وَعَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ قَالَ: بَيْنَا أَنَا عِنْد النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَاهُ رَجُلٌ فَشَكَا إِلَيْهِ الْفَاقَةَ ثُمَّ أَتَاهُ الْآخَرُ فَشَكَا إِلَيْهِ قَطْعَ السَّبِيلِ. فَقَالَ: " يَا عدي هَل رَأَيْتَ الْحِيرَةَ؟ فَإِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ فَلَتَرَيَنَّ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنَ الْحِيرَةِ حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ لَا تَخَافُ أَحَدًا إِلَّا اللَّهَ وَلَئِنْ طَالَتْ بك حَيَاةٌ لَتُفْتَحَنَّ كُنُوزُ كِسْرَى وَلَئِنْ طَالَتْ بِكَ حَيَاةٌ لَتَرَيَنَّ الرَّجُلَ يَخْرُجُ مِلْءَ كَفِّهِ مِنْ ذَهَبٍ أَوْ فِضَّةٍ يَطْلُبُ مَنْ يَقْبَلُهُ فَلَا يجد أحدا يقبله مِنْهُ وَلَيَلْقَيَنَّ اللَّهَ أَحَدُكُمْ يَوْمَ يَلْقَاهُ وَلَيْسَ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ تَرْجُمَانٌ يُتَرْجِمُ لَهُ فَلَيَقُولَنَّ: أَلَمْ أَبْعَثْ إِليك رَسُولا فليبلغك؟ فَيَقُولُ: بَلَى. فَيَقُولُ: أَلَمْ أُعْطِكَ مَالًا وَأُفْضِلْ عَلَيْكَ؟ فَيَقُولُ: بَلَى فَيَنْظُرُ عَنْ يَمِينِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا جَهَنَّمَ وَيَنْظُرُ عَنْ يَسَارِهِ فَلَا يَرَى إِلَّا جَهَنَّمَ اتَّقُوا النَّارَ وَلَوْ بِشِقِّ تَمْرَةٍ فَمَنْ لَمْ يَجِدْ فَبِكَلِمَةٍ طَيِّبَةٍ " قَالَ عَدِيٌّ: فَرَأَيْتُ الظَّعِينَةَ تَرْتَحِلُ مِنَ الْحِيرَةِ حَتَّى تَطُوفَ بِالْكَعْبَةِ لَا تَخَافُ إِلَّا اللَّهَ وَكُنْتُ فِيمَنِ افْتَتَحَ كُنُوزَ كِسْرَى بْنِ هُرْمُزَ وَلَئِنْ طَالَتْ بِكُمْ حَيَاةٌ لَتَرَوُنَّ مَا قَالَ النَّبِيُّ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «يَخْرُجُ ملْء كفيه» . رَوَاهُ البُخَارِيّ
Adiy ibn Hotim (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Paygʻambarning shahrida (Madinada) ekanimda, bir kishi kelib, unga (Paygʻambarga) qashshoqlik va kambagʻalligidan shikoyat qildi. Soʻng boshqa bir kishi kelib, (yoʻltoʻsarlar tomonidan) talanganidan shikoyat qildi. Paygʻambar: «Ey Adiy! Sen Hiyraga borganmisan?» — dedi. Men: «Men u yerga bormaganman, lekin men u haqda eshitganman», — dedim. U: «Agar uzoq umr koʻrsang, sen, albatta, koʻrasanki, Hiyradan kelayotgan — kajavadagi bir ayol — (Makkaga bemalol yetib) Kaʼbani tavof qiladi — Allohdan boshqa hech kimdan qoʻrqmasdan», — dedi. Men oʻzimga oʻzim: «Yurt boʻylab yovuzlik tarqatgan Tay qabilasi yoʻltoʻsarlari (qaroqchilari) nima boʻladi?» — dedim. Paygʻambar ﷺ yana: «Agar uzoq umr koʻrsang, Kisro xazinalari ochiladi (va oʻlja qilib olinadi)», — dedi. Men: «Hurmuzning oʻgʻli Kisronimi?» — deb soʻradim. U: «Hurmuzning oʻgʻli Kisro; va agar uzoq umr koʻrsang, sen koʻrasanki, bir kishi — bir hovuch oltin yoki kumush koʻtarib, uni undan qabul qiladigan kishini qidirib chiqadi, lekin uni qabul qiladigan birovni topa olmaydi. Va sizlardan har biri Allohga roʻbaroʻ boʻlganda, U bilan — oʻzi va Alloh oʻrtasida tarjima qiladigan tarjimon (hojati) boʻlmasdan — uchrashadi; va Alloh unga: ‹Men senga (din) oʻrgatish uchun bir elchi yubormaganmidim?› — deydi. U: ‹Ha›, — deydi. Alloh: ‹Men senga mol-davlat bermaganmidim va senga (turli) neʼmatlar (inʼom) qilmaganmidim?› — deydi. U: ‹Ha›, — deydi. Soʻng u oʻng tomoniga qaraydi va doʻzaxdan boshqa hech narsa koʻrmaydi; chap tomoniga qaraydi va doʻzaxdan boshqa hech narsa koʻrmaydi», — dedi. Adiy yana: «Men Paygʻambar ﷺ ning shunday deganini eshitdim: ‹Oʻzlaringizni doʻzax (oloviga)dan — yarim xurmo (sadaqa qilish) bilan boʻlsa ham — saqlanglar; va agar yarim xurmo (ham) topa olmasangiz, yaxshi, yoqimli soʻz bilan (boʻlsa ham, saqlanglar)›», — dedi. Adiy qoʻshdi: «(Keyinroq) men — Hiyradan kelayotgan kajavadagi bir ayolni — to u Kaʼbani tavof qilguncha — koʻrdim; u Allohdan boshqa hech kimdan qoʻrqmasdi. Va men — Hurmuzning oʻgʻli Kisro xazinalarini ochganlardan (biri) — edim. Agar uzoq umr koʻrsangiz, sizlar — Paygʻambar Abulqosim aytgan (narsa)ni: ‹Bir kishi bir hovuch oltin (koʻtarib) chiqadi...› (degani)ni — koʻrasiz», — dedi.Адий ибн Ҳотим (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Пайғамбарнинг шаҳрида (Мадинада) эканимда, бир киши келиб, унга (Пайғамбарга) қашшоқлик ва камбағаллигидан шикоят қилди. Сўнг бошқа бир киши келиб, (йўлтўсарлар томонидан) таланганидан шикоят қилди. Пайғамбар: «Эй Адий! Сен Ҳийрага борганмисан?» — деди. Мен: «Мен у ерга бормаганман, лекин мен у ҳақда эшитганман», — дедим. У: «Агар узоқ умр кўрсанг, сен, албатта, кўрасанки, Ҳийрадан келаётган — кажавадаги бир аёл — (Маккага бемалол етиб) Каъбани тавоф қилади — Аллоҳдан бошқа ҳеч кимдан қўрқмасдан», — деди. Мен ўзимга ўзим: «Юрт бўйлаб ёвузлик тарқатган Тай қабиласи йўлтўсарлари (қароқчилари) нима бўлади?» — дедим. Пайғамбар ﷺ яна: «Агар узоқ умр кўрсанг, Кисро хазиналари очилади (ва ўлжа қилиб олинади)», — деди. Мен: «Ҳурмузнинг ўғли Кисроними?» — деб сўрадим. У: «Ҳурмузнинг ўғли Кисро; ва агар узоқ умр кўрсанг, сен кўрасанки, бир киши — бир ҳовуч олтин ёки кумуш кўтариб, уни ундан қабул қиладиган кишини қидириб чиқади, лекин уни қабул қиладиган бировни топа олмайди. Ва сизлардан ҳар бири Аллоҳга рўбарў бўлганда, У билан — ўзи ва Аллоҳ ўртасида таржима қиладиган таржимон (ҳожати) бўлмасдан — учрашади; ва Аллоҳ унга: ‹Мен сенга (дин) ўргатиш учун бир элчи юбормаганмидим?› — дейди. У: ‹Ҳа›, — дейди. Аллоҳ: ‹Мен сенга мол-давлат бермаганмидим ва сенга (турли) неъматлар (инъом) қилмаганмидим?› — дейди. У: ‹Ҳа›, — дейди. Сўнг у ўнг томонига қарайди ва дўзахдан бошқа ҳеч нарса кўрмайди; чап томонига қарайди ва дўзахдан бошқа ҳеч нарса кўрмайди», — деди. Адий яна: «Мен Пайғамбар ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: ‹Ўзларингизни дўзах (оловига)дан — ярим хурмо (садақа қилиш) билан бўлса ҳам — сақланглар; ва агар ярим хурмо (ҳам) топа олмасангиз, яхши, ёқимли сўз билан (бўлса ҳам, сақланглар)›», — деди. Адий қўшди: «(Кейинроқ) мен — Ҳийрадан келаётган кажавадаги бир аёлни — то у Каъбани тавоф қилгунча — кўрдим; у Аллоҳдан бошқа ҳеч кимдан қўрқмасди. Ва мен — Ҳурмузнинг ўғли Кисро хазиналарини очганлардан (бири) — эдим. Агар узоқ умр кўрсангиз, сизлар — Пайғамбар Абулқосим айтган (нарса)ни: ‹Бир киши бир ҳовуч олтин (кўтариб) чиқади...› (дегани)ни — кўрасиз», — деди.