- عن البراء بن عازب رضي الله عنهما قال‏:‏ أمرنا رسول الله صلى الله عليه وسلم بعيادة المريض، واتباع الجنازة، وتشميت العاطس، وإبرار المقسم، ونصر المظلوم، وإجابة الداعى، وإفشاء السلام” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

(al-Baroʼ ibn Ozib (roziyallohu anhu) aytdi:) Rasululloh ﷺ bizni yetti (ish)ga buyurdilar va yetti (ish)dan qaytardilar. Bizni: oltin uzukdan, harir (ipak), debo (zarbof) va istabraq (qalin ipak) kiyishdan, qassiy (ipakli mato)dan va miysara (ipak egar-yostiqcha)dan — qaytardilar; va bizni: janozalarga ergashishga, kasalni yoʻqlashga va salomni yoyishga — buyurdilar.(ал-Барў ибн Озиб (розияллоҳу анҳу) айтди:) Расулуллоҳ ﷺ бизни етти (иш)га буюрдилар ва етти (иш)дан қайтардилар. Бизни: олтин узукдан, ҳарир (ипак), дебо (зарбоф) ва истабрақ (қалин ипак) кийишдан, қассий (ипакли мато)дан ва мийсара (ипак эгар-ёстиқча)дан — қайтардилар; ва бизни: жанозаларга эргашишга, касални йўқлашга ва саломни ёйишга — буюрдилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏حق المسلم علي المسلم خمس‏:‏ رد السلام، وعيادة المريض، واتباع الجنائز، وإجابة الدعوة، وتشميت العاطس” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Rasululloh ﷺ ning shunday deganini eshitdim: «Musulmonning musulmonlar ustidagi haqqi beshta: salomga javob berish, kasalni ziyorat qilish, janozalarga ergashish, taklifni qabul qilish va aksa urgan (kishiga) javob berish».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганини эшитдим: «Мусулмоннинг мусулмонлар устидаги ҳаққи бешта: саломга жавоб бериш, касални зиёрат қилиш, жанозаларга эргашиш, таклифни қабул қилиш ва акса урган (кишига) жавоб бериш».

- وعنه قالك قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏عن الله عزو جل يقول يوم القيامة‏:‏ ‏"‏يا ابن آدم مرضت فلم تعدني‏!‏ قال‏:‏ يا رب كيف أعودك وأنت رب العالمين‏؟‏‏!‏ قال‏:‏ أما علمت أن عبدي فلاناً مرض فلم تعده‏؟‏ أما علمت أنك لو عدته لوجدتني عنده‏؟‏ يا ابن آدم استطعمتك فلم تطعمني‏!‏ قال‏:‏ يا رب كيف أطعمك وأنت رب العالمين‏؟‏‏!‏ قال‏:‏ أما علمت أنه استطعمك عبدي فلان فلم تطعمه، أما علمت أنك لو أطعمته لوجدت ذلك عندي‏؟‏ يا ابن آدم استسقيتك فلم تسقني‏!‏ قال‏:‏ يارب كيف أسقيك وأنت رب العالمين‏؟‏‏!‏ قال‏:‏ استسقاك عبدي فلان فلم تسقه‏!‏ أما علمت أنك لو سقيته لوجدت ذلك عندي‏؟‏‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Albatta, aziz va jalil Alloh qiyomat kunida (shunday) der: ‹Ey Odam farzandi, Men kasal boʻldim, ammo sen Meni ziyorat qilmading›. (Banda): ‹Yo Rabbim, Sen olamlarning Rabbi boʻlsang, qanday qilib Seni ziyorat qilay?› der. (Alloh): ‹Falon bandam kasal boʻlgani, ammo sen uni ziyorat qilmaganingni bilmadingmi? Agar uni ziyorat qilganingda, Meni uning yonida topganingni bilmadingmi? Ey Odam farzandi, Men sendan taom soʻradim, ammo sen Meni taomlantirmading›, der. (Banda): ‹Yo Rabbim, Sen olamlarning Rabbi boʻlsang, qanday qilib Seni taomlantiray?› der. (Alloh): ‹Falon bandam sendan taom soʻragani, ammo sen uni taomlantirmaganingni bilmadingmi? Agar uni taomlantirganingda, buni Mening huzurimda topganingni bilmadingmi? Ey Odam farzandi, Men sendan suv soʻradim, ammo sen Meni sugʻormading›, der. (Banda): ‹Yo Rabbim, Sen olamlarning Rabbi boʻlsang, qanday qilib Seni sugʻoray?› der. (Alloh): ‹Falon bandam sendan suv soʻragani, ammo sen uni sugʻormading. Agar uni sugʻorganingda, buni Mening huzurimda topgan boʻlur eding›, der».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Албатта, азиз ва жалил Аллоҳ қиёмат кунида (шундай) дер: ‹Эй Одам фарзанди, Мен касал бўлдим, аммо сен Мени зиёрат қилмадинг›. (Банда): ‹Ё Раббим, Сен оламларнинг Рабби бўлсанг, қандай қилиб Сени зиёрат қилай?› дер. (Аллоҳ): ‹Фалон бандам касал бўлгани, аммо сен уни зиёрат қилмаганингни билмадингми? Агар уни зиёрат қилганингда, Мени унинг ёнида топганингни билмадингми? Эй Одам фарзанди, Мен сендан таом сўрадим, аммо сен Мени таомлантирмадинг›, дер. (Банда): ‹Ё Раббим, Сен оламларнинг Рабби бўлсанг, қандай қилиб Сени таомлантирай?› дер. (Аллоҳ): ‹Фалон бандам сендан таом сўрагани, аммо сен уни таомлантирмаганингни билмадингми? Агар уни таомлантирганингда, буни Менинг ҳузуримда топганингни билмадингми? Эй Одам фарзанди, Мен сендан сув сўрадим, аммо сен Мени суғормадинг›, дер. (Банда): ‹Ё Раббим, Сен оламларнинг Рабби бўлсанг, қандай қилиб Сени суғорай?› дер. (Аллоҳ): ‹Фалон бандам сендан сув сўрагани, аммо сен уни суғормадинг. Агар уни суғорганингда, буни Менинг ҳузуримда топган бўлур эдинг›, дер».

- وعن أبي موسي الأشعري رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ، “ عودوا المريض، وأطعموا الجائع، وفكوا العاني‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ: «Agar bir kishi oʻz choʻrisiga (xizmatkor qiziga) yaxshi xulqni durust oʻrgatsa, uni durust tarbiyalasa, soʻng uni ozod qilib, unga uylansa — u ikki barobar savob oladi. Va agar bir kishi Isoga iymon keltirgan boʻlib, soʻng menga (ham) iymon keltirsa — u ikki barobar savob oladi. Va agar bir qul oʻz Robbisidan (yaʼni Allohdan) qoʻrqib, xoʻjayinlariga (ham) itoat qilsa — u (ham) ikki barobar savob oladi», — dedi.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Агар бир киши ўз чўрисига (хизматкор қизига) яхши хулқни дуруст ўргаца, уни дуруст тарбияласа, сўнг уни озод қилиб, унга уйланса — у икки баробар савоб олади. Ва агар бир киши Исога иймон келтирган бўлиб, сўнг менга (ҳам) иймон келтирса — у икки баробар савоб олади. Ва агар бир қул ўз Роббисидан (яъни Аллоҳдан) қўрқиб, хўжайинларига (ҳам) итоат қилса — у (ҳам) икки баробар савоб олади», — деди.

- وعن ثوبان، رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏إن المسلم إذا عاد أخاه المسلم لم يزل في خرفة الجنة حتي يرجع‏"‏ قيل‏:‏ يا رسول الله وما خرفة الجنة‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏جناها” ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Savbon (roziyallohu anhu)dan, u Paygʻambar ﷺ dan rivoyat qiladi. (Paygʻambar) shunday dedilar: «Albatta, musulmon kishi oʻz musulmon birodarini ziyorat qilsa, qaytib kelguniga qadar jannat mevazorida boʻlaveradi».Савбон (розияллоҳу анҳу)дан, у Пайғамбар ﷺ дан ривоят қилади. (Пайғамбар) шундай дедилар: «Албатта, мусулмон киши ўз мусулмон биродарини зиёрат қилса, қайтиб келгунига қадар жаннат мевазорида бўлаверади».

- وعن علي رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏ما من مسلم يعود مسلماً غدوة إلا صلى عليه سبعون ألف ملك حتي يمسي، وإن عاده عشية إلا صلى عليه سبعون ألف ملك حتي يصبح، وكان له خريف في الجنة” ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Suvayr ibn Abu Foxitaning otasidan rivoyat qilinadi: U: «Ali (roziyallohu anhu) qoʻlimdan ushlab: ‹Hasanni yoʻqlagani biz bilan boraylik›, dedi. Bordik, uning huzurida Abu Musoni topdik. Shunda Ali: ‹Ey Abu Muso, kasalni yoʻqlagani keldingmi yoki shunchaki ziyorat qilgani keldingmi?› dedi. U: ‹Yoʻq, kasalni yoʻqlagani›, dedi. Shunda Ali: ‹Men Rasululloh ﷺning: ‹Bir musulmon ertalab boshqa bir musulmonni (kasalini) yoʻqlasa, albatta, kechgacha unga yetmish ming farishta salovot aytadi; agar uni kechqurun yoʻqlasa, albatta, tonggacha unga yetmish ming farishta salovot aytadi va unga jannatda bir bogʻ (boʻladi)›, deganlarini eshitganman›, dedi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu — hasan gʻarib hadisdir.Сувайр ибн Абу Фохитанинг отасидан ривоят қилинади: У: «Али (розияллоҳу анҳу) қўлимдан ушлаб: ‹Ҳасанни йўқлагани биз билан борайлик›, деди. Бордик, унинг ҳузурида Абу Мусони топдик. Шунда Али: ‹Эй Абу Мусо, касални йўқлагани келдингми ёки шунчаки зиёрат қилгани келдингми?› деди. У: ‹Йўқ, касални йўқлагани›, деди. Шунда Али: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Бир мусулмон эрталаб бошқа бир мусулмонни (касалини) йўқласа, албатта, кечгача унга етмиш минг фаришта саловот айтади; агар уни кечқурун йўқласа, албатта, тонггача унга етмиш минг фаришта саловот айтади ва унга жаннатда бир боғ (бўлади)›, деганларини эшитганман›, деди», деди. Абу Исо айтди: Бу — ҳасан ғариб ҳадисдир.

- وعن أنس رضي الله عنه قال‏:‏ كان غلام يهودي يخدم النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم فمرض فأتاه النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم يعوده، فقعد عند رأسه فقال له‏:‏ ‏"‏أسلم‏"‏ فنظر إلي أبيه وهو عنده‏؟‏ فقال‏:‏ أطع أبا القاسم، فأسلم، فخرج النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو يقول‏:‏ “الحمد لله الذي أنقذه من النار” ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir yahudiy bola Paygʻambar ﷺ ga xizmat qilar edi va u kasal boʻldi. Bas, Paygʻambar ﷺ uni ziyorat qilishga bordilar. U zot uning bosh tomonida oʻtirdilar va unga Islomni qabul qilishni aytdilar. Bola — oʻsha yerda oʻtirgan — otasiga qaradi; otasi unga Abulqosim (Paygʻambar ﷺ)ga itoat qilishni aytdi va bola Islomni qabul qildi. Paygʻambar ﷺ: «Bolani doʻzax oʻtidan qutqargan Allohga hamdlar boʻlsin», — degan holda (tashqariga) chiqdilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир яҳудий бола Пайғамбар ﷺ га хизмат қилар эди ва у касал бўлди. Бас, Пайғамбар ﷺ уни зиёрат қилишга бордилар. У зот унинг бош томонида ўтирдилар ва унга Исломни қабул қилишни айтдилар. Бола — ўша ерда ўтирган — отасига қаради; отаси унга Абулқосим (Пайғамбар ﷺ)га итоат қилишни айтди ва бола Исломни қабул қилди. Пайғамбар ﷺ: «Болани дўзах ўтидан қутқарган Аллоҳга ҳамдлар бўлсин», — деган ҳолда (ташқарига) чиқдилар.

- عن عائشة رضي الله عنها، أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم كان إذا اشتكي الأنسان الشيء منه، أو كانت به قرحة أو جرح، قال النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم بأصبعه هكذا، ووضع سفيان بن عيينه الراوي سبابته بالأرض ثم رفعها وقال‏:‏ ‏"‏بسم الله، تربة أرضنا، بريقة بعضنا، يشفي سقيمنا، بإذن ربنا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ inson biror narsadan shikoyat qilsa yoki unda yara yo jarohat boʻlsa, Nabiy ﷺ barmoqlari bilan mana shunday qilar edilar — Sufyon koʻrsatkich barmogʻini yerga qoʻyib, soʻng uni koʻtardi —: «Allohning nomi bilan, Robbimizning izni bilan kasalimiz shifo topishi uchun yerimizning tuprogʻi birimizning soʻlagi bilan (aralashtirildi)», (der edilar). Ibn Abu Shayba: «yushfa (shifo topadi)» dedi. Zuhayr esa: «liyushfa saqiymuno (kasalimiz shifo topishi uchun)» dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ инсон бирор нарсадан шикоят қилса ёки унда яра ё жароҳат бўлса, Набий ﷺ бармоқлари билан мана шундай қилар эдилар — Суфён кўрсаткич бармоғини ерга қўйиб, сўнг уни кўтарди —: «Аллоҳнинг номи билан, Роббимизнинг изни билан касалимиз шифо топиши учун еримизнинг тупроғи биримизнинг сўлаги билан (аралаштирилди)», (дер эдилар). Ибн Абу Шайба: «юшфа (шифо топади)» деди. Зуҳайр эса: «лиюшфа сақиймуно (касалимиз шифо топиши учун)» деди.

- وعنها أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم كان يعود بعض أهله يمسح بيده اليمني ويقول‏:‏ ‏"‏اللهم رب الناس، أذهب البأس، واشف، أنت الشافي لا شفاء إلا شفاؤك، شفاءً لا يغادر سقماً” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

(Oisha (roziyallohu anho) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺ oʻ z ahlidan baʼzisini — oʻ ng qoʻ llari bilan masx qilgan (silagan) holda — (Allohga) panoh (berib) duo qilar va: «Allohumma Robban-nos, azhibil-baʼs, ishfihi, va antash-Shofiy, lo shifoʼa illo shifoʼuk, shifoʼan lo yugʻ odiru saqaman» (Ey Alloh, odamlarning Robbi, dardni ketkaz, unga shifo ber — Shifo beruvchi Sensan; Sening shifoyingdan boshqa shifo yoʻq; (shunday) shifo (berki), hech qanday kasallik qoldirmasin) der edilar.(Оиша (розияллоҳу анҳо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺ ў з аҳлидан баъзисини — ў нг қў ллари билан масх қилган (силаган) ҳолда — (Аллоҳга) паноҳ (бериб) дуо қилар ва: «Аллоҳумма Роббан-нос, азҳибил-баъс, ишфиҳи, ва анташ-Шофий, ло шифўа илло шифўук, шифўан ло юғ одиру сақаман» (Эй Аллоҳ, одамларнинг Робби, дардни кетказ, унга шифо бер — Шифо берувчи Сенсан; Сенинг шифойингдан бошқа шифо йўқ; (шундай) шифо (берки), ҳеч қандай касаллик қолдирмасин) дер эдилар.

- وعن أنس، رضي الله عنه أنه قال لثابت رحمه الله‏:‏ ألا أرقيك برقية رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏؟‏ قال‏:‏ بلى، قال‏:‏ اللهم رب الناس، مذهب البأس، اشف أنت الشافي، لا شافي إلا أنت، شفاءً لا يغادر سقماً” ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Sobit (rahimahulloh)ga: «Senga Rasululloh ﷺning ruqyalari bilan ruqya qilib beraymi?» dedi. U: «Ha», dedi. Shunda Anas: «Allohumma Robban-nos, muzhibal-baʼs, ishfi Antash-Shofiy, la shofiya illa Anta, shifaʼan la yugʻodiru saqoma (Ey Allohim, odamlarning Robbi, kasallikni ketkazuvchi Zot, shifo ber, Sen shifo beruvchisan, Sendan oʻzga shifo beruvchi yoʻq; hech qanday kasallik qoldirmaydigan shifo ber)», deb duo qildi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Собит (раҳимаҳуллоҳ)га: «Сенга Расулуллоҳ ﷺнинг руқялари билан руқя қилиб берайми?» деди. У: «Ҳа», деди. Шунда Анас: «Аллоҳумма Роббан-нос, музҳибал-баъс, ишфи Анташ-Шофий, ла шофия илла Анта, шифаъан ла юғодиру сақома (Эй Аллоҳим, одамларнинг Робби, касалликни кетказувчи Зот, шифо бер, Сен шифо берувчисан, Сендан ўзга шифо берувчи йўқ; ҳеч қандай касаллик қолдирмайдиган шифо бер)», деб дуо қилди.

- وعن سعد بن أبي وقاص، رضي الله عنه قال‏:‏ عادني رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال‏:‏ ‏"‏اللهم اشف سعداً، اللهم اشف سعداً، اللهم اشف سعداً‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Saʼd ibn Abu Vaqqos (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ meni (kasal paytimda) yoʻqlab keldilar va: «Allohumma, Saʼdga shifo ber! Allohumma, Saʼdga shifo ber! Allohumma, Saʼdga shifo ber!» dedilar.Саъд ибн Абу Ваққос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ мени (касал пайтимда) йўқлаб келдилар ва: «Аллоҳумма, Саъдга шифо бер! Аллоҳумма, Саъдга шифо бер! Аллоҳумма, Саъдга шифо бер!» дедилар.

- وعن أبي عبد الله عثمان بن أبي العاص رضي الله عنه أنه شكي إلي رسول الله صلى الله عليه وسلم وجعاً يجده في جسده فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏"‏ضع يدك علي الذي تألم من جسدك وقل‏:‏ بسم الله -ثلاثاً- وقل سبع مرات‏:‏ أعوذ بعزة الله وقدرته من شر ما أجد وأحاذر” ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Usmon ibn Abul-Os as-Saqafiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U musulmon boʻlganidan beri tanasida sezayotgan bir ogʻriqdan Rasululloh ﷺ ga shikoyat qildi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Qoʻlingni tanangdagi ogʻriyotgan joyga qoʻy va uch marta ‹Bismillah› degin. Soʻng yetti marta: ‹Aʼuzu billahi va qudratihi min sharri mo ajidu va uhozir› (Sezayotgan va qoʻrqayotgan narsamning yomonligidan Allohdan va Uning qudratidan panoh soʻrayman), degin», dedilar.Усмон ибн Абул-Ос ас-Сақафий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У мусулмон бўлганидан бери танасида сезаётган бир оғриқдан Расулуллоҳ ﷺ га шикоят қилди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Қўлингни танангдаги оғриётган жойга қўй ва уч марта ‹Бисмиллаҳ› дегин. Сўнг етти марта: ‹Аъузу биллаҳи ва қудратиҳи мин шарри мо ажиду ва уҳозир› (Сезаётган ва қўрқаётган нарсамнинг ёмонлигидан Аллоҳдан ва Унинг қудратидан паноҳ сўрайман), дегин», дедилар.

- وعن ابن عباس، رضي الله عنهما، عن النبي،صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم صلى الله عليه وسلم ، قال‏:‏ ‏"‏من عاد مريضاً لم يحضره أجله، فقال عنده سبع مرات‏:‏ أسأل الله العظيم رب العرش العظيم أن يشفيك‏:‏ إلا عافاه الله من ذلك المرض‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن، وقال الحاكم‏:‏ حديث صحيح علي شرط البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan, u zot Paygʻambar ﷺdan rivoyat qiladilar: U zot dedilar: «Kim ajali yetmagan bir bemorni borib koʻrsa va uning yonida yetti marta ‹Asʼalullohal-Aziyma, Rabbal-arshil-aziymi, an yashfiyaka — Buyuk Allohdan, ulugʻ Arsh Egasidan senga shifo berishini soʻrayman› desa, Alloh uni oʻsha kasallikdan sogʻaytiradi».Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан, у зот Пайғамбар ﷺдан ривоят қиладилар: У зот дедилар: «Ким ажали етмаган бир беморни бориб кўрса ва унинг ёнида етти марта ‹Асъалуллоҳал-Азийма, Раббал-аршил-азийми, ан яшфияка — Буюк Аллоҳдан, улуғ Арш Эгасидан сенга шифо беришини сўрайман› деса, Аллоҳ уни ўша касалликдан соғайтиради».

- وعنه أن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم صلى الله عليه وسلم ، دخل علي أعرأبي يعوده وكان إذا دخل علي من يعوده قال‏:‏ ‏"‏لا بأس، طهور إن شاء الله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ kasal boʻlgan bir aʼrobiyni yoʻqlab kirdilar. U zot kimnidir yoʻqlab kirsalar: «Zarari yoʻq, inshaalloh, (gunohlaringga) poklovchidir», der edilar.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ касал бўлган бир аъробийни йўқлаб кирдилар. У зот кимнидир йўқлаб кирсалар: «Зарари йўқ, иншааллоҳ, (гуноҳларингга) покловчидир», дер эдилар.

- وعن أبيسعيد الخدري رضي الله عنه أن جبريل أتي النبي،صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم صلى الله عليه وسلم ، فقال‏:‏ يا محمد اشتكيت‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏نعم‏"‏ قال‏:‏ بسم الله أرقيك ، من كل شيء يؤذيك، ومن شر كل نفس أو عين حاسد، الله يشفيك، بسم الله أرقيك” ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Jibroil Paygʻambar ﷺ huzurlariga kelib: «Ey Muhammad, ogʻriyapsanmi?» dedi. U zot: «Ha», dedilar. Jibroil: «Bismillah. Senga ozor beradigan har bir narsadan, har bir jon yoki koʻz yoxud hasadchi yomonligidan senga oʻqiyman. Alloh senga shifo bersin. Bismillah, senga oʻqiyman», dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жиброил Пайғамбар ﷺ ҳузурларига келиб: «Эй Муҳаммад, оғрияпсанми?» деди. У зот: «Ҳа», дедилар. Жиброил: «Бисмиллаҳ. Сенга озор берадиган ҳар бир нарсадан, ҳар бир жон ёки кўз ёхуд ҳасадчи ёмонлигидан сенга ўқийман. Аллоҳ сенга шифо берсин. Бисмиллаҳ, сенга ўқийман», деди.

- وعن أبي سعيد الخدري وأبي هريرة، رضي الله عنهما، أنهما شهدا علي رسول الله ، صلى الله عليه وسلم ، أنه قال‏:‏ ‏"‏من قال‏:‏ لا إله إلا الله والله اكبر، صدقه ربه، فقال‏:‏ لا إله إلا أنا وأنا أكبر‏.‏ وإذا قال‏:‏ لا إله إلا الله وحده لا شريك له، قال‏:‏ يقول‏:‏ لا إله إلا أنا وحدي لا شريك لي‏.‏ وإذا قال‏:‏ لا إله إلا الله له الملك وله الحمد، قال‏:‏ لا إله إلا أنا لي الملك ولي الحمد‏.‏ وإذا قال‏:‏ لا إله إلا الله ولا حول ولا قوة إلا بالله، قال‏:‏ لا إله إلا أنا ولا حول ولا قوة إلا بي‏"‏ وكان يقول‏:‏ ‏"‏من قالها في مرضه ثم مات لم تطعمه النار‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu) va Abu Said (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ: «Kim ‹La ilaha illalloh vallohu akbar (Allohdan boshqa hech iloh yoʻq va Alloh eng buyukdir)› desa, Robbi uni tasdiqlab: ‹Mendan boshqa hech iloh yoʻq va Men eng buyukman› deydi. Qachon u ‹La ilaha illalloh vahdah (Yolgʻiz Allohdan boshqa hech iloh yoʻq)› desa, Alloh: ‹Mendan boshqa hech iloh yoʻq va Men yolgʻizman› deydi. Qachon u ‹La ilaha illalloh vahdahu la sharika lah (Yolgʻiz Allohdan boshqa hech iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq)› desa, Alloh: ‹Mendan boshqa hech iloh yoʻq, Men yolgʻizman, Mening sherigim yoʻq› deydi. Qachon u ‹La ilaha illalloh, lahul-mulku va lahul-hamd (Allohdan boshqa hech iloh yoʻq, mulk Uniki va hamd Uniki)› desa, Alloh: ‹Mendan boshqa hech iloh yoʻq, mulk Meniki va hamd Meniki› deydi. Qachon u ‹La ilaha illalloh, va la havla va la quvvata illa billah (Allohdan boshqa hech iloh yoʻq va Allohdan boshqa qudrat ham, quvvat ham yoʻq)› desa, Alloh: ‹Mendan boshqa hech iloh yoʻq va Mendan boshqa qudrat ham, quvvat ham yoʻq› deydi», dedilar. Va U zot: «Kim buni kasalligida aytib, soʻng vafot etsa, doʻzax oʻti uni yemaydi», der edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir. Buni Shuʼba Abu Ishoqdan, u al-Agʻarr Abu Muslimdan, u Abu Hurayra va Abu Saiddan shu hadisga oʻxshash maʼnoda rivoyat qilgan, lekin Shuʼba uni marfuʼ qilmagan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) ва Абу Саид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ: «Ким ‹Ла илаҳа иллаллоҳ валлоҳу акбар (Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ ва Аллоҳ энг буюкдир)› деса, Робби уни тасдиқлаб: ‹Мендан бошқа ҳеч илоҳ йўқ ва Мен энг буюкман› дейди. Қачон у ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳ (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ)› деса, Аллоҳ: ‹Мендан бошқа ҳеч илоҳ йўқ ва Мен ёлғизман› дейди. Қачон у ‹Ла илаҳа иллаллоҳ ваҳдаҳу ла шарика лаҳ (Ёлғиз Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ, Унинг шериги йўқ)› деса, Аллоҳ: ‹Мендан бошқа ҳеч илоҳ йўқ, Мен ёлғизман, Менинг шеригим йўқ› дейди. Қачон у ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, лаҳул-мулку ва лаҳул-ҳамд (Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ, мулк Уники ва ҳамд Уники)› деса, Аллоҳ: ‹Мендан бошқа ҳеч илоҳ йўқ, мулк Меники ва ҳамд Меники› дейди. Қачон у ‹Ла илаҳа иллаллоҳ, ва ла ҳавла ва ла қуввата илла биллаҳ (Аллоҳдан бошқа ҳеч илоҳ йўқ ва Аллоҳдан бошқа қудрат ҳам, қувват ҳам йўқ)› деса, Аллоҳ: ‹Мендан бошқа ҳеч илоҳ йўқ ва Мендан бошқа қудрат ҳам, қувват ҳам йўқ› дейди», дедилар. Ва У зот: «Ким буни касаллигида айтиб, сўнг вафот этса, дўзах ўти уни емайди», дер эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир. Буни Шуъба Абу Ишоқдан, у ал-Ағарр Абу Муслимдан, у Абу Ҳурайра ва Абу Саиддан шу ҳадисга ўхшаш маънода ривоят қилган, лекин Шуъба уни марфуъ қилмаган.

- عن ابن عباس، رضي الله عنهما، أن علي بن أبي طالب، رضي الله عنه خرج من عند رسول الله صلى الله عليه وسلم ، في وجعه الذي توفي فيه فقال الناس‏:‏ يا أبا الحسن كيف أصبح رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏؟‏ قال‏:‏ أصبح بحمد الله بارئاً‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abdulloh ibn Abbos xabar berdi)ki, Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Rasululloh ﷺning oldidan — u zot vafot etgan oʻsha ogʻriqlari (kasallik) paytida — chiqdi. Odamlar: «Ey Abu Hasan, Rasululloh ﷺ qanday tongotdilar (qanday holda)?» dedi. U: «Alhamdulilloh, sogʻayib (yengillashib) tongotdilar», dedi. Abbos ibn Abdulmuttalib uning qoʻ lidan ushlab, unga: «Allohga qasamki, sen uch (kun)dan keyin (mirosdan mahrum) tayoq quli (xizmatkori) boʻ lasan! Allohga qasamki, men Rasululloh ﷺni shu ogʻriqlaridan vafot etadilar deb oʻylayman; men Abdulmuttalib (avlodi)ning yuzlarini oʻ lim paytida (qanday boʻ lishini) taniyman. Yur, Rasululloh ﷺning oldiga boraylik, undan bu (xilofat) ishi kimda boʻ lishini soʻraylik: agar u bizda boʻ lsa — buni bilamiz, agar boshqalarda boʻ lsa — uni (ham) bilamiz, u zot biz haqda vasiyat qilsinlar», dedi. Ali: «Allohga qasamki, agar biz uni Rasululloh ﷺdan soʻrasak-u, u zot uni bizdan man qilsalar, odamlar undan keyin uni bizga aslo bermas; men, Allohga qasamki, uni Rasululloh ﷺdan soʻramayman», dedi.(Абдуллоҳ ибн Аббос хабар берди)ки, Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Расулуллоҳ ﷺнинг олдидан — у зот вафот этган ўша оғриқлари (касаллик) пайтида — чиқди. Одамлар: «Эй Абу Ҳасан, Расулуллоҳ ﷺ қандай тонготдилар (қандай ҳолда)?» деди. У: «Алҳамдулиллоҳ, соғайиб (енгиллашиб) тонготдилар», деди. Аббос ибн Абдулмутталиб унинг қў лидан ушлаб, унга: «Аллоҳга қасамки, сен уч (кун)дан кейин (миросдан маҳрум) таёқ қули (хизматкори) бў ласан! Аллоҳга қасамки, мен Расулуллоҳ ﷺни шу оғриқларидан вафот этадилар деб ўйлайман; мен Абдулмутталиб (авлоди)нинг юзларини ў лим пайтида (қандай бў лишини) танийман. Юр, Расулуллоҳ ﷺнинг олдига борайлик, ундан бу (хилофат) иши кимда бў лишини сўрайлик: агар у бизда бў лса — буни биламиз, агар бошқаларда бў лса — уни (ҳам) биламиз, у зот биз ҳақда васият қилсинлар», деди. Али: «Аллоҳга қасамки, агар биз уни Расулуллоҳ ﷺдан сўрасак-у, у зот уни биздан ман қилсалар, одамлар ундан кейин уни бизга асло бермас; мен, Аллоҳга қасамки, уни Расулуллоҳ ﷺдан сўрамайман», деди.

- عن عائشة رضي الله عنها قالت‏:‏ سمعت النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو مستند إلي يقول‏:‏ اللهم اغفر لي وارحمني وألحقني بالرفيق الأعلى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Oisha (roziyallohu anho) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni — u zot menga suyangan holda — (shunday) deyayotganlarini eshitdim: «Allohumma-gʻ fir li varhamni va alhiqni bir-rafiqil-aʼlo» (Ey Alloh, meni magʻ firat qil, menga rahm qil va meni eng oliy rafiq (Doʻ st)ga ula).(Оиша (розияллоҳу анҳо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни — у зот менга суянган ҳолда — (шундай) деяётганларини эшитдим: «Аллоҳумма-ғ фир ли варҳамни ва алҳиқни бир-рафиқил-аъло» (Эй Аллоҳ, мени мағ фират қил, менга раҳм қил ва мени энг олий рафиқ (Дў ст)га ула).

- وعنها قالت‏:‏ رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم وهو بالموت عنده قدح فيه ماء وهو يدخل يده في القدح، ثم يمسح وجهه بالماء، ثم يقول‏:‏ ‏"‏اللهم أعني علي غمرات الموت وسكرات الموت‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Rasululloh ﷺni oʻlim holatlarida koʻrdim. Yonlarida ichida suv boʻlgan idish bor edi. U zot qoʻllarini idishga solib, soʻng suv bilan yuzlarini siypar, soʻng: ‹Allohim, oʻlim qiyinchiliklarida menga yordam ber›, yoki: ‹oʻlim talvasalarida (yordam ber)›, der edilar», dedi. Abu Iso aytdi: Bu — gʻarib hadisdir.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Расулуллоҳ ﷺни ўлим ҳолатларида кўрдим. Ёнларида ичида сув бўлган идиш бор эди. У зот қўлларини идишга солиб, сўнг сув билан юзларини сийпар, сўнг: ‹Аллоҳим, ўлим қийинчиликларида менга ёрдам бер›, ёки: ‹ўлим талвасаларида (ёрдам бер)›, дер эдилар», деди. Абу Исо айтди: Бу — ғариб ҳадисдир.

- عن عمران بن الحصين رضي الله عنهما أن امراة من جهينة أتت النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهي حبلي من الزنا، فقالت‏:‏ يا رسول الله، أصبت حداً فأقمه علي ، فدعا رسول الله صلى الله عليه وسلم وليها، فقال‏:‏ ‏"‏أحسن إليها فإذا وضعت فأتني بها” ففعل، فأمر بها النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ، فشدت عليها ثيابها، ثم أمر بها فرجمت، ثم صلى عليها‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Imron ibn Husayn (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Juhayna (qabilasi)dan bir ayol zinodan homilador holda Allohning Nabiysi ﷺ huzuriga kelib: «Ey Allohning Nabiysi, men had (jazo)ga (sazovor) ish qildim, mening ustimda uni ado eting», — dedi. Shunda Allohning Nabiysi ﷺ uning valiysini chaqirib: «Unga yaxshilik qil, tugʻsa, uni menga olib kel», — dedilar. U shunday qildi. Soʻng Allohning Nabiysi ﷺ u haqida buyruq berdilar, uning kiyimlari (tanasiga) mahkamlandi, soʻng u zot buyurdilar va u toshboʻron qilindi, keyin u zot unga janoza oʻqidilar. Shunda Umar u zotga: «Ey Allohning Nabiysi, u zino qilgani holda unga janoza oʻqiyapsizmi?» — dedi. U zot: «U shunday bir tavba qildiki, agar u Madina ahlidan yetmish kishi orasida boʻlinsa, ularga yetardi. Oʻzini Alloh taologa (fido qilib) saxiylik qilganidan afzalroq tavbani topdingmi?» — dedilar.Имрон ибн Ҳусайн (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Жуҳайна (қабиласи)дан бир аёл зинодан ҳомиладор ҳолда Аллоҳнинг Набийси ﷺ ҳузурига келиб: «Эй Аллоҳнинг Набийси, мен ҳад (жазо)га (сазовор) иш қилдим, менинг устимда уни адо этинг», — деди. Шунда Аллоҳнинг Набийси ﷺ унинг валийсини чақириб: «Унга яхшилик қил, туғса, уни менга олиб кел», — дедилар. У шундай қилди. Сўнг Аллоҳнинг Набийси ﷺ у ҳақида буйруқ бердилар, унинг кийимлари (танасига) маҳкамланди, сўнг у зот буюрдилар ва у тошбўрон қилинди, кейин у зот унга жаноза ўқидилар. Шунда Умар у зотга: «Эй Аллоҳнинг Набийси, у зино қилгани ҳолда унга жаноза ўқияпсизми?» — деди. У зот: «У шундай бир тавба қилдики, агар у Мадина аҳлидан етмиш киши орасида бўлинса, уларга етарди. Ўзини Аллоҳ таолога (фидо қилиб) сахийлик қилганидан афзалроқ тавбани топдингми?» — дедилар.

- عن بن مسعود رضي الله عنه قال‏:‏ دخلت علي النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم وهو يوعك، فمسسته، فقلت‏:‏ إنك لتوعك وعكاً شديداً فقال‏:‏ ‏"‏إني أوعك كما يوعك رجلان منكم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

(Ibn Masʼud (roziyallohu anhu) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺning oldiga — u zot isitmalamoqda (boʻ lgan) holda — kirdim va u zotni ushlab (paypaslab): «Siz qattiq isitmalamoqdasiz» dedim. U zot: «Ha; sizlardan ikki kishi isitmalamgandek (isitmalamoqdaman)» dedilar. (Roviy:) «Siz uchun ikki (barobar) ajr bor» dedi. U zot: «Ha; musulmonga — kasallik yoki undan boshqa (qanday) bir ozor yetsa, daraxt bargini toʻ kgandek, Alloh uning yomonliklarini (gunohlarini) toʻ kadi (kamaytiradi)» dedilar.(Ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺнинг олдига — у зот иситмаламоқда (бў лган) ҳолда — кирдим ва у зотни ушлаб (пайпаслаб): «Сиз қаттиқ иситмаламоқдасиз» дедим. У зот: «Ҳа; сизлардан икки киши иситмаламгандек (иситмаламоқдаман)» дедилар. (Ровий:) «Сиз учун икки (баробар) ажр бор» деди. У зот: «Ҳа; мусулмонга — касаллик ёки ундан бошқа (қандай) бир озор еца, дарахт баргини тў кгандек, Аллоҳ унинг ёмонликларини (гуноҳларини) тў кади (камайтиради)» дедилар.

- وعن سعد بن أبي وقاص رضي الله عنه قال‏:‏ جاءني رسول الله صلى الله عليه وسلم يعودني من وجع اشتد بي، فقلت‏:‏ بلغ بي ما ترى، وأنا ذو مال، ولايرثني إلا ابنتي، وذكر الحديث‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

(Saʼd (ibn Abu Vaqqos) (roziyallohu anhu) aytdi:) Vidolashuv hajji paytida menga zoʻ raygan bir ogʻ riq (dard) (sababli), Rasululloh ﷺ meni yoʻqlab keldilar. Men: «Siz koʻ rayotgan (holatga) yetdim; men mol egasiman; menga bir qizimdan boshqa (hech kim) meros olmaydi; bas, molimning uchdan ikki qismini sadaqa qilaymi?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «Yarmini(chi)?» dedim. U zot: «Yoʻq» dedilar. Men: «Uchdan birini(chi)?» dedim. U zot: «Uchdan bir; (lekin) uchdan bir (ham) koʻ p(dir). Vorislaringni boy (holda) qoldirishing — ularni odamlarga qoʻ l choʻ zadigan (tilanchi) kambagʻ allar (holda) qoldirishingdan koʻ ra yaxshiroqdir. Sen Allohning yuzini (rizosini) istab qilgan har qanday infoqing uchun — hatto xotiningning ogʻ ziga solgan (luqma)ng uchun ham — albatta ajr olasan» dedilar.(Саъд (ибн Абу Ваққос) (розияллоҳу анҳу) айтди:) Видолашув ҳажжи пайтида менга зў райган бир оғ риқ (дард) (сабабли), Расулуллоҳ ﷺ мени йўқлаб келдилар. Мен: «Сиз кў раётган (ҳолатга) етдим; мен мол эгасиман; менга бир қизимдан бошқа (ҳеч ким) мерос олмайди; бас, молимнинг учдан икки қисмини садақа қилайми?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «Ярмини(чи)?» дедим. У зот: «Йўқ» дедилар. Мен: «Учдан бирини(чи)?» дедим. У зот: «Учдан бир; (лекин) учдан бир (ҳам) кў п(дир). Ворисларингни бой (ҳолда) қолдиришинг — уларни одамларга қў л чў задиган (тиланчи) камбағ аллар (ҳолда) қолдиришингдан кў ра яхшироқдир. Сен Аллоҳнинг юзини (ризосини) истаб қилган ҳар қандай инфоқинг учун — ҳатто хотинингнинг оғ зига солган (луқма)нг учун ҳам — албатта ажр оласан» дедилар.

- وعن القاسم بن محمد قال‏:‏ قالت عائشة رضي الله عنها‏:‏ وا رأساه فقال النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏بل أنا وا رأساه‏"‏ وذكر الحديث‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U: «Voy boshim!» dedi. Shunda Nabiy ﷺ: «Balki men ‹voy boshim!› deyishim kerak», dedilar. (Rovi hadisni davom ettirdi.)Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У: «Вой бошим!» деди. Шунда Набий ﷺ: «Балки мен ‹вой бошим!› дейишим керак», дедилар. (Рови ҳадисни давом эттирди.)

- عن معاذ رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏من كان آخر كلامه لا إله إلا الله دخل الجنة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود والحاكم وقال‏:‏ صحيح الإسناد‏)‏‏)‏‏.‏

Muoz ibn Jabal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kimning oxirgi soʻzi ‹Laa ilaaha illalloh — Allohdan oʻzga iloh yoʻq› boʻlsa, jannatga kiradi».Муоз ибн Жабал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Кимнинг охирги сўзи ‹Лаа илааҳа иллаллоҳ — Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ› бўлса, жаннатга киради».

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ “لقنوا موتاكم لا إله إلا الله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oʻlayotganlaringizga ‹Lo ilaha illalloh›ni talqin qilinglar (eslatinglar)», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ўлаётганларингизга ‹Ло илаҳа иллаллоҳ›ни талқин қилинглар (эслатинглар)», — дедилар.

- عن أم سلمة رضي الله عنها قالت‏:‏ دخل رسول الله صلى الله عليه وسلم علي أبي سلمه وقد شق بصره فأغمضه، ثم قال‏:‏ ‏"‏إن الروح إذا قبض، تبعه البصر‏"‏ فضج ناس من أهله، فقال‏:‏ ‏"‏لا تدعو علي أنفسكم إلا بخير فإن الملائكة يؤمنون علي ما تقولون” ثم قال‏:‏ “اللهم اغفر لأبي سلمه، وارفع درجته في المهديين،واخلفه في عقبه في الغابرين، واغفر لنا وله يا رب العالمين، وافسح له في قبره، ونور له فيه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Abu Salamaning oldiga kirdilar, uning koʻzi tikilib (ochiq) qolgan edi. U zot uning koʻzini yumdilar, soʻng: «Albatta, ruh olinganida koʻz uning ortidan ergashadi», — dedilar. Shunda uning ahlidan baʼzi kishilar (faryod solib) yigʻladilar. U zot: «Oʻzlaringizga yaxshilikdan boshqa (narsa) tilab duo qilmanglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. Soʻng u zot: «Allohumma, Abu Salamani magʻfirat qil, hidoyat topganlar ichida uning darajasini koʻtar, ortda qolganlar ichida uning zurriyotiga (avlodiga) oʻzing oʻrinbosar boʻl, bizni ham, uni ham magʻfirat qil, ey olamlarning Robbi, qabrini unga keng qil va unga (qabrida) nur ato et», — dedilar.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Абу Саламанинг олдига кирдилар, унинг кўзи тикилиб (очиқ) қолган эди. У зот унинг кўзини юмдилар, сўнг: «Албатта, руҳ олинганида кўз унинг ортидан эргашади», — дедилар. Шунда унинг аҳлидан баъзи кишилар (фарёд солиб) йиғладилар. У зот: «Ўзларингизга яхшиликдан бошқа (нарса) тилаб дуо қилманглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. Сўнг у зот: «Аллоҳумма, Абу Саламани мағфират қил, ҳидоят топганлар ичида унинг даражасини кўтар, ортда қолганлар ичида унинг зурриётига (авлодига) ўзинг ўринбосар бўл, бизни ҳам, уни ҳам мағфират қил, эй оламларнинг Робби, қабрини унга кенг қил ва унга (қабрида) нур ато эт», — дедилар.

-عن أم سلمة رضي الله عنها قالت‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏إذا حضرتم المريض، أو الميت، فقولوا خيرا، فإن الملائكة يؤمنون علي ما تقولون، قالت‏:‏ فلما مات أبو سلمة، أتيت النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم فقلت‏:‏ يا رسول الله، إن أبا سلمة قد مات، قال‏:‏ “قولي‏:‏ اللهم اغفر لي وله، واعقبني منه عقبة حسنة‏"‏ فقلت‏:‏ فأعقبني الله من هو خير لي منه‏:‏ محمداً صلى الله عليه وسلم ‏.‏‏"‏ ((رواه مسلم هكَذا:"إِذا حَضَرْتُمُ المَرِيضَ" أَو"الميِّت"عَلَى الشَّكِّ، رواه أبو داود وغيره:"الميِّت"بلا شَكٍّ)).

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bemor yoki mayyit oldida hozir boʻlganingizda, yaxshi (soʻz) aytinglar, chunki farishtalar sizlar aytgan (soʻz)ga ‹omin› deydilar», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Paygʻambar ﷺ ning oldilariga keldim-da: «Yo Rasululloh! Abu Salama vafot etdi», — dedim. U zot: «‹Allohummagʻfir liy va lahu va aʼqibniy minhu uqbaa hasanah› (Ey Allohim, meni va uni magʻfirat qilgin va menga undan keyin yaxshi oqibat ato etgin), — deb ayt», — dedilar. (Umm Salama) dedi: Shunda men (shuni) aytdim, soʻng Alloh menga undan koʻra men uchun yaxshiroq boʻlgan Muhammad ﷺ ni (oqibatda) ato etdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Бемор ёки маййит олдида ҳозир бўлганингизда, яхши (сўз) айтинглар, чунки фаришталар сизлар айтган (сўз)га ‹омин› дейдилар», — дедилар. (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Пайғамбар ﷺ нинг олдиларига келдим-да: «Ё Расулуллоҳ! Абу Салама вафот этди», — дедим. У зот: «‹Аллоҳуммағфир лий ва лаҳу ва аъқибний минҳу уқбаа ҳасанаҳ› (Эй Аллоҳим, мени ва уни мағфират қилгин ва менга ундан кейин яхши оқибат ато этгин), — деб айт», — дедилар. (Умм Салама) деди: Шунда мен (шуни) айтдим, сўнг Аллоҳ менга ундан кўра мен учун яхшироқ бўлган Муҳаммад ﷺ ни (оқибатда) ато этди.

- وعنها قالت‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏‏"‏ما من عبد تصيبه مصيبه، فيقول إن لله وإنا إليه راجعون‏:‏ اللهم آجرني في مصيبتي، واخلف لي خيرا منها، إلا آجره الله تعالي في مصيبته واخلف له خيراً منها‏.‏ قالت‏:‏ فلما توفي أبو سلمة، قلت كما أمرني رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فاخلف الله خيراص منه رسول الله صلى الله عليه وسلم “ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Umm Salama (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: men Rasululloh ﷺ ning shunday deganlarini eshitdim: «Qaysi bir bandaga musibat yetsa-yu, u: ‹Innaa lillaahi va innaa ilayhi roojiʼuun. Allohumma ʼjurniy fiy musiybatiy va axlif liy xoyron minhaa› (Albatta, biz Allohnikimiz va albatta, biz Uning huzuriga qaytguvchimiz. Ey Allohim, musibatim uchun menga ajr ber va menga undan koʻra yaxshiroq narsani ato et), — desa, albatta Alloh unga musibatida ajr berib, unga undan koʻra yaxshiroq narsani ato etadi». (Umm Salama) dedi: Abu Salama vafot etganida, men Rasululloh ﷺ menga buyurganidek aytdim, shunda Alloh menga undan koʻra yaxshiroqni — Rasululloh ﷺ ni ato etdi.Умм Салама (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: мен Расулуллоҳ ﷺ нинг шундай деганларини эшитдим: «Қайси бир бандага мусибат етса-ю, у: ‹Иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи роожиъуун. Аллоҳумма ъжурний фий мусийбатий ва ахлиф лий хойрон минҳаа› (Албатта, биз Аллоҳникимиз ва албатта, биз Унинг ҳузурига қайтгувчимиз. Эй Аллоҳим, мусибатим учун менга ажр бер ва менга ундан кўра яхшироқ нарсани ато эт), — деса, албатта Аллоҳ унга мусибатида ажр бериб, унга ундан кўра яхшироқ нарсани ато этади». (Умм Салама) деди: Абу Салама вафот этганида, мен Расулуллоҳ ﷺ менга буюрганидек айтдим, шунда Аллоҳ менга ундан кўра яхшироқни — Расулуллоҳ ﷺ ни ато этди.

- وعن أبي موسي رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ إذا مات ولد العبد، قال الله تعالي لملائكته‏:‏ قبضتم ولد عبدي، فيقولون‏:‏ نعم، فيقول‏:‏ قبضتم ثمرة فؤاده، فيقولون‏:‏ نعم‏.‏ فيقول‏:‏ ماذا قال عبدي، فيقولون‏:‏ حمدك واسترجع، فيقول الله تعالى‏:‏ ابنوا لعبدي بيتاً في الجنة، وسموه بيت الحمد‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Bandaning farzandi vafot etg: anda, Alloh Oʻz farishtalariga: ‹Bandamning farzandini olib qoʻydingizmi?› deydi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Alloh: ‹Uning yuragining mevasini olib qoʻydingizmi?› deydi. Ular: ‹Ha›, deyishadi. Alloh: ‹Bandam nima dedi?› deydi. Ular: ‹U Senga hamd aytdi va ‹innaa lillaahi va innaa ilayhi rojiʼuun› dedi›, deyishadi. Shunda Alloh: ‹Bandamga jannatda bir uy bino qilinglar va uni ‹Hamd uyi› deb nomlanglar›, deydi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Банданинг фарзанди вафот этг: анда, Аллоҳ Ўз фаришталарига: ‹Бандамнинг фарзандини олиб қўйдингизми?› дейди. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Аллоҳ: ‹Унинг юрагининг мевасини олиб қўйдингизми?› дейди. Улар: ‹Ҳа›, дейишади. Аллоҳ: ‹Бандам нима деди?› дейди. Улар: ‹У Сенга ҳамд айтди ва ‹иннаа лиллааҳи ва иннаа илайҳи рожиъуун› деди›, дейишади. Шунда Аллоҳ: ‹Бандамга жаннатда бир уй бино қилинглар ва уни ‹Ҳамд уйи› деб номланглар›, дейди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ يقول الله تعالى‏:‏ ما لعبدي المؤمن عندي جزاء إذا قبضت صفيه من أهل الدنيا، ثم احتسبه إلا الجنه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

(Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki,) Rasululloh ﷺ: «Alloh taolo (shunday) deydi: ‹Men dunyo ahlidan boʻlgan suyuklisini (yaqinini) olganimda (vafot ettirganimda), u esa (savobini) Mendan kutib sabr qilsa, bunday momin bandam uchun Mening huzurimda jannatdan boshqa mukofot yoʻq›», dedilar.(Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики,) Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳ таоло (шундай) дейди: ‹Мен дунё аҳлидан бўлган суюклисини (яқинини) олганимда (вафот эттирганимда), у эса (савобини) Мендан кутиб сабр қилса, бундай момин бандам учун Менинг ҳузуримда жаннатдан бошқа мукофот йўқ›», дедилар.

- وعن أسامة بن زيد رضي الله عنهما قال‏:‏ أرسلت إحدي بنات النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم إليه تدعوه وتخبره أن صبياً لها -أو ابناً- في الموت فقال للرسول‏:‏ ارجع إليها فأخبرها أن لله تعالي ما أخذ وله ما أعطى، وكل شئ عنده بأجل مسمى، فمرها، فلتصبر ولتحتسب” وذكر تمام الحديث‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Usoma ibn Zayd (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺning qizlaridan biri u zotni chaqirib va bir oʻgʻilchasi — yoki oʻgʻli — oʻlim holatida ekanini xabar qilib, u zotga (odam) yubordi. U zot elchiga: «Unga qaytib borib ayt: olgani ham, bergani ham Alloh taoloniki. Uning huzurida har bir narsaning belgilangan ajali bor. Bas, unga ayt, sabr qilsin va (savobini) Allohdan umid qilsin», dedilar. (Rovi hadisni toʻliq keltirdi.)Усома ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺнинг қизларидан бири у зотни чақириб ва бир ўғилчаси — ёки ўғли — ўлим ҳолатида эканини хабар қилиб, у зотга (одам) юборди. У зот элчига: «Унга қайтиб бориб айт: олгани ҳам, бергани ҳам Аллоҳ таолоники. Унинг ҳузурида ҳар бир нарсанинг белгиланган ажали бор. Бас, унга айт, сабр қилсин ва (савобини) Аллоҳдан умид қилсин», дедилар. (Рови ҳадисни тўлиқ келтирди.)

- عن ابن عمر رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم عاد سعد بن عباده ومعه عبد الرحمن بن عوف، وسعد بن أبي وقاص، وعبد الله بن مسعود رضي الله عنهم، فبكي رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فلما رأي القوم بكاء رسول الله صلى الله عليه وسلم ، بكوا ؛ فقال‏:‏ “ألا تسمعون‏؟‏ إن الله لا يعذب بدمع العين، ولا بحزن القلب، ولكن بهذا أو يرحم‏"‏ وأشار إلا لسانه‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Saʼd ibn Uboda oʻzidagi bir kasallikdan shikoyat qildi (kasal boʻldi). Shunda Rasululloh ﷺ Abdurrahmon ibn Avf, Saʼd ibn Abu Vaqqos va Abdulloh ibn Masʼud bilan birga uni koʻrgani keldilar. Uning yoniga kirganlarida, uni behush holatda topdilar. Shunda: «U vafot etibdimi?» dedilar. Ular: «Yoʻq, yo Rasululloh!» dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ yigʻladilar. Odamlar Rasululloh ﷺ ning yigʻlaganlarini koʻrib, ular ham yigʻladilar. Shunda (Rasululloh ﷺ): «Eshitmaysizmi! Albatta, Alloh koʻzning yoshi va qalbning gʻami uchun azoblamaydi, balki manabunisi uchun azoblaydi, — va tillariga ishora qildilar, — yoki rahm qiladi», dedilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Саъд ибн Убода ўзидаги бир касалликдан шикоят қилди (касал бўлди). Шунда Расулуллоҳ ﷺ Абдурраҳмон ибн Авф, Саъд ибн Абу Ваққос ва Абдуллоҳ ибн Масъуд билан бирга уни кўргани келдилар. Унинг ёнига кирганларида, уни беҳуш ҳолатда топдилар. Шунда: «У вафот этибдими?» дедилар. Улар: «Йўқ, ё Расулуллоҳ!» дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ йиғладилар. Одамлар Расулуллоҳ ﷺ нинг йиғлаганларини кўриб, улар ҳам йиғладилар. Шунда (Расулуллоҳ ﷺ): «Эшитмайсизми! Албатта, Аллоҳ кўзнинг ёши ва қалбнинг ғами учун азобламайди, балки манабуниси учун азоблайди, — ва тилларига ишора қилдилар, — ёки раҳм қилади», дедилар.

- وعن أسامة بن زيد رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم رفع إليه ابن ابنته وهو في الموت، ففاض عينا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقال له سعد‏:‏ ما هذا يا رسول الله‏؟‏‏!‏ قال‏:‏ ‏"‏هذه رحمة جعلها الله تعالي في قلوب عباده الرحماء‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

(Usama ibn Zayd (roziyallohu anhumo) rivoyat qildi)ki, Paygʻambar ﷺning bir qizi u zotga — u zot Paygʻambar ﷺ, Saʼd va Ubay bilan (birga) (boʻ lgan) paytda — odam yuborib: «Qizimga (vafot) hozir boʻ ldi deb oʻ ylaymiz; bizning oldimizga keling» (dedi). U zot unga salom (yetkazish bilan birga) qaytarib: «Alloh olgan (narsa) ham, bergan (narsa) ham Allohning(dir); Uning huzurida har bir narsaning (ajali) belgilangan(dir); bas, (savobini Allohdan) umid qilsin va sabr qilsin» dedilar. Soʻng u (qizi) u zotga — (kelishlari uchun) qasam ichib — (yana) odam yubordi. Shunda Paygʻambar ﷺ turdilar; biz ham turdik. Bola Paygʻambar ﷺning bagʻ riga koʻ tarildi — joni (xirillab) gʻ irchillar edi; (shunda) Paygʻambar ﷺning ikki koʻ zlari yoshga toʻ ldi. Saʼd u zotga: «Bu nima, ey Allohning Rasuli?» dedi. U zot: «Bu — rahmat(dir); Alloh uni oʻ z bandalaridan xohlaganlarining qalbiga qoʻ ygan; Alloh oʻ z bandalaridan faqat rahmatli (mehribon)larigagina rahm qiladi» dedilar.(Усама ибн Зайд (розияллоҳу анҳумо) ривоят қилди)ки, Пайғамбар ﷺнинг бир қизи у зотга — у зот Пайғамбар ﷺ, Саъд ва Убай билан (бирга) (бў лган) пайтда — одам юбориб: «Қизимга (вафот) ҳозир бў лди деб ў йлаймиз; бизнинг олдимизга келинг» (деди). У зот унга салом (етказиш билан бирга) қайтариб: «Аллоҳ олган (нарса) ҳам, берган (нарса) ҳам Аллоҳнинг(дир); Унинг ҳузурида ҳар бир нарсанинг (ажали) белгиланган(дир); бас, (савобини Аллоҳдан) умид қилсин ва сабр қилсин» дедилар. Сўнг у (қизи) у зотга — (келишлари учун) қасам ичиб — (яна) одам юборди. Шунда Пайғамбар ﷺ турдилар; биз ҳам турдик. Бола Пайғамбар ﷺнинг бағ рига кў тарилди — жони (хириллаб) ғ ирчиллар эди; (шунда) Пайғамбар ﷺнинг икки кў злари ёшга тў лди. Саъд у зотга: «Бу нима, эй Аллоҳнинг Расули?» деди. У зот: «Бу — раҳмат(дир); Аллоҳ уни ў з бандаларидан хоҳлаганларининг қалбига қў йган; Аллоҳ ў з бандаларидан фақат раҳматли (меҳрибон)ларигагина раҳм қилади» дедилар.

- وعن أنس رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم دخل علي ابنه إبراهيم رضي الله عنه وهو يجود بنفسه فجعلت عينا رسول الله صلى الله عليه وسلم تذرفان ‏.‏ فقال له عبد الرحمن بن عوف‏:‏ وأنت يا رسول الله ‏؟‏‏!‏ فقال‏:‏ “يا ابن عوف إنها رحمة” ثم أتبعها بأخرى، فقال‏:‏”إن العين تدمع والقلب يحزن ، ولا نقول إلا ما يرضي ربنا، وإنا بفراقك يا إبراهيم لمحزونون‏"‏‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري، وروي مسلم بعضه‏)‏‏)‏‏.‏ والأحاديث في الباب كثيرة في الصحيح مشهورة والله أعلم‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ bilan temirchi Abu Sayfning oldiga bordik — u Ibrohim (Paygʻambar ﷺ ning oʻgʻli)ning enagasi (emizganchi ayoli)ning eri edi. Rasululloh ﷺ Ibrohimni oldilar, uni oʻpdilar va hidladilar; soʻng biz Abu Sayfning uyiga kirdik — oʻsha paytda Ibrohim soʻnggi nafaslarida edi — va Rasululloh ﷺ ning koʻzlari yosh toʻka boshladi. Abdurrahmon ibn Avf: «Yo Rasululloh, hatto siz ham yigʻlayapsizmi?» — dedi. U zot: «Ey Ibn Avf, bu — rahmat(dir)», — dedilar. Soʻng u zot yana yigʻlab: «Koʻz yosh toʻkadi va qalb gʻamgin; biz Robbimizni rozi qiladigan (soʻz)dan boshqani aytmaymiz; ey Ibrohim, albatta biz sening ayriliging tufayli gʻamgindirmiz», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ билан темирчи Абу Сайфнинг олдига бордик — у Иброҳим (Пайғамбар ﷺ нинг ўғли)нинг энагаси (эмизганчи аёли)нинг эри эди. Расулуллоҳ ﷺ Иброҳимни олдилар, уни ўпдилар ва ҳидладилар; сўнг биз Абу Сайфнинг уйига кирдик — ўша пайтда Иброҳим сўнгги нафасларида эди — ва Расулуллоҳ ﷺ нинг кўзлари ёш тўка бошлади. Абдурраҳмон ибн Авф: «Ё Расулуллоҳ, ҳатто сиз ҳам йиғлаяпсизми?» — деди. У зот: «Эй Ибн Авф, бу — раҳмат(дир)», — дедилар. Сўнг у зот яна йиғлаб: «Кўз ёш тўкади ва қалб ғамгин; биз Роббимизни рози қиладиган (сўз)дан бошқани айтмаймиз; эй Иброҳим, албатта биз сенинг айрилигинг туфайли ғамгиндирмиз», — дедилар.

- عن أبي رافع أسلم مولي رسول الله صلى الله عليه وسلم أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏ من غسل ميتاً فكتم عليه ، غفر الله له أربعين مرة‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الحاكم وقال صحيح علي شرط مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Rofiʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim bir mayyitni yuvsa va unda koʻrgan (aybni) yashirsa, Alloh uni qirq marta magʻfirat qiladi», dedilar.Абу Рофиъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким бир маййитни ювса ва унда кўрган (айбни) яширса, Аллоҳ уни қирқ марта мағфират қилади», дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ “من شهد الجنازة حتي يصلى عليها، فله قيراط ، ومن شهدها حتي تدفن، فله قيراطان‏"‏ قيل‏:‏ وما القيراطان‏؟‏ قال‏:‏ “مثل الجبلين العظيمين” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ shunday dedilar: «Kim janozada uning ustiga (janoza) namozi oʻqilguncha hozir boʻlsa, unga bir qirot (savob) bor; kim u dafn qilinguncha hozir boʻlsa, unga ikki qirot bor.» «Ikki qirot nima?» deb soʻraldi. U zot: «Ikki ulkan togʻ kabidir», dedilar. (Ibn Shihob aytdi: Solim ibn Abdulloh ibn Umar aytdi: Ibn Umar (janoza) namozini oʻqib, soʻng (dafnni kutmay) qaytib ketar edi; Abu Hurayraning hadisi unga yetgach: «Biz koʻp qirotlarni boy berib yuborgan ekanmiz», dedi.)Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ шундай дедилар: «Ким жанозада унинг устига (жаноза) намози ўқилгунча ҳозир бўлса, унга бир қирот (савоб) бор; ким у дафн қилингунча ҳозир бўлса, унга икки қирот бор.» «Икки қирот нима?» деб сўралди. У зот: «Икки улкан тоғ кабидир», дедилар. (Ибн Шиҳоб айтди: Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар айтди: Ибн Умар (жаноза) намозини ўқиб, сўнг (дафнни кутмай) қайтиб кетар эди; Абу Ҳурайранинг ҳадиси унга етгач: «Биз кўп қиротларни бой бериб юборган эканмиз», деди.)

- وعنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏من اتبع جنازة مسلم إيماناً واحتساباً، وكان معه حتي يصلى عليها ويفرغ من دفنها، فإنه يرجع من الأجر بقيراطين كل قيراط مثل أحدٍ، ومن صلى عليها، ثم رجع قبل أن تدفن ، فإنه يرجع بقيراط” ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim musulmonning janozasiga iymon va (Allohdan) savob umidida hamroh boʻlib, janoza namozi oʻqilib, dafn marosimi tugagunicha (u bilan birga) tursa, ikki qirot savob bilan qaytadi. Har bir qirot Uhud (togʻi)dek (kattadir). Kim faqat janoza namozini oʻqib, dafndan oldin qaytsa, bir qirot savob bilan qaytadi», — dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким мусулмоннинг жанозасига иймон ва (Аллоҳдан) савоб умидида ҳамроҳ бўлиб, жаноза намози ўқилиб, дафн маросими тугагунича (у билан бирга) турса, икки қирот савоб билан қайтади. Ҳар бир қирот Уҳуд (тоғи)дек (каттадир). Ким фақат жаноза намозини ўқиб, дафндан олдин қайца, бир қирот савоб билан қайтади», — дедилар.

- وعن أم عطية رضي الله عنها قالت‏:‏ نهينا عن اتباع الجنائز، ولم يعزم علينا‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ ‏.‏ ‏"‏ومعناه ‏"‏ ولم يشدد في النهي كما يشدد في المحرمات‏.‏

Ummu Atiyya (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Biz janozalarga ergashishdan qaytarilgan edik, lekin (bu) qatʼiy (taqiq) emas edi.Умму Атийя (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Биз жанозаларга эргашишдан қайтарилган эдик, лекин (бу) қатъий (тақиқ) эмас эди.

عن عائشة رضي الله عنها، قالت: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم: “ما من ميت يصلي عليه أمة من المسلمين يبلغون مائة كلهم يشفعون له إلا شفعوا فيه“ ((رواه مسلم).

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Qaysi bir mayyitga musulmonlardan yuz kishiga yetadigan bir jamoa namoz oʻqib, hammasi unga shafoat soʻrasa, ular haqida shafoatlari qabul qilinadi», dedilar. (Ayyub) dedi: «Men buni Shuayb ibn Habhobga aytib berdim. Shunda u: ‹Buni menga Anas ibn Molik Nabiy ﷺ dan hadis qilib aytib bergan edi›, dedi».Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Қайси бир маййитга мусулмонлардан юз кишига етадиган бир жамоа намоз ўқиб, ҳаммаси унга шафоат сўраса, улар ҳақида шафоатлари қабул қилинади», дедилар. (Айюб) деди: «Мен буни Шуайб ибн Ҳабҳобга айтиб бердим. Шунда у: ‹Буни менга Анас ибн Молик Набий ﷺ дан ҳадис қилиб айтиб берган эди›, деди».

وعن ابن عباس رَضِيَ اللَّهُ عَنهُما قال سمعت رَسُول اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيهِ وَسَلَّم يقول : "ما من رجل مسلم يموت فيقوم على جنازته أربعون رجلاً لا يشركون بالله شيئاً إلا شفعهم اللَّه فيه." ((رَوَاهُ مُسلِمٌ)).

Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: uning bir oʻgʻli Qudayd yoki Usfonda vafot etdi. Shunda (Ibn Abbos): «Yo Kurayb, uning uchun odamlardan qancha (kishi) toʻplanganini koʻrib kel», dedi. (Kurayb) dedi: «Men chiqdim, qarasam, odamlar uning uchun toʻplanibdilar. Buni unga xabar berdim. U: ‹Ular qirqta deysanmi?› dedi. Men: ‹Ha›, dedim. U: ‹Uni (janozani) olib chiqinglar, chunki men Rasululloh ﷺ ning: ‹Qaysi bir musulmon kishi vafot etib, uning janozasiga Allohga hech narsani sherik qilmaydigan qirq kishi tursa, albatta Alloh ularni u haqida shafoatchi qiladi› deyayotganlarini eshitganman›, dedi».Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: унинг бир ўғли Қудайд ёки Усфонда вафот этди. Шунда (Ибн Аббос): «Ё Курайб, унинг учун одамлардан қанча (киши) тўпланганини кўриб кел», деди. (Курайб) деди: «Мен чиқдим, қарасам, одамлар унинг учун тўпланибдилар. Буни унга хабар бердим. У: ‹Улар қирқта дейсанми?› деди. Мен: ‹Ҳа›, дедим. У: ‹Уни (жанозани) олиб чиқинглар, чунки мен Расулуллоҳ ﷺ нинг: ‹Қайси бир мусулмон киши вафот этиб, унинг жанозасига Аллоҳга ҳеч нарсани шерик қилмайдиган қирқ киши турса, албатта Аллоҳ уларни у ҳақида шафоатчи қилади› деяётганларини эшитганман›, деди».

- وعن مرثد بن عبد الله اليزني قال‏:‏ كان مالك بن هبيرة رضي الله عنه إذا صلى علي الجنازة ، فتقال الناس عليها، جزأهم عليها ثلاثة أجزاء، ثم قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ “من صلى عليه ثلاثة صفوف، فقد أوجب “ ‏(‏‏(‏رواه أبو دواد، والترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Molik ibn Hubayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U janoza namozini oʻqiganda, odamlar oz boʻlsa, ularni uch safga taqsimlar, soʻng: Rasululloh ﷺ: «Kimning ustiga uch saf (odam) janoza namozini oʻqisa, (unga jannat) vojib boʻladi», dedilar, der edi.Молик ибн Ҳубайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У жаноза намозини ўқиганда, одамлар оз бўлса, уларни уч сафга тақсимлар, сўнг: Расулуллоҳ ﷺ: «Кимнинг устига уч саф (одам) жаноза намозини ўқиса, (унга жаннат) вожиб бўлади», дедилар, дер эди.

- عن أبي عبد الرحمن بن عوف بن مالك رضي الله عنه قال‏:‏ صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم علي جنازة، فحفظت من دعائه وهو يقول‏:‏ ‏"‏اللهم اغفر له، وارحمه، وعافه، واعف عنه، وأكرم نزله، ووسع مدخله واغسله بالماء والثلج والبرد ونقه من الخطايا، كما نقيت الثوب الأبيض من الدنس، وأبدله داراً خيراً من داره، وأهلاً خيراً من أهله، وزوجاً خيراً من زوجه، وأدخله الجنة، وأعذه من عذاب القبر، ومن عذاب النار” حتي تمنين أن أكون ذلك الميت‏.‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Avf ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir janoza ustida (janoza namozini) oʻqidilar va men u zotning duolaridan (bularni) yodlab qoldim, u zot: «Allohim, uni magʻfirat qilgin, unga rahm qilgin, unga ofiyat bergin va uni avf etgin; uni izzat bilan kutib olgin, qabrini keng qilgin; uni suv, qor va doʻl bilan yuvgin; uni xatolardan, oq kiyimni kirdan tozalaganingdek tozalagin; unga uyidan yaxshiroq uy, ahlidan yaxshiroq ahl va juftidan yaxshiroq juft almashtirib bergin; uni jannatga kiritgin va uni qabr azobidan» — yo «oʻt azobidan saqlagin», — dedilar. (Avf) dedi: Hatto men oʻsha mayyit boʻlishni orzu qildim.Авф ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир жаноза устида (жаноза намозини) ўқидилар ва мен у зотнинг дуоларидан (буларни) ёдлаб қолдим, у зот: «Аллоҳим, уни мағфират қилгин, унга раҳм қилгин, унга офият бергин ва уни авф этгин; уни иззат билан кутиб олгин, қабрини кенг қилгин; уни сув, қор ва дўл билан ювгин; уни хатолардан, оқ кийимни кирдан тозалаганингдек тозалагин; унга уйидан яхшироқ уй, аҳлидан яхшироқ аҳл ва жуфтидан яхшироқ жуфт алмаштириб бергин; уни жаннатга киритгин ва уни қабр азобидан» — ё «ўт азобидан сақлагин», — дедилар. (Авф) деди: Ҳатто мен ўша маййит бўлишни орзу қилдим.

- وعن أبي هريرة وأبي قتادة، وأبي إبراهيم الأشهلي عن أبيه -وأبوه صحابي- رضي الله عنهم، عن النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم أنه صلى علي جنازة فقال‏:‏‏"‏اللهم اغفر لحينا وميتنا، وصغيرنا وكبيرنا، وذكرنا وأنثانا، وشاهدنا وغائبنا‏.‏ اللهم من أحييته منا، فأحيه علي الإسلام، ومن توفيته منا، فتوفه علي الإيمان؛ اللهم لا تحرمنا أجره، ولا تفتنا بعده‏"‏ ‏‏(‏‏(‏رواه الترمذي‏)‏‏)‏ من رواية أبي هريرة وأبو هريرة صحيح والأشهلي، ورواه أبو داود من رواية أبي هريرة وأبي قتادة‏.‏ قال الحاكم‏:‏ حديث أبي هريرة صحيح علي شرط البخاري ومسلم، قال الترمذي‏:‏ قال البخاري‏:‏ أصح روايات هذا الحديث رواية الأشهلي‏.‏ قال البخاري‏:‏ وأصح شيء في الباب حديث عوف بن مالك‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bir janoza ustida (janoza) namozini oʻqib, shunday dedilar: «Ey Alloh! Tirigimizni ham, oʻligimizni ham, kichigimizni ham, kattamizni ham, erkagimizni ham, ayolimizni ham, hozir boʻlganimizni ham, gʻoyib boʻlganimizni ham magʻfirat qilgin! Ey Alloh! Bizdan kimni tiriltirsang, uni iymon ustida tiriltirgin; bizdan kimning jonini olsang, uni Islom ustida vafot ettirgin! Ey Alloh! Bizni uning ajridan mahrum qilmagin va undan keyin bizni adashtirmagin!»Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бир жаноза устида (жаноза) намозини ўқиб, шундай дедилар: «Эй Аллоҳ! Тиригимизни ҳам, ўлигимизни ҳам, кичигимизни ҳам, каттамизни ҳам, эркагимизни ҳам, аёлимизни ҳам, ҳозир бўлганимизни ҳам, ғойиб бўлганимизни ҳам мағфират қилгин! Эй Аллоҳ! Биздан кимни тирилтирсанг, уни иймон устида тирилтиргин; биздан кимнинг жонини олсанг, уни Ислом устида вафот эттиргин! Эй Аллоҳ! Бизни унинг ажридан маҳрум қилмагин ва ундан кейин бизни адаштирмагин!»

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ سمعت رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول‏:‏ “إذا صليتم علي الميت، فأخلصوا له الدعاء‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Mayyitga (janoza) namozini oʻqiganingizda, unga duoni ixlos bilan qiling›, deyayotganlarini eshitdim», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Маййитга (жаноза) намозини ўқиганингизда, унга дуони ихлос билан қилинг›, деяётганларини эшитдим», деди.

- وعنه عن النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم في الصلاة علي الجنازة‏:‏ “اللهم أنت ربها، وأنت خلقتها، وأنت هديتها للإسلام، وأنت قبضت روحها، وأنت أعلم بسرها وعلانيتها، جئناك شفعاء له، فاغفر له” ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Ali ibn Shammox (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Marvonning Abu Hurayradan: «Rasululloh ﷺning janozaga qanday namoz oʻqiyotganlarini eshitgansan?» deb soʻraganida hozir boʻldim. (Abu Hurayra): «Sen aytgan (duo) bilanmi?» dedi. (Marvon): «Ha», dedi. (Roviy aytdi:) Bundan oldin ular orasida (qattiq) gap-soʻz boʻlgan edi. Abu Hurayra (roziyallohu anhu) (shunday) dedi: «Allohumma, Sen uning Robbisan, Sen uni yaratding, Sen uni Islomga hidoyat qilding, Sen uning ruhini olding va Sen uning yashirin va oshkor (holatini) eng yaxshi bilguvchisan. Biz Senga shafoatchi boʻlib keldik, bas, uni magʻfirat qil». Abu Dovud aytdi: Shuʼba Ali ibn Shammoxning ismida xato qildi, u (rivoyatida) «Usmon ibn Shammos» dedi. Men Ahmad ibn Ibrohim al-Mavsiliyning Ahmad ibn Hanbalga (shunday) aytib berayotganini eshitdim: U: «Men Hammod ibn Zayd huzurida bir majlisda oʻtirdimki, u oʻsha (majlis)da Abdulvoris va Jaʼfar ibn Sulaymon(dan rivoyat olish)dan qaytarmagan boʻlsin, buni bilmayman», dedi.Али ибн Шаммох (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Марвоннинг Абу Ҳурайрадан: «Расулуллоҳ ﷺнинг жанозага қандай намоз ўқиётганларини эшитгансан?» деб сўраганида ҳозир бўлдим. (Абу Ҳурайра): «Сен айтган (дуо) биланми?» деди. (Марвон): «Ҳа», деди. (Ровий айтди:) Бундан олдин улар орасида (қаттиқ) гап-сўз бўлган эди. Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу) (шундай) деди: «Аллоҳумма, Сен унинг Роббисан, Сен уни яратдинг, Сен уни Исломга ҳидоят қилдинг, Сен унинг руҳини олдинг ва Сен унинг яширин ва ошкор (ҳолатини) энг яхши билгувчисан. Биз Сенга шафоатчи бўлиб келдик, бас, уни мағфират қил». Абу Довуд айтди: Шуъба Али ибн Шаммохнинг исмида хато қилди, у (ривоятида) «Усмон ибн Шаммос» деди. Мен Аҳмад ибн Иброҳим ал-Мавсилийнинг Аҳмад ибн Ҳанбалга (шундай) айтиб бераётганини эшитдим: У: «Мен Ҳаммод ибн Зайд ҳузурида бир мажлисда ўтирдимки, у ўша (мажлис)да Абдулворис ва Жаъфар ибн Сулаймон(дан ривоят олиш)дан қайтармаган бўлсин, буни билмайман», деди.

- وعن واثلة بن الأسقع رضي الله عنه قال‏:‏ صلى بنا رسول الله صلى الله عليه وسلم علي رجل من المسلمين، فسمعته يقول‏:‏ ‏"‏اللهم إن فلان ابن فلان في ذمتك وحبل جوارك، فقه فتنة القبر، وعذاب النار، وأنت أهل الوفاء والحمد؛ اللهم اغفر له وارحمه، إنك أنت الغفور الرحيم‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Vosila ibn al-Asqaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ bizga musulmonlardan bir kishi ustida (janoza) namozini oʻqib berdilar. Men u zotning shunday deganlarini eshitdim: «Ey Alloh! Ananing oʻgʻli anan Sening himoyangdadir, uni qabr fitnasidan saqlagin!» Abdurrahmon (oʻz rivoyatida): «(U) Sening himoyang va yaqinliging panohidadir, uni qabr fitnasidan hamda doʻzax azobidan saqlagin! Sen vafodorlik va hamd egasisan. Ey Alloh! Uni magʻfirat qilgin va unga rahm qilgin, albatta Sen magʻfirat qilguvchi va rahmlisan» (dedilar). Abdurrahmon (buni) Marvon ibn Junohdan (rivoyat qildi).Восила ибн ал-Асқаъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ бизга мусулмонлардан бир киши устида (жаноза) намозини ўқиб бердилар. Мен у зотнинг шундай деганларини эшитдим: «Эй Аллоҳ! Ананинг ўғли анан Сенинг ҳимоянгдадир, уни қабр фитнасидан сақлагин!» Абдурраҳмон (ўз ривоятида): «(У) Сенинг ҳимоянг ва яқинлигинг паноҳидадир, уни қабр фитнасидан ҳамда дўзах азобидан сақлагин! Сен вафодорлик ва ҳамд эгасисан. Эй Аллоҳ! Уни мағфират қилгин ва унга раҳм қилгин, албатта Сен мағфират қилгувчи ва раҳмлисан» (дедилар). Абдурраҳмон (буни) Марвон ибн Жуноҳдан (ривоят қилди).

- وعن عبد الله بن أبي أوفي رضي الله عنهما أنه كبر علي جنازة ابنة له أربع تكبيرات، فقام بعد الرابعة كقدر ما بين التكبيرتين يستغفر لها ويدعو، ثم قال‏:‏ كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يصنع هكذا‏.‏ وفي رواية‏:‏ ‏ ‏كبر أربعاً، فمكث ساعة حتي ظننت أنه سيكبر خمساً، ثم سلم عن يمينه وعن شماله‏.‏ فلما انصرف قلنا له‏:‏ ما هذا‏؟‏ فقال‏:‏ إني لا أزيدكم علي ما رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم يصنع، أو‏:‏ هكذا صنع رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏ ‏ ‏(‏‏(‏رواه الحاكم وقال‏:‏ حديث صحيح‏)‏‏)‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U juma namozini oʻqigach, qaytib uyida ikki rakaat oʻqir, soʻngra: «Rasululloh ﷺ shunday qilar edilar», der edi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У жума намозини ўқигач, қайтиб уйида икки ракаат ўқир, сўнгра: «Расулуллоҳ ﷺ шундай қилар эдилар», дер эди.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه عن النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏أسرعوا بالجنازة، فإن تك صالحة، فخير تقدمونها إليه، وإن تك سوي ذلك، فشر تضعونه عن رقابكم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏ ‏(‏‏(‏وفي رواية لمسلم‏:‏ ‏"‏فخير تقدمونها عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan, u buni Nabiy ﷺ ga yetkazib rivoyat qiladi: «Janozani (koʻtarishda) tezlanglar, chunki agar u solih (banda) boʻlsa, demak siz uni yaxshilikka yetkazib qoʻyayotgan boʻlasiz. Agar undan boshqacha boʻlsa, demak siz bir yomonlikni yelkangizdan tushirib qoʻyayotgan boʻlasiz», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан, у буни Набий ﷺ га етказиб ривоят қилади: «Жанозани (кўтаришда) тезланглар, чунки агар у солиҳ (банда) бўлса, демак сиз уни яхшиликка етказиб қўяётган бўласиз. Агар ундан бошқача бўлса, демак сиз бир ёмонликни елкангиздан тушириб қўяётган бўласиз», дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم يقول‏:‏ ‏"‏إذا وضعت الجنازة، فاحتملها الرجال علي أعناقهم، فإن كانت صالحة، قال‏:‏ قدموني، وإن كانت غير صالحة، قالت لأهلها‏:‏ يا ويلها أين تذهبون بها‏؟‏ يسمع صوتها كل شيء إلا الأنسان، ولو سمع الأنسان لصعق” ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Janoza tayyor boʻlib, erkaklar mayyitni boʻyinlarida (yelkalarida) koʻtarganda, agar u taqvodor boʻlgan boʻlsa, u: ‹Meni tezroq olib boring›, — deydi; agar u taqvodor boʻlmagan boʻlsa, u: ‹Voy uning (mening) holiga! Uni (meni) qayerga olib ketyapti?› — deydi. Uning ovozini insondan boshqa har bir narsa eshitadi; agar inson uni eshitsa, hushdan ketar edi», — dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Жаноза тайёр бўлиб, эркаклар маййитни бўйинларида (елкаларида) кўтарганда, агар у тақводор бўлган бўлса, у: ‹Мени тезроқ олиб боринг›, — дейди; агар у тақводор бўлмаган бўлса, у: ‹Вой унинг (менинг) ҳолига! Уни (мени) қаерга олиб кетяпти?› — дейди. Унинг овозини инсондан бошқа ҳар бир нарса эшитади; агар инсон уни эшица, ҳушдан кетар эди», — дедилар.

- عن أبي هريرة رضي الله عنه، عن النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم قال‏:‏ ‏"‏نفس المؤمن معلقة بدينه حتي يقضي عنه‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه الترمذي وقال‏:‏ حديث حسن‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Moʻminning joni qarzi uchun adolatli toʻlanmaguncha unga bogʻliq (osigʻliq) boʻlib turadi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir va u avvalgidan koʻra sahihroqdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Мўминнинг жони қарзи учун адолатли тўланмагунча унга боғлиқ (осиғлиқ) бўлиб туради», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир ва у аввалгидан кўра саҳиҳроқдир.

- وعن حصين بن وحوح رضي الله عنه أن طلحة بن البراء رضي الله عنه مرض، فأتاه النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم يعوده فقال‏:‏ إني لا أري طلحة إلا قد حدث فيه الموت فآذوني به وعجلوا به، فإنه لا ينبغي لجيفة مسلم أن تحبس بين ظهراني أهله‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Husayn ibn Vahvah (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Talha ibn al-Baroʼ kasal boʻlib qoldi. Shunda Paygʻambar ﷺ uni boribkoʻrdilar va: «Men Talhani allaqachon oʻlim yetgan deb oʻylayman. Bas, (vafot etsa) menga xabar qilinglar va (uni dafn etishni) shoshilinglar. Chunki musulmonning jasadi oʻz ahli orasida ushlab turilishi joiz emas», dedilar.Ҳусайн ибн Ваҳваҳ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Талҳа ибн ал-Барў касал бўлиб қолди. Шунда Пайғамбар ﷺ уни борибкўрдилар ва: «Мен Талҳани аллақачон ўлим етган деб ўйлайман. Бас, (вафот этса) менга хабар қилинглар ва (уни дафн этишни) шошилинглар. Чунки мусулмоннинг жасади ўз аҳли орасида ушлаб турилиши жоиз эмас», дедилар.

- عن علي رضي الله عنه قال‏:‏ كنا في جنازة في بقيع الغرقد فأتانا رسول الله صلى الله عليه وسلم فقعد، وقعدنا حوله ومعه مخصرة فنكس وجعل ينكت بمخصرته، ثم قال‏:‏ ما منكم من أحد إلا وقد كتب مقعده من النار ومقعده من الجنة” فقالوا‏:‏ يا رسول الله أفلا نتكل علي كتابنا‏؟‏ فقال‏:‏ ‏"‏اعملوا فكل ميسر لما خلق له‏"‏ وذكر تمام الحديث‏.‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

(Ali (roziyallohu anhu) aytdi:) Biz Baqiʼul-Gʻ arqadda bir janozada edik; Rasululloh ﷺ bizning oldimizga kelib, oʻ tirdilar, biz ham u zotning atrofida oʻ tirdik; u zotning (qoʻ llarida) bir mixsara (kalta tayoq) bor edi. U zot boshlarini quyi solib, mixsaralari bilan (yerni) chiza boshladilar, soʻng: «Sizlardan hech bir (kishi), va tugʻ ilgan hech bir jon yoʻqki, illo uning jannat yoki doʻ zaxdagi oʻ rni yozilgan boʻ lmasin; va albatta u — baxtsiz yoki baxtli (deb) yozilgan(dir)», dedilar. Bir kishi: «Ey Allohning Rasuli, unda biz oʻ z (taqdir) kitobimizga tayanib, amalni qoʻ ymaymizmi? — Bizdan kim saodat (baxt) ahlidan boʻ lsa, u saodat ahliga (qoʻ shilishga) boradi; bizdan kim shaqovat (badbaxtlik) ahlidan boʻ lsa, u shaqovat ahlining ameliga boradi», dedi. U zot: «Saodat ahliga kelsak — ular saodat ahlining ameliga muyassar (oson) qilinadi; shaqovat ahliga kelsak — ular shaqovat ahlining ameliga muyassar qilinadi», dedilar, soʻng ‹Bas, kim (ato) bersa va taqvo qilsa, hamda al-husnani tasdiqlasa...› (Layl surasi, 5-6) (oyatini) — oxirigacha — (oʻqidilar).(Али (розияллоҳу анҳу) айтди:) Биз Бақиъул-Ғ арқадда бир жанозада эдик; Расулуллоҳ ﷺ бизнинг олдимизга келиб, ў тирдилар, биз ҳам у зотнинг атрофида ў тирдик; у зотнинг (қў лларида) бир михсара (калта таёқ) бор эди. У зот бошларини қуйи солиб, михсаралари билан (ерни) чиза бошладилар, сўнг: «Сизлардан ҳеч бир (киши), ва туғ илган ҳеч бир жон йўқки, илло унинг жаннат ёки дў захдаги ў рни ёзилган бў лмасин; ва албатта у — бахциз ёки бахтли (деб) ёзилган(дир)», дедилар. Бир киши: «Эй Аллоҳнинг Расули, унда биз ў з (тақдир) китобимизга таяниб, амални қў ймаймизми? — Биздан ким саодат (бахт) аҳлидан бў лса, у саодат аҳлига (қў шилишга) боради; биздан ким шақоват (бадбахтлик) аҳлидан бў лса, у шақоват аҳлининг амелига боради», деди. У зот: «Саодат аҳлига келсак — улар саодат аҳлининг амелига муяссар (осон) қилинади; шақоват аҳлига келсак — улар шақоват аҳлининг амелига муяссар қилинади», дедилар, сўнг ‹Бас, ким (ато) берса ва тақво қилса, ҳамда ал-ҳуснани тасдиқласа...› (Лайл сураси, 5-6) (оятини) — охиригача — (ўқидилар).

- عن أبي عمرو -وقيل‏:‏ أبو عبد الله، وقيل‏:‏ أبو ليلى- عثمان بن عفان رضي الله عنه قال‏:‏ كان النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم إذا فرغ من دفن الميت وقف عليه، وقال‏:‏ ‏"‏استغفروا لأخيكم وسلوا له التثبيت، فإنه الآن يسأل‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه أبو داود‏)‏‏)‏‏.‏

Ibrohim ibn Muso ar-Roziy bizga Hishomdan, u Abdulloh ibn Bahirdan, u Usmonning ozod qilgan quli Honiʼdan, u Usmon ibn Affondan rivoyat qildi. U (Usmon roziyallohu anhu) shunday dedi: Nabiy ﷺ mayyitni dafn etishdan farogʻat topganlarida, uning (qabri) ustida toʻxtab: «Birodaringiz uchun magʻfirat soʻranglar va unga (savol-javobda) sobit-qadam boʻlishini tilanglar, chunki u hozir savol qilinmoqda», der edilar. Abu Dovud dedi: Bahirning toʻliq ismi Bahir ibn Raysondir.Иброҳим ибн Мусо ар-Розий бизга Ҳишомдан, у Абдуллоҳ ибн Баҳирдан, у Усмоннинг озод қилган қули Ҳониъдан, у Усмон ибн Аффондан ривоят қилди. У (Усмон розияллоҳу анҳу) шундай деди: Набий ﷺ маййитни дафн этишдан фароғат топганларида, унинг (қабри) устида тўхтаб: «Биродарингиз учун мағфират сўранглар ва унга (савол-жавобда) собит-қадам бўлишини тиланглар, чунки у ҳозир савол қилинмоқда», дер эдилар. Абу Довуд деди: Баҳирнинг тўлиқ исми Баҳир ибн Райсондир.

- وعن عمرو بن العاص رضي الله عنه قال‏:‏ إذا دفنتمونى، فأقيموا حول قبري قدر ما تنحر جذور، ويقسم لحمها حت أستأنس بكم، وأعلم ماذا أراجع به رسل ربي‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏.‏ وقد سبق بطوله‏)‏‏)‏‏.‏ وقال الشافعي رحمه الله‏:‏ ويستحب أن يقرأ عنده شيء من القرآن، وإن ختموا القرآن عنده كان حسناً‏.‏

Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Meni dafn etganingizdan soʻng, tuya soʻyilib, goʻshti taqsimlanadigan vaqt miqdoricha qabrim atrofida turinglar. Toki men sizlar bilan unsda boʻlay va Robbimning elchilariga (farishtalariga) nima javob berishimni bilay», der edi.Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Мени дафн этганингиздан сўнг, туя сўйилиб, гўшти тақсимланадиган вақт миқдорича қабрим атрофида туринглар. Токи мен сизлар билан унсда бўлай ва Роббимнинг элчиларига (фаришталарига) нима жавоб беришимни билай», дер эди.

- وعن عائشة رضي الله عنها أن رجلاً قال للنبي صلى الله عليه وسلم ‏:‏ إن أمي افتلتت نفسها وأراها لو تكلمت، تصدقت، فهل لها أجر إن تصدقت عنها‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏نعم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Bir kishi Paygʻambar ﷺ ga: «Mening onam toʻsatdan vafot etdi va menimcha, agar u gapira olganda, sadaqa bergan boʻlardi. Men uning nomidan sadaqa bersam (boʻladimi)?» — dedi. U zot: «Ha! Uning nomidan sadaqa ber», — dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Бир киши Пайғамбар ﷺ га: «Менинг онам тўсатдан вафот этди ва менимча, агар у гапира олганда, садақа берган бўларди. Мен унинг номидан садақа берсам (бўладими)?» — деди. У зот: «Ҳа! Унинг номидан садақа бер», — деди.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال‏:‏ “إذا مات الأنسان انقطع عمله إلا من ثلاث‏:‏ صدقة جارية، أو علم ينتفع به، أو ولد صالح يدعو له‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ: «Inson vafot etganda, uning amali uchta narsadan boshqasi uziladi: davom etib turadigan sadaqa, foydalaniladigan ilm va unga duo qiladigan solih farzand», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ: «Инсон вафот этганда, унинг амали учта нарсадан бошқаси узилади: давом этиб турадиган садақа, фойдаланиладиган илм ва унга дуо қиладиган солиҳ фарзанд», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

- عن أنس رضي الله عنه قال‏:‏ مروا بجنازة، فأثنوا عليها خيراً، فقال النبي صلى الله عليه وسلم الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏وجبت”، ثم مروا بأخرى، فأثنوا عليها شراً، فقال النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏وجبت‏"‏ فقال عمر بن الخطاب رضي الله عنه‏:‏ ما وجبت‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏هذا أثنيتم عليه خيراً، فوجبت له الجنة، وهذا أثنيتم عليه شراً فوجبت عليه النار، أنتم شهداء الله في الأرض” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir janoza oʻtdi va odamlar mayyitni (yaxshilikka) maqtadi. Paygʻambar ﷺ: «(Jannat) unga vojib boʻldi», — dedilar. Soʻng boshqa bir janoza oʻtdi va odamlar mayyit haqida yomon gapirdi. Paygʻambar ﷺ: «(Doʻzax) unga vojib boʻldi», — dedilar. Umar ibn al-Xattob: «Nima vojib boʻldi?» — deb soʻradi. U zot: «Sizlar buni (yaxshilikka) maqtadingiz — bas, unga jannat vojib boʻldi; va buni (yomonlikka) tilga oldingiz — bas, unga doʻzax vojib boʻldi. Sizlar — yer yuzida Allohning guvohlarisiz», — dedilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир жаноза ўтди ва одамлар маййитни (яхшиликка) мақтади. Пайғамбар ﷺ: «(Жаннат) унга вожиб бўлди», — дедилар. Сўнг бошқа бир жаноза ўтди ва одамлар маййит ҳақида ёмон гапирди. Пайғамбар ﷺ: «(Дўзах) унга вожиб бўлди», — дедилар. Умар ибн ал-Хаттоб: «Нима вожиб бўлди?» — деб сўради. У зот: «Сизлар буни (яхшиликка) мақтадингиз — бас, унга жаннат вожиб бўлди; ва буни (ёмонликка) тилга олдингиз — бас, унга дўзах вожиб бўлди. Сизлар — ер юзида Аллоҳнинг гувоҳларисиз», — дедилар.

- وعن أبي الأسود قال‏:‏ قدمت المدينة، فجلست إلي عمر بن الخطاب رضي الله عنه فمرت بهم جنازة، فأثني علي صاحبها خيراً فقال عمر‏:‏ وجبت، ثم مر بأخرى، فأثني علي صاحبها خيراً، فقال عمر‏:‏ وجبت، ثم مر بالثالثة، فأثني علي صاحبها شراً، فقال عمر‏:‏ وجبت‏:‏ قال أبو الأسود‏:‏ فقلت‏:‏ وما وجبت يا أمير المؤمنين‏؟‏ قال‏:‏ قلت كما قال النبي صلى الله عليه وسلمى الله عليه وسلم الله عليه وسلم ‏:‏ “أيما مسلم شهد له أربعة بخير، أدخله الله الجنة‏:‏ فقلنا‏:‏ وثلاثة‏؟‏ قال‏:‏ “وثلاثة‏"‏ فقلنا‏:‏ واثنان‏؟‏ قال‏:‏ ‏"‏واثنان‏"‏ ثم لم نسأله عن الواحد‏"‏ ‏(‏‏(‏رواه البخاري‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Asvad (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: Men Madinaga — vabo tarqalgan paytda — keldim va Umar ibn al-Xattob bilan oʻtirgan edim. Bir janoza oʻtdi va odamlar mayyitni maqtadi. Umar: «(Jannat) unga vojib boʻldi», — dedi. Boshqa bir janoza oʻtdi va odamlar mayyitni maqtadi. Umar: «(Jannat) unga vojib boʻldi», — dedi. Uchinchi (janoza) oʻtdi va odamlar mayyit haqida yomon gapirdi. Umar: «(Doʻzax) unga vojib boʻldi», — dedi. Men (Abu Asvad): «Ey moʻminlarning amiri, nima vojib boʻldi?» — dedim. U: «Men Paygʻambar ﷺ aytganidek aytdim — yaʼni: ‹Agar toʻrt kishi bir musulmonning taqvodorligiga guvohlik bersa, Alloh unga jannatni ato etadi›, — dedim», — dedi. Biz: «Uch kishi guvohlik bersa(chi)?» — dedik. U (Paygʻambar ﷺ): «Uch (kishi) ham», — dedilar. Soʻng biz: «Ikki (kishi)(chi)?» — dedik. U zot: «Ikki (kishi) ham», — dedilar. Biz u zotdan bir guvoh haqida soʻramadik.Абу Асвад (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: Мен Мадинага — вабо тарқалган пайтда — келдим ва Умар ибн ал-Хаттоб билан ўтирган эдим. Бир жаноза ўтди ва одамлар маййитни мақтади. Умар: «(Жаннат) унга вожиб бўлди», — деди. Бошқа бир жаноза ўтди ва одамлар маййитни мақтади. Умар: «(Жаннат) унга вожиб бўлди», — деди. Учинчи (жаноза) ўтди ва одамлар маййит ҳақида ёмон гапирди. Умар: «(Дўзах) унга вожиб бўлди», — деди. Мен (Абу Асвад): «Эй мўминларнинг амири, нима вожиб бўлди?» — дедим. У: «Мен Пайғамбар ﷺ айтганидек айтдим — яъни: ‹Агар тўрт киши бир мусулмоннинг тақводорлигига гувоҳлик берса, Аллоҳ унга жаннатни ато этади›, — дедим», — деди. Биз: «Уч киши гувоҳлик берса(чи)?» — дедик. У (Пайғамбар ﷺ): «Уч (киши) ҳам», — дедилар. Сўнг биз: «Икки (киши)(чи)?» — дедик. У зот: «Икки (киши) ҳам», — дедилар. Биз у зотдан бир гувоҳ ҳақида сўрамадик.

- عن أنس رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ ‏"‏ما من مسلم يموت له ثلاثة لم يبلغوا الحنث إلا ادخله الله الجنة بفضل رحمته إياهم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Uch farzandi balogʻatga yetmay vafot etgan musulmonga, Alloh — ularga boʻlgan rahmati sababli — jannatni ato etadi», — dedilar.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Уч фарзанди балоғатга етмай вафот этган мусулмонга, Аллоҳ — уларга бўлган раҳмати сабабли — жаннатни ато этади», — дедилар.

- وعن أبي هريرة رضي الله عنه قال‏:‏ قال رسول الله صلى الله عليه وسلم ‏:‏ “لا يموت لأحد من المسلمين ثلاثة من الولد لا تمسه النار إلا تحلة القسم‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Musulmonlardan birontasining uch farzandi vafot etsa, qasamning bajarilishidan boshqa unga doʻzax (oʻti) tegmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Мусулмонлардан биронтасининг уч фарзанди вафот этса, қасамнинг бажарилишидан бошқа унга дўзах (ўти) тегмайди», дедилар.

- وعن أبي سعيد الخدري رضي الله عنه قال‏:‏ جاءت امرأة إلي رسول الله صلى الله عليه وسلم ، فقالت‏:‏ يا رسول الله ذهب الرجال بحديثك، فاجعل لنا مننفسك يوماً ناتيك فيه تعلمنا مما علمك الله، قال‏:‏ “اجتمعن يوم كذا وكذا” فاجتمعن، فأتاهن النبي صلى الله عليه وسلم فعلمهن مما علمه الله، ثم قال‏:‏ ‏"‏ما منكن من امرأة تقدم ثلاثة من الولد إلا كانوا لها حجاباً من النار‏"‏ فقالت امرأة‏:‏ واثنين‏؟‏ فقال رسول الله صلى الله عليه وسلم “واثنين” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Bir ayol Rasululloh ﷺ ning huzurlariga kelib: «Yo Rasululloh! Erkaklar sizning soʻzingizni (ilmingizni) olib ketishdi. Bizga ham oʻzingizdan bir kun ajrating, oʻsha kuni huzuringizga kelsak, Alloh sizga oʻrgatgan narsalardan bizga oʻrgatsangiz», dedi. U zot: «Falon-falon kuni toʻplaninglar», dedilar. Bas, ular toʻplandilar va Rasululloh ﷺ ularning oldiga kelib, Alloh oʻzlariga oʻrgatgan narsalardan ularga oʻrgatdilar. Soʻng: «Sizlardan qaysi bir ayolning oldidan uchta farzandi (vafot etib) ketsa, albatta, ular u uchun doʻzaxdan toʻsiq boʻladilar», dedilar. Shunda bir ayol: «Ikkita-ikkita-ikkita boʻlsa-chi?» dedi. Rasululloh ﷺ: «Ikkita-ikkita-ikkita boʻlsa ham», dedilar.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Бир аёл Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларига келиб: «Ё Расулуллоҳ! Эркаклар сизнинг сўзингизни (илмингизни) олиб кетишди. Бизга ҳам ўзингиздан бир кун ажратинг, ўша куни ҳузурингизга келсак, Аллоҳ сизга ўргатган нарсалардан бизга ўргатсангиз», деди. У зот: «Фалон-фалон куни тўпланинглар», дедилар. Бас, улар тўпландилар ва Расулуллоҳ ﷺ уларнинг олдига келиб, Аллоҳ ўзларига ўргатган нарсалардан уларга ўргатдилар. Сўнг: «Сизлардан қайси бир аёлнинг олдидан учта фарзанди (вафот этиб) кетса, албатта, улар у учун дўзахдан тўсиқ бўладилар», дедилар. Шунда бир аёл: «Иккита-иккита-иккита бўлса-чи?» деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Иккита-иккита-иккита бўлса ҳам», дедилар.

- عن ابن عمر رضي الله عنهما أن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال لأصحابه -يعني لما وصلوا الحجر‏:‏ ديار ثمود-‏:‏ ‏"‏لا تدخلوا علي هؤلاء المعذبين إلا أن تكونوا باكين، فإن لم تكونوا باكين، فلا تدخلوا عليهم، لا يصيبكم ما أصابهم” ‏(‏‏(‏متفق عليه‏)‏‏)‏ وفي رواية قال‏:‏ لما مر رسول الله صلى الله عليه وسلم بالحجر قال‏:‏ ‏"‏لا تدخلوا مساكن الذين ظلموا أنفسهم أن يصيبكم ما أصابهم إلا ان تكونوا باكين‏"‏ ثم قنع رسول الله صلى الله عليه وسلم رأسه وأسرع السير حتي أجاز الوادي‏.‏

(Ibn Umar (roziyallohu anhumo) aytdi:) Paygʻambar ﷺ Hijr (Samud diyori)dan oʻtganlarida: «Oʻzlariga zulm qilgan (kofir) qavmning maskanlariga — yigʻlovchi (ibrat olib) boʻ lmagan holda — kirmanglar; (yoʻqsa) ularga yetgan (azob) sizlarga ham yetishi (mumkin)», dedilar. Soʻng boshlarini (libos bilan) yopib, jadal (tez) yurib, vodiydan oʻtib ketdilar.(Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Пайғамбар ﷺ Ҳижр (Самуд диёри)дан ўтганларида: «Ўзларига зулм қилган (кофир) қавмнинг масканларига — йиғловчи (ибрат олиб) бў лмаган ҳолда — кирманглар; (йўқса) уларга етган (азоб) сизларга ҳам етиши (мумкин)», дедилар. Сўнг бошларини (либос билан) ёпиб, жадал (тез) юриб, водийдан ўтиб кетдилар.