَّارَتُهَا ‏"‏ ‏.‏

Amr ibn Shuʼayb otasidan, u bobosi (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Kim bir narsaga qasam ichib, soʻng undan boshqasini yaxshiroq deb bilsa, uni tark etsin. Zero, uni tark etish oʻsha qasamning kafforatidir», dedilar.Амр ибн Шуъайб отасидан, у бобоси (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Ким бир нарсага қасам ичиб, сўнг ундан бошқасини яхшироқ деб билса, уни тарк этсин. Зеро, уни тарк этиш ўша қасамнинг каффоратидир», дедилар.

حَدَّثَنَا الْعَبَّاسُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْبَكَّائِيُّ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَعْلَى الثَّقَفِيُّ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَفَّرَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِصَاعٍ مِنْ تَمْرٍ وَأَمَرَ النَّاسَ بِذَلِكَ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَنِصْفُ صَاعٍ مِنْ بُرٍّ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir soʻ xurmo bilan kafforat toʻladilar va odamlarni ham shunga buyurdilar. Kimda (xurmo) topilmasa, yarim soʻ bugʻdoy (bersin), dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир сў хурмо билан каффорат тўладилар ва одамларни ҳам шунга буюрдилар. Кимда (хурмо) топилмаса, ярим сў буғдой (берсин), дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ أَبِي الْمُغِيرَةِ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ الرَّجُلُ يَقُوتُ أَهْلَهُ قُوتًا فِيهِ سَعَةٌ وَكَانَ الرَّجُلُ يَقُوتُ أَهْلَهُ قُوتًا فِيهِ شِدَّةٌ فَنَزَلَتْ ‏{مِنْ أَوْسَطِ مَا تُطْعِمُونَ أَهْلِيكُمْ}‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Baʼzi kishi oilasini toʻkin-sochin taomlantirar, baʼzi kishi esa oilasini nihoyatda tanqislik bilan taomlantirar edi. Shunda {oilangizga yedirgan taomingizning oʻrtachasidan} degan oyat nozil boʻldi. (Moida 89)Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Баъзи киши оиласини тўкин-сочин таомлантирар, баъзи киши эса оиласини ниҳоятда танқислик билан таомлантирар эди. Шунда {оилангизга едирган таомингизнинг ўртачасидан} деган оят нозил бўлди. (Моида 89)

حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْمَرِيُّ، عَنْ مَعْمَرٍ، عَنْ هَمَّامٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ أَبُو الْقَاسِمِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا اسْتَلَجَّ أَحَدُكُمْ فِي الْيَمِينِ فَإِنَّهُ آثَمُ لَهُ عِنْدَ اللَّهِ مِنَ الْكَفَّارَةِ الَّتِي أُمِرَ بِهَا ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ صَالِحٍ الْوُحَاظِيُّ، حَدَّثَنَا مُعَاوِيَةُ بْنُ سَلاَّمٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abul-Qosim ﷺ: «Biringiz qasamida qattiq turib olsa (uni bajarmaslik yaxshiroq boʻlsa ham), bu unga Alloh huzurida oʻziga buyurilgan kafforatdan koʻra koʻproq gunohdir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абул-Қосим ﷺ: «Бирингиз қасамида қаттиқ туриб олса (уни бажармаслик яхшироқ бўлса ҳам), бу унга Аллоҳ ҳузурида ўзига буюрилган каффоратдан кўра кўпроқ гуноҳдир», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ صَالِحٍ، عَنْ أَشْعَثَ بْنِ أَبِي الشَّعْثَاءِ، عَنْ مُعَاوِيَةَ بْنِ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ، عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ، قَالَ أَمَرَنَا رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِإِبْرَارِ الْمُقْسِمِ ‏.‏

Baroʻ ibn Ozib (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizni qasam ichgan kishining qasamini bajarishga koʻmaklashishga buyurdilar.Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизни қасам ичган кишининг қасамини бажаришга кўмаклашишга буюрдилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ صَفْوَانَ، أَوْ عَنْ صَفْوَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْقُرَشِيِّ، قَالَ لَمَّا كَانَ يَوْمُ فَتْحِ مَكَّةَ جَاءَ بِأَبِيهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ اجْعَلْ لأَبِي نَصِيبًا فِي الْهِجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَانْطَلَقَ فَدَخَلَ عَلَى الْعَبَّاسِ فَقَالَ قَدْ عَرَفْتَنِي فَقَالَ أَجَلْ ‏.‏ فَخَرَجَ الْعَبَّاسُ فِي قَمِيصٍ لَيْسَ عَلَيْهِ رِدَاءٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَدْ عَرَفْتَ فُلاَنًا وَالَّذِي بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ جَاءَ بِأَبِيهِ لِيُبَايِعَكَ عَلَى الْهِجْرَةِ ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّهُ لاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ الْعَبَّاسُ أَقْسَمْتُ عَلَيْكَ ‏.‏ فَمَدَّ النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ يَدَهُ فَمَسَّ يَدَهُ فَقَالَ ‏"‏ أَبْرَرْتُ عَمِّي وَلاَ هِجْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الرَّبِيعِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ إِدْرِيسَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، بِإِسْنَادِهِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ يَزِيدُ بْنُ أَبِي زِيَادٍ يَعْنِي لاَ هِجْرَةَ مِنْ دَارٍ قَدْ أَسْلَمَ أَهْلُهَا ‏.‏

Abdurahmon ibn Safvon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Makka fath boʻlgan kuni u otasini olib kelib: «Ey Allohning Rasuli! Otamga hijratdan nasiba belgilang», dedi. U zot: «Endi hijrat yoʻq», dedilar. Soʻng u ketib, Abbosning huzuriga kirdi va: «Meni tanidingizmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Abbos ridosiz, faqat koʻylakda chiqib: «Ey Allohning Rasuli! Falonchini va oramizdagi (aloqani) bilasiz. U otasini sizga hijrat qilishga bayʼat berishi uchun olib keldi», dedi. Nabiy ﷺ: «Endi hijrat yoʻq», dedilar. Abbos: «Sizni qasam ichirib soʻrayman», dedi. Shunda Nabiy ﷺ qoʻllarini choʻzib, uning qoʻliga tegizdilar va: «Amakimning qasamini bajardim, biroq hijrat yoʻq», dedilar.Абдураҳмон ибн Сафвон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Макка фатҳ бўлган куни у отасини олиб келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Отамга ҳижратдан насиба белгиланг», деди. У зот: «Энди ҳижрат йўқ», дедилар. Сўнг у кетиб, Аббоснинг ҳузурига кирди ва: «Мени танидингизми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Аббос ридосиз, фақат кўйлакда чиқиб: «Эй Аллоҳнинг Расули! Фалончини ва орамиздаги (алоқани) биласиз. У отасини сизга ҳижрат қилишга байъат бериши учун олиб келди», деди. Набий ﷺ: «Энди ҳижрат йўқ», дедилар. Аббос: «Сизни қасам ичириб сўрайман», деди. Шунда Набий ﷺ қўлларини чўзиб, унинг қўлига тегиздилар ва: «Амакимнинг қасамини бажардим, бироқ ҳижрат йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا الأَجْلَحُ الْكِنْدِيُّ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الأَصَمِّ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِذَا حَلَفَ أَحَدُكُمْ فَلاَ يَقُلْ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشِئْتَ ‏.‏ وَلَكِنْ لِيَقُلْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شِئْتَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Biringiz qasam ichsa, ‹Alloh xohlagan va sen xohlagan (narsa)› demasin. Balki: ‹Alloh xohlagan, soʻngra sen xohlagan (narsa)›, desin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бирингиз қасам ичса, ‹Аллоҳ хоҳлаган ва сен хоҳлаган (нарса)› демасин. Балки: ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнгра сен хоҳлаган (нарса)›, десин», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ، أَنَّ رَجُلاً، مِنَ الْمُسْلِمِينَ رَأَى فِي النَّوْمِ أَنَّهُ لَقِيَ رَجُلاً مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَقَالَ نِعْمَ الْقَوْمُ أَنْتُمْ لَوْلاَ أَنَّكُمْ تُشْرِكُونَ تَقُولُونَ مَا شَاءَ اللَّهُ وَشَاءَ مُحَمَّدٌ ‏.‏ وَذَكَرَ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ أَمَا وَاللَّهِ إِنْ كُنْتُ لأَعْرِفُهَا لَكُمْ قُولُوا مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ شَاءَ مُحَمَّدٌ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ أَبِي الشَّوَارِبِ، حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنْ رِبْعِيِّ بْنِ حِرَاشٍ، عَنِ الطُّفَيْلِ بْنِ سَخْبَرَةَ، أَخِي عَائِشَةَ لأُمِّهَا عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ ‏.‏

Huzayfa ibn al-Yamon (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, musulmonlardan bir kishi tushida ahli kitobdan bir odam bilan uchrashganini koʻrdi. U odam: «Agar shirk keltirmaganingizda edi, siz naqadar yaxshi qavm boʻlardingiz. Siz: ‹Alloh xohlagan va Muhammad xohlagan›, deb aytasizlar», dedi. Bu narsani Paygʻambar ﷺga aytdilar. Shunda u zot: «Allohga qasamki, men buni sizlar uchun bilar edim. ‹Alloh xohlagan, soʻng Muhammad xohlagan›, deb ayting», dedilar.Ҳузайфа ибн ал-Ямон (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, мусулмонлардан бир киши тушида аҳли китобдан бир одам билан учрашганини кўрди. У одам: «Агар ширк келтирмаганингизда эди, сиз нақадар яхши қавм бўлардингиз. Сиз: ‹Аллоҳ хоҳлаган ва Муҳаммад хоҳлаган›, деб айтасизлар», деди. Бу нарсани Пайғамбар ﷺга айтдилар. Шунда у зот: «Аллоҳга қасамки, мен буни сизлар учун билар эдим. ‹Аллоҳ хоҳлаган, сўнг Муҳаммад хоҳлаган›, деб айтинг», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، ح وَحَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَكِيمٍ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ مَهْدِيٍّ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ الأَعْلَى، عَنْ جَدَّتِهِ، عَنْ أَبِيهَا، سُوَيْدِ بْنِ حَنْظَلَةَ قَالَ خَرَجْنَا نُرِيدُ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَمَعَنَا وَائِلُ بْنُ حُجْرٍ فَأَخَذَهُ عَدُوٌّ لَهُ فَتَحَرَّجَ النَّاسُ أَنْ يَحْلِفُوا فَحَلَفْتُ أَنَا أَنَّهُ أَخِي فَخَلَّى سَبِيلَهُ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّ الْقَوْمَ تَحَرَّجُوا أَنْ يَحْلِفُوا وَحَلَفْتُ أَنَا أَنَّهُ أَخِي فَقَالَ ‏"‏ صَدَقْتَ الْمُسْلِمُ أَخُو الْمُسْلِمِ ‏"‏ ‏.‏

Suvayd ibn Hanzala (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Biz Rasululloh ﷺni izlab yoʻlga chiqdik, biz bilan birga Voil ibn Hujr ham bor edi. Uni dushmani ushlab oldi. Odamlar qasam ichishdan tortindilar, men esa uning akam ekaniga qasam ichdim. Shunda uni qoʻyib yuborishdi. Rasululloh ﷺ huzurlariga keldik va men qavm qasam ichishdan tortinganini, men esa uning akam ekaniga qasam ichganimni u zotga aytdim. U zot: «Rost aytding. Musulmon musulmonning birodaridir», dedilar.Сувайд ибн Ҳанзала (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Биз Расулуллоҳ ﷺни излаб йўлга чиқдик, биз билан бирга Воил ибн Ҳужр ҳам бор эди. Уни душмани ушлаб олди. Одамлар қасам ичишдан тортиндилар, мен эса унинг акам эканига қасам ичдим. Шунда уни қўйиб юборишди. Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келдик ва мен қавм қасам ичишдан тортинганини, мен эса унинг акам эканига қасам ичганимни у зотга айтдим. У зот: «Рост айтдинг. Мусулмон мусулмоннинг биродаридир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ، أَنْبَأَنَا هُشَيْمٌ، عَنْ عَبَّادِ بْنِ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّمَا الْيَمِينُ عَلَى نِيَّةِ الْمُسْتَحْلِفِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasam faqat qasam ichishni talab qilgan kishining niyatiga koʻra boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасам фақат қасам ичишни талаб қилган кишининг ниятига кўра бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ يَمِينُكَ عَلَى مَا يُصَدِّقُكَ بِهِ صَاحِبُكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Qasaming sherigingg uni qanday tasdiqlashiga koʻra boʻladi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Қасаминг шеригингг уни қандай тасдиқлашига кўра бўлади», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، قَالَ نَهَى رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ عَنِ النَّذْرِ وَقَالَ ‏"‏ إِنَّمَا يُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ اللَّئِيمِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ nazrdan qaytardilar va: «U faqat baxil kishidan (mol) chiqarib olish uchun boʻladi, xolos», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ назрдан қайтардилар ва: «У фақат бахил кишидан (мол) чиқариб олиш учун бўлади, холос», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُوسُفَ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ أَبِي الزِّنَادِ، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ إِنَّ النَّذْرَ لاَ يَأْتِي ابْنَ آدَمَ بِشَىْءٍ إِلاَّ مَا قُدِّرَ لَهُ وَلَكِنْ يَغْلِبُهُ الْقَدَرُ مَا قُدِّرَ لَهُ فَيُسْتَخْرَجُ بِهِ مِنَ الْبَخِيلِ فَيَتَيَسَّرُ عَلَيْهِ مَا لَمْ يَكُنْ يَتَيَسَّرُ عَلَيْهِ مِنْ قَبْلِ ذَلِكَ وَقَدْ قَالَ اللَّهُ أَنْفِقْ أُنْفِقْ عَلَيْكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Nazr Odam bolasiga unga taqdir qilingan narsadan boshqa hech narsa keltirmaydi. Ammo taqdir unga yozilgan narsa bilan uni yengadi. Nazr baxil kishidan (mol) chiqarib olish uchun boʻladi, shunda unga ilgari muyassar boʻlmagan narsa muyassar boʻladi. Alloh: ‹Infoq qil, Men ham senga infoq qilaman›, degan», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Назр Одам боласига унга тақдир қилинган нарсадан бошқа ҳеч нарса келтирмайди. Аммо тақдир унга ёзилган нарса билан уни енгади. Назр бахил кишидан (мол) чиқариб олиш учун бўлади, шунда унга илгари муяссар бўлмаган нарса муяссар бўлади. Аллоҳ: ‹Инфоқ қил, Мен ҳам сенга инфоқ қиламан›, деган», дедилар.

حَدَّثَنَا سَهْلُ بْنُ أَبِي سَهْلٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ أَبِي قِلاَبَةَ، عَنْ عَمِّهِ، عَنْ عِمْرَانَ بْنِ الْحُصَيْنِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَلاَ نَذْرَ فِيمَا لاَ يَمْلِكُ ابْنُ آدَمَ ‏"‏ ‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyatda (gunoh ishda) nazr yoʻq va Odam bolasi ega boʻlmagan narsada nazr yoʻq», dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсиятда (гуноҳ ишда) назр йўқ ва Одам боласи эга бўлмаган нарсада назр йўқ», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ الْمِصْرِيُّ أَبُو طَاهِرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، أَنْبَأَنَا يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ لاَ نَذْرَ فِي مَعْصِيَةٍ وَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Maʼsiyatda (gunoh ishda) nazr yoʻq va uning kafforati qasam kafforatidir», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Маъсиятда (гуноҳ ишда) назр йўқ ва унинг каффорати қасам каффоратидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ الْمَلِكِ، عَنِ الْقَاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ وَمَنْ نَذَرَ أَنْ يَعْصِيَ اللَّهَ فَلاَ يَعْصِهِ ‏"‏ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga itoat qilishga nazr qilsa, Unga itoat qilsin. Kim Allohga isyon qilishga nazr qilsa, Unga isyon qilmasin», dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга итоат қилишга назр қилса, Унга итоат қилсин. Ким Аллоҳга исён қилишга назр қилса, Унга исён қилмасин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ رَافِعٍ، عَنْ خَالِدِ بْنِ يَزِيدَ، عَنْ عُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ الْجُهَنِيِّ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ نَذْرًا وَلَمْ يُسَمِّهِ فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir al-Juhaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir nazr qilsa-yu, uni aniq belgilamasa, uning kafforati qasam kafforatidir», dedilar.Уқба ибн Омир ал-Жуҳаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир назр қилса-ю, уни аниқ белгиламаса, унинг каффорати қасам каффоратидир», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ مُحَمَّدٍ الصَّنْعَانِيُّ، حَدَّثَنَا خَارِجَةُ بْنُ مُصْعَبٍ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ قَالَ ‏"‏ مَنْ نَذَرَ نَذْرًا وَلَمْ يُسَمِّهِ فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا لَمْ يُطِقْهُ فَكَفَّارَتُهُ كَفَّارَةُ يَمِينٍ وَمَنْ نَذَرَ نَذْرًا أَطَاقَهُ فَلْيَفِ بِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kim bir nazr qilsa-yu, uni aniq belgilamasa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim bir nazr qilsa-yu, unga kuchi yetmasa, uning kafforati qasam kafforatidir. Kim bir nazr qilsa-yu, unga kuchi yetsa, uni bajarsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ким бир назр қилса-ю, уни аниқ белгиламаса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким бир назр қилса-ю, унга кучи етмаса, унинг каффорати қасам каффоратидир. Ким бир назр қилса-ю, унга кучи етса, уни бажарсин», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ غِيَاثٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ، قَالَ نَذَرْتُ نَذْرًا فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَسَأَلْتُ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بَعْدَ مَا أَسْلَمْتُ فَأَمَرَنِي أَنْ أُوفِيَ بِنَذْرِي ‏.‏

Umar ibn al-Xattob (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Men johiliyat davrida bir nazr qilgan edim. Islomni qabul qilganimdan soʻng Paygʻambar ﷺdan (bu haqda) soʻradim. U zot menga nazrimni bajarishimni buyurdilar».Умар ибн ал-Хаттоб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Мен жоҳилият даврида бир назр қилган эдим. Исломни қабул қилганимдан сўнг Пайғамбар ﷺдан (бу ҳақда) сўрадим. У зот менга назримни бажаришимни буюрдилар».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ إِسْحَاقَ الْجَوْهَرِيُّ، قَالاَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ، أَنْبَأَنَا الْمَسْعُودِيُّ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَجُلاً، جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَنْحَرَ بِبُوَانَةَ فَقَالَ ‏"‏ فِي نَفْسِكَ شَىْءٌ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْفِ بِنَذْرِكَ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadiki, bir kishi Paygʻambar ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Rasuli, men Buvonada qurbonlik soʻyishga nazr qilgan edim», dedi. U zot: «Koʻnglingda johiliyat ishlaridan biror narsa bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda nazringni bajar», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинадики, бир киши Пайғамбар ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен Бувонада қурбонлик сўйишга назр қилган эдим», деди. У зот: «Кўнглингда жоҳилият ишларидан бирор нарса борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда назрингни бажар», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الطَّائِفِيِّ، عَنْ مَيْمُونَةَ بِنْتِ كَرْدَمٍ الْيَسَارِيَّةِ، أَنَّ أَبَاهَا، لَقِيَ النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ وَهِيَ رَدِيفَةٌ لَهُ فَقَالَ إِنِّي نَذَرْتُ أَنْ أَنْحَرَ بِبُوَانَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ هَلْ بِهَا وَثَنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَوْفِ بِنَذْرِكَ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا ابْنُ دُكَيْنٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ مِقْسَمٍ، عَنْ مَيْمُونَةَ بِنْتِ كَرْدَمٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ بِنَحْوِهِ ‏.‏

Maymuna bint Kardam al-Yasariyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, uning otasi Paygʻambar ﷺni uchratdi, u esa otasining ortida (ulovda) minib borar edi. Otasi: «Men Buvonada qurbonlik soʻyishga nazr qilgan edim», dedi. Rasululloh ﷺ: «U yerda but bormi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda nazringni bajar», dedilar.Маймуна бинт Кардам ал-Ясарийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, унинг отаси Пайғамбар ﷺни учратди, у эса отасининг ортида (уловда) миниб борар эди. Отаси: «Мен Бувонада қурбонлик сўйишга назр қилган эдим», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «У ерда бут борми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда назрингни бажар», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ سَعْدَ بْنَ عُبَادَةَ، اسْتَفْتَى رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فِي نَذْرٍ كَانَ عَلَى أُمِّهِ تُوُفِّيَتْ وَلَمْ تَقْضِهِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ اقْضِهِ عَنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda Rasululloh ﷺdan onasi zimmasida boʻlgan bir nazr toʻgʻrisida soʻradi. Onasi uni ado etmasdan vafot etgan edi. Rasululloh ﷺ: «Uni onang nomidan ado et», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода Расулуллоҳ ﷺдан онаси зиммасида бўлган бир назр тўғрисида сўради. Онаси уни адо этмасдан вафот этган эди. Расулуллоҳ ﷺ: «Уни онанг номидан адо эт», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ لَهِيعَةَ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، ‏.‏ أَنَّ امْرَأَةً، أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَتْ إِنَّ أُمِّي تُوُفِّيَتْ وَعَلَيْهَا نَذْرُ صِيَامٍ فَتُوُفِّيَتْ قَبْلَ أَنْ تَقْضِيَهُ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ ‏"‏ لِيَصُمْ عَنْهَا الْوَلِيُّ ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺning huzurlariga kelib: «Onam vafot etdi, uning zimmasida roʻza tutish nazri bor edi. U buni ado etmasdan avval vafot etdi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Uning nomidan valiysi roʻza tutsin», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺнинг ҳузурларига келиб: «Онам вафот этди, унинг зиммасида рўза тутиш назри бор эди. У буни адо этмасдан аввал вафот этди», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Унинг номидан валийси рўза тутсин», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ زَحْرٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الرُّعَيْنِيِّ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَالِكٍ، أَخْبَرَهُ أَنَّ عُقْبَةَ بْنَ عَامِرٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أُخْتَهُ نَذَرَتْ أَنْ تَمْشِيَ حَافِيَةً غَيْرَ مُخْتَمِرَةٍ وَأَنَّهُ ذَكَرَ ذَلِكَ لِرَسُولِ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ فَقَالَ ‏"‏ مُرْهَا فَلْتَرْكَبْ وَلْتَخْتَمِرْ وَلْتَصُمْ ثَلاَثَةَ أَيَّامٍ ‏"‏ ‏.‏

Uqba ibn Omir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, uning singlisi yalangoyoq va boshini yopmagan holda yurishni nazr qilibdi. U buni Rasululloh ﷺga aytdi. Shunda u zot: «Unga buyurgin, minib yursin, boshini yopsin va uch kun roʻza tutsin», dedilar.Уқба ибн Омир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, унинг синглиси ялангоёқ ва бошини ёпмаган ҳолда юришни назр қилибди. У буни Расулуллоҳ ﷺга айтди. Шунда у зот: «Унга буюргин, миниб юрсин, бошини ёпсин ва уч кун рўза тутсин», дедилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ حُمَيْدِ بْنِ كَاسِبٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي عَمْرٍو، عَنِ الأَعْرَجِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ رَأَى النَّبِيُّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ شَيْخًا يَمْشِي بَيْنَ ابْنَيْهِ فَقَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنَاهُ نَذْرٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ ارْكَبْ أَيُّهَا الشَّيْخُ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنْكَ وَعَنْ نَذْرِكَ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ ikki oʻgʻli oʻrtasida yurib kelayotgan bir keksani koʻrib: «Bu kishiga nima boʻlgan?» dedilar. Uning ikki oʻgʻli: «Nazr qilgan, ey Rasululloh», dedilar. U zot: «Ey shayx, minib olgin, chunki Alloh senga ham, sening nazringga ham muhtoj emas», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ икки ўғли ўртасида юриб келаётган бир кексани кўриб: «Бу кишига нима бўлган?» дедилар. Унинг икки ўғли: «Назр қилган, эй Расулуллоҳ», дедилар. У зот: «Эй шайх, миниб олгин, чунки Аллоҳ сенга ҳам, сенинг назрингга ҳам муҳтож эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْفَرْوِيُّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَرَّ بِرَجُلٍ بِمَكَّةَ وَهُوَ قَائِمٌ فِي الشَّمْسِ فَقَالَ ‏"‏ مَا هَذَا ‏"‏ ‏.‏ قَالُوا نَذَرَ أَنْ يَصُومَ وَلاَ يَسْتَظِلَّ إِلَى اللَّيْلِ وَلاَ يَتَكَلَّمَ وَلاَ يَزَالَ قَائِمًا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ لِيَتَكَلَّمْ وَلْيَسْتَظِلَّ وَلْيَجْلِسْ وَلْيُتِمَّ صِيَامَهُ ‏"‏ ‏.‏ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ شَنَبَةَ الْوَاسِطِيُّ، حَدَّثَنَا الْعَلاَءُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ، عَنْ وُهَيْبٍ، عَنْ أَيُّوبَ، عَنْ عِكْرِمَةَ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ نَحْوَهُ وَاللَّهُ أَعْلَمُ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkada quyoshda tik turgan bir kishining yonidan oʻtib qolib: «Bu nima?» dedilar. Ular: «U tunga qadar roʻza tutishni, soya izlamaslikni, gapirmaslikni va doim tik turishni nazr qilgan», dedilar. U zot: «Gapirsin, soyalansin, oʻtirsin va roʻzasini toʻliq tutsin», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккада қуёшда тик турган бир кишининг ёнидан ўтиб қолиб: «Бу нима?» дедилар. Улар: «У тунга қадар рўза тутишни, соя изламасликни, гапирмасликни ва доим тик туришни назр қилган», дедилар. У зот: «Гапирсин, соялансин, ўтирсин ва рўзасини тўлиқ тутсин», дедилар.