Abu Bakr Abdulloh ibn Abu Quhofa as-Siddiq

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنْ عُقَيْلٍ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ لَمَّا تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ بَعْدَهُ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنَ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ لأَبِي بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلاَّ بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلاَةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عِقَالاً كَانُوا يُؤَدُّونَهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهِ ‏.‏ فَقَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلاَّ أَنْ رَأَيْتُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ قَدْ شَرَحَ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ vafot etib, ulardan keyin Abu Bakr xalifa boʻlganda va arablardan kofir boʻlganlar (dindan qaytganlar) kofir boʻlganda, Umar ibn al-Xattob Abu Bakrga: «Rasululloh ﷺ: ‹Men odamlar «Lo ilaha illalloh» degunlaricha ular bilan jang qilishga buyurilganman; kim «Lo ilaha illalloh» desa, mendan molini va jonini — haqqidan boshqa (holatda) — saqlab oladi, hisobi esa Allohning zimmasida› deganlar-ku, sen odamlar bilan qanday jang qilasan?» dedi. Shunda Abu Bakr: «Allohga qasamki, men namoz bilan zakotni ajratgan (biriga rozi boʻlib, ikkinchisini rad etgan) kishi bilan albatta jang qilaman; chunki zakot — mol haqqidir. Allohga qasamki, agar ular Rasululloh ﷺ ga (avval) berib turgan (tuya bogʻlaydigan) bir arqonni mendan man qilsalar (bermasalar), men ularni shuni man qilgani uchun (ham) jang qilardim», dedi. Umar ibn al-Xattob dedi: «Allohga qasamki, bu (boshqa narsa) emas — men Alloh azza va jalla Abu Bakrning koʻksini jang (qilish)ga ochib qoʻyganini koʻrdim; shunda men buning haq ekanini angladim».Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ вафот этиб, улардан кейин Абу Бакр халифа бўлганда ва араблардан кофир бўлганлар (диндан қайтганлар) кофир бўлганда, Умар ибн ал-Хаттоб Абу Бакрга: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Мен одамлар «Ло илаҳа иллаллоҳ» дегунларича улар билан жанг қилишга буюрилганман; ким «Ло илаҳа иллаллоҳ» деса, мендан молини ва жонини — ҳаққидан бошқа (ҳолатда) — сақлаб олади, ҳисоби эса Аллоҳнинг зиммасида› деганлар-ку, сен одамлар билан қандай жанг қиласан?» деди. Шунда Абу Бакр: «Аллоҳга қасамки, мен намоз билан закотни ажратган (бирига рози бўлиб, иккинчисини рад этган) киши билан албатта жанг қиламан; чунки закот — мол ҳаққидир. Аллоҳга қасамки, агар улар Расулуллоҳ ﷺ га (аввал) бериб турган (туя боғлайдиган) бир арқонни мендан ман қилсалар (бермасалар), мен уларни шуни ман қилгани учун (ҳам) жанг қилардим», деди. Умар ибн ал-Хаттоб деди: «Аллоҳга қасамки, бу (бошқа нарса) эмас — мен Аллоҳ азза ва жалла Абу Бакрнинг кўксини жанг (қилиш)га очиб қўйганини кўрдим; шунда мен бунинг ҳақ эканини англадим».

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ، حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ يُونُسَ الْحَنَفِيُّ، حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو كَثِيرٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ كُنَّا قُعُودًا حَوْلَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَنَا أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ فِي نَفَرٍ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنْ بَيْنِ أَظْهُرِنَا فَأَبْطَأَ عَلَيْنَا وَخَشِينَا أَنْ يُقْتَطَعَ دُونَنَا وَفَزِعْنَا فَقُمْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَخَرَجْتُ أَبْتَغِي رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَتَّى أَتَيْتُ حَائِطًا لِلأَنْصَارِ لِبَنِي النَّجَّارِ فَدُرْتُ بِهِ هَلْ أَجِدُ لَهُ بَابًا فَلَمْ أَجِدْ فَإِذَا رَبِيعٌ يَدْخُلُ فِي جَوْفِ حَائِطٍ مِنْ بِئْرٍ خَارِجَةٍ - وَالرَّبِيعُ الْجَدْوَلُ - فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ فَدَخَلْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ أَبُو هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ فَقُلْتُ نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَا شَأْنُكَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ كُنْتَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا فَقُمْتَ فَأَبْطَأْتَ عَلَيْنَا فَخَشِينَا أَنْ تُقْتَطَعَ دُونَنَا فَفَزِعْنَا فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ فَزِعَ فَأَتَيْتُ هَذَا الْحَائِطَ فَاحْتَفَزْتُ كَمَا يَحْتَفِزُ الثَّعْلَبُ وَهَؤُلاَءِ النَّاسُ وَرَائِي فَقَالَ ‏"‏ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ وَأَعْطَانِي نَعْلَيْهِ قَالَ ‏"‏ اذْهَبْ بِنَعْلَىَّ هَاتَيْنِ فَمَنْ لَقِيتَ مِنْ وَرَاءِ هَذَا الْحَائِطِ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ فَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ ‏"‏ فَكَانَ أَوَّلَ مَنْ لَقِيتُ عُمَرُ فَقَالَ مَا هَاتَانِ النَّعْلاَنِ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏.‏ فَقُلْتُ هَاتَانِ نَعْلاَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بَعَثَنِي بِهِمَا مَنْ لَقِيتُ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرْتُهُ بِالْجَنَّةِ ‏.‏ فَضَرَبَ عُمَرُ بِيَدِهِ بَيْنَ ثَدْيَىَّ فَخَرَرْتُ لاِسْتِي فَقَالَ ارْجِعْ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ فَرَجَعْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَجْهَشْتُ بُكَاءً وَرَكِبَنِي عُمَرُ فَإِذَا هُوَ عَلَى أَثَرِي فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا لَكَ يَا أَبَا هُرَيْرَةَ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ لَقِيتُ عُمَرَ فَأَخْبَرْتُهُ بِالَّذِي بَعَثْتَنِي بِهِ فَضَرَبَ بَيْنَ ثَدْيَىَّ ضَرْبَةً خَرَرْتُ لاِسْتِي قَالَ ارْجِعْ ‏.‏ فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَا عُمَرُ مَا حَمَلَكَ عَلَى مَا فَعَلْتَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَبَعَثْتَ أَبَا هُرَيْرَةَ بِنَعْلَيْكَ مَنْ لَقِيَ يَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللَّهُ مُسْتَيْقِنًا بِهَا قَلْبُهُ بَشَّرَهُ بِالْجَنَّةِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ نَعَمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَلاَ تَفْعَلْ فَإِنِّي أَخْشَى أَنْ يَتَّكِلَ النَّاسُ عَلَيْهَا فَخَلِّهِمْ يَعْمَلُونَ ‏.‏ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ فَخَلِّهِمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Rasululloh ﷺ ning atroflarida oʻtirgan edik — biz bilan birga bir necha (kishi) ichida Abu Bakr va Umar (ham) bor edi. Shunda Rasululloh ﷺ oramizdan oʻrnilaridan turib (ketdilar) va bizga (qaytishlari) kechikdi. Biz U Zot bizdan (ayri) joyda (dushman tomonidan) yoʻldan urilishidan (ushlanishidan) qoʻrqib, vahimaga tushdik-da, oʻrnimizdan turdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim. Bas, men Rasululloh ﷺ ni qidirib chiqdim — toki Ansorning, Banu Najjorga (qarashli) bir bogʻiga keldim. Men unga eshik bormikan deb, atrofidan aylandim, ammo topmadim. Shunda (qarasam) tashqaridagi quduqdan bogʻning ichiga kirib turgan bir ariq (rabiʼ) bor ekan. Men tulki siqilib (kirgandek) siqilib, Rasululloh ﷺ ning oldilariga kirdim. (Paygʻambar): «Abu Hurayrami?» dedilar. Men: «Ha, ey Allohning Rasuli», dedim. (Paygʻambar): «Senga nima boʻldi?» dedilar. Men: «Siz oramizda edingiz, soʻng oʻrningizdan turib (ketdingiz) va bizga (qaytishingiz) kechikdi; biz Siz bizdan (ayri) joyda yoʻldan urilishingizdan qoʻrqib, vahimaga tushdik. Men vahimaga tushganlarning birinchisi edim; shu bogʻga keldim va tulki siqilgandek siqildim; mana bu odamlar ham ortimda (kelyapti)», dedim. Shunda (Paygʻambar): «Ey Abu Hurayra!» deb, menga (oʻz) ikki kavushlarini berdilar-da: «Mana bu ikki kavushimni olib bor; bu bogʻdan tashqarida qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsang, uni jannat bilan xushxabarla», dedilar. Men uchratgan birinchi (kishi) Umar boʻldi. U: «Bu ikki kavush nima, ey Abu Hurayra?» dedi. Men: «Bu Rasululloh ﷺ ning ikki kavushlari; meni shular bilan (shunday vazifa bilan) yubordilarki, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsam, uni jannat bilan xushxabarlayman», dedim. Shunda Umar qoʻli bilan koʻkragimga (shunday) urdiki, men orqamga (yiqilib) tushdim. U: «Qaytib bor, ey Abu Hurayra», dedi. Men Rasululloh ﷺ ning oldilariga qaytdim va yigʻlab yubordim. Umar meni (ortimdan) quvib keldi — mana, u ortimda (turardi). Rasululloh ﷺ menga: «Senga nima boʻldi, ey Abu Hurayra?» dedilar. Men: «Umarni uchratdim va siz meni yuborgan (vazifa) haqida unga xabar berdim. Shunda u koʻkragimga bir (shunday) urdiki, orqamga (yiqilib) tushdim; (soʻng): ‹Qaytib bor›, dedi», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Ey Umar, seni bunday qilishga nima undadi?» dedilar. U: «Ey Allohning Rasuli, otam-onam Sizga fido boʻlsin, Siz Abu Hurayrani ikki kavushingiz bilan, qalbi (bunga) qattiq ishongan holda «Allohdan boshqa iloh yoʻq» deb guvohlik beradigan kimni uchratsa, uni jannat bilan xushxabarlasin deb yubordingizmi?» dedi. (Paygʻambar): «Ha», dedilar. U: «Unday qilmang, chunki men odamlar (faqat) shunga suyanib qolishidan qoʻrqaman; bas, ularni (amal qilib) ishlayverishlariga qoʻyib bering», dedi. Rasululloh ﷺ: «Mayli, ularni (oʻz holiga) qoʻy», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Расулуллоҳ ﷺ нинг атрофларида ўтирган эдик — биз билан бирга бир неча (киши) ичида Абу Бакр ва Умар (ҳам) бор эди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ орамиздан ўрниларидан туриб (кетдилар) ва бизга (қайтишлари) кечикди. Биз У Зот биздан (айри) жойда (душман томонидан) йўлдан урилишидан (ушланишидан) қўрқиб, ваҳимага тушдик-да, ўрнимиздан турдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим. Бас, мен Расулуллоҳ ﷺ ни қидириб чиқдим — токи Ансорнинг, Бану Нажжорга (қарашли) бир боғига келдим. Мен унга эшик бормикан деб, атрофидан айландим, аммо топмадим. Шунда (қарасам) ташқаридаги қудуқдан боғнинг ичига кириб турган бир ариқ (рабиъ) бор экан. Мен тулки сиқилиб (киргандек) сиқилиб, Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига кирдим. (Пайғамбар): «Абу Ҳурайрами?» дедилар. Мен: «Ҳа, эй Аллоҳнинг Расули», дедим. (Пайғамбар): «Сенга нима бўлди?» дедилар. Мен: «Сиз орамизда эдингиз, сўнг ўрнингиздан туриб (кетдингиз) ва бизга (қайтишингиз) кечикди; биз Сиз биздан (айри) жойда йўлдан урилишингиздан қўрқиб, ваҳимага тушдик. Мен ваҳимага тушганларнинг биринчиси эдим; шу боғга келдим ва тулки сиқилгандек сиқилдим; мана бу одамлар ҳам ортимда (келяпти)», дедим. Шунда (Пайғамбар): «Эй Абу Ҳурайра!» деб, менга (ўз) икки кавушларини бердилар-да: «Мана бу икки кавушимни олиб бор; бу боғдан ташқарида қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсанг, уни жаннат билан хушхабарла», дедилар. Мен учратган биринчи (киши) Умар бўлди. У: «Бу икки кавуш нима, эй Абу Ҳурайра?» деди. Мен: «Бу Расулуллоҳ ﷺ нинг икки кавушлари; мени шулар билан (шундай вазифа билан) юбордиларки, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратсам, уни жаннат билан хушхабарлайман», дедим. Шунда Умар қўли билан кўкрагимга (шундай) урдики, мен орқамга (йиқилиб) тушдим. У: «Қайтиб бор, эй Абу Ҳурайра», деди. Мен Расулуллоҳ ﷺ нинг олдиларига қайтдим ва йиғлаб юбордим. Умар мени (ортимдан) қувиб келди — мана, у ортимда (турарди). Расулуллоҳ ﷺ менга: «Сенга нима бўлди, эй Абу Ҳурайра?» дедилар. Мен: «Умарни учратдим ва сиз мени юборган (вазифа) ҳақида унга хабар бердим. Шунда у кўкрагимга бир (шундай) урдики, орқамга (йиқилиб) тушдим; (сўнг): ‹Қайтиб бор›, деди», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Эй Умар, сени бундай қилишга нима ундади?» дедилар. У: «Эй Аллоҳнинг Расули, отам-онам Сизга фидо бўлсин, Сиз Абу Ҳурайрани икки кавушингиз билан, қалби (бунга) қаттиқ ишонган ҳолда «Аллоҳдан бошқа илоҳ йўқ» деб гувоҳлик берадиган кимни учратса, уни жаннат билан хушхабарласин деб юбордингизми?» деди. (Пайғамбар): «Ҳа», дедилар. У: «Ундай қилманг, чунки мен одамлар (фақат) шунга суяниб қолишидан қўрқаман; бас, уларни (амал қилиб) ишлайверишларига қўйиб беринг», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Майли, уларни (ўз ҳолига) қўй», дедилар.

حَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، أَنْبَأَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَسَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ، يَقُولاَنِ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَزْنِي الزَّانِي حِينَ يَزْنِي وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَسْرِقُ السَّارِقُ حِينَ يَسْرِقُ وَهُوَ مُؤْمِنٌ وَلاَ يَشْرَبُ الْخَمْرَ حِينَ يَشْرَبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ أَبِي بَكْرِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ كَانَ يُحَدِّثُهُمْ هَؤُلاَءِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ ثُمَّ يَقُولُ وَكَانَ أَبُو هُرَيْرَةَ يُلْحِقُ مَعَهُنَّ ‏"‏ وَلاَ يَنْتَهِبُ نُهْبَةً ذَاتَ شَرَفٍ يَرْفَعُ النَّاسُ إِلَيْهِ فِيهَا أَبْصَارَهُمْ حِينَ يَنْتَهِبُهَا وَهُوَ مُؤْمِنٌ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zinokor zino qilayotgan paytida moʻmin holida zino qilmaydi; oʻgʻri oʻgʻrilik qilayotgan paytida moʻmin holida oʻgʻirlik qilmaydi; va xamr ichuvchi uni ichayotgan paytida moʻmin holida ichmaydi», dedilar. Abu Hurayra bularga: «...va talon-toroj qiluvchi, odamlar (hayratdan) unga koʻzlarini koʻtaradigan qadrli (qimmatli) bir narsani talon-toroj qilayotgan paytida moʻmin holida talon-toroj qilmaydi» (degan)ni qoʻshib qoʻyardi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зинокор зино қилаётган пайтида мўмин ҳолида зино қилмайди; ўғри ўғрилик қилаётган пайтида мўмин ҳолида ўғирлик қилмайди; ва хамр ичувчи уни ичаётган пайтида мўмин ҳолида ичмайди», дедилар. Абу Ҳурайра буларга: «...ва талон-торож қилувчи, одамлар (ҳайратдан) унга кўзларини кўтарадиган қадрли (қимматли) бир нарсани талон-торож қилаётган пайтида мўмин ҳолида талон-торож қилмайди» (деган)ни қўшиб қўярди.

وَحَدَّثَنِي عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي، قَالَ حَدَّثَنِي عُقَيْلُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَبُو بَكْرِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّهُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ لاَ يَزْنِي الزَّانِي ‏"‏ ‏.‏ وَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ بِمِثْلِهِ يَذْكُرُ مَعَ ذِكْرِ النُّهْبَةِ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَاتَ شَرَفٍ ‏.‏ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِ حَدِيثِ أَبِي بَكْرٍ هَذَا إِلاَّ النُّهْبَةَ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Zinokor zino qilmaydi...» — deb hadis shuning oʻxshashida keltirildi; unda talon-toroj zikr qilindi, ammo «qadrli (narsani)» (degan) zikr qilinmadi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Зинокор зино қилмайди...» — деб ҳадис шунинг ўхшашида келтирилди; унда талон-торож зикр қилинди, аммо «қадрли (нарсани)» (деган) зикр қилинмади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، ح وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، وَوَكِيعٌ، ح وَحَدَّثَنَا ابْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا أَبِي جَمِيعًا، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ، عَنْ مَسْرُوقٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ أَوْ شَقَّ الْجُيُوبَ أَوْ دَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ ‏"‏ ‏.‏ هَذَا حَدِيثُ يَحْيَى وَأَمَّا ابْنُ نُمَيْرٍ وَأَبُو بَكْرٍ فَقَالاَ ‏"‏ وَشَقَّ وَدَعَا ‏"‏ بِغَيْرِ أَلِفٍ ‏.‏

Abdulloh ibn Masʼud (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yuzlarini (yonoqlarini) urgan yoki (yoqa) kiyimlarini yirtgan yoki johiliyat (chaqirigʻi) bilan dod solgan kishi bizdan emas», dedilar. Bu Yahyoning hadisi; Ibn Numayr va Abu Bakr esa: «...va yirtgan va dod solgan» — alifsiz (yaʼni «yoki» emas, «va» bilan) — dedilar.Абдуллоҳ ибн Масъуд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Юзларини (ёноқларини) урган ёки (ёқа) кийимларини йиртган ёки жоҳилият (чақириғи) билан дод солган киши биздан эмас», дедилар. Бу Яҳёнинг ҳадиси; Ибн Нумайр ва Абу Бакр эса: «...ва йиртган ва дод солган» — алифсиз (яъни «ёки» эмас, «ва» билан) — дедилар.

وَحَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَأَبُو كُرَيْبٍ قَالاَ حَدَّثَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ، عَنِ الأَعْمَشِ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، - وَهَذَا حَدِيثُ أَبِي بَكْرٍ - قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ ثَلاَثٌ لاَ يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلاَ يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ وَلاَ يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ رَجُلٌ عَلَى فَضْلِ مَاءٍ بِالْفَلاَةِ يَمْنَعُهُ مِنِ ابْنِ السَّبِيلِ وَرَجُلٌ بَايَعَ رَجُلاً بِسِلْعَةٍ بَعْدَ الْعَصْرِ فَحَلَفَ لَهُ بِاللَّهِ لأَخَذَهَا بِكَذَا وَكَذَا فَصَدَّقَهُ وَهُوَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ وَرَجُلٌ بَايَعَ إِمَامًا لاَ يُبَايِعُهُ إِلاَّ لِدُنْيَا فَإِنْ أَعْطَاهُ مِنْهَا وَفَى وَإِنْ لَمْ يُعْطِهِ مِنْهَا لَمْ يَفِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Uch (toifa) borki, Alloh qiyomat kuni ularga gapirmaydi, ularga qaramaydi va ularni poklamaydi; ular uchun alamli azob bordir: choʻlda (sahroda) ortiqcha suvi boʻlib, uni yoʻlovchidan (musofirdan) man qiladigan kishi; asr (namozi)dan keyin bir kishiga bir mol sotib, ‹Allohga qasamki, men buni shuncha-shuncha (pul)ga olganman› deb qasam ichgan-da, u (xaridor) uni rost (deb) tasdiqlagan — holbuki u (sotuvchi) undan boshqacha (yolgʻon aytgan) — kishi; va imomga faqat dunyo (manfaati) uchungina bayʼat beradigan kishiki, agar (imom) unga undan (dunyodan biror narsa) bersa, (ahdiga) vafo qiladi, agar bermasa, vafo qilmaydi», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Уч (тоифа) борки, Аллоҳ қиёмат куни уларга гапирмайди, уларга қарамайди ва уларни покламайди; улар учун аламли азоб бордир: чўлда (саҳрода) ортиқча суви бўлиб, уни йўловчидан (мусофирдан) ман қиладиган киши; аср (намози)дан кейин бир кишига бир мол сотиб, ‹Аллоҳга қасамки, мен буни шунча-шунча (пул)га олганман› деб қасам ичган-да, у (харидор) уни рост (деб) тасдиқлаган — ҳолбуки у (сотувчи) ундан бошқача (ёлғон айтган) — киши; ва имомга фақат дунё (манфаати) учунгина байъат берадиган кишики, агар (имом) унга ундан (дунёдан бирор нарса) берса, (аҳдига) вафо қилади, агар бермаса, вафо қилмайди», дедилар.

وَحَدَّثَنَاهُ أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، وَإِسْحَاقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، وَهَارُونُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، جَمِيعًا عَنْ أَبِي أُسَامَةَ، عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ كَثِيرٍ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ كَعْبٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَخَاهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبٍ، يُحَدِّثُ أَنَّ أَبَا أُمَامَةَ الْحَارِثِيَّ، حَدَّثَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم بِمِثْلِهِ ‏.‏

Abu Umoma al-Horisiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U Rasululloh ﷺ dan shuning oʻxshashini eshitdi.Абу Умома ал-Ҳорисий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У Расулуллоҳ ﷺ дан шунинг ўхшашини эшитди.