ثنا أَبُو مُوسَى مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى ، ثنا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، ثنا الأَعْمَشُ ، وَثنا سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ ، نَا أَبُو مُعَاوِيَةَ ، عَنِ الأَعْمَشِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ ، عَنْ عَلْقَمَةَ ، قَالَ : جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ ، وَهُوَ بِعَرَفَةَ ، فَقَالَ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ! جِئْتُ مِنَ الْكُوفَةِ ، وَتَرَكْتُ بِهَا رَجُلا يُمْلِي الْمَصَاحِفَ عَنْ ظَهَرِ قَلْبِهِ ، قَالَ : فَغَضِبَ عُمَرُ ، وَانْتَفَخَ حَتَّى كَادَ يَمْلأُ مَا بَيْنَ شُعْبَتَيِ الرَّحْلِ ، فَقَالَ : مَنْ هُوَ وَيْحَكَ ؟ قَالَ : عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ ، قَالَ : فَمَا زَالَ يُسَرَّى عَنْهُ الْغَضَبُ وَيُطْفَأُ حَتَّى عَادَ إِلَى حَالِهِ الَّتِي كَانَ عَلَيْهَا ، ثُمَّ قَالَ : وَيْحَكَ ، مَا أَعْلَمُ بَقِيَ أَحَدٌ أَحَقُّ بِذَلِكَ مِنْهُ ، وَسَأُحَدِّثُكَ عَنْ ذَلِكَ ، كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لا يَزَالُ يَسْمُرُ عِنْدَ أَبِي بَكْرٍ اللَّيْلَةَ كَذَلِكَ فِي الأَمْرِ مِنْ أَمْرِ الْمُسْلِمِينَ ، وَإِنَّهُ سَمَرَ عِنْدَهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ ، وَأَنَا مَعَهُ ، فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْشِي ، وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمَسْجِدِ ، فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْمَعُ قِرَاءَتَهُ ، فَلَمَّا كِدْنَا أَنْ نَعْرِفَ الرَّجُلَ ، قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " مَنْ سَرَّهُ أَنْ يَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَطْبًا كَمَا أُنْزِلَ فَلْيَقْرَأْهُ عَلَى قِرَاءَةِ ابْنِ أُمِّ عَبْدٍ " قَالَ : ثُمَّ جَلَسَ الرَّجُلُ يَدْعُو فَجَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " سَلْ تُعْطَهْ " مَرَّتَيْنِ ، قَالَ : فَقَالَ عُمَرُ : فَقُلْتُ : وَاللَّهِ لأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ فَلأُبَشِّرَنَّهُ ، قَالَ : فَغَدَوْتُ إِلَيْهِ لأُبَشِّرَهُ ، فَوَجَدْتُ أَبَا بَكْرٍ قَدْ سَبَقَنِي إِلَيْهِ ، فَبَشَّرَهُ ، وَلا وَاللَّهِ مَا سَابَقْتُهُ إِلَى خَيْرٍ قَطُّ إِلا سَبَقَنِي . هَذَا حَدِيثُ أَبِي مُوسَى ، غَيْرَ أَنَّهُ لَمْ يَقُلْ وَانْتَفَخَ ، وَقَالَ سَلْمُ بْنُ جُنَادَةَ : فَمَا زَالَ يَسْرِي عَنْهُ ، وَقَالَ : وَاقِفٌ بِعَرَفَةَ ، وَلَمْ يَقُلْ : لا يَزَالُ ، وَقَالَ : يَسْتَمِعُ قِرَاءَتَهُ ، وَقَالَ : فَقَالَ عُمَرُ : وَاللَّهِ لأَغْدُوَنَّ إِلَيْهِ
Alqama aytadi: Bir kishi Umarning oldiga — u Arafada edi — kelib: «Ey amiral-moʻminin, men Kufadan keldim va u yerda mushaflarni yoddan aytib turadigan bir kishini qoldirdim», dedi. Shunda Umar gʻazablanib shishib ketdi, hatto egarning ikki tarmogʻi orasini toʻldirib yuborayozdi va: «U kim, holingga voy?» dedi. U: «Abdulloh ibn Masʼud», dedi. Shundan soʻng Umarning gʻazabi bosila borib, oʻchdi va u avvalgi holiga qaytdi, keyin: «Holingga voy, men (odamlar orasida) bunga undan koʻra haqliroq birov qolganini bilmayman; buni senga gapirib beraman. Rasululloh ﷺ musulmonlarning ishlaridan biror ish yuzasidan Abu Bakrning oldida kechasi shu tariqa suhbat qurib oʻtirar edilar. Bir kecha u zot uning oldida suhbat qurib oʻtirdilar, men ham u zot bilan birga edim. Soʻng Rasululloh ﷺ yurib chiqdilar, biz ham u zot bilan chiqdik. Shunda bir kishi masjidda tik turib namoz oʻqiyotgan edi. Rasululloh ﷺ toʻxtab, uning qiroatini tingladilar. Uni deyarli tanigan chogʻimizda Rasululloh ﷺ: ‹Kim Qurʼonni nozil qilingani kabi tarovatli holida oʻqishdan quvonsa, uni Ibn Ummu Abdning qiroatida oʻqisin›, dedilar. Soʻng u kishi oʻtirib duo qila boshladi, Rasululloh ﷺ esa: ‹Soʻra, senga beriladi›, deya boshladilar — ikki marta», dedi. Umar aytdi: Men: «Allohga qasamki, ertalab uning oldiga borib, unga xushxabar beraman», dedim. Ertalab unga xushxabar berish uchun oldiga borsam, Abu Bakr mendan oldin unga borib, xushxabar bergan boʻlibdi. Allohga qasamki, men biror yaxshilikka undan oldin intilsam, u albatta menga undan oldin yetib borar edi. Bu — Abu Musoning hadisidir, faqat u «shishib ketdi» demadi. Salm ibn Junoda: «Gʻazabi bosila bordi», dedi va: «Arafada turgan edi», dedi, «shu tariqa oʻtirar edilar» demadi va: «uning qiroatiga quloq soldilar», dedi hamda: «Umar aytdi: Allohga qasamki, ertalab uning oldiga boraman», dedi.Алқама айтади: Бир киши Умарнинг олдига — у Арафада эди — келиб: «Эй амирал-мўминин, мен Куфадан келдим ва у ерда мушафларни ёддан айтиб турадиган бир кишини қолдирдим», деди. Шунда Умар ғазабланиб шишиб кетди, ҳатто эгарнинг икки тармоғи орасини тўлдириб юбораёзди ва: «У ким, ҳолингга вой?» деди. У: «Абдуллоҳ ибн Масъуд», деди. Шундан сўнг Умарнинг ғазаби босила бориб, ўчди ва у аввалги ҳолига қайтди, кейин: «Ҳолингга вой, мен (одамлар орасида) бунга ундан кўра ҳақлироқ биров қолганини билмайман; буни сенга гапириб бераман. Расулуллоҳ ﷺ мусулмонларнинг ишларидан бирор иш юзасидан Абу Бакрнинг олдида кечаси шу тариқа суҳбат қуриб ўтирар эдилар. Бир кеча у зот унинг олдида суҳбат қуриб ўтирдилар, мен ҳам у зот билан бирга эдим. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ юриб чиқдилар, биз ҳам у зот билан чиқдик. Шунда бир киши масжидда тик туриб намоз ўқиётган эди. Расулуллоҳ ﷺ тўхтаб, унинг қироатини тингладилар. Уни деярли таниган чоғимизда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким Қуръонни нозил қилингани каби тароватли ҳолида ўқишдан қувонса, уни Ибн Умму Абднинг қироатида ўқисин›, дедилар. Сўнг у киши ўтириб дуо қила бошлади, Расулуллоҳ ﷺ эса: ‹Сўра, сенга берилади›, дея бошладилар — икки марта», деди. Умар айтди: Мен: «Аллоҳга қасамки, эрталаб унинг олдига бориб, унга хушхабар бераман», дедим. Эрталаб унга хушхабар бериш учун олдига борсам, Абу Бакр мендан олдин унга бориб, хушхабар берган бўлибди. Аллоҳга қасамки, мен бирор яхшиликка ундан олдин интилсам, у албатта менга ундан олдин етиб борар эди. Бу — Абу Мусонинг ҳадисидир, фақат у «шишиб кетди» демади. Салм ибн Жунода: «Ғазаби босила борди», деди ва: «Арафада турган эди», деди, «шу тариқа ўтирар эдилар» демади ва: «унинг қироатига қулоқ солдилар», деди ҳамда: «Умар айтди: Аллоҳга қасамки, эрталаб унинг олдига бораман», деди.