نا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، نا وَكِيعٌ ، عَنْ زَكَرِيَّا بْنِ أَبِي زَائِدَةَ ، حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ الْجَدَلِيُّ ، قَالَ : سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ . ح وَحَدَّثَنَا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ ، حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ ، عَنْ زَكَرِيَّا ، عَنْ أَبِي الْقَاسِمِ الْجَدَلِيِّ ، قَالَ : سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ ، يَقُولُ : أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِوَجْهِهِ ، فَقَالَ : " أَقِيمُوا صُفُوفَكُمْ ، ثَلاثًا ، وَاللَّهِ لَتُقِيمُنَّ صُفُوفَكُمْ أَوْ لَيُخَالِفَنَّ اللَّهُ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ " ، قَالَ : فَرَأَيْتُ الرَّجُلَ يَكُونُ كَعْبُهُ بِكَعْبِ صَاحِبِهِ ، وَرُكْبَتُهُ بِرُكْبَةِ صَاحِبِهِ ، وَمَنْكِبُهُ بِمَنْكِبِ صَاحِبِهِ . هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ وَكِيعٍ . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : أَبُو الْقَاسِمِ الْجَدَلِيُّ هَذَا هُوَ حُسَيْنُ بْنُ الْحَارِثِ مِنْ جَدِيلَةَ قَيْسٍ ، رَوَى عَنْهُ زَكَرِيَّا بْنُ أَبِي زَائِدَةَ ، وَأَبُو مَالِكٍ الأَشْجَعِيُّ ، وَحَجَّاجُ بْنُ أَرْطَاةَ ، وَعَطَاءُ بْنُ السَّائِبِ ، عِدَادُهُ فِي الْكُوفِيِّينَ ، وَفِي هَذَا الْخَبَرِ مَا نَفَى الشَّكَّ وَالارْتِيَابَ أَنَّ الْكَعْبَ هُوَ الْعَظْمُ النَّاتِئُ الَّذِي فِي جَانِبِ الْقَدَمِ ، الَّذِي يُمْكِنُ الْقَائِمُ فِي الصَّلاةِ أَنْ يَلْزَقَهُ بِكَعْبِ مَنْ هُوَ قَائِمٌ إِلَى جَنْبِهِ فِي الصَّلاةِ ، وَالْعِلْمُ مُحِيطٌ عِنْدَ مَنْ رُكِّبَ فِيهِ الْعَقْلُ أَنَّ الْمُصَلِّينَ إِذَا قَامُوا فِي الصَّفِّ ، لَمْ يُمْكِنْ أَحَدٌ مِنْهُمُ إِلْصَاقَ ظَهْرِ قَدَمِهِ بِظَهْرِ قَدِمَ غَيْرِهِ ، وَهَذَا غَيْرُ مُمْكِنٍ ، وَمَا كَوْنُهُ غَيْرَ مُمْكِنٍ لَمْ يَتَوَهَّمْ عَاقِلٌ كَوْنَهُ
Nuʼmon ibn Bashirning shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizga yuzlarini oʻgirib: «Saflaringizni toʻgʻrilanglar», dedilar — uch marta — «Allohga qasamki, saflaringizni toʻgʻrilaysizlar, aks holda Alloh qalblaringizni bir-biriga qarama-qarshi qilib qoʻyadi». (Nuʼmon) aytdi: Shunda men har bir kishi toʻpigʻini sherigining toʻpigʻiga, tizzasini sherigining tizzasiga, yelkasini sherigining yelkasiga (yopishtirib turganini) koʻrdim. Bu Vakeʼ hadisining lafzidir. Abu Bakr aytdi: Bu Abul-Qosim al-Jadaliy — Jadila Qaysdan boʻlgan Husayn ibn al-Horisdir; undan Zakariyyo ibn Abu Zoida, Abu Molik al-Ashjaʼiy, Hajjoj ibn Artot va Ato ibn as-Soib rivoyat qilishgan; u kufaliklar qatoridan sanaladi. Bu xabarda kaʼb oyoqning yonidagi boʻrtiq suyak ekanida shak va shubhani ketkazadigan (dalil) bor: namozda turgan kishi uni oʻz yonida namozda turgan kishining kaʼbiga yopishtira oladi. Aqli bor kishi uchun bilim shuni qamrab oladiki, namoz oʻquvchilar safda turganlarida, ulardan hech biri oyogʻining ustini boshqasining oyogʻi ustiga yopishtira olmaydi; bu mumkin emas, mumkin boʻlmagan narsani esa aqlli kishi tasavvur qilmaydi.Нуъмон ибн Баширнинг шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизга юзларини ўгириб: «Сафларингизни тўғриланглар», дедилар — уч марта — «Аллоҳга қасамки, сафларингизни тўғрилайсизлар, акс ҳолда Аллоҳ қалбларингизни бир-бирига қарама-қарши қилиб қўяди». (Нуъмон) айтди: Шунда мен ҳар бир киши тўпиғини шеригининг тўпиғига, тиззасини шеригининг тиззасига, елкасини шеригининг елкасига (ёпиштириб турганини) кўрдим. Бу Вакеъ ҳадисининг лафзидир. Абу Бакр айтди: Бу Абул-Қосим ал-Жадалий — Жадила Қайсдан бўлган Ҳусайн ибн ал-Ҳорисдир; ундан Закарийё ибн Абу Зоида, Абу Молик ал-Ашжаъий, Ҳажжож ибн Артот ва Ато ибн ас-Соиб ривоят қилишган; у куфаликлар қаторидан саналади. Бу хабарда каъб оёқнинг ёнидаги бўртиқ суяк эканида шак ва шубҳани кетказадиган (далил) бор: намозда турган киши уни ўз ёнида намозда турган кишининг каъбига ёпиштира олади. Ақли бор киши учун билим шуни қамраб оладики, намоз ўқувчилар сафда турганларида, улардан ҳеч бири оёғининг устини бошқасининг оёғи устига ёпиштира олмайди; бу мумкин эмас, мумкин бўлмаган нарсани эса ақлли киши тасаввур қилмайди.