ثنا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى ، أَخْبَرَنَا ابْنُ وَهْبٍ ، أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي الزِّنَادِ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنِ الأَعْرَجِ ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِي اللَّهُ عَنْهُ ، قَالَ : سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ، يَقُولُ : " إِنَّ عَلَى ذُرْوَةِ كُلِّ بَعِيرٍ شَيْطَانًا فَامْتَهِنُوهُنَّ بِالرُّكُوبِ ، وَإِنَّمَا يَحْمِلُ اللَّهُ " ، قَالَ أَبُو بَكْرٍ : فِي خَبَرِ مُعَاذِ بْنِ أَنَسٍ الْجُهَنِيِّ ، عَنْ أَبِيهِ دَلالَةٌ عَلَى أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا أَبَاحَ الْحَمْلَ عَلَيْهَا فِي السَّيْرِ طَلَبًا لِقَضَاءِ الْحَاجَةِ إِذَا كَانَتِ الدَّابَّةُ الْمَرْكُوبَةُ مُحْتَمِلَةٌ لِلْحَمْلِ عَلَيْهَا ، لأَنَّهُ قَالَ : " ارْكَبُوهَا سَالِمَةً ، وَابْتَدِعُوهَا سَالِمَةً " ، وَكَذَلِكَ فِي خَبَرِ سَهْلٍ ارْكَبُوهَا صَالِحَةً وَكُلُوهَا صَالِحَةً ، فَإِذَا كَانَ الأَغْلَبُ مِنَ الدَّوَابِّ الْمَرْكُوبَةِ أَنَّهَا إِذَا حُمِلَ عَلَيْهَا فِي الْمَسِيرِ عَطِبَتْ لَمْ يَكُنْ لِرَاكِبِهَا الْحَمْلُ عَلَيْهَا . . . . . النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدِ اشْتَرَطَ أَنْ تُرْكَبَ سَالِمَةً ، وَيُشْبِهُ أَنْ يَكُونَ مَعْنَى قَوْلِهِ ، ارْكَبُوهَا سَالِمَةً أَيْ رُكُوبًا تَسْلَمُ مِنْهُ ، وَلا تَعْطِبُ ، وَاللَّهُ أَعْلَمُ
Abu Hurayra (roziyallohu anhu) dedi: Men Rasululloh ﷺning: «Albatta, har bir tuyaning oʻrkachi ustida bir shayton bordir. Bas, ularni minish bilan xizmatga solinglar. Zero, koʻtaradigan faqat Allohdir», deganlarini eshitdim. Abu Bakr aytdi: Muoz ibn Anas al-Juhaniyning otasidan (keltirgan) xabarida Nabiy ﷺ hojatni ado etish maqsadida yurishda ulovga yuk ortishni — minilgan ulov yuk koʻtara oladigan boʻlsa — muboh qilganlariga dalolat bordir; chunki u zot: «Ularga sogʻ holida mininglar va ularni sogʻ holida qoʻyinglar», deganlar. Sahlning xabarida ham shunday: «Ularni sogʻlom holida mininglar va sogʻlom holida yenglar» (deyilgan). Bas, minilgan ulovlarning koʻpi yurishda ularga yuk ortilsa halok boʻladigan boʻlsa, ularni mingan kishiga yuk ortish (joiz) boʻlmaydi. Nabiy ﷺ ularning sogʻ holida minilishini shart qilganlar. Uning: «Ularga sogʻ holida mininglar» degan soʻzining maʼnosi — undan sogʻ qoladigan va halok boʻlmaydigan tarzda minish boʻlsa kerak. Alloh aʼlam.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) деди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: «Албатта, ҳар бир туянинг ўркачи устида бир шайтон бордир. Бас, уларни миниш билан хизматга солинглар. Зеро, кўтарадиган фақат Аллоҳдир», деганларини эшитдим. Абу Бакр айтди: Муоз ибн Анас ал-Жуҳанийнинг отасидан (келтирган) хабарида Набий ﷺ ҳожатни адо этиш мақсадида юришда уловга юк ортишни — минилган улов юк кўтара оладиган бўлса — мубоҳ қилганларига далолат бордир; чунки у зот: «Уларга соғ ҳолида мининглар ва уларни соғ ҳолида қўйинглар», деганлар. Саҳлнинг хабарида ҳам шундай: «Уларни соғлом ҳолида мининглар ва соғлом ҳолида енглар» (дейилган). Бас, минилган уловларнинг кўпи юришда уларга юк ортилса ҳалок бўладиган бўлса, уларни минган кишига юк ортиш (жоиз) бўлмайди. Набий ﷺ уларнинг соғ ҳолида минилишини шарт қилганлар. Унинг: «Уларга соғ ҳолида мининглар» деган сўзининг маъноси — ундан соғ қоладиган ва ҳалок бўлмайдиган тарзда миниш бўлса керак. Аллоҳ аълам.