Muhammad ibn al-Munkadir

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، سَمِعَ أُمَيْمَةَ بِنْتَ رُقَيْقَةَ، تَقُولُ بَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِي نِسْوَةٍ فَقَالَ لَنَا ‏"‏ فِيمَا اسْتَطَعْتُنَّ وَأَطَقْتُنَّ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَرْحَمُ بِنَا مِنَّا بِأَنْفُسِنَا ‏.‏ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ بَايِعْنَا ‏.‏ قَالَ سُفْيَانُ تَعْنِي صَافِحْنَا ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا قَوْلِي لِمِائَةِ امْرَأَةٍ كَقَوْلِي لاِمْرَأَةٍ وَاحِدَةٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ وَأَسْمَاءَ بِنْتِ يَزِيدَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ لاَ نَعْرِفُهُ إِلاَّ مِنْ حَدِيثِ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ ‏.‏ وَرَوَى سُفْيَانُ الثَّوْرِيُّ وَمَالِكُ بْنُ أَنَسٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ نَحْوَهُ ‏.‏ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذَا الْحَدِيثِ فَقَالَ لاَ أَعْرِفُ لأُمَيْمَةَ بِنْتِ رُقَيْقَةَ غَيْرَ هَذَا الْحَدِيثِ ‏.‏ وَأُمَيْمَةُ امْرَأَةٌ أُخْرَى لَهَا حَدِيثٌ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏

Umayma bint Ruqayqa (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men bir necha ayollar bilan birga Rasululloh ﷺga bayʼat qildim. U zot bizga: «Qoʻlingizdan kelganicha va kuchingiz yetganicha (toat qilishingiz ustiga)», dedilar. Men: «Alloh va Uning Rasuli bizga oʻzimizdan koʻra rahmliroqdirlar», dedim. Soʻng: «Ey Allohning Rasuli, bizga bayʼat oling (qoʻl bering)», dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Mening yuzta ayolga aytgan soʻzim, bitta ayolga aytgan soʻzimday (boʻlsin)», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Biz uni faqat Muhammad ibn al-Munkadirning hadisidan bilamiz.Умайма бинт Руқайқа (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен бир неча аёллар билан бирга Расулуллоҳ ﷺга байъат қилдим. У зот бизга: «Қўлингиздан келганича ва кучингиз етганича (тоат қилишингиз устига)», дедилар. Мен: «Аллоҳ ва Унинг Расули бизга ўзимиздан кўра раҳмлироқдирлар», дедим. Сўнг: «Эй Аллоҳнинг Расули, бизга байъат олинг (қўл беринг)», дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг юзта аёлга айтган сўзим, битта аёлга айтган сўзимдай (бўлсин)», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Биз уни фақат Муҳаммад ибн ал-Мункадирнинг ҳадисидан биламиз.

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عُثْمَانَ، حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ يَزِيدَ، حَدَّثَنِي شُعَيْبُ بْنُ أَبِي حَمْزَةَ، قَالَ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ وَابْنُ أَبِي فَرْوَةَ وَغَيْرُهُمَا مِنْ فُقَهَاءِ أَهْلِ الْمَدِينَةِ فَإِذَا قُلْتَ أَنْتَ ذَاكَ فَقُلْ ‏"‏ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏ يَعْنِي قَوْلَهُ ‏"‏ وَأَنَا أَوَّلُ الْمُسْلِمِينَ ‏"‏ ‏.‏

Shuʼayb ibn Abu Hamza (rahimahulloh) aytadi: Menga Muhammad ibn al-Munkadir, Ibn Abu Farva va Madina ahlining boshqa faqihlari: «Agar sen ana o (duo)ni aytsang, ‹vaana minal-muslimin (men muslimlardanman)› deb ayt» — dedilar. Yaʼni «vaana avvalul-muslimin (men muslimlarning avvalimen)» degan soʻzni nazarda tutdilar.Шуъайб ибн Абу Ҳамза (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Менга Муҳаммад ибн ал-Мункадир, Ибн Абу Фарва ва Мадина аҳлининг бошқа фақиҳлари: «Агар сен ана о (дуо)ни айтсанг, ‹ваана минал-муслимин (мен муслимларданман)› деб айт» — дедилар. Яъни «ваана аввалул-муслимин (мен муслимларнинг аввалимен)» деган сўзни назарда тутдилар.

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ، قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنِ ابْنِ الْمُنْكَدِرِ، وَإِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ، سَمِعَا أَنَسًا، قَالَ صَلَّيْتُ مَعَ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم الظُّهْرَ بِالْمَدِينَةِ أَرْبَعًا وَبِذِي الْحُلَيْفَةِ الْعَصْرَ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏

Anas ibn Molik (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: «Nabiy ﷺ bilan Madinada peshin namozini toʻrt rakaat, Zul-Hulayfada esa asr namozini ikki rakaat oʻqidim», dedi.Анас ибн Молик (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: «Набий ﷺ билан Мадинада пешин намозини тўрт ракаат, Зул-Ҳулайфада эса аср намозини икки ракаат ўқидим», деди.

وَعَنْ يَزِيدَ بْنِ نُعَيْمٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ مَاعِزًا أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَقَرَّ عِنْدَهُ أَرْبَعَ مَرَّاتٍ فَأَمَرَ بِرَجْمِهِ وَقَالَ لِهَزَّالٍ: «لَوْ سَتَرْتَهُ بِثَوْبِكَ كَانَ خَيْرًا لَكَ» قَالَ ابْنُ الْمُنْكَدِرِ: إِنَّ هَزَّالًا أَمَرَ مَاعِزًا أَنْ يَأْتِيَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فيخبره. رَوَاهُ أَبُو دَاوُد

Nuaym (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadiki, Moiz Nabiy ﷺning huzurlariga kelib, u zotning oldida toʻrt marta (zino qilganini) iqror boʻldi. Shunda (Paygʻambar ﷺ) uni toshboʻron qilishni buyurdilar va Hazzolga: «Agar uni oʻz kiyiming bilan bekitganingda (yashirganingda), sen uchun yaxshiroq boʻlardi», — dedilar.Нуайм (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинадики, Моиз Набий ﷺнинг ҳузурларига келиб, у зотнинг олдида тўрт марта (зино қилганини) иқрор бўлди. Шунда (Пайғамбар ﷺ) уни тошбўрон қилишни буюрдилар ва Ҳаззолга: «Агар уни ўз кийиминг билан бекитганингда (яширганингда), сен учун яхшироқ бўларди», — дедилар.

حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي أَبِي، أَنَّ أَبَا بَكْرِ بْنَ حَزْمٍ، وَمُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ، فِي نَاسٍ مِنْ أَهْلِ الْمَسْجِدِ، عَادُوا عُمَرَ بْنَ الْحَكَمِ بْنِ رَافِعٍ الأَنْصَارِيَّ، قَالُوا‏:‏ يَا أَبَا حَفْصٍ، حَدِّثْنَا، قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللهِ قَالَ‏:‏ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ‏:‏ مَنْ عَادَ مَرِيضًا خَاضَ فِي الرَّحْمَةِ، حَتَّى إِذَا قَعَدَ اسْتَقَرَّ فِيهَا‏.‏

(Jobir ibn Abdulloh (roziyallohu anhumo) aytdi:) Men Paygʻambar ﷺni (shunday) deganlarini eshitdim: «Agar sizlarning dorilaringizdan biror (narsa)da yaxshilik boʻ lsa, (u) asal sharbatida, yoki qon oldiradigan (hijoma) tigʻ ining tilishida, yoki olov (choʻ g)ning bir kuydirishida(dir); (lekin) men dogʻ lanib (kayy qilinib) davolanishni yoqtirmayman».(Жобир ибн Абдуллоҳ (розияллоҳу анҳумо) айтди:) Мен Пайғамбар ﷺни (шундай) деганларини эшитдим: «Агар сизларнинг дориларингиздан бирор (нарса)да яхшилик бў лса, (у) асал шарбатида, ёки қон олдирадиган (ҳижома) тиғ ининг тилишида, ёки олов (чў г)нинг бир куйдиришида(дир); (лекин) мен доғ ланиб (кайй қилиниб) даволанишни ёқтирмайман».

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ حُجْرٍ، حَدَّثَنَا الْوَلِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ، عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ، عَنْ سُمَىٍّ، عَنْ أَبِي صَالِحٍ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ لَقِيَ اللَّهَ بِغَيْرِ أَثَرٍ مِنْ جِهَادٍ لَقِيَ اللَّهَ وَفِيهِ ثُلْمَةٌ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ مِنْ حَدِيثِ الْوَلِيدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ رَافِعٍ ‏.‏ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ رَافِعٍ قَدْ ضَعَّفَهُ بَعْضُ أَصْحَابِ الْحَدِيثِ ‏.‏ قَالَ وَسَمِعْتُ مُحَمَّدًا يَقُولُ هُوَ ثِقَةٌ مُقَارِبُ الْحَدِيثِ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ هَذَا الْوَجْهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ وَحَدِيثُ سَلْمَانَ إِسْنَادُهُ لَيْسَ بِمُتَّصِلٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ لَمْ يُدْرِكْ سَلْمَانَ الْفَارِسِيَّ ‏.‏ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ أَيُّوبَ بْنِ مُوسَى عَنْ مَكْحُولٍ عَنْ شُرَحْبِيلَ بْنِ السِّمْطِ عَنْ سَلْمَانَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم نَحْوَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga jihoddan biror asar (nishon)siz roʻbaroʻ kelsa, Allohga (diniy) nuqson bilan roʻbaroʻ keladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis al-Valid ibn Muslimning Ismoil ibn Rofiʼdan (qilgan) rivoyati boʻyicha gʻaribdir. Ismoil ibn Rofiʼni hadis ahlidan baʼzilari zaif sanagan. (Abu Iso) dedi: Men Muhammad (al-Buxoriy)ning: «U ishonchli, hadisi oʻrtacha (muqorib)dir», deganini eshitdim. Bu hadis Abu Hurayradan, Paygʻambar ﷺdan boshqa yoʻl bilan ham rivoyat qilingan. Salmonning hadisiga kelsak, uning isnodi uzluksiz emas; Muhammad ibn al-Munkadir Salmon al-Forisiyga yetishmagan. Bu hadis Ayyub ibn Musodan, u Makhuldan, u Shurahbil ibn as-Simtdan, u Salmondan, u Paygʻambar ﷺdan shunga oʻxshash (maʼnoda) ham rivoyat qilingan.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга жиҳоддан бирор асар (нишон)сиз рўбарў келса, Аллоҳга (диний) нуқсон билан рўбарў келади», дедилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ал-Валид ибн Муслимнинг Исмоил ибн Рофиъдан (қилган) ривояти бўйича ғарибдир. Исмоил ибн Рофиъни ҳадис аҳлидан баъзилари заиф санаган. (Абу Исо) деди: Мен Муҳаммад (ал-Бухорий)нинг: «У ишончли, ҳадиси ўртача (муқориб)дир», деганини эшитдим. Бу ҳадис Абу Ҳурайрадан, Пайғамбар ﷺдан бошқа йўл билан ҳам ривоят қилинган. Салмоннинг ҳадисига келсак, унинг исноди узлуксиз эмас; Муҳаммад ибн ал-Мункадир Салмон ал-Форисийга етишмаган. Бу ҳадис Айюб ибн Мусодан, у Макҳулдан, у Шураҳбил ибн ас-Симтдан, у Салмондан, у Пайғамбар ﷺдан шунга ўхшаш (маънода) ҳам ривоят қилинган.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، وَأَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ قَالاَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِيرِينَ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ تَسَمَّوْا بِاسْمِي وَلاَ تَكْتَنُوا بِكُنْيَتِي ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَكَذَلِكَ رَوَاهُ أَبُو صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَكَذَلِكَ رِوَايَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ جَابِرٍ وَسَالِمِ بْنِ أَبِي الْجَعْدِ عَنْ جَابِرٍ وَسُلَيْمَانَ الْيَشْكُرِيِّ عَنْ جَابِرٍ وَابْنِ الْمُنْكَدِرِ عَنْ جَابِرٍ نَحْوَهُمْ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Mening ismim bilan ismlaninglar, lekin mening kunyam bilan kunyalanmanglar», dedilar. Abu Dovud aytadi: Buni Abu Solih ham Abu Hurayradan shunga oʻxshash rivoyat qilgan. Shuningdek, Abu Sufyonning Jobirdan, Solim ibn Abul-Jaʼdning Jobirdan, Sulaymon al-Yashkuriyning Jobirdan va Ibnul-Munkadirning Jobirdan rivoyatlari ham shunga oʻxshashdir, hamda Anas ibn Molikning (rivoyati ham).Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Менинг исмим билан исмланинглар, лекин менинг куням билан куняланманглар», дедилар. Абу Довуд айтади: Буни Абу Солиҳ ҳам Абу Ҳурайрадан шунга ўхшаш ривоят қилган. Шунингдек, Абу Суфённинг Жобирдан, Солим ибн Абул-Жаъднинг Жобирдан, Сулаймон ал-Яшкурийнинг Жобирдан ва Ибнул-Мункадирнинг Жобирдан ривоятлари ҳам шунга ўхшашдир, ҳамда Анас ибн Моликнинг (ривояти ҳам).

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مَرْزُوقٍ، قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ قَالَ لِي مُحَمَّدُ بْنُ الْمُنْكَدِرِ‏:‏ مَا اسْمُكَ‏؟‏ فَقُلْتُ‏:‏ شُعْبَةُ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي أَبُو شُعْبَةَ، عَنْ سُوَيْدِ بْنِ مُقَرِّنٍ الْمُزَنِيِّ، وَرَأَى رَجُلاً لَطَمَ غُلاَمَهُ، فَقَالَ‏:‏ أَمَا عَلِمْتَ أَنَّ الصُّورَةَ مُحَرَّمَةٌ‏؟‏ رَأَيْتُنِي وَإِنِّي سَابِعُ سَبْعَةِ إِخْوَةٍ، عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللهِ صلى الله عليه وسلم، مَا لَنَا إِلاَّ خَادِمٌ، فَلَطَمَهُ أَحَدُنَا، فَأَمَرَنَا النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ نُعْتِقَهُ‏.‏

Suvayd ibn Muqarrin al-Muzaniy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u bir kishining oʻz gʻulomining yuziga tarsaki urganini koʻrib: «Yuzga urish harom qilinganini bilmaysanmi? Men Rasululloh ﷺ zamonlarida yetti aka-ukaning yettinchisi edim, bizda faqat bitta xizmatkor bor edi. Bizdan biri uning yuziga tarsaki urgan edi, Nabiy ﷺ bizni uni ozod qilishga buyurdilar», dedi.Сувайд ибн Муқаррин ал-Музаний (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у бир кишининг ўз ғуломининг юзига тарсаки урганини кўриб: «Юзга уриш ҳаром қилинганини билмайсанми? Мен Расулуллоҳ ﷺ замонларида етти ака-уканинг еттинчиси эдим, бизда фақат битта хизматкор бор эди. Биздан бири унинг юзига тарсаки урган эди, Набий ﷺ бизни уни озод қилишга буюрдилар», деди.