Asmo bint Yazid

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو أَحْمَدَ الزُّبَيْرِيُّ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، ح قَالَ وَحَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ السَّرِيِّ، وَأَبُو أَحْمَدَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، قَالَتْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ لاَ يَحِلُّ الْكَذِبُ إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ يُحَدِّثُ الرَّجُلُ امْرَأَتَهُ لِيُرْضِيَهَا وَالْكَذِبُ فِي الْحَرْبِ وَالْكَذِبُ لِيُصْلِحَ بَيْنَ النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏ وَقَالَ مَحْمُودٌ فِي حَدِيثِهِ ‏"‏ لاَ يَصْلُحُ الْكَذِبُ إِلاَّ فِي ثَلاَثٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ لاَ نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ أَسْمَاءَ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ابْنِ خُثَيْمٍ ‏.‏ وَرَوَى دَاوُدُ بْنُ أَبِي هِنْدٍ، هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ عَنْ أَسْمَاءَ ‏.‏ حَدَّثَنَا بِذَلِكَ مُحَمَّدُ بْنُ الْعَلاَءِ أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي زَائِدَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ أَبِي هِنْدٍ ‏.‏ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ ‏.‏

Asmo binti Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Yolgʻon faqat uch holatdagina (joiz boʻlib), boshqasida halol emas: kishining xotinini rozi qilish uchun unga (yaxshi soʻz) aytishi, jangdagi yolgʻon va odamlar oʻrtasini isloh qilish uchun aytilgan yolgʻon», dedilar. Mahmud oʻz rivoyatida: «Yolgʻon faqat uch holatdagina toʻgʻri boʻladi», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni Asmodan faqat Ibn Xusaymning rivoyati orqaligina bilamiz. Dovud ibn Abu Hind bu hadisni Shahr ibn Havshabdan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilgan va unda Asmoni zikr qilmagan. Bu bobda Abu Bakrdan ham (rivoyat) bor.Асмо бинти Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ёлғон фақат уч ҳолатдагина (жоиз бўлиб), бошқасида ҳалол эмас: кишининг хотинини рози қилиш учун унга (яхши сўз) айтиши, жангдаги ёлғон ва одамлар ўртасини ислоҳ қилиш учун айтилган ёлғон», дедилар. Маҳмуд ўз ривоятида: «Ёлғон фақат уч ҳолатдагина тўғри бўлади», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни Асмодан фақат Ибн Хусаймнинг ривояти орқалигина биламиз. Довуд ибн Абу Ҳинд бу ҳадисни Шаҳр ибн Ҳавшабдан, у Набий ﷺдан ривоят қилган ва унда Асмони зикр қилмаган. Бу бобда Абу Бакрдан ҳам (ривоят) бор.

حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ بَهْرَامَ، أَنَّهُ سَمِعَ شَهْرَ بْنَ حَوْشَبٍ، يَقُولُ سَمِعْتُ أَسْمَاءَ بِنْتَ يَزِيدَ، تُحَدِّثُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَرَّ فِي الْمَسْجِدِ يَوْمًا وَعُصْبَةٌ مِنَ النِّسَاءِ قُعُودٌ فَأَلْوَى بِيَدِهِ بِالتَّسْلِيمِ وَأَشَارَ عَبْدُ الْحَمِيدِ بِيَدِهِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ ‏.‏ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ حَنْبَلٍ لاَ بَأْسَ بِحَدِيثِ عَبْدِ الْحَمِيدِ بْنِ بَهْرَامَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ‏.‏ وَقَالَ مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ شَهْرٌ حَسَنُ الْحَدِيثِ وَقَوَّى أَمْرَهُ وَقَالَ إِنَّمَا تَكَلَّمَ فِيهِ ابْنُ عَوْنٍ ثُمَّ رَوَى عَنْ هِلاَلِ بْنِ أَبِي زَيْنَبَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ‏.‏ أَنْبَأَنَا أَبُو دَاوُدَ الْمَصَاحِفِيُّ بَلْخِيٌّ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ عَنِ ابْنِ عَوْنٍ قَالَ إِنَّ شَهْرًا نَزَكُوهُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ النَّضْرُ تَرَكُوهُ أَىْ طَعَنُوا فِيهِ وَإِنَّمَا طَعَنُوا فِيهِ لأَنَّهُ وَلِيَ أَمْرَ السُّلْطَانِ ‏.‏

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ bir kuni masjidda oʻtgan edilar, ayollardan bir guruhi oʻtirgan edi, u zot qoʻllari bilan salom berishga ishora qildilar. (Rovi) Abdulhamid ham qoʻli bilan ishora qildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir. Ahmad ibn Hanbal: «Abdulhamid ibn Bahromning Shahr ibn Havshabdan (qilgan) hadisida zarar yoʻq», dedi. Muhammad ibn Ismoil esa: «Shahr hadisi yaxshidir», deb uning ishini quvvatladi va: «Uning haqida faqat Ibn Avn gapirgan, xolos», dedi.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ бир куни масжидда ўтган эдилар, аёллардан бир гуруҳи ўтирган эди, у зот қўллари билан салом беришга ишора қилдилар. (Рови) Абдулҳамид ҳам қўли билан ишора қилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир. Аҳмад ибн Ҳанбал: «Абдулҳамид ибн Баҳромнинг Шаҳр ибн Ҳавшабдан (қилган) ҳадисида зарар йўқ», деди. Муҳаммад ибн Исмоил эса: «Шаҳр ҳадиси яхшидир», деб унинг ишини қувватлади ва: «Унинг ҳақида фақат Ибн Авн гапирган, холос», деди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، حَدَّثَنَا حَبَّانُ بْنُ هِلاَلٍ، وَسُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ، وَحَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ، قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ، عَنْ ثَابِتٍ، عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، قَالَتْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقْرَأُ ‏:‏ ‏(‏يا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنْفُسِهِمْ لاَ تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ‏)‏ وَلاَ يُبَالِي ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ ثَابِتٍ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ ‏.‏ قَالَ وَشَهْرُ بْنُ حَوْشَبٍ يَرْوِي عَنْ أُمِّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةِ وَأُمُّ سَلَمَةَ الأَنْصَارِيَّةُ هِيَ أَسْمَاءُ بِنْتُ يَزِيدَ ‏.‏

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Rasululloh ﷺning: {Ayting: ‹Ey oʻz jonlariga isrof qilgan bandalarim, Allohning rahmatidan noumid boʻlmanglar. Albatta, Alloh barcha gunohlarni magʻfirat qiladi›} (Zumar 53) deb tilovat qilayotganlarini eshitdim, u zot (buni oʻqishda) parvo qilmas edilar. Abu Iso aytdi: Bu hasan gʻarib hadisdir, uni faqat Sobitning Shahr ibn Havshabdan (qilgan) hadisidan bilamiz. (Abu Iso) aytdi: Shahr ibn Havshab Umm Salama al-Ansoriyadan rivoyat qiladi, Umm Salama al-Ansoriya esa — Asmo bint Yaziddir.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: {Айтинг: ‹Эй ўз жонларига исроф қилган бандаларим, Аллоҳнинг раҳматидан ноумид бўлманглар. Албатта, Аллоҳ барча гуноҳларни мағфират қилади›} (Зумар 53) деб тиловат қилаётганларини эшитдим, у зот (буни ўқишда) парво қилмас эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳасан ғариб ҳадисдир, уни фақат Собитнинг Шаҳр ибн Ҳавшабдан (қилган) ҳадисидан биламиз. (Абу Исо) айтди: Шаҳр ибн Ҳавшаб Умм Салама ал-Ансориядан ривоят қилади, Умм Салама ал-Ансория эса — Асмо бинт Язиддир.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ خَشْرَمٍ، حَدَّثَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي زِيَادٍ الْقَدَّاحِ، كَذَا قَالَ عَنْ شَهْرِ بْنِ حَوْشَبٍ، عَنْ أَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اسْمُ اللَّهِ الأَعْظَمُ فِي هَاتَيْنِ الآيَتَيْنِِ ‏:‏ ‏(‏ وإلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ‏)‏ وَفَاتِحَةِ آلِ عِمْرَانَ ‏(‏الم * اللَّهُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ هُوَ الْحَىُّ الْقَيُّومُ ‏)‏ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Asmo bint Yazid (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ: «Allohning ism ul-aʼzami (ulugʻ ismi) mana shu ikki oyatdadir: {Ilohingiz yagona ilohdir, Undan boshqa iloh yoʻq, U Rahmon va Rahimdir} (Baqara 163) va Oli Imronning boshi: {Alif, Lom, Mim. Alloh — Undan boshqa iloh yoʻq, tirik va (borliqni) tutib turuvchi Zotdir}» (Oli Imron 1-2), dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Асмо бинт Язид (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ: «Аллоҳнинг исм ул-аъзами (улуғ исми) мана шу икки оятдадир: {Илоҳингиз ягона илоҳдир, Ундан бошқа илоҳ йўқ, У Раҳмон ва Раҳимдир} (Бақара 163) ва Оли Имроннинг боши: {Алиф, Лом, Мим. Аллоҳ — Ундан бошқа илоҳ йўқ, тирик ва (борлиқни) тутиб турувчи Зотдир}» (Оли Имрон 1-2), дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.