حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ، حَدَّثَنَا الأَعْمَشُ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ، قَالَ الأَسْوَدُ قَالَ كُنَّا عِنْدَ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ فَذَكَرْنَا الْمُوَاظَبَةَ عَلَى الصَّلاَةِ وَالتَّعْظِيمَ لَهَا، قَالَتْ لَمَّا مَرِضَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَضَهُ الَّذِي مَاتَ فِيهِ، فَحَضَرَتِ الصَّلاَةُ فَأُذِّنَ، فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ". فَقِيلَ لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ أَسِيفٌ، إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ، وَأَعَادَ فَأَعَادُوا لَهُ، فَأَعَادَ الثَّالِثَةَ فَقَالَ " إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ". فَخَرَجَ أَبُو بَكْرٍ فَصَلَّى، فَوَجَدَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم مِنْ نَفْسِهِ خِفَّةً، فَخَرَجَ يُهَادَى بَيْنَ رَجُلَيْنِ كَأَنِّي أَنْظُرُ رِجْلَيْهِ تَخُطَّانِ مِنَ الْوَجَعِ، فَأَرَادَ أَبُو بَكْرٍ أَنْ يَتَأَخَّرَ، فَأَوْمَأَ إِلَيْهِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ مَكَانَكَ، ثُمَّ أُتِيَ بِهِ حَتَّى جَلَسَ إِلَى جَنْبِهِ. قِيلَ لِلأَعْمَشِ وَكَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي وَأَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلاَتِهِ، وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ بِرَأْسِهِ نَعَمْ. رَوَاهُ أَبُو دَاوُدَ عَنْ شُعْبَةَ عَنِ الأَعْمَشِ بَعْضَهُ. وَزَادَ أَبُو مُعَاوِيَةَ جَلَسَ عَنْ يَسَارِ أَبِي بَكْرٍ فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي قَائِمًا.
Asvad (Oishadan) rivoyat qiladi: «Biz Oisha bilan namozni muntazam oʻqish va uni ulugʻlash haqida soʻzlashayotgan edik. U dedi: ‹Rasululloh ﷺ vafotlariga sabab boʻlgan kasallik bilan ogʻrigan paytda, namoz vaqti kirib azon aytilganida, u zot: Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin, — dedilar. U zotga: Abu Bakr yumshoq koʻngilli kishi, sizning oʻrningizda imomlik qila olmaydi, — deyildi. Paygʻambar ﷺ yana shu buyruqni berdilar, lekin yana shu javob berildi. U zot uchinchi marta buyurib: Sizlar (ayollar) Yusuf (haqida)gi ayollarsizlar (yaʼni ichingizda boshqa, tilingizda boshqa). Abu Bakrga aytinglar, imomlik qilsin, — dedilar. Bas, Abu Bakr imomlik uchun chiqdi. Shu orada Paygʻambar ﷺ ning ahvoli biroz yengillashdi va u zot ikki kishiga — har ikki yonidan bittadan — suyangan holda chiqdilar. Goʻyo men hozir ham u zotning kasallik tufayli oyoqlari yerda sudralayotganini koʻrayapman. Abu Bakr orqaga chekinmoqchi boʻldi, lekin Paygʻambar ﷺ unga joyida qolishni ishora qildilar; u zot keltirilib, Abu Bakrning yonida oʻtirdilar›». Aʼmashdan: «Paygʻambar ﷺ namoz oʻqir, Abu Bakr u zotga ergashar, odamlar esa oʻsha namozda Abu Bakrga ergashar midi?» — deb soʻraldi. Aʼmash boshini qimirlatib (ha deb) javob berdi. Abu Muoviya: «Paygʻambar ﷺ Abu Bakrning chap tomonida oʻtirgan edilar, Abu Bakr esa tik turib namoz oʻqir edi», — dedi.Асвад (Оишадан) ривоят қилади: «Биз Оиша билан намозни мунтазам ўқиш ва уни улуғлаш ҳақида сўзлашаётган эдик. У деди: ‹Расулуллоҳ ﷺ вафотларига сабаб бўлган касаллик билан оғриган пайтда, намоз вақти кириб азон айтилганида, у зот: Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин, — дедилар. У зотга: Абу Бакр юмшоқ кўнгилли киши, сизнинг ўрнингизда имомлик қила олмайди, — дейилди. Пайғамбар ﷺ яна шу буйруқни бердилар, лекин яна шу жавоб берилди. У зот учинчи марта буюриб: Сизлар (аёллар) Юсуф (ҳақида)ги аёлларсизлар (яъни ичингизда бошқа, тилингизда бошқа). Абу Бакрга айтинглар, имомлик қилсин, — дедилар. Бас, Абу Бакр имомлик учун чиқди. Шу орада Пайғамбар ﷺ нинг аҳволи бироз енгиллашди ва у зот икки кишига — ҳар икки ёнидан биттадан — суянган ҳолда чиқдилар. Гўё мен ҳозир ҳам у зотнинг касаллик туфайли оёқлари ерда судралаётганини кўраяпман. Абу Бакр орқага чекинмоқчи бўлди, лекин Пайғамбар ﷺ унга жойида қолишни ишора қилдилар; у зот келтирилиб, Абу Бакрнинг ёнида ўтирдилар›». Аъмашдан: «Пайғамбар ﷺ намоз ўқир, Абу Бакр у зотга эргашар, одамлар эса ўша намозда Абу Бакрга эргашар миди?» — деб сўралди. Аъмаш бошини қимирлатиб (ҳа деб) жавоб берди. Абу Муовия: «Пайғамбар ﷺ Абу Бакрнинг чап томонида ўтирган эдилар, Абу Бакр эса тик туриб намоз ўқир эди», — деди.
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ نَصْرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا حُسَيْنٌ، عَنْ زَائِدَةَ، عَنْ عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ عُمَيْرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو بُرْدَةَ، عَنْ أَبِي مُوسَى، قَالَ مَرِضَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم فَاشْتَدَّ مَرَضُهُ فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ". قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّهُ رَجُلٌ رَقِيقٌ، إِذَا قَامَ مَقَامَكَ لَمْ يَسْتَطِعْ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ. قَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ " فَعَادَتْ فَقَالَ " مُرِي أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ، فَإِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ". فَأَتَاهُ الرَّسُولُ فَصَلَّى بِالنَّاسِ فِي حَيَاةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Abu Muso (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Paygʻambar ﷺ kasal boʻldilar; dardlari ogʻirlashganida: ‹Abu Bakrga aytinglar, namozga imomlik qilsin›, — dedilar. Oisha: ‹U yumshoq koʻngilli kishi, sizning oʻrningizda imomlik qila olmaydi›, — dedi. Paygʻambar ﷺ yana: ‹Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin›, — dedilar. U (Oisha) yana shu javob berdi, lekin u zot: ‹Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin. Sizlar Yusuf (haqida)gi ayollarsizlar›, — dedilar. Bas, elchi Abu Bakrning oldiga (shu buyruq bilan) bordi va u Paygʻambar ﷺ hayotlik paytlarida odamlarga imomlik qildi».Абу Мусо (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Пайғамбар ﷺ касал бўлдилар; дардлари оғирлашганида: ‹Абу Бакрга айтинглар, намозга имомлик қилсин›, — дедилар. Оиша: ‹У юмшоқ кўнгилли киши, сизнинг ўрнингизда имомлик қила олмайди›, — деди. Пайғамбар ﷺ яна: ‹Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин›, — дедилар. У (Оиша) яна шу жавоб берди, лекин у зот: ‹Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин. Сизлар Юсуф (ҳақида)ги аёлларсизлар›, — дедилар. Бас, элчи Абу Бакрнинг олдига (шу буйруқ билан) борди ва у Пайғамбар ﷺ ҳаётлик пайтларида одамларга имомлик қилди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ ـ رضى الله عنها ـ أَنَّهَا قَالَتْ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ فِي مَرَضِهِ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ يُصَلِّي بِالنَّاسِ ". قَالَتْ عَائِشَةُ قُلْتُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ. فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَقُلْتُ لِحَفْصَةَ قُولِي لَهُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ إِذَا قَامَ فِي مَقَامِكَ لَمْ يُسْمِعِ النَّاسَ مِنَ الْبُكَاءِ، فَمُرْ عُمَرَ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ. فَفَعَلَتْ حَفْصَةُ. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَهْ، إِنَّكُنَّ لأَنْتُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ، مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ لِلنَّاسِ ". فَقَالَتْ حَفْصَةُ لِعَائِشَةَ مَا كُنْتُ لأُصِيبَ مِنْكِ خَيْرًا.
Oisha (moʻminlar onasi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ kasallik (paytlari)da: «Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin», — dedilar. Men u zotga: «Agar Abu Bakr sizning oʻrningizda tursa, (koʻp) yigʻlagani tufayli odamlar uni eshitmaydi; shuning uchun Umarga imomlik qilishni buyuring», — dedim. Oisha qoʻshimcha qildi: Men Hafsaga: «U zotga ayt: Agar Abu Bakr sizning oʻrningizda odamlarga imomlik qilsa, yigʻlagani tufayli odamlar uni eshita olmaydi; shuning uchun Umarga imomlik qilishni buyuring», — dedim. Hafsa shunday qildi, lekin Rasululloh ﷺ: «Tinch boʻlinglar! Albatta, sizlar Yusuf (haqida)gi ayollarsizlar. Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin», — dedilar. Hafsa Oishaga: «Men sendan hech qachon yaxshilik koʻrmadim», — dedi.Оиша (мўминлар онаси) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ касаллик (пайтлари)да: «Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин», — дедилар. Мен у зотга: «Агар Абу Бакр сизнинг ўрнингизда турса, (кўп) йиғлагани туфайли одамлар уни эшитмайди; шунинг учун Умарга имомлик қилишни буюринг», — дедим. Оиша қўшимча қилди: Мен Ҳафсага: «У зотга айт: Агар Абу Бакр сизнинг ўрнингизда одамларга имомлик қилса, йиғлагани туфайли одамлар уни эшита олмайди; шунинг учун Умарга имомлик қилишни буюринг», — дедим. Ҳафса шундай қилди, лекин Расулуллоҳ ﷺ: «Тинч бўлинглар! Албатта, сизлар Юсуф (ҳақида)ги аёлларсизлар. Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин», — дедилар. Ҳафса Оишага: «Мен сендан ҳеч қачон яхшилик кўрмадим», — деди.
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ، قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ الأَنْصَارِيُّ ـ وَكَانَ تَبِعَ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَخَدَمَهُ وَصَحِبَهُ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُصَلِّي لَهُمْ فِي وَجَعِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ، حَتَّى إِذَا كَانَ يَوْمُ الاِثْنَيْنِ وَهُمْ صُفُوفٌ فِي الصَّلاَةِ، فَكَشَفَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم سِتْرَ الْحُجْرَةِ يَنْظُرُ إِلَيْنَا، وَهْوَ قَائِمٌ كَأَنَّ وَجْهَهُ وَرَقَةُ مُصْحَفٍ، ثُمَّ تَبَسَّمَ يَضْحَكُ، فَهَمَمْنَا أَنْ نَفْتَتِنَ مِنَ الْفَرَحِ بِرُؤْيَةِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم، فَنَكَصَ أَبُو بَكْرٍ عَلَى عَقِبَيْهِ لِيَصِلَ الصَّفَّ، وَظَنَّ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَارِجٌ إِلَى الصَّلاَةِ، فَأَشَارَ إِلَيْنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ أَتِمُّوا صَلاَتَكُمْ، وَأَرْخَى السِّتْرَ، فَتُوُفِّيَ مِنْ يَوْمِهِ.
Zuhriy (Anasdan) rivoyat qiladi: Anas ibn Molik al-Ansoriy menga aytdi: «Paygʻambar ﷺ ning vafotlariga sabab boʻlgan kasallik paytida — to dushanba kunigacha — Abu Bakr odamlarga imomlik qilar edi. Odamlar (saflarda) namozga turganida, Paygʻambar ﷺ uyining pardasini koʻtarib, bizga qaray boshladilar va oʻsha paytda tik turgan edilar. U zotning yuzlari goʻyo Qurʼon sahifasidek (nurli) edi va u zot xushhol jilmaydilar. Biz Paygʻambar ﷺ ni koʻrishdan (sevinib) sinab qoʻyilay deb turgan edik. Abu Bakr — Paygʻambar ﷺ imomlik qiladilar deb oʻylab — safga qoʻshilishga orqaga chekindi. Paygʻambar ﷺ bizga namozni tugatishni ishora qildi va pardani tushirdilar. Oʻsha kuni u zot vafot etdilar».Зуҳрий (Анасдан) ривоят қилади: Анас ибн Молик ал-Ансорий менга айтди: «Пайғамбар ﷺ нинг вафотларига сабаб бўлган касаллик пайтида — то душанба кунигача — Абу Бакр одамларга имомлик қилар эди. Одамлар (сафларда) намозга турганида, Пайғамбар ﷺ уйининг пардасини кўтариб, бизга қарай бошладилар ва ўша пайтда тик турган эдилар. У зотнинг юзлари гўё Қуръон саҳифасидек (нурли) эди ва у зот хушҳол жилмайдилар. Биз Пайғамбар ﷺ ни кўришдан (севиниб) синаб қўйилай деб турган эдик. Абу Бакр — Пайғамбар ﷺ имомлик қиладилар деб ўйлаб — сафга қўшилишга орқага чекинди. Пайғамбар ﷺ бизга намозни тугатишни ишора қилди ва пардани туширдилар. Ўша куни у зот вафот этдилар».
حَدَّثَنَا أَبُو مَعْمَرٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ لَمْ يَخْرُجِ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ثَلاَثًا، فَأُقِيمَتِ الصَّلاَةُ، فَذَهَبَ أَبُو بَكْرٍ يَتَقَدَّمُ فَقَالَ نَبِيُّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِالْحِجَابِ فَرَفَعَهُ، فَلَمَّا وَضَحَ وَجْهُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا نَظَرْنَا مَنْظَرًا كَانَ أَعْجَبَ إِلَيْنَا مِنْ وَجْهِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم حِينَ وَضَحَ لَنَا، فَأَوْمَأَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم بِيَدِهِ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْ يَتَقَدَّمَ، وَأَرْخَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم الْحِجَابَ، فَلَمْ يُقْدَرْ عَلَيْهِ حَتَّى مَاتَ.
Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ uch kun (uydan) chiqmadilar. Odamlar namozga turdi va Abu Bakr imomlik uchun oldinga oʻtdi. (Shu payt) Paygʻambar ﷺ pardani ushlab, uni koʻtardilar. Paygʻambar ﷺ ning yuzlari koʻringanida, biz oʻsha paytdagi Paygʻambar ﷺ ning yuzlaridan koʻproq yoqimli manzarani hech koʻrmagan edik. Paygʻambar ﷺ Abu Bakrga odamlarga imomlik qilishni ishora qildi, soʻng pardani tushirdilar. Biz u zotni vafot etguncha (boshqa) koʻrmadik.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ уч кун (уйдан) чиқмадилар. Одамлар намозга турди ва Абу Бакр имомлик учун олдинга ўтди. (Шу пайт) Пайғамбар ﷺ пардани ушлаб, уни кўтардилар. Пайғамбар ﷺ нинг юзлари кўринганида, биз ўша пайтдаги Пайғамбар ﷺ нинг юзларидан кўпроқ ёқимли манзарани ҳеч кўрмаган эдик. Пайғамбар ﷺ Абу Бакрга одамларга имомлик қилишни ишора қилди, сўнг пардани туширдилар. Биз у зотни вафот этгунча (бошқа) кўрмадик.
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ حَمْزَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، أَنَّهُ أَخْبَرَهُ عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَمَّا اشْتَدَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَجَعُهُ قِيلَ لَهُ فِي الصَّلاَةِ فَقَالَ " مُرُوا أَبَا بَكْرٍ فَلْيُصَلِّ بِالنَّاسِ ". قَالَتْ عَائِشَةُ إِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَجُلٌ رَقِيقٌ، إِذَا قَرَأَ غَلَبَهُ الْبُكَاءُ. قَالَ " مُرُوهُ فَيُصَلِّي " فَعَاوَدَتْهُ. قَالَ " مُرُوهُ فَيُصَلِّي، إِنَّكُنَّ صَوَاحِبُ يُوسُفَ ". تَابَعَهُ الزُّبَيْدِيُّ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ وَإِسْحَاقُ بْنُ يَحْيَى الْكَلْبِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ. وَقَالَ عُقَيْلٌ وَمَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ حَمْزَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم.
Hamza ibn Abdulloh (otasi Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Otam dedi: «Rasululloh ﷺ qattiq kasal boʻlganida, unga namoz haqida aytildi. U zot: ‹Abu Bakrga aytinglar, odamlarga imomlik qilsin›, — dedilar. Oisha: ‹Abu Bakr yumshoq koʻngilli kishi; agar Qurʼon oʻqisa, yigʻlagani uni yengadi›, — dedi. U zot ularga: ‹Unga (Abu Bakrga) aytinglar, imomlik qilsin›, — dedilar. Yana shu javob berildi. U zot yana: ‹Unga aytinglar, imomlik qilsin. Sizlar (ayollar) Yusuf (haqida)gi ayollarsizlar›, — dedilar».Ҳамза ибн Абдуллоҳ (отаси Ибн Умардан) ривоят қилади: Отам деди: «Расулуллоҳ ﷺ қаттиқ касал бўлганида, унга намоз ҳақида айтилди. У зот: ‹Абу Бакрга айтинглар, одамларга имомлик қилсин›, — дедилар. Оиша: ‹Абу Бакр юмшоқ кўнгилли киши; агар Қуръон ўқиса, йиғлагани уни енгади›, — деди. У зот уларга: ‹Унга (Абу Бакрга) айтинглар, имомлик қилсин›, — дедилар. Яна шу жавоб берилди. У зот яна: ‹Унга айтинглар, имомлик қилсин. Сизлар (аёллар) Юсуф (ҳақида)ги аёлларсизлар›, — дедилар».
حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ عَائِشَةَ، قَالَتْ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبَا بَكْرٍ أَنْ يُصَلِّيَ بِالنَّاسِ فِي مَرَضِهِ، فَكَانَ يُصَلِّي بِهِمْ. قَالَ عُرْوَةُ فَوَجَدَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نَفْسِهِ خِفَّةً، فَخَرَجَ فَإِذَا أَبُو بَكْرٍ يَؤُمُّ النَّاسَ، فَلَمَّا رَآهُ أَبُو بَكْرٍ اسْتَأْخَرَ، فَأَشَارَ إِلَيْهِ أَنْ كَمَا أَنْتَ، فَجَلَسَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حِذَاءَ أَبِي بَكْرٍ إِلَى جَنْبِهِ، فَكَانَ أَبُو بَكْرٍ يُصَلِّي بِصَلاَةِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ يُصَلُّونَ بِصَلاَةِ أَبِي بَكْرٍ.
Hishom ibn Urvaning otasi (Urva, Oishadan) rivoyat qiladi: Oisha: «Rasululloh ﷺ kasallik paytida Abu Bakrga odamlarga imomlik qilishni buyurdilar; bas, u ularga imomlik qildi», — dedi. Roviy Urva qoʻshimcha qildi: «Rasululloh ﷺ biroz yengillik sezib, (uydan) chiqdilar; Abu Bakr odamlarga imomlik qilar edi. Abu Bakr Paygʻambar ﷺ ni koʻrgach, orqaga chekindi, lekin Paygʻambar ﷺ unga oʻsha yerda qolishni ishora qildi. Rasululloh ﷺ Abu Bakrning yonida oʻtirdilar. Abu Bakr Rasululloh ﷺ ning namoziga ergashar, odamlar esa Abu Bakrning namoziga ergashar edi».Ҳишом ибн Урванинг отаси (Урва, Оишадан) ривоят қилади: Оиша: «Расулуллоҳ ﷺ касаллик пайтида Абу Бакрга одамларга имомлик қилишни буюрдилар; бас, у уларга имомлик қилди», — деди. Ровий Урва қўшимча қилди: «Расулуллоҳ ﷺ бироз енгиллик сезиб, (уйдан) чиқдилар; Абу Бакр одамларга имомлик қилар эди. Абу Бакр Пайғамбар ﷺ ни кўргач, орқага чекинди, лекин Пайғамбар ﷺ унга ўша ерда қолишни ишора қилди. Расулуллоҳ ﷺ Абу Бакрнинг ёнида ўтирдилар. Абу Бакр Расулуллоҳ ﷺ нинг намозига эргашар, одамлар эса Абу Бакрнинг намозига эргашар эди».
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ أَبِي حَازِمِ بْنِ دِينَارٍ، عَنْ سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ السَّاعِدِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ذَهَبَ إِلَى بَنِي عَمْرِو بْنِ عَوْفٍ لِيُصْلِحَ بَيْنَهُمْ فَحَانَتِ الصَّلاَةُ فَجَاءَ الْمُؤَذِّنُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَتُصَلِّي لِلنَّاسِ فَأُقِيمَ قَالَ نَعَمْ. فَصَلَّى أَبُو بَكْرٍ، فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالنَّاسُ فِي الصَّلاَةِ، فَتَخَلَّصَ حَتَّى وَقَفَ فِي الصَّفِّ، فَصَفَّقَ النَّاسُ ـ وَكَانَ أَبُو بَكْرٍ لاَ يَلْتَفِتُ فِي صَلاَتِهِ ـ فَلَمَّا أَكْثَرَ النَّاسُ التَّصْفِيقَ الْتَفَتَ فَرَأَى رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم، فَأَشَارَ إِلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنِ امْكُثْ مَكَانَكَ، فَرَفَعَ أَبُو بَكْرٍ ـ رضى الله عنه ـ يَدَيْهِ، فَحَمِدَ اللَّهَ عَلَى مَا أَمَرَهُ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ ذَلِكَ، ثُمَّ اسْتَأْخَرَ أَبُو بَكْرٍ حَتَّى اسْتَوَى فِي الصَّفِّ، وَتَقَدَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّى، فَلَمَّا انْصَرَفَ قَالَ " يَا أَبَا بَكْرٍ مَا مَنَعَكَ أَنْ تَثْبُتَ إِذْ أَمَرْتُكَ ". فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ مَا كَانَ لاِبْنِ أَبِي قُحَافَةَ أَنْ يُصَلِّيَ بَيْنَ يَدَىْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " مَا لِي رَأَيْتُكُمْ أَكْثَرْتُمُ التَّصْفِيقَ مَنْ رَابَهُ شَىْءٌ فِي صَلاَتِهِ فَلْيُسَبِّحْ، فَإِنَّهُ إِذَا سَبَّحَ الْتُفِتَ إِلَيْهِ، وَإِنَّمَا التَّصْفِيقُ لِلنِّسَاءِ ".
Sahl ibn Saʼd as-Soidiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Bani Amr ibn Avf (qabilasi) orasida sulh qilish uchun bordilar. Shu orada namoz vaqti kirdi va muazzin Abu Bakrning oldiga kelib: «Imomlik qilasizmi? Men iqomat aytsam», — dedi. Abu Bakr «ha» deb, imomlik qildi. Rasululloh ﷺ odamlar hali namoz oʻqiyotgan paytda keldilar va namoz oʻqiyotganlar saflariga kirib, (birinchi) safda turdilar. Odamlar qarsak chaldi. Abu Bakr namozda hech yon-verga qaramas edi, lekin odamlar qarsak chalavergach, Abu Bakr qaradi va Rasululloh ﷺ ni koʻrdi. Rasululloh ﷺ unga joyida qolishni ishora qildi. Abu Bakr qoʻllarini koʻtardi va Rasululloh ﷺ ning bu buyrugʻiga Allohga hamd aytdi, soʻng orqaga chekinib, birinchi safga yetdi. Rasululloh ﷺ oldinga oʻtdilar va imomlik qildilar. Rasululloh ﷺ namozni tugatgach: «Ey Abu Bakr, men senga buyurgan paytda (joyingda) qolishdan seni nima toʻsdi?» — dedilar. Abu Bakr: «Ibn Abu Quhofa (Abu Bakr) Rasululloh ﷺ ning huzurlarida imomlik qilishga qanday jurʼat qilsin?» — dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ: «Nega buncha koʻp qarsak chaldinglar? Kimga namozda biror narsa yuz bersa, ‹Subhanalloh› desin; u shunday desa, (unga) eʼtibor beriladi. Qarsak — ayollar uchundir», — dedilar.Саҳл ибн Саъд ас-Соидий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Бани Амр ибн Авф (қабиласи) орасида сулҳ қилиш учун бордилар. Шу орада намоз вақти кирди ва муаззин Абу Бакрнинг олдига келиб: «Имомлик қиласизми? Мен иқомат айцам», — деди. Абу Бакр «ҳа» деб, имомлик қилди. Расулуллоҳ ﷺ одамлар ҳали намоз ўқиётган пайтда келдилар ва намоз ўқиётганлар сафларига кириб, (биринчи) сафда турдилар. Одамлар қарсак чалди. Абу Бакр намозда ҳеч ён-верга қарамас эди, лекин одамлар қарсак чалавергач, Абу Бакр қаради ва Расулуллоҳ ﷺ ни кўрди. Расулуллоҳ ﷺ унга жойида қолишни ишора қилди. Абу Бакр қўлларини кўтарди ва Расулуллоҳ ﷺ нинг бу буйруғига Аллоҳга ҳамд айтди, сўнг орқага чекиниб, биринчи сафга етди. Расулуллоҳ ﷺ олдинга ўтдилар ва имомлик қилдилар. Расулуллоҳ ﷺ намозни тугатгач: «Эй Абу Бакр, мен сенга буюрган пайтда (жойингда) қолишдан сени нима тўсди?» — дедилар. Абу Бакр: «Ибн Абу Қуҳофа (Абу Бакр) Расулуллоҳ ﷺ нинг ҳузурларида имомлик қилишга қандай журъат қилсин?» — деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ: «Нега бунча кўп қарсак чалдинглар? Кимга намозда бирор нарса юз берса, ‹Субҳаналлоҳ› десин; у шундай деса, (унга) эътибор берилади. Қарсак — аёллар учундир», — дедилар.