حَدَّثَنَا يَحْيَى، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي عَرُوبَةَ، عَنْ قَتَادَةَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَالْأَشْتَرُ، إِلَى عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقُلْنَا هَلْ عَهِدَ إِلَيْكَ نَبِيُّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا لَمْ يَعْهَدْهُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً قَالَ لَا إِلَّا مَا فِي كِتَابِي هَذَا قَالَ وَكِتَابٌ فِي قِرَابِ سَيْفِهِ فَإِذَا فِيهِ الْمُؤْمِنُونَ تَكَافَأُ دِمَاؤُهُمْ وَهُمْ يَدٌ عَلَى مَنْ سِوَاهُمْ وَيَسْعَى بِذِمَّتِهِمْ أَدْنَاهُمْ أَلَا لَا يُقْتَلُ مُؤْمِنٌ بِكَافِرٍ وَلَا ذُو عَهْدٍ فِي عَهْدِهِ مَنْ أَحْدَثَ حَدَثًا أَوْ آوَى مُحْدِثًا فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men va al-Ashtar Ali (roziyallohu anhu) huzuriga bordik va: «Allohning Nabiysi ﷺ sizga hamma odamlarga topshirmagan biror narsani topshirganmi?» dedik. U: «Yoʻq, mana shu kitobimdagidan boshqa yoʻq», dedi. U qilichi qinidagi bir kitob edi. Unda shunday deb yozilgan edi: «Muminlarning qonlari tengdir. Ular oʻzgalarga qarshi yagona qoʻldirlar. Ularning eng pastdagisi ham (bergan) omonliligiga rioya qilinadi. Ogoh boʻlinglarki, mumin kofir uchun oʻldirilmaydi va ahd egasi ahdi ichida (oʻldirilmaydi). Kim bidʼat chiqarsa yoki bidʼatchiga panoh bersa, unga Allohning, farishtalarning va barcha odamlarning laʼnati boʻlsin».Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен ва ал-Аштар Али (розияллоҳу анҳу) ҳузурига бордик ва: «Аллоҳнинг Набийси ﷺ сизга ҳамма одамларга топширмаган бирор нарсани топширганми?» дедик. У: «Йўқ, мана шу китобимдагидан бошқа йўқ», деди. У қиличи қинидаги бир китоб эди. Унда шундай деб ёзилган эди: «Муминларнинг қонлари тенгдир. Улар ўзгаларга қарши ягона қўлдирлар. Уларнинг энг пастдагиси ҳам (берган) омонлилигига риоя қилинади. Огоҳ бўлингларки, мумин кофир учун ўлдирилмайди ва аҳд эгаси аҳди ичида (ўлдирилмайди). Ким бидъат чиқарса ёки бидъатчига паноҳ берса, унга Аллоҳнинг, фаришталарнинг ва барча одамларнинг лаънати бўлсин».
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَنْبَأَنَا مَعْمَرٌ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ زَيْدٍ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ كُنَّا مَعَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَكَانَ إِذَا شَهِدَ مَشْهَدًا أَوْ أَشْرَفَ عَلَى أَكَمَةٍ أَوْ هَبَطَ وَادِيًا قَالَ سُبْحَانَ اللَّهِ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَقُلْتُ لِرَجُلٍ مِنْ بَنِي يَشْكُرَ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ حَتَّى نَسْأَلَهُ عَنْ قَوْلِهِ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَ فَانْطَلَقْنَا إِلَيْهِ فَقُلْنَا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ رَأَيْنَاكَ إِذَا شَهِدْتَ مَشْهَدًا أَوْ هَبَطْتَ وَادِيًا أَوْ أَشْرَفْتَ عَلَى أَكَمَةٍ قُلْتَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَهَلْ عَهِدَ رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكَ شَيْئًا فِي ذَلِكَ قَالَ فَأَعْرَضَ عَنَّا وَأَلْحَحْنَا عَلَيْهِ فَلَمَّا رَأَى ذَلِكَ قَالَ وَاللَّهِ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَهْدًا إِلَّا شَيْئًا عَهِدَهُ إِلَى النَّاسِ وَلَكِنَّ النَّاسَ وَقَعُوا عَلَى عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَتَلُوهُ فَكَانَ غَيْرِي فِيهِ أَسْوَأَ حَالًا وَفِعْلًا مِنِّي ثُمَّ إِنِّي رَأَيْتُ أَنِّي أَحَقُّهُمْ بِهَذَا الْأَمْرِ فَوَثَبْتُ عَلَيْهِ فَاللَّهُ أَعْلَمُ أَصَبْنَا أَمْ أَخْطَأْنَا.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Biz Ali bilan birga edik, u zot biror voqeaga guvoh boʻlsalar yoki bir tepalik ustiga chiqsalar yoki bir vodiyga tushsalar: «Subhanalloh, Alloh va Uning Rasuli rost aytdilar», der edilar. Men Banu Yashkurdan bir kishiga: «Yur, amirul moʻʼmininning oldiga borib, uning ‹Alloh va Uning Rasuli rost aytdilar› degan soʻzi haqida soʻraylik», dedim. Biz uning oldiga borib: «Ey amirul moʻʼminin, biz sizni biror voqeaga guvoh boʻlganingizda yoki bir vodiyga tushganingizda yoki bir tepalik ustiga chiqqaningizda ‹Alloh va Uning Rasuli rost aytdilar› deyishingizni koʻrdik. Rasululloh ﷺ sizga bu haqda maxsus biror narsa tayinlaganmilar?» dedik. U zot bizdan yuz oʻgirdilar, biz esa qattiq turib oldik. Buni koʻrgach: «Allohga qasamki, Rasululloh ﷺ menga odamlarga tayinlagan narsalaridan boshqa maxsus biror narsa tayinlamaganlar. Lekin odamlar Usmon (roziyallohu anhu)ning ustiga bostirib borib, uni oʻldirdilar, bu ishda mendan boshqalari holat va ish jihatidan mendan yomonroq edilar. Soʻng men bu ishga oʻzimni ulardan haqliroq deb bildim va unga oʻrnashdim. Alloh biladi, biz toʻgʻri qildikmi yoki xato qildikmi», dedilar.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Биз Али билан бирга эдик, у зот бирор воқеага гувоҳ бўлсалар ёки бир тепалик устига чиқсалар ёки бир водийга тушсалар: «Субҳаналлоҳ, Аллоҳ ва Унинг Расули рост айтдилар», дер эдилар. Мен Бану Яшкурдан бир кишига: «Юр, амирул мўъмининнинг олдига бориб, унинг ‹Аллоҳ ва Унинг Расули рост айтдилар› деган сўзи ҳақида сўрайлик», дедим. Биз унинг олдига бориб: «Эй амирул мўъминин, биз сизни бирор воқеага гувоҳ бўлганингизда ёки бир водийга тушганингизда ёки бир тепалик устига чиққанингизда ‹Аллоҳ ва Унинг Расули рост айтдилар› дейишингизни кўрдик. Расулуллоҳ ﷺ сизга бу ҳақда махсус бирор нарса тайинлаганмилар?» дедик. У зот биздан юз ўгирдилар, биз эса қаттиқ туриб олдик. Буни кўргач: «Аллоҳга қасамки, Расулуллоҳ ﷺ менга одамларга тайинлаган нарсаларидан бошқа махсус бирор нарса тайинламаганлар. Лекин одамлар Усмон (розияллоҳу анҳу)нинг устига бостириб бориб, уни ўлдирдилар, бу ишда мендан бошқалари ҳолат ва иш жиҳатидан мендан ёмонроқ эдилар. Сўнг мен бу ишга ўзимни улардан ҳақлироқ деб билдим ва унга ўрнашдим. Аллоҳ билади, биз тўғри қилдикми ёки хато қилдикми», дедилар.
حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ، حَدَّثَنِي إِسْمَاعِيلُ أَبُو مَعْمَرٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ، عَنْ يُونُسَ، عَنِ الْحَسَنِ، عَنْ قَيْسِ بْنِ عُبَادٍ، قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ أَرَأَيْتَ مَسِيرَكَ هَذَا عَهْدٌ عَهِدَهُ إِلَيْكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ رَأْيٌ رَأَيْتَهُ قَالَ مَا تُرِيدُ إِلَى هَذَا قُلْتُ دِينَنَا دِينَنَا قَالَ مَا عَهِدَ إِلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِ شَيْئًا وَلَكِنْ رَأْيٌ رَأَيْتُهُ.
Ali (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men unga: «Sizning bu yurishingiz Rasululloh ﷺ sizga tayinlagan amrmi yoki oʻzingiz aytgan fikrmi?» dedim. U: «Buni nima uchun soʻrayapsan?» dedi. Men: «Dinimiz uchun, dinimiz uchun», dedim. U: «Rasululloh ﷺ menga bu haqda hech narsa tayinlaganlari yoʻq, balki bu oʻzim aytgan fikr», dedi.Али (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен унга: «Сизнинг бу юришингиз Расулуллоҳ ﷺ сизга тайинлаган амрми ёки ўзингиз айтган фикрми?» дедим. У: «Буни нима учун сўраяпсан?» деди. Мен: «Динимиз учун, динимиз учун», дедим. У: «Расулуллоҳ ﷺ менга бу ҳақда ҳеч нарса тайинлаганлари йўқ, балки бу ўзим айтган фикр», деди.