Ja'far as-Sodiq

حَدَّثَنَا زَيْدُ بْنُ أَخْزَمَ الطَّائِيُّ الْبَصْرِيُّ، حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ فَرْقَدٍ، قَالَ سَمِعْتُ جَعْفَرَ بْنَ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ الَّذِي أَلْحَدَ قَبْرَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَبُو طَلْحَةَ وَالَّذِي أَلْقَى الْقَطِيفَةَ تَحْتَهُ شُقْرَانُ مَوْلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ جَعْفَرٌ وَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ شُقْرَانَ يَقُولُ أَنَا وَاللَّهِ طَرَحْتُ الْقَطِيفَةَ تَحْتَ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي الْقَبْرِ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ شُقْرَانَ حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ ‏.‏ وَرَوَى عَلِيُّ بْنُ الْمَدِينِيِّ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ فَرْقَدٍ هَذَا الْحَدِيثَ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qilib aytdi: Rasululloh ﷺning qabrlariga lahad qazigan kishi Abu Talha, ostlariga qatifa (baxmal) toʻshagan kishi esa Rasululloh ﷺning ozod qilingan quli Shuqron edi. Jaʼfar aytdi: Menga Ubaydulloh ibn Abu Rofiʼ xabar berib: Men Shuqronning: «Allohga qasamki, qabrda Rasululloh ﷺning ostlariga qatifani men toʻshadim», deganini eshitdim, dedi. Abu Iso aytdi: Shuqronning hadisi hasan gʻaribdir. Bu hadisni Ali ibn al-Madiniy ham Usmon ibn Farqaddan rivoyat qilgan.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилиб айтди: Расулуллоҳ ﷺнинг қабрларига лаҳад қазиган киши Абу Талҳа, остларига қатифа (бахмал) тўшаган киши эса Расулуллоҳ ﷺнинг озод қилинган қули Шуқрон эди. Жаъфар айтди: Менга Убайдуллоҳ ибн Абу Рофиъ хабар бериб: Мен Шуқроннинг: «Аллоҳга қасамки, қабрда Расулуллоҳ ﷺнинг остларига қатифани мен тўшадим», деганини эшитдим, деди. Абу Исо айтди: Шуқроннинг ҳадиси ҳасан ғарибдир. Бу ҳадисни Али ибн ал-Мадиний ҳам Усмон ибн Фарқаддан ривоят қилган.

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم قَضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ ‏.‏ قَالَ وَقَضَى بِهَا عَلِيٌّ فِيكُمْ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ وَهَكَذَا رَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم مُرْسَلاً ‏.‏ وَرَوَى عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ أَبِي سَلَمَةَ وَيَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ رَأَوْا أَنَّ الْيَمِينَ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ جَائِزٌ فِي الْحُقُوقِ وَالأَمْوَالِ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَقَالُوا لاَ يُقْضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ إِلاَّ فِي الْحُقُوقِ وَالأَمْوَالِ ‏.‏ وَلَمْ يَرَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ أَنْ يُقْضَى بِالْيَمِينِ مَعَ الشَّاهِدِ الْوَاحِدِ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladiki, Nabiy ﷺ bitta guvoh bilan birga qasam (asosida) hukm qildilar. (Otasi): «Ali ham sizlarning oraringizda shunga binoan hukm qilgan», dedi. Abu Iso aytdi: Bu (rivoyat) eng sahihdir. Sufyon as-Savriy ham shunday — Jaʼfar ibn Muhammaddan, u otasidan, u Nabiy ﷺdan mursal holatda rivoyat qilgan. Abdulaziz ibn Abu Salama va Yahyo ibn Sulaym bu hadisni Jaʼfar ibn Muhammaddan, u otasidan, u Alidan, u Nabiy ﷺdan rivoyat qilganlar. Nabiy ﷺning sahobalari va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli huzurida amal shunga binoan boʻlib, ular huquq va mol-mulk (ishlari)da bitta guvoh bilan birga qasamni joiz deb koʻrganlar. Bu Molik ibn Anas, Shofiiy, Ahmad va Ishoqning soʻzidir. Ular: «Bitta guvoh bilan birga qasam asosida faqat huquq va mol-mulk (ishlari)dagina hukm qilinadi», deganlar. Kufa ahli va boshqalardan boʻlgan baʼzi ilm ahli bitta guvoh bilan birga qasam asosida hukm qilishni (joiz deb) koʻrmaganlar.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қиладики, Набий ﷺ битта гувоҳ билан бирга қасам (асосида) ҳукм қилдилар. (Отаси): «Али ҳам сизларнинг орарингизда шунга биноан ҳукм қилган», деди. Абу Исо айтди: Бу (ривоят) энг саҳиҳдир. Суфён ас-Саврий ҳам шундай — Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Набий ﷺдан мурсал ҳолатда ривоят қилган. Абдулазиз ибн Абу Салама ва Яҳё ибн Сулайм бу ҳадисни Жаъфар ибн Муҳаммаддан, у отасидан, у Алидан, у Набий ﷺдан ривоят қилганлар. Набий ﷺнинг саҳобалари ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли ҳузурида амал шунга биноан бўлиб, улар ҳуқуқ ва мол-мулк (ишлари)да битта гувоҳ билан бирга қасамни жоиз деб кўрганлар. Бу Молик ибн Анас, Шофиий, Аҳмад ва Ишоқнинг сўзидир. Улар: «Битта гувоҳ билан бирга қасам асосида фақат ҳуқуқ ва мол-мулк (ишлари)дагина ҳукм қилинади», деганлар. Куфа аҳли ва бошқалардан бўлган баъзи илм аҳли битта гувоҳ билан бирга қасам асосида ҳукм қилишни (жоиз деб) кўрмаганлар.

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ كَانَ الْحَسَنُ وَالْحُسَيْنُ يَتَخَتَّمَانِ فِي يَسَارِهِمَا ‏.‏ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi, u aytdi: Hasan va Husayn (roziyallohu anhumo) uzukni chap qoʻllariga taqar edilar. Bu hadis hasan sahihdir.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади, у айтди: Ҳасан ва Ҳусайн (розияллоҳу анҳумо) узукни чап қўлларига тақар эдилар. Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир.

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ الطَّيَالِسِيُّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ شَفَاعَتِي لأَهْلِ الْكَبَائِرِ مِنْ أُمَّتِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ فَقَالَ لِي جَابِرٌ يَا مُحَمَّدُ مَنْ لَمْ يَكُنْ مِنْ أَهْلِ الْكَبَائِرِ فَمَا لَهُ وَلِلشَّفَاعَةِ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ يُسْتَغْرَبُ مِنْ حَدِيثِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ‏.‏

Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening shafoatim ummatimning katta gunoh sohiblari uchundir», dedilar. Muhammad ibn Ali (rahimahulloh) aytdi: Jobir menga: «Ey Muhammad, katta gunoh sohiblaridan boʻlmagan kishining shafoat bilan nima ishi bor?» dedi. Abu Iso aytdi: Bu hadis shu yoʻldan hasan gʻaribdir, u Jaʼfar ibn Muhammadning hadisidan gʻarib sanaladi.Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг шафоатим умматимнинг катта гуноҳ соҳиблари учундир», дедилар. Муҳаммад ибн Али (раҳимаҳуллоҳ) айтди: Жобир менга: «Эй Муҳаммад, катта гуноҳ соҳибларидан бўлмаган кишининг шафоат билан нима иши бор?» деди. Абу Исо айтди: Бу ҳадис шу йўлдан ҳасан ғарибдир, у Жаъфар ибн Муҳаммаднинг ҳадисидан ғариб саналади.

حَدَّثَنَا هَنَّادٌ، حَدَّثَنَا وَكِيعٌ، عَنْ سُفْيَانَ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ كَانَ يَسْتَحِبُّ أَنْ يَقْرَأَ، فِي رَكْعَتَىِ الطَّوَافِ بِـ ‏(‏ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ‏)‏ وَ ‏(‏ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ‏)‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَهَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ عِمْرَانَ وَحَدِيثُ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ فِي هَذَا أَصَحُّ مِنْ حَدِيثِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَابِرٍ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَعَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عِمْرَانَ ضَعِيفٌ فِي الْحَدِيثِ ‏.‏

Jaʼfar ibn Muhammad (rahimahulloh) otasidan rivoyat qiladi: U tavofning ikki rakʼatida {Qul yo ayyuhal-kofirun} va {Qul huvalloohu ahad}ni oʻqishni mustahab sanardi. Abu Iso aytdi: Bu (rivoyat) Abdulaziz ibn Imronning hadisidan sahihroqdir. Jaʼfar ibn Muhammadning otasidan (qilgan) bu hadisi, Jaʼfar ibn Muhammadning otasidan, u Jobirdan, u Nabiy ﷺdan (qilgan) hadisidan sahihroqdir. Abdulaziz ibn Imron esa hadisda zaifdir.Жаъфар ибн Муҳаммад (раҳимаҳуллоҳ) отасидан ривоят қилади: У тавофнинг икки ракъатида {Қул ё айюҳал-кофирун} ва {Қул ҳуваллооҳу аҳад}ни ўқишни мустаҳаб санарди. Абу Исо айтди: Бу (ривоят) Абдулазиз ибн Имроннинг ҳадисидан саҳиҳроқдир. Жаъфар ибн Муҳаммаднинг отасидан (қилган) бу ҳадиси, Жаъфар ибн Муҳаммаднинг отасидан, у Жобирдан, у Набий ﷺдан (қилган) ҳадисидан саҳиҳроқдир. Абдулазиз ибн Имрон эса ҳадисда заифдир.