نَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ ، ثنا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ ، وَقَرَأَ ، عَلْيَنَا مِنْ كِتَابِهِ ، نَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ ، وَثنا بُنْدَارٌ أَيْضًا ، نَا ابْنُ أَبِي عَدِيٍّ ، عَنْ سَعِيدٍ ، ح وَثنا هَارُونُ بْنُ إِسْحَاقَ الْهَمْدَانِيُّ ، نَا عَبْدَةُ ، عَنْ سَعِيدٍ ، ح وَثنا بُنْدَارٌ ، ثنا مُعَاذُ بْنُ هِشَامٍ ، حَدَّثَنِي أَبِي ، ح وَثنا أَحْمَدُ بْنُ الْمِقْدَامِ ، نَا مُحَمَّدُ بْنُ سَوَاءٍ ، عَنْ سَعِيدٍ جَمِيعًا ، عَنْ قَتَادَةَ ، عَنْ زُرَارَةَ بْنِ أَوْفَى ، عَنْ سَعْدِ بْنِ هِشَامٍ ، قَالَ : أَتَيْتُ عَلَى حَكِيمِ بْنِ أَفْلَحَ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَهُوَ إِلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا ، فَاسْتَأْذَنَّا ، فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهَا ، فَقُلْنَا : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ نَبِّئِينِي عَنْ خُلُقِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَتْ : " أَلَسْتَ تَقْرَأُ الْقُرْآنَ ، تَعْنِي قَوْلَهُ وَإِنَّكَ لَعَلَى خُلُقٍ عَظِيمٍ " ، قَالَ : بَلَى قَالَتْ : " فَإِنَّ خُلُقَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ الْقُرْآنَ " ، فَقُلْتُ : يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ ، نَبِّئِينِي عَنْ قِيَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَتْ : " أَلَسْتَ تَقْرَأُ هَذِهِ السُّورَةِ يَا أَيُّهَا الْمُزَّمِّلُ " ، قَالَ : فَقُلْتُ : بَلَى ، قَالَتْ : " فَإِنَّ اللَّهَ فَرَضَ الْقِيَامَ فِي أَوَّلِ هَذِهِ السُّورَةِ ، فَقَامَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَوْلا ، حَتَّى انْتَفَخَتْ أَقْدَامُهُمْ ، وَأَمْسَكَ خَاتِمَتَهَا اثْنَيْ عَشَرَ شَهْرًا فِي السَّمَاءِ ، ثُمَّ أَنْزَلَ اللَّهُ التَّخْفِيفَ فِي آخِرِ هَذِهِ السُّورَةِ ، فَصَارَ قِيَامُ اللَّيْلِ تَطَوُّعًا بَعْدَ فَرِيضَةٍ " ، ثُمَّ ذَكَرُوا الْحَدِيثَ ، وَفِي آخِرِ الْحَدِيثِ ، قَالَ : فَأَتَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرْتُهُ بِحَدِيثِهَا ، فَقَالَ : صَدَقَتْ
Saʼd ibn Hishom aytadi: Men Hakim ibn Aflahning oldiga bordim, soʻng men va u Oisha (roziyallohu anho)ning huzuriga bordik. Ruxsat soʻradik, bizni uning huzuriga kiritishdi. Biz: «Ey moʻminlar onasi, menga Rasululloh ﷺning xulqlari haqida xabar bering», dedik. U: «Sen Qurʼon oʻqimaysanmi?» dedi — Allohning {Albatta, sen buyuk xulq uzradirsan} degan soʻzini nazarda tutdi. U: «Ha», dedi. U (Oisha): «Rasululloh ﷺning xulqlari Qurʼon edi», dedi. Men: «Ey moʻminlar onasi, menga Rasululloh ﷺning tunda turishlari haqida xabar bering», dedim. U: «Sen mana bu {Yo ayyuhal-muzzammil} surasini oʻqimaysanmi?» dedi. Men: «Ha», dedim. U: «Alloh bu suraning avvalida tunda turishni farz qildi, shunda Allohning Nabiysi ﷺ va ashoblari bir yil (tunda) turdilar, hatto oyoqlari shishib ketdi; uning oxiri esa oʻn ikki oy osmonda ushlab turildi. Soʻng Alloh bu suraning oxirida yengillikni nozil qildi va tun namozi farzdan keyin nafl boʻlib qoldi», dedi. Soʻng ular hadisni zikr qildilar. Hadisning oxirida u aytdi: Men Ibn Abbosning oldiga borib, unga (Oishaning) hadisini xabar qildim. U: «Rost aytibdi», dedi.Саъд ибн Ҳишом айтади: Мен Ҳаким ибн Афлаҳнинг олдига бордим, сўнг мен ва у Оиша (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига бордик. Рухсат сўрадик, бизни унинг ҳузурига киритишди. Биз: «Эй мўминлар онаси, менга Расулуллоҳ ﷺнинг хулқлари ҳақида хабар беринг», дедик. У: «Сен Қуръон ўқимайсанми?» деди — Аллоҳнинг {Албатта, сен буюк хулқ узрадирсан} деган сўзини назарда тутди. У: «Ҳа», деди. У (Оиша): «Расулуллоҳ ﷺнинг хулқлари Қуръон эди», деди. Мен: «Эй мўминлар онаси, менга Расулуллоҳ ﷺнинг тунда туришлари ҳақида хабар беринг», дедим. У: «Сен мана бу {Ё айюҳал-муззаммил} сурасини ўқимайсанми?» деди. Мен: «Ҳа», дедим. У: «Аллоҳ бу суранинг аввалида тунда туришни фарз қилди, шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ ва ашоблари бир йил (тунда) турдилар, ҳатто оёқлари шишиб кетди; унинг охири эса ўн икки ой осмонда ушлаб турилди. Сўнг Аллоҳ бу суранинг охирида енгилликни нозил қилди ва тун намози фарздан кейин нафл бўлиб қолди», деди. Сўнг улар ҳадисни зикр қилдилар. Ҳадиснинг охирида у айтди: Мен Ибн Аббоснинг олдига бориб, унга (Оишанинг) ҳадисини хабар қилдим. У: «Рост айтибди», деди.