Nofi' mavlo Abdulloh ibn Umar

حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ، قَالَ أَخْبَرَنَا مَخْلَدُ بْنُ يَزِيدَ، قَالَ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يَقُولُ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ يَقُولُ نَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم أَنْ يُقِيمَ الرَّجُلُ أَخَاهُ مِنْ مَقْعَدِهِ وَيَجْلِسَ فِيهِ‏.‏ قُلْتُ لِنَافِعٍ الْجُمُعَةَ قَالَ الْجُمُعَةَ وَغَيْرَهَا‏.‏

Ibn Jurayj (Nofiʼ, Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Men Nofiʼning shunday deganini eshitdim: «Ibn Umar: ‹Paygʻambar ﷺ kishi boshqa kishini oʻrnidan turgʻizib, uning joyiga oʻtirishdan qaytardilar›, — dedi». Men Nofiʼga: «Bu faqat juma namoziga (xosmi)?» — dedim. U: «Juma namoziga va boshqa (har qanday namozga ham)», — dedi.Ибн Журайж (Нофиъ, Ибн Умардан) ривоят қилади: Мен Нофиънинг шундай деганини эшитдим: «Ибн Умар: ‹Пайғамбар ﷺ киши бошқа кишини ўрнидан турғизиб, унинг жойига ўтиришдан қайтардилар›, — деди». Мен Нофиъга: «Бу фақат жума намозига (хосми)?» — дедим. У: «Жума намозига ва бошқа (ҳар қандай намозга ҳам)», — деди.

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ، حَدَّثَنَا يَحْيَى، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، قَالَ حَدَّثَنِي نَافِعٌ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم يَأْتِي قُبَاءً رَاكِبًا وَمَاشِيًا‏.‏ زَادَ ابْنُ نُمَيْرٍ حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ فَيُصَلِّي فِيهِ رَكْعَتَيْنِ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ Qubo masjidiga (baʼzan) piyoda va (baʼzan) mingan holda borar edilar. Nofiʼ (boshqa rivoyatda) qoʻshdi: «Soʻng u zot (Qubo masjidida) ikki rakat oʻqir edilar».Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ Қубо масжидига (баъзан) пиёда ва (баъзан) минган ҳолда борар эдилар. Нофиъ (бошқа ривоятда) қўшди: «Сўнг у зот (Қубо масжидида) икки ракат ўқир эдилар».

وَقَالَ أَبُو مَعْمَرٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَارِثِ، حَدَّثَنَا أَيُّوبُ، عَنْ نَافِعٍ، قَالَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ إِذَا صَلَّى بِالْغَدَاةِ بِذِي الْحُلَيْفَةِ أَمَرَ بِرَاحِلَتِهِ فَرُحِلَتْ ثُمَّ رَكِبَ، فَإِذَا اسْتَوَتْ بِهِ اسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ قَائِمًا، ثُمَّ يُلَبِّي حَتَّى يَبْلُغَ الْمَحْرَمَ، ثُمَّ يُمْسِكُ حَتَّى إِذَا جَاءَ ذَا طُوًى بَاتَ بِهِ حَتَّى يُصْبِحَ، فَإِذَا صَلَّى الْغَدَاةَ اغْتَسَلَ، وَزَعَمَ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَعَلَ ذَلِكَ‏.‏ تَابَعَهُ إِسْمَاعِيلُ عَنْ أَيُّوبَ فِي الْغَسْلِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar Zulhulayfada bomdod namozini tugatgan har safar, oʻz ulovini (rohila) tayyorlatar; soʻng unga minar, u (ulov) tik turgach, (ulovga) oʻtirgan holda Qiblaga (Makkadagi Kaʼbaga) yuzlanib, talbiya aytar edi. U Haram (yoki Makka) chegaralariga yetib kelgach, talbiyani toʻxtatar — to Ziy Tuvo (Makka yaqinida)ga yetib borguncha; u yerda tong otguncha tunar edi. Bomdod namozini oʻqigach, u gusl qilar edi. U — Rasululloh ﷺ ham shunday qilganlarini — daʼvo qilar edi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар Зулҳулайфада бомдод намозини тугатган ҳар сафар, ўз уловини (роҳила) тайёрлатар; сўнг унга минар, у (улов) тик тургач, (уловга) ўтирган ҳолда Қиблага (Маккадаги Каъбага) юзланиб, талбия айтар эди. У Ҳарам (ёки Макка) чегараларига етиб келгач, талбияни тўхтатар — то Зий Туво (Макка яқинида)га етиб боргунча; у ерда тонг отгунча тунар эди. Бомдод намозини ўқигач, у гусл қилар эди. У — Расулуллоҳ ﷺ ҳам шундай қилганларини — даъво қилар эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ، أَخْبَرَنَا مَالِكٌ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ اللَّهُمَّ ارْحَمِ الْمُحَلِّقِينَ ‏"‏‏.‏ قَالُوا وَالْمُقَصِّرِينَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ ‏"‏ وَالْمُقَصِّرِينَ ‏"‏‏.‏ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي نَافِعٌ ‏"‏ رَحِمَ اللَّهُ الْمُحَلِّقِينَ ‏"‏ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ‏.‏ قَالَ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ حَدَّثَنِي نَافِعٌ وَقَالَ فِي الرَّابِعَةِ ‏"‏ وَالْمُقَصِّرِينَ ‏"‏‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham (duo qiling)», — dedi. Paygʻambar ﷺ: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar. Odamlar: «Yo Rasululloh, sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedi. Paygʻambar ﷺ (uchinchi martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — dedilar. Nofiʼ dediki, Paygʻambar ﷺ bir yoki ikki marta: «Allohim! Boshini oldirgan(lar)ga rahm qil», — dedilar va toʻrtinchi (martada): «Va sochini qisqartirgan(lar)ga ham», — deb qoʻshdilar.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам (дуо қилинг)», — деди. Пайғамбар ﷺ: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар. Одамлар: «Ё Расулуллоҳ, сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деди. Пайғамбар ﷺ (учинчи мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — дедилар. Нофиъ дедики, Пайғамбар ﷺ бир ёки икки марта: «Аллоҳим! Бошини олдирган(лар)га раҳм қил», — дедилар ва тўртинчи (мартада): «Ва сочини қисқартирган(лар)га ҳам», — деб қўшдилар.

وَقَالَ لَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ، عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ، عَنِ ابْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ أَنَّهُ طَافَ طَوَافًا وَاحِدًا، ثُمَّ يَقِيلُ ثُمَّ يَأْتِي مِنًى ـ يَعْنِي يَوْمَ النَّحْرِ ـ‏.‏ وَرَفَعَهُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umardan) rivoyat qiladi: Ibn Umar faqat bir tavof (ifoza tavofi) qildi. U peshin (tushlik) uyqusini olar, soʻng Minoga qaytar edi. Bu — Nahr (qurbonlik) kuni (boʻlar) edi.Нофиъ (Ибн Умардан) ривоят қилади: Ибн Умар фақат бир тавоф (ифоза тавофи) қилди. У пешин (тушлик) уйқусини олар, сўнг Минога қайтар эди. Бу — Наҳр (қурбонлик) куни (бўлар) эди.

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْوَهَّابِ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ الْحَارِثِ، قَالَ سُئِلَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنِ الْمُحَصَّبِ، فَحَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ، عَنْ نَافِعٍ،، قَالَ نَزَلَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَعُمَرُ وَابْنُ عُمَرَ‏.‏ وَعَنْ نَافِعٍ أَنَّ ابْنَ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما ـ كَانَ يُصَلِّي بِهَا ـ يَعْنِي الْمُحَصَّبَ ـ الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ ـ أَحْسِبُهُ قَالَ وَالْمَغْرِبَ‏.‏ قَالَ خَالِدٌ لاَ أَشُكُّ فِي الْعِشَاءِ، وَيَهْجَعُ هَجْعَةً، وَيَذْكُرُ ذَلِكَ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم‏.‏

Xolid ibn Horis (Ubaydullohdan) rivoyat qiladi: Ubaydullohdan Muhassab haqida soʻraldi. Ubaydulloh rivoyat qildi: Nofiʼ dedi: «Rasululloh ﷺ, Umar va Ibn Umar u yerda qoʻndi». Nofiʼ qoʻshdi: «Ibn Umar u yerda (Muhassabda) peshin va asr namozini oʻqir edi». Menimcha, u shom namozini ham (zikr) qildi. Men: «Men xufton (namozi) haqida ham shubha qilmayman (yaʼni u uni ham u yerda oʻqir edi) va u u yerda bir oz uxlar edi. U: ‹Paygʻambar ﷺ ham shunday qilar edilar›, — der edi», — dedim.Холид ибн Ҳорис (Убайдуллоҳдан) ривоят қилади: Убайдуллоҳдан Муҳассаб ҳақида сўралди. Убайдуллоҳ ривоят қилди: Нофиъ деди: «Расулуллоҳ ﷺ, Умар ва Ибн Умар у ерда қўнди». Нофиъ қўшди: «Ибн Умар у ерда (Муҳассабда) пешин ва аср намозини ўқир эди». Менимча, у шом намозини ҳам (зикр) қилди. Мен: «Мен хуфтон (намози) ҳақида ҳам шубҳа қилмайман (яъни у уни ҳам у ерда ўқир эди) ва у у ерда бир оз ухлар эди. У: ‹Пайғамбар ﷺ ҳам шундай қилар эдилар›, — дер эди», — дедим.

حَدَّثَنَا صَدَقَةُ، أَخْبَرَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ، قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، عَنِ ابْنِ عُمَرَ، رضى الله عنهما عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ إِنَّ الْمُتَبَايِعَيْنِ بِالْخِيَارِ فِي بَيْعِهِمَا، مَا لَمْ يَتَفَرَّقَا، أَوْ يَكُونُ الْبَيْعُ خِيَارًا ‏"‏‏.‏ قَالَ نَافِعٌ وَكَانَ ابْنُ عُمَرَ إِذَا اشْتَرَى شَيْئًا يُعْجِبُهُ فَارَقَ صَاحِبَهُ‏.‏

Ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Paygʻambar ﷺ: «Xaridor va sotuvchi — ular bir-biridan ajrashmaguncha — savdoni bekor qilish yoki tasdiqlash ixtiyoriga ega; yoki (savdo) ixtiyorli (shartli) boʻlsa (ham shunday)», — dedilar. Nofiʼ: «Ibn Umar oʻziga yoqgan biror narsani sotib olsa, sotuvchidan tezda ajrar (uzoqlashar) edi», — dedi.Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Пайғамбар ﷺ: «Харидор ва сотувчи — улар бир-биридан ажрашмагунча — савдони бекор қилиш ёки тасдиқлаш ихтиёрига эга; ёки (савдо) ихтиёрли (шартли) бўлса (ҳам шундай)», — дедилар. Нофиъ: «Ибн Умар ўзига ёқган бирор нарсани сотиб олса, сотувчидан тезда ажрар (узоқлашар) эди», — деди.

حَدَّثَنَا حَسَّانُ بْنُ أَبِي عَبَّادٍ، حَدَّثَنَا هَمَّامٌ، قَالَ سَمِعْتُ نَافِعًا، يُحَدِّثُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ ـ رضى الله عنهما أَنَّ عَائِشَةَ ـ رضى الله عنها ـ سَاوَمَتْ بَرِيرَةَ فَخَرَجَ إِلَى الصَّلاَةِ، فَلَمَّا جَاءَ قَالَتْ إِنَّهُمْ أَبَوْا أَنْ يَبِيعُوهَا، إِلاَّ أَنْ يَشْتَرِطُوا الْوَلاَءَ‏.‏ فَقَالَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ إِنَّمَا الْوَلاَءُ لِمَنْ أَعْتَقَ ‏"‏‏.‏ قُلْتُ لِنَافِعٍ حُرًّا كَانَ زَوْجُهَا أَوْ عَبْدًا فَقَالَ مَا يُدْرِينِي

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Oisha Barira(ni) sotib olmoqchi boʻldi va u (Paygʻambar ﷺ) namozga chiqdilar. U zot qaytganda, u (Oisha) u zotga — ular (Bariraning egalari) uni — valoʼ (vala) oʻzlariga (qolishi) sharti bilangina sotishni — istaganini aytdi. Paygʻambar ﷺ: «Valoʼ — uni ozod qilgan kishiga(dir)», — deb javob berdilar. Hammom Nofiʼdan — uning (Bariraning) eri ozod (kishi)mi yoki qulmi, deb — soʻradi. U: «Bilmayman», — deb javob berdi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Оиша Барира(ни) сотиб олмоқчи бўлди ва у (Пайғамбар ﷺ) намозга чиқдилар. У зот қайтганда, у (Оиша) у зотга — улар (Бариранинг эгалари) уни — валў (вала) ўзларига (қолиши) шарти билангина сотишни — истаганини айтди. Пайғамбар ﷺ: «Валў — уни озод қилган кишига(дир)», — деб жавоб бердилар. Ҳаммом Нофиъдан — унинг (Бариранинг) эри озод (киши)ми ёки қулми, деб — сўради. У: «Билмайман», — деб жавоб берди.

قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ وَقَالَ لِي إِبْرَاهِيمُ أَخْبَرَنَا هِشَامٌ، أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ، قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ أَبِي مُلَيْكَةَ، يُخْبِرُ عَنْ نَافِعٍ، مَوْلَى ابْنِ عُمَرَ أَنَّ أَيُّمَا، نَخْلٍ بِيعَتْ قَدْ أُبِّرَتْ لَمْ يُذْكَرِ الثَّمَرُ، فَالثَّمَرُ لِلَّذِي أَبَّرَهَا، وَكَذَلِكَ الْعَبْدُ وَالْحَرْثُ‏.‏ سَمَّى لَهُ نَافِعٌ هَؤُلاَءِ الثَّلاَثَ‏.‏

Nofiʼ (Ibn Umarning ozod qilingan quli) rivoyat qiladi: Agar changlatilgan (chetilgan) xurmo daraxtlari sotilsa va (shartnomada) ularning mevasi haqida hech narsa aytilmasa, meva — uni changlatgan (chetgan) kishiga (sotuvchiga) qoladi; qul va ekinchi (yer)da ham shunday. Nofiʼ shu uch narsani zikr qildi.Нофиъ (Ибн Умарнинг озод қилинган қули) ривоят қилади: Агар чанглатилган (четилган) хурмо дарахтлари сотилса ва (шартномада) уларнинг меваси ҳақида ҳеч нарса айтилмаса, мева — уни чанглатган (четган) кишига (сотувчига) қолади; қул ва экинчи (ер)да ҳам шундай. Нофиъ шу уч нарсани зикр қилди.

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، أَخْبَرَنَا جُوَيْرِيَةُ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ كَانُوا يَتَبَايَعُونَ الْجَزُورَ إِلَى حَبَلِ الْحَبَلَةِ، فَنَهَى النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْهُ‏.‏ فَسَّرَهُ نَافِعٌ أَنْ تُنْتَجَ النَّاقَةُ مَا فِي بَطْنِهَا‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Odamlar tuyalarni ‹Habal ul-habala› asosida sotar edi. Paygʻambar ﷺ bunday savdodan qaytardi. Nofiʼ ‹Habal ul-habala›ni shunday izohladi: «Tuya — urgʻochi tuya tugʻgandan keyin — xaridorga topshiriladi (yaʼni hali tugʻilmagan tuyani sotish)».Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Одамлар туяларни ‹Ҳабал ул-ҳабала› асосида сотар эди. Пайғамбар ﷺ бундай савдодан қайтарди. Нофиъ ‹Ҳабал ул-ҳабала›ни шундай изоҳлади: «Туя — урғочи туя туғгандан кейин — харидорга топширилади (яъни ҳали туғилмаган туяни сотиш)».

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ، حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ بْنُ أَسْمَاءَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ ـ رضى الله عنه ـ قَالَ أَعْطَى رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم خَيْبَرَ أَنْ يَعْمَلُوهَا وَيَزْرَعُوهَا وَلَهُمْ شَطْرُ مَا يَخْرُجُ مِنْهَا، وَأَنَّ ابْنَ عُمَرَ حَدَّثَهُ أَنَّ الْمَزَارِعَ كَانَتْ تُكْرَى عَلَى شَىْءٍ سَمَّاهُ نَافِعٌ لاَ أَحْفَظُهُ‏.‏ وَأَنَّ رَافِعَ بْنَ خَدِيجٍ حَدَّثَ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم نَهَى عَنْ كِرَاءِ الْمَزَارِعِ‏.‏ وَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ نَافِعٍ عَنِ ابْنِ عُمَرَ حَتَّى أَجْلاَهُمْ عُمَرُ‏.‏

Abdulloh ibn Umar (roziyallohu anhumo)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Xaybar yerini — yahudiylar unda ishlab, dehqonchilik qilishi va hosilning yarmini olishi (sharti bilan) — berdilar. Ibn Umar qoʻshdi: «Yer (hosilning) maʼlum bir qismiga ijaraga berilar edi». Nofiʼ oʻsha qismning miqdorini zikr qildi, lekin men uni unutdim. Rofeʼ ibn Xadij: «Paygʻambar ﷺ dalalarni ijaraga berishdan qaytardi», — dedi. Ubaydulloh, Nofiʼdan rivoyat qildi: Ibn Umar: «(Xaybar shartnomasi) — to Umar yahudiylarni (Xaybardan) koʻchirib yuborguncha — davom etdi», — dedi.Абдуллоҳ ибн Умар (розияллоҳу анҳумо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Хайбар ерини — яҳудийлар унда ишлаб, деҳқончилик қилиши ва ҳосилнинг ярмини олиши (шарти билан) — бердилар. Ибн Умар қўшди: «Ер (ҳосилнинг) маълум бир қисмига ижарага берилар эди». Нофиъ ўша қисмнинг миқдорини зикр қилди, лекин мен уни унутдим. Рофеъ ибн Хадиж: «Пайғамбар ﷺ далаларни ижарага беришдан қайтарди», — деди. Убайдуллоҳ, Нофиъдан ривоят қилди: Ибн Умар: «(Хайбар шартномаси) — то Умар яҳудийларни (Хайбардан) кўчириб юборгунча — давом этди», — деди.