حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ مَيْسَرَةَ، حَدَّثَنِي زَيْدُ بْنُ أَسْلَمَ، عَنْ عَطَاءِ، بْنِ يَسَارٍ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ انْكَسَفَتِ الشَّمْسُ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ مَعَهُ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً قَدْرَ نَحْوِ سُورَةِ الْبَقَرَةِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ قَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَفَعَ فَقَامَ قِيَامًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الْقِيَامِ الأَوَّلِ ثُمَّ رَكَعَ رُكُوعًا طَوِيلاً وَهُوَ دُونَ الرُّكُوعِ الأَوَّلِ ثُمَّ سَجَدَ ثُمَّ انْصَرَفَ وَقَدِ انْجَلَتِ الشَّمْسُ فَقَالَ " إِنَّ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ آيَتَانِ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ لاَ يَنْكَسِفَانِ لِمَوْتِ أَحَدٍ وَلاَ لِحَيَاتِهِ فَإِذَا رَأَيْتُمْ ذَلِكَ فَاذْكُرُوا اللَّهَ " . قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ رَأَيْنَاكَ تَنَاوَلْتَ شَيْئًا فِي مَقَامِكَ هَذَا ثُمَّ رَأَيْنَاكَ كَفَفْتَ . فَقَالَ " إِنِّي رَأَيْتُ الْجَنَّةَ فَتَنَاوَلْتُ مِنْهَا عُنْقُودًا وَلَوْ أَخَذْتُهُ لأَكَلْتُمْ مِنْهُ مَا بَقِيَتِ الدُّنْيَا وَرَأَيْتُ النَّارَ فَلَمْ أَرَ كَالْيَوْمِ مَنْظَرًا قَطُّ وَرَأَيْتُ أَكْثَرَ أَهْلِهَا النِّسَاءَ " . قَالُوا بِمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِهِنَّ " . قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ " بِكُفْرِ الْعَشِيرِ وَبِكُفْرِ الإِحْسَانِ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ " .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ zamonida quyosh tutildi. Rasululloh ﷺ namoz oʻqidilar, odamlar ham u zot bilan birga (oʻqidilar). (U zot) Baqara surasi miqdoricha uzun qiyom qildilar; soʻng uzun rukuʼ qildilar; soʻng (boshlarini) koʻtarib, uzun qiyom qildilar, bu birinchi qiyomdan kamroq edi; soʻng uzun rukuʼ qildilar, bu birinchi rukuʼdan kamroq edi; soʻng sajda qildilar; soʻng uzun qiyom qildilar, bu birinchi qiyomdan kamroq edi; soʻng uzun rukuʼ qildilar, bu birinchi rukuʼdan kamroq edi; soʻng (boshlarini) koʻtarib, uzun qiyom qildilar, bu birinchi qiyomdan kamroq edi; soʻng uzun rukuʼ qildilar, bu birinchi rukuʼdan kamroq edi; soʻng sajda qildilar; soʻng namozdan chiqdilar, quyosh esa ochilib (yorishib) boʻlgan edi. Soʻng (u zot): «Albatta, quyosh va oy Allohning oyatlaridan ikki oyatdir, ular birovning oʻlimi yoki hayoti tufayli tutilmaydi. Bas, qachon buni koʻrsangiz, Allohni zikr qilinglar», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh! Biz sizning mana shu oʻrningizda bir narsani olganingizni koʻrdik, soʻng oʻzingizni tortganingizni koʻrdik», dedilar. Shunda (u zot): «Men jannatni koʻrdim va undan bir shingil (uzum) olmoqchi boʻldim — agar uni olganimda, dunyo turguncha undan yeb turardingiz. Va men doʻzaxni ham koʻrdim, hech qachon bugungidek dahshatli manzarani koʻrmagan edim. Va uning ahlining koʻpchiligi ayollar ekanini koʻrdim», dedilar. Ular: «Nega, yo Rasululloh?» dedilar. (U zot): «Ularning kufri (noshukrligi) tufayli», dedilar. «Ular Allohga kufr keltiradilarmi?» deyildi. (U zot): «Erga (boʻlgan noshukrligi) kufri va yaxshilikka (boʻlgan) noshukrligi tufayli. Agar ulardan biriga umr boʻyi yaxshilik qilsang-u, soʻng u sendan biror (yoqmaydigan) narsani koʻrsa, ‹Men sendan hech qachon yaxshilik koʻrmaganman›, deydi», dedilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ замонида қуёш тутилди. Расулуллоҳ ﷺ намоз ўқидилар, одамлар ҳам у зот билан бирга (ўқидилар). (У зот) Бақара сураси миқдорича узун қиём қилдилар; сўнг узун рукуъ қилдилар; сўнг (бошларини) кўтариб, узун қиём қилдилар, бу биринчи қиёмдан камроқ эди; сўнг узун рукуъ қилдилар, бу биринчи рукуъдан камроқ эди; сўнг сажда қилдилар; сўнг узун қиём қилдилар, бу биринчи қиёмдан камроқ эди; сўнг узун рукуъ қилдилар, бу биринчи рукуъдан камроқ эди; сўнг (бошларини) кўтариб, узун қиём қилдилар, бу биринчи қиёмдан камроқ эди; сўнг узун рукуъ қилдилар, бу биринчи рукуъдан камроқ эди; сўнг сажда қилдилар; сўнг намоздан чиқдилар, қуёш эса очилиб (ёришиб) бўлган эди. Сўнг (у зот): «Албатта, қуёш ва ой Аллоҳнинг оятларидан икки оятдир, улар бировнинг ўлими ёки ҳаёти туфайли тутилмайди. Бас, қачон буни кўрсангиз, Аллоҳни зикр қилинглар», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ! Биз сизнинг мана шу ўрнингизда бир нарсани олганингизни кўрдик, сўнг ўзингизни тортганингизни кўрдик», дедилар. Шунда (у зот): «Мен жаннатни кўрдим ва ундан бир шингил (узум) олмоқчи бўлдим — агар уни олганимда, дунё тургунча ундан еб турардингиз. Ва мен дўзахни ҳам кўрдим, ҳеч қачон бугунгидек даҳшатли манзарани кўрмаган эдим. Ва унинг аҳлининг кўпчилиги аёллар эканини кўрдим», дедилар. Улар: «Нега, ё Расулуллоҳ?» дедилар. (У зот): «Уларнинг куфри (ношукрлиги) туфайли», дедилар. «Улар Аллоҳга куфр келтирадиларми?» дейилди. (У зот): «Эрга (бўлган ношукрлиги) куфри ва яхшиликка (бўлган) ношукрлиги туфайли. Агар улардан бирига умр бўйи яхшилик қилсанг-у, сўнг у сендан бирор (ёқмайдиган) нарсани кўрса, ‹Мен сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмаганман›, дейди», дедилар.