حَدَّثَنَا أَبُو بِشْرٍ، بَكْرُ بْنُ خَلَفٍ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ، عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنِ الشَّعْبِيِّ، عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، قَالَ انْطَلَقَ بِهِ أَبُوهُ يَحْمِلُهُ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ اشْهَدْ أَنِّي قَدْ نَحَلْتُ النُّعْمَانَ مِنْ مَالِي كَذَا وَكَذَا ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَكُلَّ بَنِيكَ نَحَلْتَ مِثْلَ الَّذِي نَحَلْتَ النُّعْمَانَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَأَشْهِدْ عَلَى هَذَا غَيْرِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ أَلَيْسَ يَسُرُّكَ أَنْ يَكُونُوا لَكَ فِي الْبِرِّ سَوَاءً ‏"‏ ‏.‏ قَالَ بَلَى ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَلاَ إِذًا ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Otasi uni koʻtargan holda Paygʻambar ﷺ huzurlariga olib bordi va: «Guvoh boʻling, men Nuʼmonga molimdan ancha-muncha narsani hadya qildim», dedi. U zot: «Sen barcha bolalaringga Nuʼmonga bergan narsangdek narsa berdingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, bunga mendan boshqani guvoh qil», dedilar. Soʻng: «Ularning barchasi senga yaxshilik qilishda teng boʻlishlari seni xursand qilmaydimi?» dedilar. U: «Albatta, xursand qiladi», dedi. U zot: «Unday boʻlsa, bunday qilma», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Отаси уни кўтарган ҳолда Пайғамбар ﷺ ҳузурларига олиб борди ва: «Гувоҳ бўлинг, мен Нуъмонга молимдан анча-мунча нарсани ҳадя қилдим», деди. У зот: «Сен барча болаларингга Нуъмонга берган нарсангдек нарса бердингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Ундай бўлса, бунга мендан бошқани гувоҳ қил», дедилар. Сўнг: «Уларнинг барчаси сенга яхшилик қилишда тенг бўлишлари сени хурсанд қилмайдими?» дедилар. У: «Албатта, хурсанд қилади», деди. У зот: «Ундай бўлса, бундай қилма», дедилар.

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَمُحَمَّدِ بْنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَخْبَرَاهُ عَنِ النُّعْمَانِ بْنِ بَشِيرٍ، أَنَّ أَبَاهُ، نَحَلَهُ غُلاَمًا وَأَنَّهُ جَاءَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم يُشْهِدُهُ فَقَالَ ‏"‏ أَكُلَّ وَلَدِكَ نَحَلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لاَ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَارْدُدْهُ ‏"‏ ‏.‏

Nuʼmon ibn Bashir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, otasi unga bir qulni hadya qildi va uni guvoh qildirish uchun Paygʻambar ﷺ huzurlariga keldi. U zot: «Barcha bolalaringga hadya berdingmi?» dedilar. U: «Yoʻq», dedi. U zot: «Unda uni qaytarib ol», dedilar.Нуъмон ибн Башир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, отаси унга бир қулни ҳадя қилди ва уни гувоҳ қилдириш учун Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келди. У зот: «Барча болаларингга ҳадя бердингми?» дедилар. У: «Йўқ», деди. У зот: «Унда уни қайтариб ол», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ خَلاَّدٍ الْبَاهِلِيُّ قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ، عَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، وَابْنِ، عُمَرَ يَرْفَعَانِ الْحَدِيثَ إِلَى النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَحِلُّ لِلرَّجُلِ أَنْ يُعْطِيَ الْعَطِيَّةَ ثُمَّ يَرْجِعَ فِيهَا إِلاَّ الْوَالِدَ فِيمَا يُعْطِي وَلَدَهُ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kishiga biror narsani hadya qilib, soʻng uni qaytarib olishi halol emas, faqat ota oʻz farzandiga bergan narsasi bundan mustasno», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Кишига бирор нарсани ҳадя қилиб, сўнг уни қайтариб олиши ҳалол эмас, фақат ота ўз фарзандига берган нарсаси бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا جَمِيلُ بْنُ الْحَسَنِ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الأَعْلَى، حَدَّثَنَا سَعِيدٌ، عَنْ عَامِرٍ الأَحْوَلِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَرْجِعْ أَحَدُكُمْ فِي هِبَتِهِ إِلاَّ الْوَالِدَ مِنْ وَلَدِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Paygʻambari ﷺ: «Sizlardan biringiz oʻz hadyasini qaytarib olmasin, faqat ota oʻz farzandidan (qaytarib olsa) bundan mustasno», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Пайғамбари ﷺ: «Сизлардан бирингиз ўз ҳадясини қайтариб олмасин, фақат ота ўз фарзандидан (қайтариб олса) бундан мустасно», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ عُمْرَى فَمَنْ أُعْمِرَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro (umrbod inʼom) yoʻqdir. Kimga biror narsa umrbod inʼom qilib berilsa, u oʻsha kishinikidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро (умрбод инъом) йўқдир. Кимга бирор нарса умрбод инъом қилиб берилса, у ўша кишиникидир», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ جَابِرٍ، قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ مَنْ أَعْمَرَ رَجُلاً عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَقَدْ قَطَعَ قَوْلُهُ حَقَّهُ فِيهَا فَهِيَ لِمَنْ أُعْمِرَ وَلِعَقِبِهِ ‏"‏ ‏.‏

Jobir (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺning bunday deyayotganlarini eshitdim: «Kimki bir kishiga oʻzi va uning avlodi uchun biror narsani umrbod inʼom qilib bersa, uning bu soʻzi oʻsha narsadagi haqqini kesib qoʻyibdi. Endi u narsa umrbod inʼom qilib berilgan kishiga va uning avlodiga tegishlidir».Жобир (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг бундай деяётганларини эшитдим: «Кимки бир кишига ўзи ва унинг авлоди учун бирор нарсани умрбод инъом қилиб берса, унинг бу сўзи ўша нарсадаги ҳаққини кесиб қўйибди. Энди у нарса умрбод инъом қилиб берилган кишига ва унинг авлодига тегишлидир».

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ طَاوُسٍ، عَنْ حُجْرٍ الْمَدَرِيِّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم جَعَلَ الْعُمْرَى لِلْوَارِثِ ‏.‏

Zayd ibn Sobit (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ umrbod inʼom qilingan narsani (uni olgan kishining) vorisiga tegishli deb hukm qildilar.Зайд ибн Собит (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ умрбод инъом қилинган нарсани (уни олган кишининг) ворисига тегишли деб ҳукм қилдилар.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، أَنْبَأَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، عَنْ عَطَاءٍ، عَنْ حَبِيبِ بْنِ أَبِي ثَابِتٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ رُقْبَى فَمَنْ أُرْقِبَ شَيْئًا فَهُوَ لَهُ حَيَاتَهُ وَمَمَاتَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَالرُّقْبَى أَنْ يَقُولَ هُوَ لِلآخَرِ مِنِّي وَمِنْكَ مَوْتًا ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ruqbo yoʻqdir. Kimga biror narsa ruqbo tarzida berilsa, u tirikligida ham, oʻlgach ham oʻsha kishinikidir», dedilar. (Roviy) aytdi: Ruqbo — kishining ‹Bu narsa mendan ham, sendan ham qaysimiz avval oʻlsak, tirik qolganimiznikidir› deyishidir.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Руқбо йўқдир. Кимга бирор нарса руқбо тарзида берилса, у тириклигида ҳам, ўлгач ҳам ўша кишиникидир», дедилар. (Ровий) айтди: Руқбо — кишининг ‹Бу нарса мендан ҳам, сендан ҳам қайсимиз аввал ўлсак, тирик қолганимизникидир› дейишидир.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ، ح وَحَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، قَالاَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ، عَنْ أَبِي الزُّبَيْرِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِمَنْ أُعْمِرَهَا وَالرُّقْبَى جَائِزَةٌ لِمَنْ أُرْقِبَهَا ‏"‏ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Umro oʻzi umrbod inʼom qilib berilgan kishiga joizdir, ruqbo esa oʻzi ruqbo qilib berilgan kishiga joizdir», dedilar.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Умро ўзи умрбод инъом қилиб берилган кишига жоиздир, руқбо эса ўзи руқбо қилиб берилган кишига жоиздир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ، عَنْ عَوْفٍ، عَنْ خِلاَسٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّ مَثَلَ الَّذِي يَعُودُ فِي عَطِيَّتِهِ كَمَثَلِ الْكَلْبِ أَكَلَ حَتَّى إِذَا شَبِعَ قَاءَ ثُمَّ عَادَ فِي قَيْئِهِ فَأَكَلَهُ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bergan hadyasini qaytarib oladigan kishining misoli — toʻyguncha yeb, soʻng qusgan, keyin oʻz qusugʻiga qaytib, uni yeydigan itga oʻxshaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Берган ҳадясини қайтариб оладиган кишининг мисоли — тўйгунча еб, сўнг қусган, кейин ўз қусуғига қайтиб, уни ейдиган итга ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ سَمِعْتُ قَتَادَةَ، يُحَدِّثُ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْعَائِدِ فِي قَيْئِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻz hadyasini qaytarib oluvchi oʻz qusugʻiga qaytuvchi kabidir», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўз ҳадясини қайтариб олувчи ўз қусуғига қайтувчи кабидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يُوسُفَ الْعَرْعَرِيُّ، حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَكِيمٍ، حَدَّثَنَا الْعُمَرِيُّ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ الْعَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالْكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْئِهِ ‏"‏ ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Oʻz hadyasini qaytarib oluvchi oʻz qusugʻiga qaytadigan itga oʻxshaydi», dedilar.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Ўз ҳадясини қайтариб олувчи ўз қусуғига қайтадиган итга ўхшайди», дедилар.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، قَالاَ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُجَمِّعِ بْنِ جَارِيَةَ الأَنْصَارِيُّ، عَنْ عَمْرِو بْنِ دِينَارٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الرَّجُلُ أَحَقُّ بِهِبَتِهِ مَا لَمْ يُثَبْ مِنْهَا ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kishi oʻz hadyasiga, undan biror evaz olmagan ekan, koʻproq haqlidir», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Киши ўз ҳадясига, ундан бирор эваз олмаган экан, кўпроқ ҳақлидир», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو يُوسُفَ الرَّقِّيُّ، مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ الصَّيْدَلاَنِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنِ الْمُثَنَّى بْنِ الصَّبَّاحِ، عَنْ عَمْرِو بْنِ شُعَيْبٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي خُطْبَةٍ خَطَبَهَا ‏"‏ لاَ يَجُوزُ لاِمْرَأَةٍ فِي مَالِهَا إِلاَّ بِإِذْنِ زَوْجِهَا إِذَا هُوَ مَلَكَ عِصْمَتَهَا ‏"‏ ‏.‏

Abdulloh ibn Amr (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ oʻzlari qilgan bir xutbada: «Ayol kishiga eri uni nikohiga olgach, erining ruxsatisiz oʻz molida (tasarruf qilishi) joiz emas», dedilar.Абдуллоҳ ибн Амр (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ ўзлари қилган бир хутбада: «Аёл кишига эри уни никоҳига олгач, эрининг рухсатисиз ўз молида (тасарруф қилиши) жоиз эмас», дедилар.

حَدَّثَنَا حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ يَحْيَى، - رَجُلٌ مِنْ وَلَدِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، أَنَّ جَدَّتَهُ، خَيْرَةَ - امْرَأَةَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ - أَتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِحُلِيٍّ لَهَا فَقَالَتْ إِنِّي تَصَدَّقْتُ بِهَذَا فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَجُوزُ لِلْمَرْأَةِ فِي مَالِهَا إِلاَّ بِإِذْنِ زَوْجِهَا فَهَلِ اسْتَأْذَنْتِ كَعْبًا ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ نَعَمْ ‏.‏ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ زَوْجِهَا فَقَالَ ‏"‏ هَلْ أَذِنْتَ لِخَيْرَةَ أَنْ تَتَصَدَّقَ بِحُلِيِّهَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ نَعَمْ ‏.‏ فَقَبِلَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْهَا ‏.

Xayra (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U oʻzining zeb-ziynatlari bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga kelib: «Men buni sadaqa qildim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ayol kishiga eri iznisiz oʻz molidan tasarruf qilishi joiz emas. Kaʼbdan izn soʻradingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ uning eri Kaʼb ibn Molikka odam yuborib: «Xayraga zeb-ziynatlarini sadaqa qilishga izn berdingmi?» dedilar. U: «Ha», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ uning sadaqasini qabul qildilar.Хайра (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У ўзининг зеб-зийнатлари билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига келиб: «Мен буни садақа қилдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Аёл кишига эри изнисиз ўз молидан тасарруф қилиши жоиз эмас. Каъбдан изн сўрадингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг эри Каъб ибн Моликка одам юбориб: «Хайрага зеб-зийнатларини садақа қилишга изн бердингми?» дедилар. У: «Ҳа», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унинг садақасини қабул қилдилар.