Abdulloh ibn Abu Mulayka

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ دَاوُدَ الإِسْكَنْدَرَانِيُّ، حَدَّثَنَا زِيَادُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ زِيَادٍ الْمُؤَذِّنُ، عَنْ عُثْمَانَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ التَّيْمِيِّ، قَالَ سُئِلَ ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنِ الْوُضُوءِ، فَقَالَ رَأَيْتُ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ سُئِلَ عَنِ الْوُضُوءِ، فَدَعَا بِمَاءٍ فَأُتِيَ بِمِيضَأَةٍ فَأَصْغَى عَلَى يَدِهِ الْيُمْنَى ثُمَّ أَدْخَلَهَا فِي الْمَاءِ فَتَمَضْمَضَ ثَلاَثًا وَاسْتَنْثَرَ ثَلاَثًا وَغَسَلَ وَجْهَهُ ثَلاَثًا ثُمَّ غَسَلَ يَدَهُ الْيُمْنَى ثَلاَثًا وَغَسَلَ يَدَهُ الْيُسْرَى ثَلاَثًا ثُمَّ أَدْخَلَ يَدَهُ فَأَخَذَ مَاءً فَمَسَحَ بِرَأْسِهِ وَأُذُنَيْهِ فَغَسَلَ بُطُونَهُمَا وَظُهُورَهُمَا مَرَّةً وَاحِدَةً ثُمَّ غَسَلَ رِجْلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَيْنَ السَّائِلُونَ عَنِ الْوُضُوءِ هَكَذَا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَتَوَضَّأُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَحَادِيثُ عُثْمَانَ - رضى الله عنه - الصِّحَاحُ كُلُّهَا تَدُلُّ عَلَى مَسْحِ الرَّأْسِ أَنَّهُ مَرَّةٌ فَإِنَّهُمْ ذَكَرُوا الْوُضُوءَ ثَلاَثًا وَقَالُوا فِيهَا وَمَسَحَ رَأْسَهُ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرُوا عَدَدًا كَمَا ذَكَرُوا فِي غَيْرِهِ ‏.‏

Abdurahmon at-Tamimiy aytadi: Ibn Abu Mulaykadan tahorat haqida soʻrashdi. U: «Men Usmon ibn Affon (roziyallohu anhu)dan tahorat haqida soʻralganini koʻrdim. U suv soʻradi va unga bir idish keltirildi; u uni oʻng qoʻliga egib (suv quydi), soʻng (qoʻlini) suvga botirdi; uch marta ogʻzini chaydi, uch marta burnini qoqdi, yuzini uch marta yuvdi; soʻng oʻng qoʻlini uch marta yuvdi, chap qoʻlini uch marta yuvdi; soʻng qoʻlini (suvga) solib, suv olib, boshini va quloqlarini mash qildi — ularning ichi va tashini bir marta (mash qildi); soʻng oyoqlarini yuvdi va: ‹Tahorat haqida soʻraganlar qani? Men Rasululloh ﷺ ni mana shunday tahorat olganlarini koʻrganman›, — dedi», — dedi. Abu Dovud aytdi: Usmon (roziyallohu anhu)dan (kelgan) sahih hadislarning hammasi bosh bir marta mash qilinishiga dalolat qiladi — chunki ular tahoratni (har bir aʼzoni) uch marta (yuvishni) zikr qilganlarida, bosh haqida ‹va boshini mash qildi› deganlar, boshqalarida (sonni) zikr qilganlaridek bunda son zikr qilmaganlar.Абдураҳмон ат-Тамимий айтади: Ибн Абу Мулайкадан таҳорат ҳақида сўрашди. У: «Мен Усмон ибн Аффон (розияллоҳу анҳу)дан таҳорат ҳақида сўралганини кўрдим. У сув сўради ва унга бир идиш келтирилди; у уни ўнг қўлига эгиб (сув қуйди), сўнг (қўлини) сувга ботирди; уч марта оғзини чайди, уч марта бурнини қоқди, юзини уч марта ювди; сўнг ўнг қўлини уч марта ювди, чап қўлини уч марта ювди; сўнг қўлини (сувга) солиб, сув олиб, бошини ва қулоқларини маш қилди — уларнинг ичи ва ташини бир марта (маш қилди); сўнг оёқларини ювди ва: ‹Таҳорат ҳақида сўраганлар қани? Мен Расулуллоҳ ﷺ ни мана шундай таҳорат олганларини кўрганман›, — деди», — деди. Абу Довуд айтди: Усмон (розияллоҳу анҳу)дан (келган) саҳиҳ ҳадисларнинг ҳаммаси бош бир марта маш қилинишига далолат қилади — чунки улар таҳоратни (ҳар бир аъзони) уч марта (ювишни) зикр қилганларида, бош ҳақида ‹ва бошини маш қилди› деганлар, бошқаларида (сонни) зикр қилганларидек бунда сон зикр қилмаганлар.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، ح وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ عُمَرَ، - قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا لَفْظُ ابْنِ بَشَّارٍ - عَنْ أَبِي عَامِرٍ الْخَزَّازِ، عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي لأَعْلَمُ أَشَدَّ آيَةٍ فِي الْقُرْآنِ قَالَ ‏"‏ أَيَّةُ آيَةٍ يَا عَائِشَةُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى ‏{‏ مَنْ يَعْمَلْ سُوءًا يُجْزَ بِهِ ‏}‏ قَالَ ‏"‏ أَمَا عَلِمْتِ يَا عَائِشَةُ أَنَّ الْمُؤْمِنَ تُصِيبُهُ النَّكْبَةُ أَوِ الشَّوْكَةُ فَيُكَافَأُ بِأَسْوَإِ عَمَلِهِ وَمَنْ حُوسِبَ عُذِّبَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أَلَيْسَ اللَّهُ يَقُولُ ‏{‏ فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَابًا يَسِيرًا ‏}‏ قَالَ ‏"‏ ذَاكُمُ الْعَرْضُ يَا عَائِشَةُ مَنْ نُوقِشَ الْحِسَابَ عُذِّبَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَهَذَا لَفْظُ ابْنِ بَشَّارٍ قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ ‏.‏

Musaddad bizga Yahyodan rivoyat qildi; (yana) Muhammad ibn Bashshor bizga Usmon ibn Umardan rivoyat qildi — Abu Dovud aytdi: bu Ibn Bashshorning lafzidir — u (Usmon) Abu Omir al-Xazzozdan, u Ibn Abu Mulaykadan, u Oishadan rivoyat qildi: U (Oisha) aytdi: Men: «Yo Rasululloh, men Qurʼondagi eng shiddatli oyatni bilaman», dedim. U zot: «Qaysi oyat ekan, ey Oisha?» dedilar. Men: «Allohning ‹Kim yomonlik qilsa, unga jazo beriladi› (Niso 123) degan soʻzidir», dedim. U zot: «Ey Oisha, bilmaysanmi, moʻminga musibat yoki tikan yetsa, bu uning yomon amaliga (kafforat boʻlib) jazo qilinadi-ku, hisob-kitob qilingan kishi esa azoblanadi», dedilar. Men: «Alloh ‹Bas, u yengil hisob-kitob bilan hisoblanadi› (Inshiqoq 8) demaganmi?» dedim. U zot: «Ey Oisha, bu — (faqat amallarning) koʻrsatilishidir. Hisob-kitobda surishtirilgan kishi esa azoblanadi», dedilar. Abu Dovud aytdi: Bu Ibn Bashshorning lafzidir, u: «Bizga Ibn Abu Mulayka xabar berdi», dedi.Мусаддад бизга Яҳёдан ривоят қилди; (яна) Муҳаммад ибн Башшор бизга Усмон ибн Умардан ривоят қилди — Абу Довуд айтди: бу Ибн Башшорнинг лафзидир — у (Усмон) Абу Омир ал-Хаззоздан, у Ибн Абу Мулайкадан, у Оишадан ривоят қилди: У (Оиша) айтди: Мен: «Ё Расулуллоҳ, мен Қуръондаги энг шиддатли оятни биламан», дедим. У зот: «Қайси оят экан, эй Оиша?» дедилар. Мен: «Аллоҳнинг ‹Ким ёмонлик қилса, унга жазо берилади› (Нисо 123) деган сўзидир», дедим. У зот: «Эй Оиша, билмайсанми, мўминга мусибат ёки тикан етса, бу унинг ёмон амалига (каффорат бўлиб) жазо қилинади-ку, ҳисоб-китоб қилинган киши эса азобланади», дедилар. Мен: «Аллоҳ ‹Бас, у енгил ҳисоб-китоб билан ҳисобланади› (Иншиқоқ 8) демаганми?» дедим. У зот: «Эй Оиша, бу — (фақат амалларнинг) кўрсатилишидир. Ҳисоб-китобда суриштирилган киши эса азобланади», дедилар. Абу Довуд айтди: Бу Ибн Башшорнинг лафзидир, у: «Бизга Ибн Абу Мулайка хабар берди», деди.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، وَيَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ مَوْهَبٍ، - الْمَعْنَى - أَنَّ اللَّيْثَ، - يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ - حَدَّثَهُمْ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ، عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ، أَنَّهُ قَالَ قَسَمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَقْبِيَةً وَلَمْ يُعْطِ مَخْرَمَةَ شَيْئًا فَقَالَ مَخْرَمَةُ يَا بُنَىَّ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ قَالَ ادْخُلْ فَادْعُهُ لِي قَالَ فَدَعَوْتُهُ فَخَرَجَ إِلَيْهِ وَعَلَيْهِ قِبَاءٌ مِنْهَا فَقَالَ ‏"‏ خَبَأْتُ هَذَا لَكَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ - زَادَ ابْنُ مَوْهَبٍ - مَخْرَمَةُ - ثُمَّ اتَّفَقَا - قَالَ رَضِيَ مَخْرَمَةُ ‏.‏ قَالَ قُتَيْبَةُ عَنِ ابْنِ أَبِي مُلَيْكَةَ لَمْ يُسَمِّهِ ‏.‏

Misvar ibn Maxrama (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Rasululloh ﷺ yengi keng toʻnlarni (aqbiya) taqsimladilar, ammo Maxramaga hech narsa bermadilar. Shunda Maxrama: «Ey oʻgʻilcham, biz bilan Rasululloh ﷺning oldilariga yur», dedi. Men u bilan birga bordim. U: «Kirib, u zotni menga chaqir», dedi. Men u zotni chaqirdim. U zot oʻsha toʻnlardan birini ustlariga kiyib, uning oldiga chiqdilar va: «Buni sen uchun yashirib qoʻygan edim», dedilar. (Maxrama) unga qaradi — Ibn Mavhab «Maxrama» soʻzini qoʻshdi, soʻngra ikkovi (rovoyatda) muvofiq boʻlishdi — (u zot): «Maxrama rozi boʻldi», dedilar. Qutayba: «Ibn Abu Mulaykadan», dedi va uni (rovoyatchini) nomlamadi.Мисвар ибн Махрама (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, у айтди: Расулуллоҳ ﷺ енги кенг тўнларни (ақбия) тақсимладилар, аммо Махрамага ҳеч нарса бермадилар. Шунда Махрама: «Эй ўғилчам, биз билан Расулуллоҳ ﷺнинг олдиларига юр», деди. Мен у билан бирга бордим. У: «Кириб, у зотни менга чақир», деди. Мен у зотни чақирдим. У зот ўша тўнлардан бирини устларига кийиб, унинг олдига чиқдилар ва: «Буни сен учун яшириб қўйган эдим», дедилар. (Махрама) унга қаради — Ибн Мавҳаб «Махрама» сўзини қўшди, сўнгра иккови (ровоятда) мувофиқ бўлишди — (у зот): «Махрама рози бўлди», дедилар. Қутайба: «Ибн Абу Мулайкадан», деди ва уни (ровоятчини) номламади.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنِ ابْنِ جُرَيْجٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَطَاءٌ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَعْلَى، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قَاتَلَ أَجِيرٌ لِي رَجُلاً فَعَضَّ يَدَهُ فَانْتَزَعَهَا فَنَدَرَتْ ثَنِيَّتُهُ فَأَتَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأَهْدَرَهَا وَقَالَ ‏"‏ أَتُرِيدُ أَنْ يَضَعَ يَدَهُ فِي فِيكَ تَقْضَمُهَا كَالْفَحْلِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَأَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي مُلَيْكَةَ عَنْ جَدِّهِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَهْدَرَهَا وَقَالَ بَعُدَتْ سِنُّهُ ‏.‏

Musaddad bizga Yahyo orqali, u Ibn Jurayj orqali rivoyat qiladi: U dedi: Menga Ato xabar berdi, u Safvon ibn Yaʼlodan, u otasidan rivoyat qiladi: U dedi: Mening bir yollanma ishchim bir kishi bilan janjallashib, uning qoʻlini tishladi. U (kishi) qoʻlini tortib oldi, shunda (ishchimning) old tishi tushib ketdi. U Nabiy ﷺ huzuriga keldi, u zot esa uni (tishni) behuda (qasossiz) qoldirdilar va: «U qoʻlini sening ogʻzingga qoʻyib, sen uni xuddi (ay gʻir) tuyaga oʻxshab gʻajishingni istaysanmi?» dedilar. (Ato) dedi: Menga Ibn Abu Mulayka bobosidan xabar berdiki, Abu Bakr (roziyallohu anhu) ham uni (tishni) behuda (qasossiz) qoldirib: «Uning tishi yoʻqoldi (ketdi)», degan.Мусаддад бизга Яҳё орқали, у Ибн Журайж орқали ривоят қилади: У деди: Менга Ато хабар берди, у Сафвон ибн Яълодан, у отасидан ривоят қилади: У деди: Менинг бир ёлланма ишчим бир киши билан жанжаллашиб, унинг қўлини тишлади. У (киши) қўлини тортиб олди, шунда (ишчимнинг) олд тиши тушиб кетди. У Набий ﷺ ҳузурига келди, у зот эса уни (тишни) беҳуда (қасоссиз) қолдирдилар ва: «У қўлини сенинг оғзингга қўйиб, сен уни худди (ай ғир) туяга ўхшаб ғажишингни истайсанми?» дедилар. (Ато) деди: Менга Ибн Абу Мулайка бобосидан хабар бердики, Абу Бакр (розияллоҳу анҳу) ҳам уни (тишни) беҳуда (қасоссиз) қолдириб: «Унинг тиши йўқолди (кетди)», деган.