حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِإِسْنَادِهِ وَمَعْنَاهُ زَادَ " وَإِذَا أَرَادَ أَنْ يَأْكُلَ وَهُوَ جُنُبٌ غَسَلَ يَدَيْهِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ ابْنُ وَهْبٍ عَنْ يُونُسَ فَجَعَلَ قِصَّةَ الأَكْلِ قَوْلَ عَائِشَةَ مَقْصُورًا وَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ أَبِي الأَخْضَرِ عَنِ الزُّهْرِيِّ كَمَا قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ إِلاَّ أَنَّهُ قَالَ عَنْ عُرْوَةَ أَوْ أَبِي سَلَمَةَ وَرَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ عَنْ يُونُسَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم كَمَا قَالَ ابْنُ الْمُبَارَكِ .
Bu hadis Zuhriydan oʻz sanadi va shu maʼnoda rivoyat qilingan; (roviy) unga: «Agar junub holatda ovqatlanmoqchi boʻlsalar, ikkala qoʻllarini yuvar edilar», — deb qoʻshgan. Abu Dovud aytdi: Buni Ibn Vahb Yunusdan rivoyat qilib, ovqatlanish qissasini (faqat) Oishaning soʻzi qilib (Paygʻambar ﷺ ga nisbat bermay) keltirgan. Solih ibn Abul-Axzar buni Zuhriydan Ibn Muborak aytganidek rivoyat qilgan, faqat u «Urvadan yoki Abu Salamadan» degan. Avzoiy esa Yunusdan, u Zuhriydan, u Paygʻambar ﷺ dan — Ibn Muborak aytganidek rivoyat qilgan.Бу ҳадис Зуҳрийдан ўз санади ва шу маънода ривоят қилинган; (ровий) унга: «Агар жунуб ҳолатда овқатланмоқчи бўлсалар, иккала қўлларини ювар эдилар», — деб қўшган. Абу Довуд айтди: Буни Ибн Ваҳб Юнусдан ривоят қилиб, овқатланиш қиссасини (фақат) Оишанинг сўзи қилиб (Пайғамбар ﷺ га нисбат бермай) келтирган. Солиҳ ибн Абул-Ахзар буни Зуҳрийдан Ибн Муборак айтганидек ривоят қилган, фақат у «Урвадан ёки Абу Саламадан» деган. Авзоий эса Юнусдан, у Зуҳрийдан, у Пайғамбар ﷺ дан — Ибн Муборак айтганидек ривоят қилган.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ، حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنْ خُصَيْفٍ، عَنْ مِقْسَمٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا وَقَعَ الرَّجُلُ بِأَهْلِهِ وَهِيَ حَائِضٌ فَلْيَتَصَدَّقْ بِنِصْفِ دِينَارٍ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَا قَالَ عَلِيُّ بْنُ بَذِيمَةَ عَنْ مِقْسَمٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً وَرَوَى الأَوْزَاعِيُّ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " آمُرُهُ أَنْ يَتَصَدَّقَ بِخُمْسَىْ دِينَارٍ " . وَهَذَا مُعْضَلٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Kishi xotini hayzli holatda unga (jimoʼ qilib) qoʻshilsa, yarim dinor sadaqa qilsin», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Ali ibn Baziyma ham Miqsamdan, u Paygʻambar ﷺ dan mursal qilib shunday degan. Avzoiy esa Yazid ibn Abu Molikdan, u Abdulhamid ibn Abdurahmondan, u Paygʻambar ﷺ dan: «Men unga dinorning beshdan ikkisini sadaqa qilishni buyuraman», — deb rivoyat qilgan; bu (sanad) muʼzaldir (ikki roviy tushib qolgan).Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Киши хотини ҳайзли ҳолатда унга (жимоъ қилиб) қўшилса, ярим динор садақа қилсин», — дедилар. Абу Довуд айтди: Али ибн Базийма ҳам Миқсамдан, у Пайғамбар ﷺ дан мурсал қилиб шундай деган. Авзоий эса Язид ибн Абу Моликдан, у Абдулҳамид ибн Абдураҳмондан, у Пайғамбар ﷺ дан: «Мен унга динорнинг бешдан иккисини садақа қилишни буюраман», — деб ривоят қилган; бу (санад) муъзалдир (икки ровий тушиб қолган).
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَقِيلٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمِصْرِيَّانِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، عَنْ عَمْرِو بْنِ الْحَارِثِ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ، وَعَمْرَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، أَنَّ أُمَّ حَبِيبَةَ بِنْتَ جَحْشٍ، خَتَنَةَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَتَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ اسْتُحِيضَتْ سَبْعَ سِنِينَ فَاسْتَفْتَتْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ هَذِهِ لَيْسَتْ بِالْحَيْضَةِ وَلَكِنْ هَذَا عِرْقٌ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ زَادَ الأَوْزَاعِيُّ فِي هَذَا الْحَدِيثِ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ وَعَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتِ اسْتُحِيضَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ بِنْتُ جَحْشٍ - وَهِيَ تَحْتَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ - سَبْعَ سِنِينَ فَأَمَرَهَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا أَقْبَلَتِ الْحَيْضَةُ فَدَعِي الصَّلاَةَ وَإِذَا أَدْبَرَتْ فَاغْتَسِلِي وَصَلِّي " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَذْكُرْ هَذَا الْكَلاَمَ أَحَدٌ مِنْ أَصْحَابِ الزُّهْرِيِّ غَيْرَ الأَوْزَاعِيِّ وَرَوَاهُ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَمْرُو بْنُ الْحَارِثِ وَاللَّيْثُ وَيُونُسُ وَابْنُ أَبِي ذِئْبٍ وَمَعْمَرٌ وَإِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَسُلَيْمَانُ بْنُ كَثِيرٍ وَابْنُ إِسْحَاقَ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَلَمْ يَذْكُرُوا هَذَا الْكَلاَمَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَإِنَّمَا هَذَا لَفْظُ حَدِيثِ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَزَادَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِيهِ أَيْضًا أَمَرَهَا أَنْ تَدَعَ الصَّلاَةَ أَيَّامَ أَقْرَائِهَا . وَهُوَ وَهَمٌ مِنَ ابْنِ عُيَيْنَةَ وَحَدِيثُ مُحَمَّدِ بْنِ عَمْرٍو عَنِ الزُّهْرِيِّ فِيهِ شَىْءٌ يَقْرُبُ مِنَ الَّذِي زَادَ الأَوْزَاعِيُّ فِي حَدِيثِهِ .
Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Umm Habiba binti Jahsh — u Rasululloh ﷺ ning qaynsinglisi va Abdurahmon ibn Avfning xotini edi — yetti yil istihoza boʻldi. U Rasululloh ﷺ dan fatvo soʻradi. Rasululloh ﷺ: «Albatta, bu hayz emas, balki (bir) tomir (qoni)dir; bas, gʻusl qil va namoz oʻqi», — dedilar. Abu Dovud aytdi: Avzoiy bu hadisda — Zuhriydan, u Urva va Amradan, u Oishadan: «Umm Habiba binti Jahsh — u Abdurahmon ibn Avfning xotini — yetti yil istihoza boʻldi; Paygʻambar ﷺ unga: ‹Hayz kelganda, namozni tark et; u ketganda, gʻusl qil va namoz oʻqi›, deb buyurdilar», — deb (qoʻshimcha) keltirgan. Abu Dovud aytdi: Zuhriyning shogirdlaridan Avzoiydan boshqa hech kim bu soʻzni keltirmagan; Zuhriydan uni Amr ibn al-Horis, Lays, Yunus, Ibn Abu Ziʼb, Maʼmar, Ibrohim ibn Saʼd, Sulaymon ibn Kasir, Ibn Ishoq va Sufyon ibn Uyayna rivoyat qilishgan-u, bu soʻzni keltirishmagan. Abu Dovud aytdi: Bu — Hishom ibn Urvaning otasidan, u Oishadan (qilgan) hadisining lafzidir. Abu Dovud aytdi: Ibn Uyayna unda yana: ‹U zot unga hayz kunlarida namozni tark etishni buyurdilar›, deb (qoʻshimcha) keltirgan; bu — Ibn Uyaynaning vahmidir. Muhammad ibn Amrning Zuhriydan (qilgan) hadisida esa Avzoiy oʻz hadisida qoʻshganiga yaqin bir narsa bor.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Умм Ҳабиба бинти Жаҳш — у Расулуллоҳ ﷺ нинг қайнсинглиси ва Абдураҳмон ибн Авфнинг хотини эди — етти йил истиҳоза бўлди. У Расулуллоҳ ﷺ дан фатво сўради. Расулуллоҳ ﷺ: «Албатта, бу ҳайз эмас, балки (бир) томир (қони)дир; бас, ғусл қил ва намоз ўқи», — дедилар. Абу Довуд айтди: Авзоий бу ҳадисда — Зуҳрийдан, у Урва ва Амрадан, у Оишадан: «Умм Ҳабиба бинти Жаҳш — у Абдураҳмон ибн Авфнинг хотини — етти йил истиҳоза бўлди; Пайғамбар ﷺ унга: ‹Ҳайз келганда, намозни тарк эт; у кетганда, ғусл қил ва намоз ўқи›, деб буюрдилар», — деб (қўшимча) келтирган. Абу Довуд айтди: Зуҳрийнинг шогирдларидан Авзоийдан бошқа ҳеч ким бу сўзни келтирмаган; Зуҳрийдан уни Амр ибн ал-Ҳорис, Лайс, Юнус, Ибн Абу Зиъб, Маъмар, Иброҳим ибн Саъд, Сулаймон ибн Касир, Ибн Ишоқ ва Суфён ибн Уяйна ривоят қилишган-у, бу сўзни келтиришмаган. Абу Довуд айтди: Бу — Ҳишом ибн Урванинг отасидан, у Оишадан (қилган) ҳадисининг лафзидир. Абу Довуд айтди: Ибн Уяйна унда яна: ‹У зот унга ҳайз кунларида намозни тарк этишни буюрдилар›, деб (қўшимча) келтирган; бу — Ибн Уяйнанинг ваҳмидир. Муҳаммад ибн Амрнинг Зуҳрийдан (қилган) ҳадисида эса Авзоий ўз ҳадисида қўшганига яқин бир нарса бор.
حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ خَالِدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَوْهَبٍ الْهَمْدَانِيُّ، حَدَّثَنِي اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عُرْوَةَ، عَنْ عَائِشَةَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ قَالَ فِيهِ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلاَةٍ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ الْقَاسِمُ بْنُ مَبْرُورٍ عَنْ يُونُسَ عَنِ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ بِنْتِ جَحْشٍ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَرُبَّمَا قَالَ مَعْمَرٌ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ أُمِّ حَبِيبَةَ بِمَعْنَاهُ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ وَابْنُ عُيَيْنَةَ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عَمْرَةَ عَنْ عَائِشَةَ وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ فِي حَدِيثِهِ وَلَمْ يَقُلْ إِنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم أَمَرَهَا أَنْ تَغْتَسِلَ . وَكَذَلِكَ رَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ أَيْضًا قَالَ فِيهِ قَالَتْ عَائِشَةُ فَكَانَتْ تَغْتَسِلُ لِكُلِّ صَلاَةٍ .
Oisha (roziyallohu anho)dan bu hadis boshqa sanad bilan rivoyat qilingan; (roviy) unda: «U har namozga gʻusl qilar edi», — degan. Abu Dovud aytdi: Buni Qosim ibn Mabrur Yunusdan, u Ibn Shihobdan, u Amradan, u Oishadan, u Umm Habiba binti Jahshdan rivoyat qilgan. Buni Maʼmar ham Zuhriydan, u Amradan, u Oishadan shunday rivoyat qilgan; baʼzan Maʼmar: «Amradan, u Umm Habibadan» — shu maʼnoda degan. Buni Ibrohim ibn Saʼd va Ibn Uyayna ham Zuhriydan, u Amradan, u Oishadan rivoyat qilishgan. Ibn Uyayna oʻz hadisida: «Paygʻambar ﷺ unga gʻusl qilishni buyurdilar», — demagan. Buni Avzoiy ham shunday rivoyat qilib, unda: «Oisha: ‹U har namozga gʻusl qilar edi›, dedi», — degan.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан бу ҳадис бошқа санад билан ривоят қилинган; (ровий) унда: «У ҳар намозга ғусл қилар эди», — деган. Абу Довуд айтди: Буни Қосим ибн Мабрур Юнусдан, у Ибн Шиҳобдан, у Амрадан, у Оишадан, у Умм Ҳабиба бинти Жаҳшдан ривоят қилган. Буни Маъмар ҳам Зуҳрийдан, у Амрадан, у Оишадан шундай ривоят қилган; баъзан Маъмар: «Амрадан, у Умм Ҳабибадан» — шу маънода деган. Буни Иброҳим ибн Саъд ва Ибн Уяйна ҳам Зуҳрийдан, у Амрадан, у Оишадан ривоят қилишган. Ибн Уяйна ўз ҳадисида: «Пайғамбар ﷺ унга ғусл қилишни буюрдилар», — демаган. Буни Авзоий ҳам шундай ривоят қилиб, унда: «Оиша: ‹У ҳар намозга ғусл қилар эди›, деди», — деган.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، بِهَذَا الْحَدِيثِ بِمَعْنَاهُ . زَادَ الزُّهْرِيُّ وَإِنَّمَا كَانَ هَذَا رُخْصَةً لَهُ خَاصَّةً فَلَوْ أَنَّ رَجُلاً فَعَلَ ذَلِكَ الْيَوْمَ لَمْ يَكُنْ لَهُ بُدٌّ مِنَ التَّكْفِيرِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ وَالأَوْزَاعِيُّ وَمَنْصُورُ بْنُ الْمُعْتَمِرِ وَعِرَاكُ بْنُ مَالِكٍ عَلَى مَعْنَى ابْنِ عُيَيْنَةَ . زَادَ الأَوْزَاعِيُّ وَاسْتَغْفِرِ اللَّهَ .
al-Hasan ibn Ali bizga hadis aytdi, Abdurrazzoq bizga hadis aytdi, Maʼmar bizga xabar berdi, u az-Zuhriydan shu hadisni shu maʼnoda (rivoyat qildi). az-Zuhriy (rivoyatiga) shuni qoʻshdi: Bu faqat unga xos ruxsat edi; agar bir kishi bugun shunday qilsa, kafforat toʻlashdan oʻzga chorasi boʻlmaydi. Abu Dovud aytdi: Buni Lays ibn Saʼd, al-Avzoiy, Mansur ibn al-Muʼtamir va Iroq ibn Molik Ibn Uyaynaning maʼnosida rivoyat qilishdi. al-Avzoiy (rivoyatiga) «Allohdan magʻfirat soʻragin» (degan soʻzni) qoʻshdi.ал-Ҳасан ибн Али бизга ҳадис айтди, Абдурраззоқ бизга ҳадис айтди, Маъмар бизга хабар берди, у аз-Зуҳрийдан шу ҳадисни шу маънода (ривоят қилди). аз-Зуҳрий (ривоятига) шуни қўшди: Бу фақат унга хос рухсат эди; агар бир киши бугун шундай қилса, каффорат тўлашдан ўзга чораси бўлмайди. Абу Довуд айтди: Буни Лайс ибн Саъд, ал-Авзоий, Мансур ибн ал-Муътамир ва Ироқ ибн Молик Ибн Уяйнанинг маъносида ривоят қилишди. ал-Авзоий (ривоятига) «Аллоҳдан мағфират сўрагин» (деган сўзни) қўшди.
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، فِي هَذَا الْخَبَرِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " تَحَوَّلُوا عَنْ مَكَانِكُمُ الَّذِي أَصَابَتْكُمْ فِيهِ الْغَفْلَةُ " . قَالَ فَأَمَرَ بِلاَلاً فَأَذَّنَ وَأَقَامَ وَصَلَّى . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ مَالِكٌ وَسُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ وَالأَوْزَاعِيُّ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ وَابْنِ إِسْحَاقَ لَمْ يَذْكُرْ أَحَدٌ مِنْهُمُ الأَذَانَ فِي حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ هَذَا وَلَمْ يُسْنِدْهُ مِنْهُمُ إِلاَّ الأَوْزَاعِيُّ وَأَبَانُ الْعَطَّارُ عَنْ مَعْمَرٍ .
Muso ibn Ismoil bizga Abondan, unga Maʼmar az-Zuhriydan, u Said ibnul-Musayyabdan, u Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan shu xabar haqida hadis aytib berdi. U dedi: Rasululloh ﷺ: «Sizni gʻaflat bosgan bu joydan boshqa joyga koʻchinglar», dedilar. (Rovin) aytdi: Soʻng Bilolga buyurdilar, u azon aytdi, iqomat aytdi va (u zot) namoz oʻqitdilar. Abu Dovud aytdi: Buni Molik, Sufyon ibn Uyayna, al-Avzoiy va Abdurrazzoq Maʼmar hamda Ibn Ishoqdan rivoyat qilishdi. Ulardan birortasi az-Zuhriyning shu hadisida azonni zikr qilmadi, ulardan al-Avzoiy va Abon al-Attordan boshqasi uni (Maʼmardan rivoyat qilib) musnad qilib (yaʼni sanad bilan) keltirmadi.Мусо ибн Исмоил бизга Абондан, унга Маъмар аз-Зуҳрийдан, у Саид ибнул-Мусайябдан, у Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан шу хабар ҳақида ҳадис айтиб берди. У деди: Расулуллоҳ ﷺ: «Сизни ғафлат босган бу жойдан бошқа жойга кўчинглар», дедилар. (Ровин) айтди: Сўнг Билолга буюрдилар, у азон айтди, иқомат айтди ва (у зот) намоз ўқитдилар. Абу Довуд айтди: Буни Молик, Суфён ибн Уяйна, ал-Авзоий ва Абдурраззоқ Маъмар ҳамда Ибн Ишоқдан ривоят қилишди. Улардан бирортаси аз-Зуҳрийнинг шу ҳадисида азонни зикр қилмади, улардан ал-Авзоий ва Абон ал-Аттордан бошқаси уни (Маъмардан ривоят қилиб) муснад қилиб (яъни санад билан) келтирмади.
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمَرْوَزِيُّ، وَمُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي خَلَفٍ، وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ، وَابْنُ السَّرْحِ، قَالُوا حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، سَمِعْتُ ابْنَ أُكَيْمَةَ، يُحَدِّثُ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ صَلَّى بِنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلاَةً نَظُنُّ أَنَّهَا الصُّبْحُ بِمَعْنَاهُ إِلَى قَوْلِهِ " مَا لِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ مُسَدَّدٌ فِي حَدِيثِهِ قَالَ مَعْمَرٌ فَانْتَهَى النَّاسُ عَنِ الْقِرَاءَةِ فِيمَا جَهَرَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَقَالَ ابْنُ السَّرْحِ فِي حَدِيثِهِ قَالَ مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَانْتَهَى النَّاسُ . وَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الزُّهْرِيُّ مِنْ بَيْنِهِمْ قَالَ سُفْيَانُ وَتَكَلَّمَ الزُّهْرِيُّ بِكَلِمَةٍ لَمْ أَسْمَعْهَا فَقَالَ مَعْمَرٌ إِنَّهُ قَالَ فَانْتَهَى النَّاسُ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ إِسْحَاقَ عَنِ الزُّهْرِيِّ وَانْتَهَى حَدِيثُهُ إِلَى قَوْلِهِ " مَا لِي أُنَازَعُ الْقُرْآنَ " . وَرَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ فِيهِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَاتَّعَظَ الْمُسْلِمُونَ بِذَلِكَ فَلَمْ يَكُونُوا يَقْرَءُونَ مَعَهُ فِيمَا يَجْهَرُ بِهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ سَمِعْتُ مُحَمَّدَ بْنَ يَحْيَى بْنِ فَارِسٍ قَالَ قَوْلُهُ فَانْتَهَى النَّاسُ . مِنْ كَلاَمِ الزُّهْرِيِّ .
Musaddad, Ahmad ibn Muhammad al-Marvaziy, Muhammad ibn Ahmad ibn Abu Xalaf, Abdulloh ibn Muhammad az-Zuhriy va ibn as-Sarh bizga aytib berib, ular: Sufyon az-Zuhriydan bizga aytib berdi, dedilar. (Sufyon:) Men ibn Ukaymani Said ibn al-Musayyabga: «Abu Hurayrani shunday deganini eshitdim: Rasululloh ﷺ bizga bir namoz oʻqib berdilar, biz uni bomdod deb oʻylaymiz...» deb hadis aytayotganini eshitdim, deb yuqoridagi maʼnoda «Nima boʻldiki, Qurʼon (oʻqishda) menga qarshilik qilinmoqda?» degan soʻzlarigacha (rivoyat qildi). Abu Dovud aytdi: Musaddad oʻz hadisida: Maʼmar: «Odamlar Rasululloh ﷺ ovoz chiqarib oʻqigan (namozlar)da (Qurʼon) oʻqishni toʻxtatdilar», dedi, dedi. Ibn as-Sarh esa oʻz hadisida: Maʼmar az-Zuhriydan rivoyat qilib: Abu Hurayra: «Odamlar toʻxtatdilar», dedi, dedi. Abdulloh ibn Muhammad az-Zuhriy ular orasidan (alohida): Sufyon: «Az-Zuhriy men eshitmagan bir soʻzni aytdi, shunda Maʼmar: ‹U: ‹Odamlar toʻxtatdilar› dedi›, dedi», dedi, dedi. Abu Dovud aytdi: Buni Abdurrahmon ibn Ishoq az-Zuhriydan rivoyat qilgan va uning hadisi «Nima boʻldiki, Qurʼon (oʻqishda) menga qarshilik qilinmoqda?» degan soʻzigacha yetib toʻxtagan. Avzoiy esa buni az-Zuhriydan rivoyat qilib, unda: Az-Zuhriy: «Musulmonlar bundan pand-nasihat oldilar va u zot ﷺ ovoz chiqarib oʻqiydigan (namoz)da u bilan birga oʻqimaydigan boʻldilar», dedi, dedi. Abu Dovud aytdi: Men Muhammad ibn Yahyo ibn Forisni: «Uning ‹Odamlar toʻxtatdilar› degan soʻzi az-Zuhriyning soʻzidandir», deganini eshitdim.Мусаддад, Аҳмад ибн Муҳаммад ал-Марвазий, Муҳаммад ибн Аҳмад ибн Абу Халаф, Абдуллоҳ ибн Муҳаммад аз-Зуҳрий ва ибн ас-Сарҳ бизга айтиб бериб, улар: Суфён аз-Зуҳрийдан бизга айтиб берди, дедилар. (Суфён:) Мен ибн Укаймани Саид ибн ал-Мусайябга: «Абу Ҳурайрани шундай деганини эшитдим: Расулуллоҳ ﷺ бизга бир намоз ўқиб бердилар, биз уни бомдод деб ўйлаймиз...» деб ҳадис айтаётганини эшитдим, деб юқоридаги маънода «Нима бўлдики, Қуръон (ўқишда) менга қаршилик қилинмоқда?» деган сўзларигача (ривоят қилди). Абу Довуд айтди: Мусаддад ўз ҳадисида: Маъмар: «Одамлар Расулуллоҳ ﷺ овоз чиқариб ўқиган (намозлар)да (Қуръон) ўқишни тўхтатдилар», деди, деди. Ибн ас-Сарҳ эса ўз ҳадисида: Маъмар аз-Зуҳрийдан ривоят қилиб: Абу Ҳурайра: «Одамлар тўхтатдилар», деди, деди. Абдуллоҳ ибн Муҳаммад аз-Зуҳрий улар орасидан (алоҳида): Суфён: «Аз-Зуҳрий мен эшитмаган бир сўзни айтди, шунда Маъмар: ‹У: ‹Одамлар тўхтатдилар› деди›, деди», деди, деди. Абу Довуд айтди: Буни Абдурраҳмон ибн Ишоқ аз-Зуҳрийдан ривоят қилган ва унинг ҳадиси «Нима бўлдики, Қуръон (ўқишда) менга қаршилик қилинмоқда?» деган сўзигача етиб тўхтаган. Авзоий эса буни аз-Зуҳрийдан ривоят қилиб, унда: Аз-Зуҳрий: «Мусулмонлар бундан панд-насиҳат олдилар ва у зот ﷺ овоз чиқариб ўқийдиган (намоз)да у билан бирга ўқимайдиган бўлдилар», деди, деди. Абу Довуд айтди: Мен Муҳаммад ибн Яҳё ибн Форисни: «Унинг ‹Одамлар тўхтатдилар› деган сўзи аз-Зуҳрийнинг сўзидандир», деганини эшитдим.
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ، حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، حَدَّثَنَا هِشَامٌ الدَّسْتَوَائِيُّ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ أَبِي كَثِيرٍ، حَدَّثَنَا عِيَاضٌ، ح وَحَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا أَبَانُ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ هِلاَلِ بْنِ عِيَاضٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ " إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ فَلَمْ يَدْرِ زَادَ أَمْ نَقَصَ فَلْيَسْجُدْ سَجْدَتَيْنِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِذَا أَتَاهُ الشَّيْطَانُ فَقَالَ إِنَّكَ قَدْ أَحْدَثْتَ فَلْيَقُلْ كَذَبْتَ إِلاَّ مَا وَجَدَ رِيحًا بِأَنْفِهِ أَوْ صَوْتًا بِأُذُنِهِ " . وَهَذَا لَفْظُ حَدِيثِ أَبَانَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَقَالَ مَعْمَرٌ وَعَلِيُّ بْنُ الْمُبَارَكِ عِيَاضُ بْنُ هِلاَلٍ وَقَالَ الأَوْزَاعِيُّ عِيَاضُ بْنُ أَبِي زُهَيْرٍ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ aytdilar: «Agar biringiz namoz oʻqib, ortiqcha oʻqidimi yo kam oʻqidimi — bilmay qolsa, oʻtirgan holida ikki sajda qilsin. Bas, agar shayton uning oldiga kelib: ‹Sen taharatingni buzding› desa, u: ‹Yolgʻon aytding› desin — magar burni bilan hidni yoki qulogʻi bilan ovozni sezgan boʻlsagina (boshqa gap).» Bu Abonning hadisidagi lafzdir. Abu Dovud aytdi: Maʼmar va Ali ibn al-Muborak «Iyoz ibn Hilol» deyishdi, al-Avzoiy esa «Iyoz ibn Abu Zuhayr» dedi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ айтдилар: «Агар бирингиз намоз ўқиб, ортиқча ўқидими ё кам ўқидими — билмай қолса, ўтирган ҳолида икки сажда қилсин. Бас, агар шайтон унинг олдига келиб: ‹Сен таҳаратингни буздинг› деса, у: ‹Ёлғон айтдинг› десин — магар бурни билан ҳидни ёки қулоғи билан овозни сезган бўлсагина (бошқа гап).» Бу Абоннинг ҳадисидаги лафздир. Абу Довуд айтди: Маъмар ва Али ибн ал-Муборак «Иёз ибн Ҳилол» дейишди, ал-Авзоий эса «Иёз ибн Абу Зуҳайр» деди.
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ شُعَيْبِ بْنِ اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي أَبِي، عَنْ جَدِّي اللَّيْثِ، حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، أَخْبَرَنِي سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ، أَنَّ ابْنَ عُمَرَ، كَانَ يُكْرِي أَرْضَهُ حَتَّى بَلَغَهُ أَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ الأَنْصَارِيَّ حَدَّثَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَنْهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ فَلَقِيَهُ عَبْدُ اللَّهِ فَقَالَ يَا ابْنَ خَدِيجٍ مَاذَا تُحَدِّثُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي كِرَاءِ الأَرْضِ قَالَ رَافِعٌ لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ سَمِعْتُ عَمَّىَّ وَكَانَا قَدْ شَهِدَا بَدْرًا يُحَدِّثَانِ أَهْلَ الدَّارِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الأَرْضِ . قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَاللَّهِ لَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ فِي عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَنَّ الأَرْضَ تُكْرَى . ثُمَّ خَشِيَ عَبْدُ اللَّهِ أَنْ يَكُونَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَحْدَثَ فِي ذَلِكَ شَيْئًا لَمْ يَكُنْ عَلِمَهُ فَتَرَكَ كِرَاءَ الأَرْضِ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ أَيُّوبُ وَعُبَيْدُ اللَّهِ وَكَثِيرُ بْنُ فَرْقَدٍ وَمَالِكٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ رَافِعٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَرَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ عَنْ حَفْصِ بْنِ عِنَانٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَذَلِكَ رَوَاهُ زَيْدُ بْنُ أَبِي أُنَيْسَةَ عَنِ الْحَكَمِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ أَنَّهُ أَتَى رَافِعًا فَقَالَ سَمِعْتَ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ نَعَمْ . وَكَذَا قَالَ عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ عَنْ أَبِي النَّجَاشِيِّ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ قَالَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ . وَرَوَاهُ الأَوْزَاعِيُّ عَنْ أَبِي النَّجَاشِيِّ عَنْ رَافِعِ بْنِ خَدِيجٍ عَنْ عَمِّهِ ظُهَيْرِ بْنِ رَافِعٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ أَبُو النَّجَاشِيِّ عَطَاءُ بْنُ صُهَيْبٍ .
Solim ibn Abdulloh ibn Umar (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, Ibn Umar (roziyallohu anhumo) oʻz yerini ijaraga berar edi, toki unga Rofiʼ ibn Xadij al-Ansoriy: ‹Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishdan qaytarar edilar›, deb hadis aytgani yetib bordi. Bas, Abdulloh uni uchratib: «Ey Ibn Xadij, yerni ijaraga berish haqida Rasululloh ﷺdan nima deb hadis aytyapsan?» dedi. Rofiʼ Abdulloh ibn Umarga: «Men ikki amakimni — ular Badrda ishtirok etgan edilar — uy ahliga: ‹Rasululloh ﷺ yerni ijaraga berishdan qaytardilar›, deb hadis aytayotganlarini eshitdim», dedi. Abdulloh dedi: «Vallohi, men Rasululloh ﷺ zamonlarida yer ijaraga berilishini bilar edim». Soʻng Abdulloh, Rasululloh ﷺ bu haqda oʻzi bilmagan biror yangi narsa (hukm) keltirgan boʻlishlaridan qoʻrqdi va yerni ijaraga berishni tark etdi. Abu Dovud aytdi: Buni Ayyub, Ubaydulloh, Kasir ibn Farqad va Molik — Nofeʼdan, u Rofiʼdan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildilar. Uni Avzoiy — Hafs ibn Inondan, u Nofeʼdan, u Rofiʼdan rivoyat qilib, u: ‹Men Rasululloh ﷺdan eshitdim›, dedi. Shuningdek, uni Zayd ibn Abu Unaysa — Hakamdan, u Nofeʼdan, u Ibn Umardan rivoyat qildiki, u Rofiʼning oldiga kelib: «Rasululloh ﷺdan eshitdingmi?» dedi. U: «Ha», dedi. Yana Ikrima ibn Ammor — Abun-Najoshiydan, u Rofiʼ ibn Xadijdan shunday dedi: «Men Paygʻambar alayhissalomdan eshitdim». Uni Avzoiy — Abun-Najoshiydan, u Rofiʼ ibn Xadijdan, u amakisi Zuhayr ibn Rofiʼdan, u Paygʻambar ﷺdan rivoyat qildi. Abu Dovud aytdi: Abun-Najoshiy — bu Ato ibn Suhaybdir.Солим ибн Абдуллоҳ ибн Умар (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) ўз ерини ижарага берар эди, токи унга Рофиъ ибн Хадиж ал-Ансорий: ‹Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришдан қайтарар эдилар›, деб ҳадис айтгани етиб борди. Бас, Абдуллоҳ уни учратиб: «Эй Ибн Хадиж, ерни ижарага бериш ҳақида Расулуллоҳ ﷺдан нима деб ҳадис айтяпсан?» деди. Рофиъ Абдуллоҳ ибн Умарга: «Мен икки амакимни — улар Бадрда иштирок этган эдилар — уй аҳлига: ‹Расулуллоҳ ﷺ ерни ижарага беришдан қайтардилар›, деб ҳадис айтаётганларини эшитдим», деди. Абдуллоҳ деди: «Валлоҳи, мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида ер ижарага берилишини билар эдим». Сўнг Абдуллоҳ, Расулуллоҳ ﷺ бу ҳақда ўзи билмаган бирор янги нарса (ҳукм) келтирган бўлишларидан қўрқди ва ерни ижарага беришни тарк этди. Абу Довуд айтди: Буни Айюб, Убайдуллоҳ, Касир ибн Фарқад ва Молик — Нофеъдан, у Рофиъдан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилдилар. Уни Авзоий — Ҳафс ибн Инондан, у Нофеъдан, у Рофиъдан ривоят қилиб, у: ‹Мен Расулуллоҳ ﷺдан эшитдим›, деди. Шунингдек, уни Зайд ибн Абу Унайса — Ҳакамдан, у Нофеъдан, у Ибн Умардан ривоят қилдики, у Рофиънинг олдига келиб: «Расулуллоҳ ﷺдан эшитдингми?» деди. У: «Ҳа», деди. Яна Икрима ибн Аммор — Абун-Нажошийдан, у Рофиъ ибн Хадиждан шундай деди: «Мен Пайғамбар алайҳиссаломдан эшитдим». Уни Авзоий — Абун-Нажошийдан, у Рофиъ ибн Хадиждан, у амакиси Зуҳайр ибн Рофиъдан, у Пайғамбар ﷺдан ривоят қилди. Абу Довуд айтди: Абун-Нажоший — бу Ато ибн Суҳайбдир.
حَدَّثَنَا مُؤَمَّلُ بْنُ الْفَضْلِ الْحَرَّانِيُّ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا أَبُو عَمْرٍو، عَنْ حَسَّانَ بْنِ عَطِيَّةَ، بِهَذَا الْحَدِيثِ زَادَ فِيهِ " وَيَثُورُ الْمُسْلِمُونَ إِلَى أَسْلِحَتِهِمْ فَيَقْتَتِلُونَ فَيُكْرِمُ اللَّهُ تِلْكَ الْعِصَابَةَ بِالشَّهَادَةِ " . قَالَ أَبُو دَاوُدَ إِلاَّ أَنَّ الْوَلِيدَ جَعَلَ الْحَدِيثَ عَنْ جُبَيْرٍ عَنْ ذِي مِخْبَرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَرَوَاهُ رَوْحٌ وَيَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ وَبِشْرُ بْنُ بَكْرٍ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ كَمَا قَالَ عِيسَى .
Hasson ibn Atiyya (rahimahulloh)dan shu hadis (boshqa sanad bilan) rivoyat qilinib, unda quyidagi ziyoda keltirilgan: «Va musulmonlar qurollariga otilib jang qiladilar. Bas, Alloh u jamoatni shahidlik bilan ikrom etadi». Abu Dovud aytdi: Lekin Validni bu hadisni Jubayrdan, u Zu Mixbardan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan. Abu Dovud aytdi: Buni Ravh, Yahyo ibn Hamza va Bishr ibn Bakr ham al-Avzoiydan Iso aytgani kabi rivoyat qilganlar.Ҳассон ибн Атийя (раҳимаҳуллоҳ)дан шу ҳадис (бошқа санад билан) ривоят қилиниб, унда қуйидаги зиёда келтирилган: «Ва мусулмонлар қуролларига отилиб жанг қиладилар. Бас, Аллоҳ у жамоатни шаҳидлик билан икром этади». Абу Довуд айтди: Лекин Валидни бу ҳадисни Жубайрдан, у Зу Михбардан, у Набий ﷺдан ривоят қилган. Абу Довуд айтди: Буни Равҳ, Яҳё ибн Ҳамза ва Бишр ибн Бакр ҳам ал-Авзоийдан Исо айтгани каби ривоят қилганлар.
حَدَّثَنَا هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، - الْمَعْنَى - قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، حَدَّثَنَا الأَوْزَاعِيُّ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ أَبِي كَثِيرٍ، يَقُولُ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ، عَنْ قَيْسِ بْنِ سَعْدٍ، قَالَ زَارَنَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي مَنْزِلِنَا فَقَالَ " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا . قَالَ قَيْسٌ فَقُلْتُ أَلاَ تَأْذَنُ لِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . فَقَالَ ذَرْهُ يُكْثِرْ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . فَرَدَّ سَعْدٌ رَدًّا خَفِيًّا ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " السَّلاَمُ عَلَيْكُمْ وَرَحْمَةُ اللَّهِ " . ثُمَّ رَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَاتَّبَعَهُ سَعْدٌ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي كُنْتُ أَسْمَعُ تَسْلِيمَكَ وَأَرُدُّ عَلَيْكَ رَدًّا خَفِيًّا لِتُكْثِرَ عَلَيْنَا مِنَ السَّلاَمِ . قَالَ فَانْصَرَفَ مَعَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَأَمَرَ لَهُ سَعْدٌ بِغِسْلٍ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ نَاوَلَهُ مِلْحَفَةً مَصْبُوغَةً بِزَعْفَرَانٍ أَوْ وَرْسٍ فَاشْتَمَلَ بِهَا ثُمَّ رَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَدَيْهِ وَهُوَ يَقُولُ " اللَّهُمَّ اجْعَلْ صَلَوَاتِكَ وَرَحْمَتَكَ عَلَى آلِ سَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ " . قَالَ ثُمَّ أَصَابَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الطَّعَامِ فَلَمَّا أَرَادَ الاِنْصِرَافَ قَرَّبَ لَهُ سَعْدٌ حِمَارًا قَدْ وَطَّأَ عَلَيْهِ بِقَطِيفَةٍ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ سَعْدٌ يَا قَيْسُ اصْحَبْ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ قَيْسٌ فَقَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " ارْكَبْ " . فَأَبَيْتُ ثُمَّ قَالَ " إِمَّا أَنْ تَرْكَبَ وَإِمَّا أَنْ تَنْصَرِفَ " . قَالَ فَانْصَرَفْتُ . قَالَ هِشَامٌ أَبُو مَرْوَانَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَسْعَدَ بْنِ زُرَارَةَ . قَالَ أَبُو دَاوُدَ رَوَاهُ عُمَرُ بْنُ عَبْدِ الْوَاحِدِ وَابْنُ سَمَاعَةَ عَنِ الأَوْزَاعِيِّ مُرْسَلاً وَلَمْ يَذْكُرَا قَيْسَ بْنَ سَعْدٍ .
Qays ibn Saʼd (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ bizning manzilimizga (tashrif buyurib) ziyorat qildilar va: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Saʼd (otam) past ovozda alik oldi. Men: ‹Rasululloh ﷺ ga (kirishga) izn bermaysizmi?› dedim. U: ‹Uni qoʻyaver, bizga koʻproq salom bersin›, dedi. Soʻng Rasululloh ﷺ yana: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Saʼd yana past ovozda alik oldi. Keyin Rasululloh ﷺ yana: ‹Assalomu alaykum va rahmatullohi›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ qaytib ketdilar, Saʼd esa ularning ortidan borib: ‹Ey Rasululloh, men sizning salomingizni eshitardim-u, bizga koʻproq salom berishingiz uchun past ovozda alik olardim›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ u bilan birga qaytdilar. Saʼd ular uchun (yuvinishga) suv tayyorlashni buyurdi, ular gʻusl qildilar. Soʻng (Saʼd) ularga zaʼfaron yoxud vars bilan boʻyalgan bir choyshab uzatdi, ular unga oʻraldilar. Keyin Rasululloh ﷺ qoʻllarini koʻtarib: ‹Allohim, Saʼd ibn Ubada xonadoniga Oʻz salovotlaringni va rahmatingni nasib qil›, dedilar. Soʻng Rasululloh ﷺ ovqatdan (yedilar). Qaytmoqchi boʻlganlarida, Saʼd ularga ustiga gilam toʻshalgan eshakni yaqin keltirdi, Rasululloh ﷺ unga mindilar. Saʼd: ‹Ey Qays, Rasululloh ﷺ ga hamroh boʻl›, dedi. Rasululloh ﷺ menga: ‹Min›, dedilar. Men unamadim. Soʻng: ‹Yo minasan, yo (uyingga) qaytasan›, dedilar. Shunda men qaytdim».Қайс ибн Саъд (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ бизнинг манзилимизга (ташриф буюриб) зиёрат қилдилар ва: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Саъд (отам) паст овозда алик олди. Мен: ‹Расулуллоҳ ﷺ га (киришга) изн бермайсизми?› дедим. У: ‹Уни қўявер, бизга кўпроқ салом берсин›, деди. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ яна: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Саъд яна паст овозда алик олди. Кейин Расулуллоҳ ﷺ яна: ‹Ассалому алайкум ва раҳматуллоҳи›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ қайтиб кетдилар, Саъд эса уларнинг ортидан бориб: ‹Эй Расулуллоҳ, мен сизнинг саломингизни эшитардим-у, бизга кўпроқ салом беришингиз учун паст овозда алик олардим›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ у билан бирга қайтдилар. Саъд улар учун (ювинишга) сув тайёрлашни буюрди, улар ғусл қилдилар. Сўнг (Саъд) уларга заъфарон ёхуд варс билан бўялган бир чойшаб узатди, улар унга ўралдилар. Кейин Расулуллоҳ ﷺ қўлларини кўтариб: ‹Аллоҳим, Саъд ибн Убада хонадонига Ўз саловотларингни ва раҳматингни насиб қил›, дедилар. Сўнг Расулуллоҳ ﷺ овқатдан (едилар). Қайтмоқчи бўлганларида, Саъд уларга устига гилам тўшалган эшакни яқин келтирди, Расулуллоҳ ﷺ унга миндилар. Саъд: ‹Эй Қайс, Расулуллоҳ ﷺ га ҳамроҳ бўл›, деди. Расулуллоҳ ﷺ менга: ‹Мин›, дедилар. Мен унамадим. Сўнг: ‹Ё минасан, ё (уйингга) қайтасан›, дедилар. Шунда мен қайтдим».