وَحَدَّثَنِي مَالِكٌ، أَنَّهُ بَلَغَهُ أَنَّ مَرْوَانَ بْنَ الْحَكَمِ، كَانَ يَقْضِي فِي الْعَبْدِ يُصَابُ بِالْجِرَاحِ أَنَّ عَلَى مَنْ جَرَحَهُ قَدْرَ مَا نَقَصَ مِنْ ثَمَنِ الْعَبْدِ . قَالَ مَالِكٌ وَالأَمْرُ عِنْدَنَا أَنَّ فِي مُوضِحَةِ الْعَبْدِ نِصْفَ عُشْرِ ثَمَنِهِ وَفِي مُنَقَّلَتِهِ الْعُشْرُ وَنِصْفُ الْعُشْرِ مِنْ ثَمَنِهِ وَفِي مَأْمُومَتِهِ وَجَائِفَتِهِ فِي كُلِّ وَاحِدَةٍ مِنْهُمَا ثُلُثُ ثَمَنِهِ وَفِيمَا سِوَى هَذِهِ الْخِصَالِ الأَرْبَعِ مِمَّا يُصَابُ بِهِ الْعَبْدُ مَا نَقَصَ مِنْ ثَمَنِهِ يُنْظَرُ فِي ذَلِكَ بَعْدَ مَا يَصِحُّ الْعَبْدُ وَيَبْرَأُ كَمْ بَيْنَ قِيمَةِ الْعَبْدِ بَعْدَ أَنْ أَصَابَهُ الْجُرْحُ وَقِيمَتِهِ صَحِيحًا قَبْلَ أَنْ يُصِيبَهُ هَذَا ثُمَّ يَغْرَمُ الَّذِي أَصَابَهُ مَا بَيْنَ الْقِيمَتَيْنِ . قَالَ مَالِكٌ فِي الْعَبْدِ إِذَا كُسِرَتْ يَدُهُ أَوْ رِجْلُهُ ثُمَّ صَحَّ كَسْرُهُ فَلَيْسَ عَلَى مَنْ أَصَابَهُ شَىْءٌ فَإِنْ أَصَابَ كَسْرَهُ ذَلِكَ نَقْصٌ أَوْ عَثَلٌ كَانَ عَلَى مَنْ أَصَابَهُ قَدْرُ مَا نَقَصَ مِنْ ثَمَنِ الْعَبْدِ . قَالَ مَالِكٌ الأَمْرُ عِنْدَنَا فِي الْقِصَاصِ بَيْنَ الْمَمَالِيكِ كَهَيْئَةِ قِصَاصِ الأَحْرَارِ نَفْسُ الأَمَةِ بِنَفْسِ الْعَبْدِ وَجُرْحُهَا بِجُرْحِهِ فَإِذَا قَتَلَ الْعَبْدُ عَبْدًا عَمْدًا خُيِّرَ سَيِّدُ الْعَبْدِ الْمَقْتُولِ فَإِنْ شَاءَ قَتَلَ وَإِنْ شَاءَ أَخَذَ الْعَقْلَ فَإِنْ أَخَذَ الْعَقْلَ أَخَذَ قِيمَةَ عَبْدِهِ وَإِنْ شَاءَ رَبُّ الْعَبْدِ الْقَاتِلِ أَنْ يُعْطِيَ ثَمَنَ الْعَبْدِ الْمَقْتُولِ فَعَلَ وَإِنْ شَاءَ أَسْلَمَ عَبْدَهُ فَإِذَا أَسْلَمَهُ فَلَيْسَ عَلَيْهِ غَيْرُ ذَلِكَ وَلَيْسَ لِرَبِّ الْعَبْدِ الْمَقْتُولِ إِذَا أَخَذَ الْعَبْدَ الْقَاتِلَ وَرَضِيَ بِهِ أَنْ يَقْتُلَهُ وَذَلِكَ فِي الْقِصَاصِ كُلِّهِ بَيْنَ الْعَبِيدِ فِي قَطْعِ الْيَدِ وَالرِّجْلِ وَأَشْبَاهِ ذَلِكَ بِمَنْزِلَتِهِ فِي الْقَتْلِ . قَالَ مَالِكٌ فِي الْعَبْدِ الْمُسْلِمِ يَجْرَحُ الْيَهُودِيَّ أَوِ النَّصْرَانِيَّ إِنَّ سَيِّدَ الْعَبْدِ إِنْ شَاءَ أَنْ يَعْقِلَ عَنْهُ مَا قَدْ أَصَابَ فَعَلَ أَوْ أَسْلَمَهُ فَيُبَاعُ فَيُعْطِي الْيَهُودِيَّ أَوِ النَّصْرَانِيَّ مِنْ ثَمَنِ الْعَبْدِ دِيَةَ جُرْحِهِ أَوْ ثَمَنَهُ كُلَّهُ إِنْ أَحَاطَ بِثَمَنِهِ وَلاَ يُعْطِي الْيَهُودِيَّ وَلاَ النَّصْرَانِيَّ عَبْدًا مُسْلِمًا .
Molikka yetib kelishicha, Marvon ibn al-Hakam (rahimahulloh) jarohatlangan qul haqida: uni jarohatlagan kishi zimmasida qulning bahosidan qancha kamaygan boʻlsa, shu (miqdor) boʻladi, deb hukm qilardi. Molik aytdi: «Bizdagi amal shuki, qulning muvzihasida bahosining oʻndan birining yarmi, munaqqilasida bahosining oʻndan biri va oʻndan birining yarmi, maʼmumasi va joifasida — har birida bahosining uchdan biri (boʻladi); shu toʻrt turdan boshqa, qulga yetgan (jarohat)larda esa bahosidan qancha kamayganiga qaraladi. Bunga qul sogʻayib, tuzalganidan soʻng nazar solinadi: qulning jarohat yetganidan keyingi qiymati bilan, bu (jarohat) yetishidan avvalgi sogʻ holdagi qiymati orasida qancha (farq bor) — soʻng uni jarohatlagan kishi ikki qiymat orasidagi (farqni) toʻlaydi». Molik qul haqida — uning qoʻli yoki oyogʻi sindirilib, soʻng sinigʻi tuzalsa — «Uni jarohatlagan kishi zimmasida hech narsa yoʻq; agar oʻsha sinishdan nuqson yoki oqsoqlik (asorat) qolsa, uni jarohatlagan kishi zimmasida qulning bahosidan qancha kamaygan boʻlsa, shu (miqdor) boʻladi», dedi. Molik aytdi: «Bizdagi amal shuki, qullar orasidagi qasos ozod kishilar orasidagi qasos kabidir: choʻrining joni qulning joniga, uning jarohati uning jarohatiga (barobar). Qul boshqa bir qulni qasddan oʻldirsa, oʻldirilgan qulning egasi ixtiyor qilinadi: istasa (qasos olib) oʻldiradi, istasa diyani oladi; diyani olsa, oʻz qulining qiymatini oladi. Oʻldirgan qulning egasi istasa, oʻldirilgan qulning bahosini bersa (boʻladi), istasa qulini (qasosga) topshiradi; topshirsa, undan boshqa (narsa) zimmasida qolmaydi. Oʻldirilgan qulning egasi qotil qulni olib, unga rozi boʻlsa, endi uni oʻldirishi mumkin emas. Bu — qullar orasidagi barcha qasosda: qoʻl, oyoqni kesishda va shunga oʻxshashlarda — xuddi oʻldirishdagi kabidir». Molik yahudiy yoki nasroniyni jarohatlagan musulmon qul haqida: «Qulning egasi istasa, u yetkazgan (jarohat) uchun uning oʻrniga diya toʻlasa (boʻladi), yoki uni (qulni) topshiradi va u sotiladi, soʻng qulning bahosidan yahudiy yoki nasroniyga jarohati diyasi beriladi, yoki bahosi (jarohat diyasiga) yetsa, butun bahosi beriladi; yahudiy yoki nasroniyga musulmon qul (mulk qilib) berilmaydi», dedi.Моликка етиб келишича, Марвон ибн ал-Ҳакам (раҳимаҳуллоҳ) жароҳатланган қул ҳақида: уни жароҳатлаган киши зиммасида қулнинг баҳосидан қанча камайган бўлса, шу (миқдор) бўлади, деб ҳукм қиларди. Молик айтди: «Биздаги амал шуки, қулнинг мувзиҳасида баҳосининг ўндан бирининг ярми, мунаққиласида баҳосининг ўндан бири ва ўндан бирининг ярми, маъмумаси ва жоифасида — ҳар бирида баҳосининг учдан бири (бўлади); шу тўрт турдан бошқа, қулга етган (жароҳат)ларда эса баҳосидан қанча камайганига қаралади. Бунга қул соғайиб, тузалганидан сўнг назар солинади: қулнинг жароҳат етганидан кейинги қиймати билан, бу (жароҳат) етишидан аввалги соғ ҳолдаги қиймати орасида қанча (фарқ бор) — сўнг уни жароҳатлаган киши икки қиймат орасидаги (фарқни) тўлайди». Молик қул ҳақида — унинг қўли ёки оёғи синдирилиб, сўнг синиғи тузалса — «Уни жароҳатлаган киши зиммасида ҳеч нарса йўқ; агар ўша синишдан нуқсон ёки оқсоқлик (асорат) қолса, уни жароҳатлаган киши зиммасида қулнинг баҳосидан қанча камайган бўлса, шу (миқдор) бўлади», деди. Молик айтди: «Биздаги амал шуки, қуллар орасидаги қасос озод кишилар орасидаги қасос кабидир: чўрининг жони қулнинг жонига, унинг жароҳати унинг жароҳатига (баробар). Қул бошқа бир қулни қасддан ўлдирса, ўлдирилган қулнинг эгаси ихтиёр қилинади: истаса (қасос олиб) ўлдиради, истаса дияни олади; дияни олса, ўз қулининг қийматини олади. Ўлдирган қулнинг эгаси истаса, ўлдирилган қулнинг баҳосини берса (бўлади), истаса қулини (қасосга) топширади; топширса, ундан бошқа (нарса) зиммасида қолмайди. Ўлдирилган қулнинг эгаси қотил қулни олиб, унга рози бўлса, энди уни ўлдириши мумкин эмас. Бу — қуллар орасидаги барча қасосда: қўл, оёқни кесишда ва шунга ўхшашларда — худди ўлдиришдаги кабидир». Молик яҳудий ёки насронийни жароҳатлаган мусулмон қул ҳақида: «Қулнинг эгаси истаса, у етказган (жароҳат) учун унинг ўрнига дия тўласа (бўлади), ёки уни (қулни) топширади ва у сотилади, сўнг қулнинг баҳосидан яҳудий ёки насронийга жароҳати дияси берилади, ёки баҳоси (жароҳат диясига) етса, бутун баҳоси берилади; яҳудий ёки насронийга мусулмон қул (мулк қилиб) берилмайди», деди.