Abu Ayyub al-Ansoriy

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ، حَدَّثَنَا زَائِدَةُ، - فِي حَدِيثِ هِشَامٍ - عَنْ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ طُهُورُ إِنَاءِ أَحَدِكُمْ إِذَا وَلَغَ فِيهِ الْكَلْبُ أَنْ يُغْسَلَ سَبْعَ مِرَارٍ أُولاَهُنَّ بِتُرَابٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ قَالَ أَيُّوبُ وَحَبِيبُ بْنُ الشَّهِيدِ عَنْ مُحَمَّدٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Biringizning idishini it yalasa, uni poklash — yetti marta yuvishdir; birinchisi tuproq bilan (boʻlsin)», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Buni Ayyub va Habib ibn Shahid ham Muhammad (ibn Sirin)dan shunday rivoyat qilishgan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Бирингизнинг идишини ит яласа, уни поклаш — етти марта ювишдир; биринчиси тупроқ билан (бўлсин)», — дедилар. Абу Довуд айтди: Буни Айюб ва Ҳабиб ибн Шаҳид ҳам Муҳаммад (ибн Сирин)дан шундай ривоят қилишган.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حُنَيْنٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ، وَالْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ، اخْتَلَفَا بِالأَبْوَاءِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ وَقَالَ الْمِسْوَرُ لاَ يَغْسِلُ الْمُحْرِمُ رَأْسَهُ فَأَرْسَلَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ إِلَى أَبِي أَيُّوبَ الأَنْصَارِيِّ فَوَجَدَهُ يَغْتَسِلُ بَيْنَ الْقَرْنَيْنِ وَهُوَ يُسْتَرُ بِثَوْبٍ قَالَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَقَالَ مَنْ هَذَا قُلْتُ أَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ حُنَيْنٍ أَرْسَلَنِي إِلَيْكَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ أَسْأَلُكَ كَيْفَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَغْسِلُ رَأْسَهُ وَهُوَ مُحْرِمٌ قَالَ فَوَضَعَ أَبُو أَيُّوبَ يَدَهُ عَلَى الثَّوْبِ فَطَأْطَأَهُ حَتَّى بَدَا لِي رَأْسُهُ ثُمَّ قَالَ لإِنْسَانٍ يَصُبُّ عَلَيْهِ اصْبُبْ ‏.‏ قَالَ فَصَبَّ عَلَى رَأْسِهِ ثُمَّ حَرَّكَ أَبُو أَيُّوبَ رَأْسَهُ بِيَدَيْهِ فَأَقْبَلَ بِهِمَا وَأَدْبَرَ ثُمَّ قَالَ هَكَذَا رَأَيْتُهُ يَفْعَلُ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Abdulloh ibn Abbos (roziyallohu anhumo) bilan Misvar ibn Maxrama Abvoʼda (bir masalada) ixtilof qildilar. Ibn Abbos: «Ehromdagi kishi boshini yuvsa boʻladi», dedi. Misvar esa: «Ehromdagi kishi boshini yuvmaydi», dedi. Shunda Abdulloh ibn Abbos uni (yaʼni Abdulloh ibn Hunaynni) Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ning oldiga yubordi. U Abu Ayyubni ikki ustun orasida choʻmilayotgan holatda topdi, u zot kiyim bilan toʻsilib turardi. (Abdulloh ibn Hunayn) aytdi: Men unga salom berdim. U: «Bu kim?» dedi. Men: «Men Abdulloh ibn Hunaynman, meni sizning oldingizga Abdulloh ibn Abbos yubordi, sizdan Rasululloh ﷺ ehrom holatida ekanlarida boshlarini qanday yuvar edilar, deb soʻrayman», dedim. (U) aytdi: Shunda Abu Ayyub qoʻlini kiyimga qoʻyib, uni pastga tushirdi, hatto menga uning boshi koʻrindi. Soʻng u oʻziga suv quyib turgan kishiga: «Quy!» dedi. (U) aytdi: U kishi uning boshiga (suv) quydi, soʻng Abu Ayyub boshini ikki qoʻli bilan harakatlantirib, ularni oldinga va orqaga yurgizdi. Soʻng: «U zot ﷺning shunday qilayotganlarini koʻrgan edim», dedi.Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Абдуллоҳ ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо) билан Мисвар ибн Махрама Абвўда (бир масалада) ихтилоф қилдилар. Ибн Аббос: «Эҳромдаги киши бошини ювса бўлади», деди. Мисвар эса: «Эҳромдаги киши бошини ювмайди», деди. Шунда Абдуллоҳ ибн Аббос уни (яъни Абдуллоҳ ибн Ҳунайнни) Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)нинг олдига юборди. У Абу Айюбни икки устун орасида чўмилаётган ҳолатда топди, у зот кийим билан тўсилиб турарди. (Абдуллоҳ ибн Ҳунайн) айтди: Мен унга салом бердим. У: «Бу ким?» деди. Мен: «Мен Абдуллоҳ ибн Ҳунайнман, мени сизнинг олдингизга Абдуллоҳ ибн Аббос юборди, сиздан Расулуллоҳ ﷺ эҳром ҳолатида эканларида бошларини қандай ювар эдилар, деб сўрайман», дедим. (У) айтди: Шунда Абу Айюб қўлини кийимга қўйиб, уни пастга туширди, ҳатто менга унинг боши кўринди. Сўнг у ўзига сув қуйиб турган кишига: «Қуй!» деди. (У) айтди: У киши унинг бошига (сув) қуйди, сўнг Абу Айюб бошини икки қўли билан ҳаракатлантириб, уларни олдинга ва орқага юргизди. Сўнг: «У зот ﷺнинг шундай қилаётганларини кўрган эдим», деди.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنِ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ، عَنْ بُكَيْرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الأَشَجِّ، عَنِ ابْنِ تِعْلَى، قَالَ غَزَوْنَا مَعَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ خَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ فَأُتِيَ بِأَرْبَعَةِ أَعْلاَجٍ مِنَ الْعَدُوِّ فَأَمَرَ بِهِمْ فَقُتِلُوا صَبْرًا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ لَنَا غَيْرُ سَعِيدٍ عَنِ ابْنِ وَهْبٍ فِي هَذَا الْحَدِيثِ قَالَ بِالنَّبْلِ صَبْرًا فَبَلَغَ ذَلِكَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ فَقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَنْهَى عَنْ قَتْلِ الصَّبْرِ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ كَانَتْ دَجَاجَةٌ مَا صَبَرْتُهَا ‏.‏ فَبَلَغَ ذَلِكَ عَبْدَ الرَّحْمَنِ بْنَ خَالِدِ بْنِ الْوَلِيدِ فَأَعْتَقَ أَرْبَعَ رِقَابٍ ‏.‏

Ibn Tiʼlodan rivoyat qilinadi: Biz Abdurrahmon ibn Xolid ibn al-Validning izmida gʻazot qildik. Unga dushmandan toʻrt nafar asir keltirildi. U esa ular haqida buyruq berdi va ular bogʻlangan holda oʻldirildilar. Abu Dovud aytadi: Saiyddan boshqasi bizga Ibn Vahbdan ushbu hadis haqida rivoyat qildiki, u: «(Ularni) oʻq bilan bogʻlab oʻldirdi», dedi. Bu xabar Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)ga yetib bordi va u: «Men Rasululloh ﷺ jonivorni bogʻlab turib oʻldirishdan qaytarganlarini eshitganman. Jonim qoʻlida boʻlgan Zot bilan qasamki, agar tovuq boʻlsa ham, men uni bogʻlab turib oʻldirmasdim», dedi. Bu xabar Abdurrahmon ibn Xolid ibn al-Validga yetib borgach, u toʻrt nafar qulni ozod qildi.Ибн Тиълодан ривоят қилинади: Биз Абдурраҳмон ибн Холид ибн ал-Валиднинг измида ғазот қилдик. Унга душмандан тўрт нафар асир келтирилди. У эса улар ҳақида буйруқ берди ва улар боғланган ҳолда ўлдирилдилар. Абу Довуд айтади: Саийддан бошқаси бизга Ибн Ваҳбдан ушбу ҳадис ҳақида ривоят қилдики, у: «(Уларни) ўқ билан боғлаб ўлдирди», деди. Бу хабар Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)га етиб борди ва у: «Мен Расулуллоҳ ﷺ жониворни боғлаб туриб ўлдиришдан қайтарганларини эшитганман. Жоним қўлида бўлган Зот билан қасамки, агар товуқ бўлса ҳам, мен уни боғлаб туриб ўлдирмасдим», деди. Бу хабар Абдурраҳмон ибн Холид ибн ал-Валидга етиб боргач, у тўрт нафар қулни озод қилди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ، عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ، قَالَ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْمَدِينَةَ فَنَزَلَ فِي عُلْوِ الْمَدِينَةِ فِي حَىٍّ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ فَأَقَامَ فِيهِمْ أَرْبَعَ عَشَرَةَ لَيْلَةً ثُمَّ أَرْسَلَ إِلَى بَنِي النَّجَّارِ فَجَاءُوا مُتَقَلِّدِينَ سُيُوفَهُمْ - فَقَالَ أَنَسٌ - فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَلَى رَاحِلَتِهِ وَأَبُو بَكْرٍ رِدْفَهُ وَمَلأُ بَنِي النَّجَّارِ حَوْلَهُ حَتَّى أَلْقَى بِفِنَاءِ أَبِي أَيُّوبَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي حَيْثُ أَدْرَكَتْهُ الصَّلاَةُ وَيُصَلِّي فِي مَرَابِضِ الْغَنَمِ وَإِنَّهُ أَمَرَ بِبِنَاءِ الْمَسْجِدِ فَأَرْسَلَ إِلَى بَنِي النَّجَّارِ فَقَالَ ‏"‏ يَا بَنِي النَّجَّارِ ثَامِنُونِي بِحَائِطِكُمْ هَذَا ‏"‏ ‏.‏ فَقَالُوا وَاللَّهِ لاَ نَطْلُبُ ثَمَنَهُ إِلاَّ إِلَى اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ ‏.‏ قَالَ أَنَسٌ وَكَانَ فِيهِ مَا أَقُولُ لَكُمْ كَانَتْ فِيهِ قُبُورُ الْمُشْرِكِينَ وَكَانَتْ فِيهِ خِرَبٌ وَكَانَ فِيهِ نَخْلٌ فَأَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِقُبُورِ الْمُشْرِكِينَ فَنُبِشَتْ وَبِالْخِرَبِ فَسُوِّيَتْ وَبِالنَّخْلِ فَقُطِعَ فَصَفُّوا النَّخْلَ قِبْلَةَ الْمَسْجِدِ وَجَعَلُوا عِضَادَتَيْهِ حِجَارَةً وَجَعَلُوا يَنْقُلُونَ الصَّخْرَ وَهُمْ يَرْتَجِزُونَ وَالنَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مَعَهُمْ وَهُوَ يَقُولُ اللَّهُمَّ لاَ خَيْرَ إِلاَّ خَيْرُ الآخِرَهْ فَانْصُرِ الأَنْصَارَ وَالْمُهَاجِرَهْ

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Madinaga keldilar va Madinaning yuqori tomonida, Banu Amr ibn Avf deb ataluvchi bir qabilaga tushdilar. Ularning oʻrtasida oʻn toʻrt kecha turdilar. Soʻng Banu Najjorga (kishi) yubordilar, ular qilichlarini osib kelishdi. Anas: «Goʻyo men Rasululloh ﷺni ulovlari ustida, Abu Bakrni esa ortlarida, atroflarida toʻplangan Banu Najjor jamoasini koʻrib turgandekman, toki ular Abu Ayyubning hovlisiga tushdilar», dedi. Rasululloh ﷺ namoz vaqti yetgan joyda namoz oʻqir va qoʻy-echkilarning qoʻtonlarida ham namoz oʻqir edilar. Soʻngra u zot masjid qurishga buyurdilar va Banu Najjorga (kishi) yuborib: «Ey Banu Najjor, mana shu boqchangizning bahosini menga ayting (sotinglar)», dedilar. Ular: «Allohga qasamki, biz uning bahosini Aziz va Jalil Allohdan boshqadan talab qilmaymiz», dedilar. Anas dedi: «Unda men sizlarga aytadigan narsa bor edi: unda mushriklarning qabrlari, vayrona joylar va xurmolar bor edi». Bas, Rasululloh ﷺ mushriklarning qabrlarini buyurdilar, ular kovlandi; vayronalarni buyurdilar, ular tekislandi; xurmolarni buyurdilar, ular kesildi. Soʻng xurmolarni masjidning qiblasi tomonga tizdilar, eshik tutgichlarini toshdan qildilar va shaʼr aytib toshlarni tashishga tushdilar, Nabiy ﷺ ham ular bilan birga edilar va u zot: «Ey Alloh, oxirat yaxshiligidan boshqa yaxshilik yoʻq, bas Ansoru Muhojirga nusrat ber», deb aytar edilar.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Мадинага келдилар ва Мадинанинг юқори томонида, Бану Амр ибн Авф деб аталувчи бир қабилага тушдилар. Уларнинг ўртасида ўн тўрт кеча турдилар. Сўнг Бану Нажжорга (киши) юбордилар, улар қиличларини осиб келишди. Анас: «Гўё мен Расулуллоҳ ﷺни уловлари устида, Абу Бакрни эса ортларида, атрофларида тўпланган Бану Нажжор жамоасини кўриб тургандекман, токи улар Абу Айюбнинг ҳовлисига тушдилар», деди. Расулуллоҳ ﷺ намоз вақти етган жойда намоз ўқир ва қўй-эчкиларнинг қўтонларида ҳам намоз ўқир эдилар. Сўнгра у зот масжид қуришга буюрдилар ва Бану Нажжорга (киши) юбориб: «Эй Бану Нажжор, мана шу боқчангизнинг баҳосини менга айтинг (сотинглар)», дедилар. Улар: «Аллоҳга қасамки, биз унинг баҳосини Азиз ва Жалил Аллоҳдан бошқадан талаб қилмаймиз», дедилар. Анас деди: «Унда мен сизларга айтадиган нарса бор эди: унда мушрикларнинг қабрлари, вайрона жойлар ва хурмолар бор эди». Бас, Расулуллоҳ ﷺ мушрикларнинг қабрларини буюрдилар, улар ковланди; вайроналарни буюрдилар, улар текисланди; хурмоларни буюрдилар, улар кесилди. Сўнг хурмоларни масжиднинг қибласи томонга тиздилар, эшик тутгичларини тошдан қилдилар ва шаър айтиб тошларни ташишга тушдилар, Набий ﷺ ҳам улар билан бирга эдилар ва у зот: «Эй Аллоҳ, охират яхшилигидан бошқа яхшилик йўқ, бас Ансору Муҳожирга нусрат бер», деб айтар эдилар.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى ابْنِ وَهْبٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو، عَنْ بُكَيْرٍ، أَنَّهُ سَمِعَ عَفِيفَ بْنَ عَمْرِو بْنِ الْمُسَيَّبِ، يَقُولُ حَدَّثَنِي رَجُلٌ، مِنْ بَنِي أَسَدِ بْنِ خُزَيْمَةَ أَنَّهُ سَأَلَ أَبَا أَيُّوبَ الأَنْصَارِيَّ فَقَالَ يُصَلِّي أَحَدُنَا فِي مَنْزِلِهِ الصَّلاَةَ ثُمَّ يَأْتِي الْمَسْجِدَ وَتُقَامُ الصَّلاَةُ فَأُصَلِّي مَعَهُمْ فَأَجِدُ فِي نَفْسِي مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ‏.‏ فَقَالَ أَبُو أَيُّوبَ سَأَلْنَا عَنْ ذَلِكَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ ذَلِكَ لَهُ سَهْمُ جَمْعٍ ‏"‏ ‏.‏

Afiyf ibn Amr ibn al-Musayyab (rahimahulloh) aytdiki, menga Banu Asad ibn Xuzayma (qabilasi)dan boʻlgan bir kishi hadis aytib berdiki, u Abu Ayyub al-Ansoriy (roziyallohu anhu)dan soʻrab: «Birimiz manzilida namozni oʻqib boʻladi-da, soʻng masjidga keladi, namozga iqoma aytilayotgan boʻladi, men ham ular bilan birga oʻqiyman. Ana shundan koʻnglimda (bir narsa) sezaman», dedi. Shunda Abu Ayyub (roziyallohu anhu): «Bizlar bu haqda Paygʻambar ﷺdan soʻragan edik, u zot: ‹Bu unga jamoat (ulushidan bir) ulush boʻladi›, dedilar», dedi.Афийф ибн Амр ибн ал-Мусайяб (раҳимаҳуллоҳ) айтдики, менга Бану Асад ибн Хузайма (қабиласи)дан бўлган бир киши ҳадис айтиб бердики, у Абу Айюб ал-Ансорий (розияллоҳу анҳу)дан сўраб: «Биримиз манзилида намозни ўқиб бўлади-да, сўнг масжидга келади, намозга иқома айтилаётган бўлади, мен ҳам улар билан бирга ўқийман. Ана шундан кўнглимда (бир нарса) сезаман», деди. Шунда Абу Айюб (розияллоҳу анҳу): «Бизлар бу ҳақда Пайғамбар ﷺдан сўраган эдик, у зот: ‹Бу унга жамоат (улушидан бир) улуш бўлади›, дедилар», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ، عَنْ أُسَامَةَ بْنِ زَيْدٍ، أَنَّهُ سَمِعَ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يُحَدِّثُ عَنْ سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ الْمُدْلِجِيِّ، قَالَ خَطَبَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ خَيْرُكُمُ الْمُدَافِعُ عَنْ عَشِيرَتِهِ مَا لَمْ يَأْثَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَيُّوبُ بْنُ سُوَيْدٍ ضَعِيفٌ ‏.‏

Suroqa ibn Molik ibn Juʼshum al-Mudlajiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizga xutba qilib, shunday dedilar: ‹Sizlarning eng yaxshingiz — gunohga botmagani holda oʻz urugʻini himoya qilgan kishidir›». Abu Dovud aytadi: Ayyub ibn Suvayd zaifdir.Суроқа ибн Молик ибн Жуъшум ал-Мудлажий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилиб, шундай дедилар: ‹Сизларнинг энг яхшингиз — гуноҳга ботмагани ҳолда ўз уруғини ҳимоя қилган кишидир›». Абу Довуд айтади: Айюб ибн Сувайд заифдир.