Abu Shurayh al-Adaviy

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدٌ يَعْنِي الْمَقْبُرِيَّ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ أَنْ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ لِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ إِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ وَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ

Abu Shurayh al-Adaviy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Amr ibn Saidga — u Makkaga qoʻshinlar joʻnatayotgan paytda — shunday dedi: «Ey amir, menga ruxsat bering, sizga Rasululloh ﷺ Fath kunining ertasiga aytgan bir soʻzni aytib beray. Uni qulogʻim eshitdi, qalbim yodlab oldi va u zot soʻlaganda koʻzim koʻrdi: u zot Allohga hamd aytdilar va Uni ulugʻladilar, soʻngra: ‹Albatta, Makkani Alloh harom (muqaddas) qilgan, uni odamlar harom qilgani yoʻq. Bas, Allohga va oxirat kuniga iymon keltiruvchi kishiga unda qon toʻkish va unda biror daraxtni kesish halol emas. Agar biror kishi Rasululloh ﷺning unda jang qilganini (dalil qilib) ruxsat olmoqchi boʻlsa, unga: Albatta, Alloh azza va jalla oʻz Rasuliga izn bergan, sizlarga izn bergani yoʻq, deb aytinglar. Menga ham unda faqat kunduzning bir soatigina izn berilgan edi va bugun uning hurmati kechagi hurmatiday qaytadan (joriy) boʻldi. Hozir bor kishi yoʻq kishiga yetkazsin›, dedilar».Абу Шурайҳ ал-Адавий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Амр ибн Саидга — у Маккага қўшинлар жўнатаётган пайтда — шундай деди: «Эй амир, менга рухсат беринг, сизга Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ кунининг эртасига айтган бир сўзни айтиб берай. Уни қулоғим эшитди, қалбим ёдлаб олди ва у зот сўлаганда кўзим кўрди: у зот Аллоҳга ҳамд айтдилар ва Уни улуғладилар, сўнгра: ‹Албатта, Маккани Аллоҳ ҳаром (муқаддас) қилган, уни одамлар ҳаром қилгани йўқ. Бас, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирувчи кишига унда қон тўкиш ва унда бирор дарахтни кесиш ҳалол эмас. Агар бирор киши Расулуллоҳ ﷺнинг унда жанг қилганини (далил қилиб) рухсат олмоқчи бўлса, унга: Албатта, Аллоҳ азза ва жалла ўз Расулига изн берган, сизларга изн бергани йўқ, деб айтинглар. Менга ҳам унда фақат кундузнинг бир соатигина изн берилган эди ва бугун унинг ҳурмати кечаги ҳурматидай қайтадан (жорий) бўлди. Ҳозир бор киши йўқ кишига етказсин›, дедилар».

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ وَأَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ يَعْنِي ابْنَ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ أَنَّهُ قَالَسَمِعَتْ أُذُنَايَ وَأَبْصَرَتْ عَيْنَايَ حِينَ تَكَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ جَارَهُ وَمَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيُكْرِمْ ضَيْفَهُ جَائِزَتَهُ قَالُوا وَمَا جَائِزَتُهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَالضِّيَافَةُ ثَلَاثٌ فَمَا كَانَ وَرَاءَ ذَلِكَ فَهُوَ صَدَقَةٌ عَلَيْهِ وَقَالَ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ فَلْيَقُلْ خَيْرًا أَوْ لِيَصْمُتْ وَقَالَ أَبُو كَامِلٍ وَلَا يَثْوِي عِنْدَهُ حَتَّى يُحْرِجَهُ

Abu Shurayh al-Adaviy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ gapirganlarida quloqlarim eshitdi va koʻzlarim koʻrdi. U zot: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, qoʻshnisini ikrom qilsin; kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, mehmonini joizasi bilan ikrom qilsin», dedilar. Sahobalar: «Yo Rasululloh, uning joizasi nima?» dedilar. U zot: «(Joizasi) bir kun-u bir kechadir, mehmondorchilik esa uch kundir. Bundan keyingisi unga (qilingan) sadaqadir», dedilar. Va: «Kim Allohga va oxirat kuniga iymon keltirsa, yaxshi soʻz aytsin yoki jim tursin», dedilar. Abu Komil (rivoyatida): «(Mehmon) uni tanglikka solguncha uning oldida turmasin», (deb keldi).Абу Шурайҳ ал-Адавий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ гапирганларида қулоқларим эшитди ва кўзларим кўрди. У зот: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, қўшнисини икром қилсин; ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, меҳмонини жоизаси билан икром қилсин», дедилар. Саҳобалар: «Ё Расулуллоҳ, унинг жоизаси нима?» дедилар. У зот: «(Жоизаси) бир кун-у бир кечадир, меҳмондорчилик эса уч кундир. Бундан кейингиси унга (қилинган) садақадир», дедилар. Ва: «Ким Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирса, яхши сўз айтсин ёки жим турсин», дедилар. Абу Комил (ривоятида): «(Меҳмон) уни тангликка солгунча унинг олдида турмасин», (деб келди).

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا لَيْثٌ قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّأَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الْأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلًا قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَايَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَايَ حَيْثُ تَكَلَّمَ بِهِ أَنَّهُ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلَا يَحِلُّ لِامْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ فِيهَا دَمًا وَلَا يَعْضِدَ فِيهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ بِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهَا فَقُولُوا إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالْأَمْسِ فَلْيُبَلِّغْ الشَّاهِدُ الْغَائِبَفَقِيلَ لِأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ لَكَ عَمْرٌو قَالَ قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِذَلِكَ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ إِنَّ الْحَرَمَ لَا يُعِيذُ عَاصِيًا وَلَا فَارًّا بِدَمٍ وَلَا فَارًّا بِجِزْيَةٍ وَكَذَلِكَ قَالَ حَجَّاجٌ بِجِزْيَةٍ وَقَالَ يَعْقُوبُ عَنْ أَبِيهِ عَنِ ابْنِ إِسْحَاقَ وَلَا مَانِعَ جِزْيَةٍ

Abu Shurayh al-Adaviy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Amr ibn Saidga — u Makkaga qoʻshinlar joʻnatayotgan paytda — shunday dedi: «Ey amir, menga ruxsat bering, sizga Rasululloh ﷺ Fath kunining ertasiga aytgan bir soʻzni aytib beray. Uni qulogʻim eshitdi, qalbim yodlab oldi va u zot soʻzlaganda koʻzim koʻrdi: u zot Allohga hamd aytdilar va Uni ulugʻladilar, soʻngra: ‹Albatta, Makkani Alloh harom (muqaddas) qilgan, uni odamlar harom qilgani yoʻq. Bas, Allohga va oxirat kuniga iymon keltiruvchi kishiga unda qon toʻkish va unda biror daraxtni kesish halol emas. Agar biror kishi Rasululloh ﷺning unda jang qilganlari bilan ruxsat olmoqchi boʻlsa, unga: Albatta, Alloh oʻz Rasuliga izn bergan, sizlarga izn bergani yoʻq, deb aytinglar. Menga ham unda faqat kunduzning bir soatigina izn berilgan edi va bugun uning hurmati kechagi hurmatiday qaytadan (joriy) boʻldi. Hozir bor kishi yoʻq kishiga yetkazsin›, — dedilar». Soʻng Abu Shurayhdan: «Amr senga nima dedi?» — deb soʻraldi. U dedi: «(Amr): ‹Men buni sendan koʻra yaxshiroq bilaman, ey Abu Shurayh! Albatta, Haram osiyni ham, qon toʻkib qochib kelganni ham, jizyani (toʻlamay) qochib kelganni ham himoya qilmaydi›, dedi». Hajjoj ham shunday: «jizya bilan», dedi. Yaʼqub esa otasidan, u Ibn Ishoqdan: «jizyani bermay turgan kishini ham», deb (rivoyat qildi).Абу Шурайҳ ал-Адавий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Амр ибн Саидга — у Маккага қўшинлар жўнатаётган пайтда — шундай деди: «Эй амир, менга рухсат беринг, сизга Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ кунининг эртасига айтган бир сўзни айтиб берай. Уни қулоғим эшитди, қалбим ёдлаб олди ва у зот сўзлаганда кўзим кўрди: у зот Аллоҳга ҳамд айтдилар ва Уни улуғладилар, сўнгра: ‹Албатта, Маккани Аллоҳ ҳаром (муқаддас) қилган, уни одамлар ҳаром қилгани йўқ. Бас, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирувчи кишига унда қон тўкиш ва унда бирор дарахтни кесиш ҳалол эмас. Агар бирор киши Расулуллоҳ ﷺнинг унда жанг қилганлари билан рухсат олмоқчи бўлса, унга: Албатта, Аллоҳ ўз Расулига изн берган, сизларга изн бергани йўқ, деб айтинглар. Менга ҳам унда фақат кундузнинг бир соатигина изн берилган эди ва бугун унинг ҳурмати кечаги ҳурматидай қайтадан (жорий) бўлди. Ҳозир бор киши йўқ кишига етказсин›, — дедилар». Сўнг Абу Шурайҳдан: «Амр сенга нима деди?» — деб сўралди. У деди: «(Амр): ‹Мен буни сендан кўра яхшироқ биламан, эй Абу Шурайҳ! Албатта, Ҳарам осийни ҳам, қон тўкиб қочиб келганни ҳам, жизяни (тўламай) қочиб келганни ҳам ҳимоя қилмайди›, деди». Ҳажжож ҳам шундай: «жизя билан», деди. Яъқуб эса отасидан, у Ибн Ишоқдан: «жизяни бермай турган кишини ҳам», деб (ривоят қилди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيُّ عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ مِنْ خُزَاعَةَ وَكَانَ مِنْ الصَّحَابَةِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الضِّيَافَةُ ثَلَاثٌ وَجَائِزَتُهُ يَوْمٌ وَلَيْلَةٌ وَلَا يَحِلُّ لِأَحَدٍ أَنْ يُقِيمَ عِنْدَ أَخِيهِ حَتَّى يُؤْثِمَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يُؤْثِمُهُ قَالَ يُقِيمُ عِنْدَهُ وَلَا يَجِدُ شَيْئًا يَقُوتُهُ

Said ibn Abu Said al-Maqburiy Xuzoadan boʻlgan Abu Shurayh al-Adaviydan — u sahobalardan edi, roziyallohu anhum — u esa Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi. U zot: «Mehmondorchilik uch (kun)dir, uning joizasi bir kecha-kunduzdir. Hech kimga birodarining oldida uni gunohga qoldirguncha turishi halol emas», dedilar. Ular: «Yo Rasululloh, uni qanday gunohga qoldiradi?» dedilar. U zot: «Uning oldida turaveradi, holbuki u (mezbon) uni taomlantiradigan hech narsa topmaydi», dedilar.Саид ибн Абу Саид ал-Мақбурий Хузоадан бўлган Абу Шурайҳ ал-Адавийдан — у саҳобалардан эди, розияллоҳу анҳум — у эса Набий ﷺдан ривоят қилади. У зот: «Меҳмондорчилик уч (кун)дир, унинг жоизаси бир кеча-кундуздир. Ҳеч кимга биродарининг олдида уни гуноҳга қолдиргунча туриши ҳалол эмас», дедилар. Улар: «Ё Расулуллоҳ, уни қандай гуноҳга қолдиради?» дедилар. У зот: «Унинг олдида тураверади, ҳолбуки у (мезбон) уни таомлантирадиган ҳеч нарса топмайди», дедилар.