حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ السَّعْدِيُّ ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ ، حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ أَبِي عَمْرٍو مَوْلَى الْمُطَّلِبِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ : أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ انْصَرَفَ مِنَ الصُّبْحِ يَوْمًا ، فَأَتَى النِّسَاءَ فِي الْمَسْجِدِ فَوَقَفَ عَلَيْهِنَّ ، فَقَالَ : " يَا مَعْشَرَ النِّسَاءِ ، مَا رَأَيْتُ مِنْ نَوَاقِصِ عُقُولٍ قَطُّ وَدِينٍ أَذْهَبُ بِقُلُوبِ ذَوِي الأَلْبَابِ مِنْكُنَّ ، وَإِنِّي قَدْ رَأَيْتُ أَنَّكُنَّ أَكْثَرُ أَهْلِ النَّارِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ، فَتَقَرَّبْنَ إِلَى اللَّهِ بِمَا اسْتَطَعْتُنَّ " ، وَكَانَ فِي النِّسَاءِ امْرَأَةُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ ، فَانْقَلَبَتْ إِلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ فَأَخْبَرَتْهُ بِمَا سَمِعَتْ مِنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَخَذَتْ حُلِيِّهَا ، قَالَ ابْنُ مَسْعُودٍ : أَيْنَ تَذْهَبِينَ بِهَذَا الْحُلِيِّ ؟ قَالَتْ : أَتَقَرَّبُ بِهِ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ ، قَالَ : وَيْحَكَ هَلُمِّي تَصَدَّقِي بِهِ عَلَيَّ وَعَلَى وَلَدِي ، فَإِنَّا لَهُ مَوْضِعٌ ، فَقَالَتْ : لا حَتَّى أَذْهَبَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، قَالَ : فَذَهَبَتْ تَسْتَأْذِنُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالُوا : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، هَذِهِ زَيْنَبُ تَسْتَأْذِنُ ، قَالَ : أَيُّ الزَّيَانِبِ هِيَ ؟ قَالَ : امْرَأَةُ ابْنُ مَسْعُودٍ ، قَالَ : ايذَنُوا لَهَا ، فَدَخَلَتْ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَتْ : يَا رَسُولَ اللَّهِ ، إِنِّي سَمِعْتُ مِنْكَ مَقَالَةً فَرَجَعْتُ إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ ، فَحَدَّثْتُهُ ، وَأَخَذْتُ حُلِيًّا لِي أَتَقَرَّبُ بِهِ إِلَى اللَّهِ ، وَإِلَيْكَ رَجَاءً أَنْ لا يَجْعَلَنِي اللَّهُ مِنْ أَهْلِ النَّارِ ، فَقَالَ لِيَ ابْنُ مَسْعُودٍ : تَصَدَّقِي بِهِ عَلَيَّ وَعَلَى ابْنِي فَإِنَّا لَهُ مَوْضِعٌ ، فَقُلْتُ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " تَصَدَّقِي بِهِ عَلَيْهِ وَعَلَى بَنِيهِ ، فَإِنَّهُمْ لَهُ مَوْضِعٌ " . قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي خَبَرِ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ ، فَقَالَ لَهَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : " صَدَقَ ابْنُ مَسْعُودٍ ، زَوْجُكِ وَوَلَدُكِ أَحَقُّ مَنْ تَصَدَّقْتِ بِهِ عَلَيْهِمْ " ، فَهَذَا الْخَبَرُ دَالٌّ عَلَى أَنَّ بَنِيَّ ابْنِ مَسْعُودٍ الَّذِينَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ : فِي خَبَرِ أَبِي هُرَيْرَةَ : وَعَلَى بَنِيهِ ، كَانُوا بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍ مِنْ زَيْنَبَ ، حَدَّثَنَا يَحْيَى ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى ، وَزَكَرِيَّا بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبَانٍ ، قَالا : حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي مَرْيَمَ ، أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ ، أَخْبَرَنِي زَيْدٌ وَهُوَ ابْنُ أَسْلَمَ ، عَنْ عِيَاضِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kuni bomdoddan qaytdilar-da, masjiddagi ayollarning oldiga kelib, ularning yonida toʻxtadilar va: «Ey ayollar jamoasi! Men aqli va dini noqis boʻla turib, aqlli kishilarning qalbini sizlardan koʻra koʻproq oladiganini hech koʻrmadim. Men sizlar qiyomat kuni doʻzax ahlining koʻpchiligi ekaningizni koʻrdim. Bas, qoʻlingizdan kelgancha Allohga yaqinlashinglar», dedilar. Ayollar orasida Abdulloh ibn Masʼudning xotini ham bor edi. U Abdulloh ibn Masʼudning oldiga qaytib, Rasululloh ﷺdan eshitganini unga aytdi va zebu ziynatlarini oldi. Ibn Masʼud: «Bu ziynatlarni qayerga olib ketyapsan?» dedi. U: «Buning bilan Alloh va Rasuliga yaqinlashaman», dedi. U: «Voy senga, bu yoqqa kel, uni menga va bolalarimga sadaqa qil, biz unga oʻrinmiz», dedi. U: «Yoʻq, toki Rasululloh ﷺ huzurlariga bormagunimcha», dedi. U aytdi: U borib Rasululloh ﷺdan izn soʻradi. Ular: «Yo Rasululloh, mana bu Zaynab izn soʻrayapti», deyishdi. U zot: «U qaysi Zaynablardan?» dedilar. U: «Ibn Masʼudning xotini», dedi. U zot: «Unga izn beringlar», dedilar. U Nabiy ﷺ huzurlariga kirib: «Yo Rasululloh, men sizdan bir gapni eshitdim va Ibn Masʼudning oldiga qaytib, unga aytdim. Alloh meni doʻzax ahlidan qilmasligiga umid qilib, Allohga va sizga yaqinlashish uchun zebu ziynatimni oldim. Ibn Masʼud esa menga: ‹Uni menga va oʻgʻlimga sadaqa qil, biz unga oʻrinmiz›, dedi. Men: ‹Rasululloh ﷺdan izn soʻrab olay›, dedim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Uni unga va uning oʻgʻillariga sadaqa qil, chunki ular unga oʻrindir», dedilar. Abu Bakr aytdi: Iyoz ibn Abdullohning Abu Saiddan qilgan xabarida: Nabiy ﷺ unga: «Ibn Masʼud rost aytibdi, ering va farzanding sen sadaqa qiladiganlarning eng haqlisidir», dedilar. Bu xabar Abu Hurayraning xabarida Nabiy ﷺ «va uning oʻgʻillariga» deb aytgan Ibn Masʼudning oʻgʻillari Abdulloh ibn Masʼudning Zaynabdan boʻlgan oʻgʻillari ekaniga dalildir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни бомдоддан қайтдилар-да, масжиддаги аёлларнинг олдига келиб, уларнинг ёнида тўхтадилар ва: «Эй аёллар жамоаси! Мен ақли ва дини ноқис бўла туриб, ақлли кишиларнинг қалбини сизлардан кўра кўпроқ оладиганини ҳеч кўрмадим. Мен сизлар қиёмат куни дўзах аҳлининг кўпчилиги эканингизни кўрдим. Бас, қўлингиздан келганча Аллоҳга яқинлашинглар», дедилар. Аёллар орасида Абдуллоҳ ибн Масъуднинг хотини ҳам бор эди. У Абдуллоҳ ибн Масъуднинг олдига қайтиб, Расулуллоҳ ﷺдан эшитганини унга айтди ва зебу зийнатларини олди. Ибн Масъуд: «Бу зийнатларни қаерга олиб кетяпсан?» деди. У: «Бунинг билан Аллоҳ ва Расулига яқинлашаман», деди. У: «Вой сенга, бу ёққа кел, уни менга ва болаларимга садақа қил, биз унга ўринмиз», деди. У: «Йўқ, токи Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бормагунимча», деди. У айтди: У бориб Расулуллоҳ ﷺдан изн сўради. Улар: «Ё Расулуллоҳ, мана бу Зайнаб изн сўраяпти», дейишди. У зот: «У қайси Зайнаблардан?» дедилар. У: «Ибн Масъуднинг хотини», деди. У зот: «Унга изн беринглар», дедилар. У Набий ﷺ ҳузурларига кириб: «Ё Расулуллоҳ, мен сиздан бир гапни эшитдим ва Ибн Масъуднинг олдига қайтиб, унга айтдим. Аллоҳ мени дўзах аҳлидан қилмаслигига умид қилиб, Аллоҳга ва сизга яқинлашиш учун зебу зийнатимни олдим. Ибн Масъуд эса менга: ‹Уни менга ва ўғлимга садақа қил, биз унга ўринмиз›, деди. Мен: ‹Расулуллоҳ ﷺдан изн сўраб олай›, дедим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Уни унга ва унинг ўғилларига садақа қил, чунки улар унга ўриндир», дедилар. Абу Бакр айтди: Иёз ибн Абдуллоҳнинг Абу Саиддан қилган хабарида: Набий ﷺ унга: «Ибн Масъуд рост айтибди, эринг ва фарзандинг сен садақа қиладиганларнинг энг ҳақлисидир», дедилар. Бу хабар Абу Ҳурайранинг хабарида Набий ﷺ «ва унинг ўғилларига» деб айтган Ибн Масъуднинг ўғиллари Абдуллоҳ ибн Масъуднинг Зайнабдан бўлган ўғиллари эканига далилдир.