حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ يَتَخَتَّمَانِ فِي يَسَارِهِمَا . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi, u aytdi: Hasan va Husayn (roziyallohu anhumo) uzukni chap qoʻllariga taqar edilar. Bu hadis hasan sahihdir.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади, у айтди: Ҳасан ва Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо) узукни чап қўлларига тақар эдилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، وَسَعِيدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنْ أَبِي سَلَمَةَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ أَبْصَرَ الأَقْرَعُ بْنُ حَابِسٍ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم وَهُوَ يُقَبِّلُ الْحَسَنَ قَالَ ابْنُ أَبِي عُمَرَ الْحُسَيْنَ أَوِ الْحَسَنَ فَقَالَ إِنَّ لِي مِنَ الْوَلَدِ عَشَرَةً مَا قَبَّلْتُ أَحَدًا مِنْهُمْ . فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " إِنَّهُ مَنْ لاَ يَرْحَمْ لاَ يُرْحَمْ " . قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ أَنَسٍ وَعَائِشَةَ . قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ اسْمُهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ . وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U: «Aqraʼ ibn Hobis Nabiy ﷺni Hasanni — Ibn Abu Umar: Husaynni yoki Hasanni, dedi — oʻpayotgan holda koʻrdi-da: ‹Mening oʻnta farzandim bor, ulardan birortasini ham oʻpmaganman›, dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: ‹Kim rahm qilmasa, unga ham rahm qilinmaydi›, dedilar», dedi. (Roviy) aytdi: Bu bobda Anas va Oishadan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Abu Salama ibn Abdurrahmonning ismi Abdulloh ibn Abdurrahmon ibn Avfdir. Bu hadis hasan sahihdir.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У: «Ақраъ ибн Ҳобис Набий ﷺни Ҳасанни — Ибн Абу Умар: Ҳусайнни ёки Ҳасанни, деди — ўпаётган ҳолда кўрди-да: ‹Менинг ўнта фарзандим бор, улардан бирортасини ҳам ўпмаганман›, деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким раҳм қилмаса, унга ҳам раҳм қилинмайди›, дедилар», деди. (Ровий) айтди: Бу бобда Анас ва Оишадан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Абу Салама ибн Абдурраҳмоннинг исми Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ибн Авфдир. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قال حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، وَيَعْلَى، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ مَنْصُورٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يُعَوِّذُ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ يَقُولُ " أُعِيذُكُمَا بِكَلِمَاتِ اللَّهِ التَّامَّةِ مِنْ كُلِّ شَيْطَانٍ وَهَامَّةٍ وَمِنْ كُلِّ عَيْنٍ لاَمَّةٍ " . وَيَقُولُ " هَكَذَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يُعَوِّذُ إِسْحَاقَ وَإِسْمَاعِيلَ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ " . حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلاَّلُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ وَعَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ سُفْيَانَ عَنْ مَنْصُورٍ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ .
Ibn Abbos (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ Hasan va Husaynga panoh tilab (taʼviz oʻqib): «Sizlar ikkovingizni har bir shayton, zaharli hasharot va har bir ziyon yetkazuvchi koʻzdan Allohning mukammal kalimalari bilan panohga topshiraman», derdilar. Va u zot: «Ibrohim Ishoq va Ismoilga (alayhimus-salom) ana shunday panoh tilar edi», derdilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir.Ибн Аббос (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ Ҳасан ва Ҳусайнга паноҳ тилаб (таъвиз ўқиб): «Сизлар икковингизни ҳар бир шайтон, заҳарли ҳашарот ва ҳар бир зиён етказувчи кўздан Аллоҳнинг мукаммал калималари билан паноҳга топшираман», дердилар. Ва у зот: «Иброҳим Ишоқ ва Исмоилга (алайҳимус-салом) ана шундай паноҳ тилар эди», дердилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.
حَدَّثَنَا عَبَّاسٌ الْعَنْبَرِيُّ بْنُ عَبْدِ الْعَظِيمِ، حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، هُوَ الْجُرَشِيُّ الْيَمَامِيُّ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ بْنُ عَمَّارٍ، عَنْ إِيَاسِ بْنِ سَلَمَةَ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ لَقَدْ قُدْتُ نَبِيَّ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَالْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ عَلَى بَغْلَتِهِ الشَّهْبَاءِ حَتَّى أَدْخَلْتُهُ حُجْرَةَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم هَذَا قُدَّامُهُ وَهَذَا خَلْفُهُ . وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ .
Salama ibn al-Akvaʼ (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men Allohning Nabiysi ﷺni, Hasan va Husaynni u zotning kulrang xachirida yetaklab, Nabiy ﷺning hujralariga kiritdim. Bittasi u zotning oldida, bittasi orqasida edi. Bu bobda Ibn Abbos va Abdulloh ibn Jaʼfardan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Bu hadis bu yoʻldan kelishi jihatidan hasan sahih gʻaribdir.Салама ибн ал-Акваъ (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен Аллоҳнинг Набийси ﷺни, Ҳасан ва Ҳусайнни у зотнинг кулранг хачирида етаклаб, Набий ﷺнинг ҳужраларига киритдим. Биттаси у зотнинг олдида, биттаси орқасида эди. Бу бобда Ибн Аббос ва Абдуллоҳ ибн Жаъфардан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Бу ҳадис бу йўлдан келиши жиҳатидан ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا سُوَيْدٌ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْمُبَارَكِ، أَخْبَرَنَا يُونُسُ بْنُ أَبِي إِسْحَاقَ، حَدَّثَنَا مُجَاهِدٌ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " أَتَانِي جِبْرِيلُ فَقَالَ إِنِّي كُنْتُ أَتَيْتُكَ الْبَارِحَةَ فَلَمْ يَمْنَعْنِي أَنْ أَكُونَ دَخَلْتُ عَلَيْكَ الْبَيْتَ الَّذِي كُنْتَ فِيهِ إِلاَّ أَنَّهُ كَانَ فِي بَابِ الْبَيْتِ تِمْثَالُ الرِّجَالِ وَكَانَ فِي الْبَيْتِ قِرَامُ سِتْرٍ فِيهِ تَمَاثِيلُ وَكَانَ فِي الْبَيْتِ كَلْبٌ فَمُرْ بِرَأْسِ التِّمْثَالِ الَّذِي بِالْبَابِ فَلْيُقْطَعْ فَيَصِيرَ كَهَيْئَةِ الشَّجَرَةِ وَمُرْ بِالسِّتْرِ فَلْيُقْطَعْ وَيُجْعَلْ مِنْهُ وِسَادَتَيْنِ مُنْتَبَذَتَيْنِ يُوَطَآنِ وَمُرْ بِالْكَلْبِ فَيُخْرَجْ " . فَفَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَكَانَ ذَلِكَ الْكَلْبُ جَرْوًا لِلْحَسَنِ أَوِ الْحُسَيْنِ تَحْتَ نَضَدٍ لَهُ فَأَمَرَ بِهِ فَأُخْرِجَ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَأَبِي طَلْحَةَ .
Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Huzurimga Jibril keldi va: ‹Men kecha huzuringga kelgan edim, sen turgan uyga kirishimga, eshikda erkaklar haykali boʻlgani, uyda suratlar tushirilgan parda boʻlgani va uyda it boʻlganidan boshqa narsa toʻsqinlik qilmadi. Bas, eshikdagi haykalning boshini buyurib kestir, toki u daraxt(boʻlagi) shaklida boʻlib qolsin; pardani buyurib kestir va undan oyoq ostida ezgʻilanadigan ikkita boʻgʻin (yostiq) qildir; itni buyurib chiqartirib yubor›, dedi», dedilar. Shunda Rasululloh ﷺ (shunday) qildilar. Oʻsha it Hasan yoki Husaynning kuchukchasi boʻlib, ularning bir taxti ostida edi. Bas, u zot buyurdilar va u chiqarib yuborildi. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Bu bobda Oisha va Abu Taldhadan ham (rivoyat bor).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳузуримга Жибрил келди ва: ‹Мен кеча ҳузурингга келган эдим, сен турган уйга киришимга, эшикда эркаклар ҳайкали бўлгани, уйда суратлар туширилган парда бўлгани ва уйда ит бўлганидан бошқа нарса тўсқинлик қилмади. Бас, эшикдаги ҳайкалнинг бошини буюриб кестир, токи у дарахт(бўлаги) шаклида бўлиб қолсин; пардани буюриб кестир ва ундан оёқ остида эзғиланадиган иккита бўғин (ёстиқ) қилдир; итни буюриб чиқартириб юбор›, деди», дедилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ (шундай) қилдилар. Ўша ит Ҳасан ёки Ҳусайннинг кучукчаси бўлиб, уларнинг бир тахти остида эди. Бас, у зот буюрдилар ва у чиқариб юборилди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Бу бобда Оиша ва Абу Талдҳадан ҳам (ривоят бор).
حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الْحَفَرِيُّ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنِ ابْنِ أَبِي نُعْمٍ، عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ، رضى الله عنه قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ " .
حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ وَكِيعٍ، قَالَ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ، وَمُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ، عَنْ يَزِيدَ نَحْوَهُ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ . وَابْنُ أَبِي نُعْمٍ هُوَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي نُعْمٍ الْبَجَلِيُّ الْكُوفِيُّ وَيُكْنَى أَبَا الْحَكَمِ .
Abu Said al-Xudriy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Hasan va Husayn jannat ahli yigitlarining sayyidlaridir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Ibn Abu Nuʼm — u Abdurrahmon ibn Abu Nuʼm al-Bajaliy al-Kufiy boʻlib, Abulhakam deb kunyalanadi.Абу Саид ал-Худрий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳасан ва Ҳусайн жаннат аҳли йигитларининг саййидларидир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Ибн Абу Нуъм — у Абдурраҳмон ибн Абу Нуъм ал-Бажалий ал-Куфий бўлиб, Абулҳакам деб куняланади.
حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ مُكْرَمٍ الْبَصْرِيُّ الْعَمِّيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا وَهْبُ بْنُ جَرِيرِ بْنِ حَازِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي نُعْمٍ، أَنَّ رَجُلاً، مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ سَأَلَ ابْنَ عُمَرَ عَنْ دَمِ الْبَعُوضِ يُصِيبُ الثَّوْبَ فَقَالَ ابْنُ عُمَرَ انْظُرُوا إِلَى هَذَا يَسْأَلُ عَنْ دَمِ الْبَعُوضِ وَقَدْ قَتَلُوا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ " إِنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ هُمَا رَيْحَانَتَاىَ مِنَ الدُّنْيَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ صَحِيحٌ . وَقَدْ رَوَاهُ شُعْبَةُ وَمَهْدِيُّ بْنُ مَيْمُونٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي يَعْقُوبَ . وَقَدْ رُوِيَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوُ .
Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Iroq ahlidan bir kishi undan kiyimga tegadigan chivin qoni haqida soʻradi. Shunda Ibn Umar: «Mana bunga qaranglar, u chivin qoni haqida soʻrayapti, holbuki ular Rasululloh ﷺning farzandini oʻldirishgan!» dedi va: «Men Rasululloh ﷺning: ‹Hasan va Husayn ikkalasi mening dunyodagi ikki rayhonimdir›, deganlarini eshitganman», dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis sahihdir. Buni Shuʼba va Mahdiy ibn Maymun ham Muhammad ibn Abu Yaʼqubdan rivoyat qilishgan. Bu bobda Abu Hurayradan ham Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash rivoyat qilingan.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Ироқ аҳлидан бир киши ундан кийимга тегадиган чивин қони ҳақида сўради. Шунда Ибн Умар: «Мана бунга қаранглар, у чивин қони ҳақида сўраяпти, ҳолбуки улар Расулуллоҳ ﷺнинг фарзандини ўлдиришган!» деди ва: «Мен Расулуллоҳ ﷺнинг: ‹Ҳасан ва Ҳусайн иккаласи менинг дунёдаги икки райҳонимдир›, деганларини эшитганман», деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис саҳиҳдир. Буни Шуъба ва Маҳдий ибн Маймун ҳам Муҳаммад ибн Абу Яъқубдан ривоят қилишган. Бу бобда Абу Ҳурайрадан ҳам Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو خَالِدٍ الأَحْمَرُ، قَالَ حَدَّثَنَا رَزِينٌ، قَالَ حَدَّثَتْنِي سَلْمَى، قَالَتْ دَخَلْتُ عَلَى أُمِّ سَلَمَةَ وَهِيَ تَبْكِي فَقُلْتُ مَا يُبْكِيكِ قَالَتْ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم - تَعْنِي فِي الْمَنَامِ - وَعَلَى رَأْسِهِ وَلِحْيَتِهِ التُّرَابُ فَقُلْتُ مَا لَكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ . قَالَ " شَهِدْتُ قَتْلَ الْحُسَيْنِ آنِفًا " . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ .
Salmo (rahimahalloh)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Men Ummu Salama (roziyallohu anho)ning huzuriga kirdim, u yigʻlayotgan edi. ‹Sizni nima yigʻlatdi?› dedim. U: ‹Men tushimda Rasululloh ﷺni koʻrdim, boshlari va soqollarida tuproq bor edi. Men: ‹Sizga nima boʻldi, ey Allohning Rasuli?› dedim. U zot: ‹Men hozirgina Husaynning oʻldirilishiga guvoh boʻldim›, dedilar›, dedi.» Bu hadis gʻaribdir.Салмо (раҳимаҳаллоҳ)дан ривоят қилинади: У айтди: «Мен Умму Салама (розияллоҳу анҳо)нинг ҳузурига кирдим, у йиғлаётган эди. ‹Сизни нима йиғлатди?› дедим. У: ‹Мен тушимда Расулуллоҳ ﷺни кўрдим, бошлари ва соқолларида тупроқ бор эди. Мен: ‹Сизга нима бўлди, эй Аллоҳнинг Расули?› дедим. У зот: ‹Мен ҳозиргина Ҳусайннинг ўлдирилишига гувоҳ бўлдим›, дедилар›, деди.» Бу ҳадис ғарибдир.
حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ الأَشَجُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عُقْبَةُ بْنُ خَالِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي يُوسُفُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ، أَنَّهُ سَمِعَ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ، يَقُولُ سُئِلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَىُّ أَهْلِ بَيْتِكَ أَحَبُّ إِلَيْكَ قَالَ " الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ " . وَكَانَ يَقُولُ لِفَاطِمَةَ " ادْعِي لِي ابْنَىَّ " . فَيَشُمُّهُمَا وَيَضُمُّهُمَا إِلَيْهِ . هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ أَنَسٍ
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺdan: «Ahli baytingizdan sizga eng suyukli kim?» deb soʻralgan edi, u zot: «Hasan va Husayn», dedilar. U zot Fotimaga: «Ikki oʻgʻlimni mening oldimga chaqirgin», der va ularni hidlab, oʻziga bagʻrilariga bosar edilar. Bu hadis Anasning hadisidan bu yoʻl bilan gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺдан: «Аҳли байтингиздан сизга энг суюкли ким?» деб сўралган эди, у зот: «Ҳасан ва Ҳусайн», дедилар. У зот Фотимага: «Икки ўғлимни менинг олдимга чақиргин», дер ва уларни ҳидлаб, ўзига бағриларига босар эдилар. Бу ҳадис Анаснинг ҳадисидан бу йўл билан ғарибдир.
حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي، قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ، قَالَ سَمِعْتُ أَبِي، : بُرَيْدَةَ يَقُولُ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَخْطُبُنَا إِذْ جَاءَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ عَلَيْهِمَا قَمِيصَانِ أَحْمَرَانِ يَمْشِيَانِ وَيَعْثُرَانِ فَنَزَلَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مِنَ الْمِنْبَرِ فَحَمَلَهُمَا وَوَضَعَهُمَا بَيْنَ يَدَيْهِ ثُمَّ قَالَ " صَدَقَ اللَّهُ : ( إنَّمَا أَمْوَالُكُمْ وَأَوْلاَدُكُمْ فِتْنَةٌ ) نَظَرْتُ إِلَى هَذَيْنِ الصَّبِيَّيْنِ يَمْشِيَانِ وَيَعْثُرَانِ فَلَمْ أَصْبِرْ حَتَّى قَطَعْتُ حَدِيثِي وَرَفَعْتُهُمَا " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ الْحُسَيْنِ بْنِ وَاقِدٍ .
Burayda (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ bizga xutba qilayotgan edilar, shu payt Hasan va Husayn (alayhimassalom) ustlarida ikkita qizil koʻylak bilan yurib, yiqilib-surilib keldilar. Shunda Rasululloh ﷺ minbardan tushib, ularni koʻtarib, oldilariga qoʻydilar, soʻng: «Alloh rost aytdi: {Albatta, mol-mulklaringiz va bolalaringiz (sizlar uchun) bir sinovdir} (Tagʻobun 15). Men bu ikki bolaning yurib, yiqilib-surilib kelayotganlarini koʻrdim-da, soʻzimni toʻxtatib, ularni koʻtarmagunimcha sabr qila olmadim», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan gʻaribdir, biz uni faqat Husayn ibn Voqidning hadisidan bilamiz.Бурайда (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ бизга хутба қилаётган эдилар, шу пайт Ҳасан ва Ҳусайн (алайҳимассалом) устларида иккита қизил кўйлак билан юриб, йиқилиб-сурилиб келдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ минбардан тушиб, уларни кўтариб, олдиларига қўйдилар, сўнг: «Аллоҳ рост айтди: {Албатта, мол-мулкларингиз ва болаларингиз (сизлар учун) бир синовдир} (Тағобун 15). Мен бу икки боланинг юриб, йиқилиб-сурилиб келаётганларини кўрдим-да, сўзимни тўхтатиб, уларни кўтармагунимча сабр қила олмадим», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Ҳусайн ибн Воқиднинг ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَرَفَةَ، قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ عَيَّاشٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنْ يَعْلَى بْنِ مُرَّةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم " حُسَيْنٌ مِنِّي وَأَنَا مِنْ حُسَيْنٍ أَحَبَّ اللَّهُ مَنْ أَحَبَّ حُسَيْنًا حُسَيْنٌ سِبْطٌ مِنَ الأَسْبَاطِ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ وَإِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ ابْنِ خُثَيْمٍ وَقَدْ رَوَاهُ غَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ .
Yaʼlo ibn Murra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Rasululloh ﷺ: «Husayn mendan, men Husayndanman. Alloh Husaynni sevgan kishini sevsin. Husayn — nabiralardan bir nabiradir», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasandir, biz uni faqat Abdulloh ibn Usmon ibn Xusaymning hadisidan bilamiz. Buni Abdulloh ibn Usmon ibn Xusaymdan bir nechta kishi rivoyat qilgan.Яъло ибн Мурра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Расулуллоҳ ﷺ: «Ҳусайн мендан, мен Ҳусайнданман. Аллоҳ Ҳусайнни севган кишини севсин. Ҳусайн — набиралардан бир набирадир», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасандир, биз уни фақат Абдуллоҳ ибн Усмон ибн Хусаймнинг ҳадисидан биламиз. Буни Абдуллоҳ ибн Усмон ибн Хусаймдан бир нечта киши ривоят қилган.
حَدَّثَنَا خَلاَّدُ بْنُ أَسْلَمَ أَبُو بَكْرٍ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ، قَالَ أَخْبَرَنَا هِشَامُ بْنُ حَسَّانَ، عَنْ حَفْصَةَ بِنْتِ سِيرِينَ، قَالَتْ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ، قَالَ كُنْتُ عِنْدَ ابْنِ زِيَادٍ فَجِيءَ بِرَأْسِ الْحُسَيْنِ فَجَعَلَ يَقُولُ بِقَضِيبٍ لَهُ فِي أَنْفِهِ وَيَقُولُ مَا رَأَيْتُ مِثْلَ هَذَا حُسْنًا لَمْ يُذْكَرْ . قَالَ قُلْتُ أَمَا إِنَّهُ كَانَ مِنْ أَشْبَهِهِمْ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ .
Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Men Ibn Ziyodning huzurida edim, Husaynning boshi keltirildi. U oʻzidagi tayoqcha bilan uning burniga turtib: «Men bunaqa chiroyli (yuzni) koʻrmaganman», deb gapira boshladi. Men: «Ogoh boʻl, u Rasululloh ﷺga eng oʻxshaganlaridan edi», dedim. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahih gʻaribdir.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Мен Ибн Зиёднинг ҳузурида эдим, Ҳусайннинг боши келтирилди. У ўзидаги таёқча билан унинг бурнига туртиб: «Мен бунақа чиройли (юзни) кўрмаганман», деб гапира бошлади. Мен: «Огоҳ бўл, у Расулуллоҳ ﷺга энг ўхшаганларидан эди», дедим. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳ ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ، عَنْ هَانِئِ بْنِ هَانِئٍ، عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ الْحَسَنُ أَشْبَهُ بِرَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَا بَيْنَ الصَّدْرِ إِلَى الرَّأْسِ وَالْحُسَيْنُ أَشْبَهُ بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مَا كَانَ أَسْفَلَ مِنْ ذَلِكَ . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ .
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Hasan koʻkrakdan boshgacha boʻlgan qismda Rasululloh ﷺga koʻproq oʻxshar edi, Husayn esa undan past boʻlgan qismda Paygʻambar ﷺga koʻproq oʻxshar edi. Bu hadis hasan gʻaribdir.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Ҳасан кўкракдан бошгача бўлган қисмда Расулуллоҳ ﷺга кўпроқ ўхшар эди, Ҳусайн эса ундан паст бўлган қисмда Пайғамбар ﷺга кўпроқ ўхшар эди. Бу ҳадис ҳасан ғарибдир.
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، وَإِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، قَالاَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ، عَنْ إِسْرَائِيلَ، عَنْ مَيْسَرَةَ بْنِ حَبِيبٍ، عَنِ الْمِنْهَالِ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ زِرِّ بْنِ حُبَيْشٍ، عَنْ حُذَيْفَةَ، قَالَ سَأَلَتْنِي أُمِّي مَتَى عَهْدُكَ - تَعْنِي - بِالنَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم . فَقُلْتُ مَا لِي بِهِ عَهْدٌ مُنْذُ كَذَا وَكَذَا . فَنَالَتْ مِنِّي فَقُلْتُ لَهَا دَعِينِي آتِي النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَأُصَلِّيَ مَعَهُ الْمَغْرِبَ وَأَسْأَلُهُ أَنْ يَسْتَغْفِرَ لِي وَلَكِ . فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَصَلَّيْتُ مَعَهُ الْمَغْرِبَ فَصَلَّى حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ ثُمَّ انْفَتَلَ فَتَبِعْتُهُ فَسَمِعَ صَوْتِي فَقَالَ " مَنْ هَذَا حُذَيْفَةُ " . قُلْتُ نَعَمْ . قَالَ " مَا حَاجَتُكَ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ وَلأُمِّكَ " . قَالَ " إِنَّ هَذَا مَلَكٌ لَمْ يَنْزِلِ الأَرْضَ قَطُّ قَبْلَ هَذِهِ اللَّيْلَةِ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ أَنْ يُسَلِّمَ عَلَىَّ وَيُبَشِّرَنِي بِأَنَّ فَاطِمَةَ سَيِّدَةُ نِسَاءِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَنَّ الْحَسَنَ وَالْحُسَيْنَ سَيِّدَا شَبَابِ أَهْلِ الْجَنَّةِ " . هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ إِسْرَائِيلَ .
Huzayfa (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: Onam mendan: «Paygʻambar ﷺ bilan koʻrishganingga qancha boʻldi?» deb soʻradi. Men: «Falon-falon vaqtdan beri u zot bilan koʻrishganim yoʻq», dedim. Shunda u meni koyidi. Men unga: «Meni qoʻyib yubor, Paygʻambar ﷺning huzurlariga borib, u zot bilan shom namozini oʻqiyin va u zotdan sen bilan men uchun magʻfirat soʻrashlarini iltimos qilayin», dedim. Soʻng men Paygʻambar ﷺning huzurlariga keldim va u zot bilan shom namozini oʻqidim. U zot to xufton namozini oʻqiguncha namoz oʻqidilar, soʻng burilib ketdilar, men ularning ortidan ergashdim. U zot mening ovozimni eshitib: «Bu kim? Huzayfami?» dedilar. Men: «Ha», dedim. U zot: «Hojating nima? Alloh seni va onangni magʻfirat qilsin», dedilar. Soʻng: «Albatta, bu — bir farishta boʻlib, bu kechadan oldin hech qachon yerga tushmagan edi. U Rabbidan menga salom berishga va menga Fotima jannat ahli ayollarining sayyidasi ekanini, Hasan va Husayn esa jannat ahli yigitlarining ikki sayyidi ekanini xushxabar qilishga izn soʻragan edi», dedilar. Bu hadis bu yoʻl bilan hasan gʻaribdir, biz uni faqat Isroilning hadisidan bilamiz.Ҳузайфа (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: Онам мендан: «Пайғамбар ﷺ билан кўришганингга қанча бўлди?» деб сўради. Мен: «Фалон-фалон вақтдан бери у зот билан кўришганим йўқ», дедим. Шунда у мени койиди. Мен унга: «Мени қўйиб юбор, Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига бориб, у зот билан шом намозини ўқийин ва у зотдан сен билан мен учун мағфират сўрашларини илтимос қилайин», дедим. Сўнг мен Пайғамбар ﷺнинг ҳузурларига келдим ва у зот билан шом намозини ўқидим. У зот то хуфтон намозини ўқигунча намоз ўқидилар, сўнг бурилиб кетдилар, мен уларнинг ортидан эргашдим. У зот менинг овозимни эшитиб: «Бу ким? Ҳузайфами?» дедилар. Мен: «Ҳа», дедим. У зот: «Ҳожатинг нима? Аллоҳ сени ва онангни мағфират қилсин», дедилар. Сўнг: «Албатта, бу — бир фаришта бўлиб, бу кечадан олдин ҳеч қачон ерга тушмаган эди. У Раббидан менга салом беришга ва менга Фотима жаннат аҳли аёлларининг саййидаси эканини, Ҳасан ва Ҳусайн эса жаннат аҳли йигитларининг икки саййиди эканини хушхабар қилишга изн сўраган эди», дедилар. Бу ҳадис бу йўл билан ҳасан ғарибдир, биз уни фақат Исроилнинг ҳадисидан биламиз.
حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عُمَرَ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ كَثِيرٍ النَّوَّاءِ، عَنْ أَبِي إِدْرِيسَ، عَنِ الْمُسَيَّبِ بْنِ نَجْبَةَ، قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ قَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم " إِنَّ كُلَّ نَبِيٍّ أُعْطِيَ سَبْعَةَ نُجَبَاءَ أَوْ نُقَبَاءَ وَأُعْطِيتُ أَنَا أَرْبَعَةَ عَشَرَ " . قُلْنَا مَنْ هُمَ قَالَ أَنَا وَابْنَاىَ وَجَعْفَرٌ وَحَمْزَةُ وَأَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ وَمُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ وَبِلاَلٌ وَسَلْمَانُ
وَعَمَّارٌ وَالْمِقْدَادُ وَ حُذَيْفَةُ وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ عَلِيٍّ مَوْقُوفًا .
Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu) Nabiy ﷺdan rivoyat qiladi: U zot: «Albatta, har bir paygʻambarga yettita najib (ulugʻ) yordamchi — yoki naqib (vakil) — berilgan, menga esa oʻn toʻrttasi berildi», dedilar. Biz: «Ular kimlar?», deb soʻradik. U zot: «Men, ikki oʻgʻlim (Hasan bilan Husayn), Jaʼfar, Hamza, Abu Bakr, Umar, Musʼab ibn Umayr, Bilol, Salmon, Ammor, Miqdod, Huzayfa va Abdulloh ibn Masʼud», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir. Bu hadis Alidan mavquf (uning soʻzi sifatida) ham rivoyat qilingan.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу) Набий ﷺдан ривоят қилади: У зот: «Албатта, ҳар бир пайғамбарга еттита нажиб (улуғ) ёрдамчи — ёки нақиб (вакил) — берилган, менга эса ўн тўрттаси берилди», дедилар. Биз: «Улар кимлар?», деб сўрадик. У зот: «Мен, икки ўғлим (Ҳасан билан Ҳусайн), Жаъфар, Ҳамза, Абу Бакр, Умар, Мусъаб ибн Умайр, Билол, Салмон, Аммор, Миқдод, Ҳузайфа ва Абдуллоҳ ибн Масъуд», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир. Бу ҳадис Алидан мавқуф (унинг сўзи сифатида) ҳам ривоят қилинган.
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ الْجَبَّارِ الْبَغْدَادِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ قَادِمٍ، قَالَ حَدَّثَنَا أَسْبَاطُ بْنُ نَصْرٍ الْهَمْدَانِيُّ، عَنِ السُّدِّيِّ، عَنْ صُبَيْحٍ، مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ لِعَلِيٍّ وَفَاطِمَةَ وَالْحَسَنِ وَالْحُسَيْنِ " أَنَا حَرْبٌ لِمَنْ حَارَبْتُمْ وَسَلْمٌ لِمَنْ سَالَمْتُمْ " . قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ إِنَّمَا نَعْرِفُهُ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ . وَصُبَيْحٌ مَوْلَى أُمِّ سَلَمَةَ لَيْسَ بِمَعْرُوفٍ .
Zayd ibn Arqam (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Rasululloh ﷺ Ali, Fotima, Hasan va Husaynga: «Men siz kimga qarshi urush qilsangiz, oʻshanga qarshi urush qiluvchiman; siz kim bilan sulh qilsangiz, oʻsha bilan sulh qiluvchiman», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis gʻaribdir, biz uni faqat shu yoʻldan bilamiz. Subayh — Ummu Salamaning ozod qilgan qulidir — mashhur (rovi) emas.Зайд ибн Арқам (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Расулуллоҳ ﷺ Али, Фотима, Ҳасан ва Ҳусайнга: «Мен сиз кимга қарши уруш қилсангиз, ўшанга қарши уруш қилувчиман; сиз ким билан сулҳ қилсангиз, ўша билан сулҳ қилувчиман», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ғарибдир, биз уни фақат шу йўлдан биламиз. Субайҳ — Умму Саламанинг озод қилган қулидир — машҳур (рови) эмас.