حَدَّثَنَا عَمْرٌو النَّاقِدُ، وَابْنُ أَبِي عُمَرَ، جَمِيعًا عَنِ ابْنِ عُيَيْنَةَ، - قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، - قَالَ سَمِعْتُ الزُّهْرِيَّ، يُحَدِّثُ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا أَرَى عَلَى أَحَدٍ لَمْ يَطُفْ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ شَيْئًا وَمَا أُبَالِي أَنْ لاَ أَطُوفَ بَيْنَهُمَا . قَالَتْ بِئْسَ مَا قُلْتَ يَا ابْنَ أُخْتِي طَافَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَطَافَ الْمُسْلِمُونَ فَكَانَتْ سُنَّةً وَإِنَّمَا كَانَ مَنْ أَهَلَّ لِمَنَاةَ الطَّاغِيَةِ الَّتِي بِالْمُشَلَّلِ لاَ يَطُوفُونَ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَلَمَّا كَانَ الإِسْلاَمُ سَأَلْنَا النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم عَنْ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ فَمَنْ حَجَّ الْبَيْتَ أَوِ اعْتَمَرَ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ يَطَّوَّفَ بِهِمَا} وَلَوْ كَانَتْ كَمَا تَقُولُ لَكَانَتْ فَلاَ جُنَاحَ عَلَيْهِ أَنْ لاَ يَطَّوَّفَ بِهِمَا . قَالَ الزُّهْرِيُّ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لأَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ فَأَعْجَبَهُ ذَلِكَ . وَقَالَ إِنَّ هَذَا الْعِلْمُ . وَلَقَدْ سَمِعْتُ رِجَالاً مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ يَقُولُونَ إِنَّمَا كَانَ مَنْ لاَ يَطُوفُ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ مِنَ الْعَرَبِ يَقُولُونَ إِنَّ طَوَافَنَا بَيْنَ هَذَيْنِ الْحَجَرَيْنِ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ . وَقَالَ آخَرُونَ مِنَ الأَنْصَارِ إِنَّمَا أُمِرْنَا بِالطَّوَافِ بِالْبَيْتِ وَلَمْ نُؤْمَرْ بِهِ بَيْنَ الصَّفَا وَالْمَرْوَةِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ { إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ} . قَالَ أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَأُرَاهَا قَدْ نَزَلَتْ فِي هَؤُلاَءِ وَهَؤُلاَءِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: (Urva) dedi: Men Nabiy ﷺ ning rafiqalari Oishaga: «Safo bilan Marva orasini tavof qilmagan kishiga hech narsa (gunoh) boʻladi deb koʻrmayman va ikkovi orasini tavof qilmasligimga ahamiyat ham bermayman», dedim. (Oisha): «Sen juda yomon gap aytding, ey jiyanim! Rasululloh ﷺ tavof (saʼy) qildilar, musulmonlar ham tavof qildilar, shunday qilib u sunnatga aylandi. Mushallaldagi Manot tagʻut (butiga atab) niyat qilganlargina Safo bilan Marva orasini tavof qilmas edilar. Islom kelganida biz Nabiy ﷺ dan bu haqda soʻradik, shunda Alloh azza va jalla: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir. Bas, kim Baytni haj yoki umra qilsa, ularning ikkovini tavof qilishida unga gunoh yoʻq} (Baqara 158) — (ayatini) nozil qildi. Agar sen aytganingdek boʻlganida, ‹Ularning ikkovi orasini tavof qilmasa, unga gunoh yoʻq› boʻlur edi», dedi. Zuhriy dedi: Men buni Abu Bakr ibn Abdurahmon ibn al-Horis ibn Hishomga zikr qildim, bu unga maʼqul boʻldi va: «Albatta, mana shu ilmdir. Men ilm ahlidan boʻlgan kishilarni shunday deyishganini eshitdim: arablardan Safo bilan Marva orasini tavof qilmaydiganlar: ‹Bizning bu ikki tosh orasini tavof qilishimiz johiliyat ishidandir› der edilar. Ansorlardan boshqalar esa: ‹Biz faqat Baytni tavof qilishga buyurilganmiz, Safo bilan Marva orasini (tavof qilishga) buyurilmaganmiz› der edilar. Shunda Alloh azza va jalla: {Albatta, Safo va Marva Allohning shiorlaridandir} (Baqara 158) ni nozil qildi», dedi. Abu Bakr ibn Abdurahmon: «Bas, men bu (ayat) anavilar va manavilar haqida nozil boʻlgan deb koʻraman», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: (Урва) деди: Мен Набий ﷺ нинг рафиқалари Оишага: «Сафо билан Марва орасини тавоф қилмаган кишига ҳеч нарса (гуноҳ) бўлади деб кўрмайман ва иккови орасини тавоф қилмаслигимга аҳамият ҳам бермайман», дедим. (Оиша): «Сен жуда ёмон гап айтдинг, эй жияним! Расулуллоҳ ﷺ тавоф (саъй) қилдилар, мусулмонлар ҳам тавоф қилдилар, шундай қилиб у суннатга айланди. Мушаллалдаги Манот тағут (бутига атаб) ният қилганларгина Сафо билан Марва орасини тавоф қилмас эдилар. Ислом келганида биз Набий ﷺ дан бу ҳақда сўрадик, шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир. Бас, ким Байтни ҳаж ёки умра қилса, уларнинг икковини тавоф қилишида унга гуноҳ йўқ} (Бақара 158) — (аятини) нозил қилди. Агар сен айтганингдек бўлганида, ‹Уларнинг иккови орасини тавоф қилмаса, унга гуноҳ йўқ› бўлур эди», деди. Зуҳрий деди: Мен буни Абу Бакр ибн Абдураҳмон ибн ал-Ҳорис ибн Ҳишомга зикр қилдим, бу унга маъқул бўлди ва: «Албатта, мана шу илмдир. Мен илм аҳлидан бўлган кишиларни шундай дейишганини эшитдим: араблардан Сафо билан Марва орасини тавоф қилмайдиганлар: ‹Бизнинг бу икки тош орасини тавоф қилишимиз жоҳилият ишидандир› дер эдилар. Ансорлардан бошқалар эса: ‹Биз фақат Байтни тавоф қилишга буюрилганмиз, Сафо билан Марва орасини (тавоф қилишга) буюрилмаганмиз› дер эдилар. Шунда Аллоҳ азза ва жалла: {Албатта, Сафо ва Марва Аллоҳнинг шиорларидандир} (Бақара 158) ни нозил қилди», деди. Абу Бакр ибн Абдураҳмон: «Бас, мен бу (аят) анавилар ва манавилар ҳақида нозил бўлган деб кўраман», деди.