Shurayh al-Qoziy

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ مُوسَى الرَّازِيُّ، أَخْبَرَنَا عِيسَى بْنُ يُونُسَ، عَنْ مِسْعَرٍ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ قُلْتُ لِعَائِشَةَ بِأَىِّ شَىْءٍ كَانَ يَبْدَأُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم إِذَا دَخَلَ بَيْتَهُ قَالَتْ بِالسِّوَاكِ ‏.‏

Shurayh ibn Honiʼ aytadi: Men Oishadan: «Rasululloh ﷺ uylariga kirganlarida, avval nima bilan boshlar edilar?» — deb soʻradim. U: «Misvok bilan», — dedi.Шурайҳ ибн Ҳониъ айтади: Мен Оишадан: «Расулуллоҳ ﷺ уйларига кирганларида, аввал нима билан бошлар эдилар?» — деб сўрадим. У: «Мисвок билан», — деди.

حَدَّثَنَا دَاوُدُ بْنُ رُشَيْدٍ، حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ حَيَّانَ الرَّقِّيُّ، حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزِّبْرِقَانِ، عَنْ يَعْلَى بْنِ شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ، قَالَ شَهِدْتُ مَعَ مُعَاوِيَةَ بَيْتَ الْمَقْدِسِ فَجَمَّعَ بِنَا فَنَظَرْتُ فَإِذَا جُلُّ مَنْ فِي الْمَسْجِدِ أَصْحَابُ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم فَرَأَيْتُهُمْ مُحْتَبِينَ وَالإِمَامُ يَخْطُبُ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ كَانَ ابْنُ عُمَرَ يَحْتَبِي وَالإِمَامُ يَخْطُبُ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ وَشُرَيْحٌ وَصَعْصَعَةُ بْنُ صُوحَانَ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَإِبْرَاهِيمُ النَّخَعِيُّ وَمَكْحُولٌ وَإِسْمَاعِيلُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعْدٍ وَنُعَيْمُ بْنُ سَلاَمَةَ قَالَ لاَ بَأْسَ بِهَا ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَلَمْ يَبْلُغْنِي أَنَّ أَحَدًا كَرِهَهَا إِلاَّ عُبَادَةُ بْنُ نُسَىٍّ ‏.‏

Yaʼlo ibn Shaddod ibn Avs (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadi: «Men Muoviya bilan birga Baytul-Maqdisda hozir boʻldim. U bizga juma namozini oʻqib berdi. Men qarasam, masjiddagi odamlarning koʻpchiligi Nabiy ﷺning sahobalari ekan. Imom xutba qilib turganida, men ularning ihtibo qilib (oyoqlarini tikka qoʻyib oʻrab) oʻtirganlarini koʻrdim». Abu Dovud aytadi: Ibn Umar (roziyallohu anhumo) imom xutba qilib turganida ihtibo qilib oʻtirar edi. Anas ibn Molik, Shurayh, Saʼsaʼa ibn Suvhon, Said ibn al-Musayyab, Ibrohim an-Naxaiy, Makhul, Ismoil ibn Muhammad ibn Saʼd va Nuaym ibn Salama: «Bunda hech qanday yomonlik yoʻq», — dedilar. Abu Dovud aytadi: Uboda ibn Nusaydan boshqa hech kim uni makruh sanaganligi menga yetib kelmadi.Яъло ибн Шаддод ибн Авс (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинади: «Мен Муовия билан бирга Байтул-Мақдисда ҳозир бўлдим. У бизга жума намозини ўқиб берди. Мен қарасам, масжиддаги одамларнинг кўпчилиги Набий ﷺнинг саҳобалари экан. Имом хутба қилиб турганида, мен уларнинг иҳтибо қилиб (оёқларини тикка қўйиб ўраб) ўтирганларини кўрдим». Абу Довуд айтади: Ибн Умар (розияллоҳу анҳумо) имом хутба қилиб турганида иҳтибо қилиб ўтирар эди. Анас ибн Молик, Шурайҳ, Саъсаъа ибн Сувҳон, Саид ибн ал-Мусайяб, Иброҳим ан-Нахаий, Макҳул, Исмоил ибн Муҳаммад ибн Саъд ва Нуайм ибн Салама: «Бунда ҳеч қандай ёмонлик йўқ», — дедилар. Абу Довуд айтади: Убода ибн Нусайдан бошқа ҳеч ким уни макруҳ санаганлиги менга етиб келмади.

حَدَّثَنَا عُثْمَانُ، وَأَبُو بَكْرٍ ابْنَا أَبِي شَيْبَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ الصَّبَّاحِ الْبَزَّازُ قَالُوا حَدَّثَنَا شَرِيكٌ، عَنِ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ، عَنْ أَبِيهِ، قَالَ سَأَلْتُ عَائِشَةَ عَنِ الْبَدَاوَةِ، فَقَالَتْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَبْدُو إِلَى هَذِهِ التِّلاَعِ وَإِنَّهُ أَرَادَ الْبَدَاوَةَ مَرَّةً فَأَرْسَلَ إِلَىَّ نَاقَةً مُحَرَّمَةً مِنْ إِبِلِ الصَّدَقَةِ فَقَالَ لِي ‏"‏ يَا عَائِشَةُ ارْفُقِي فَإِنَّ الرِّفْقَ لَمْ يَكُنْ فِي شَىْءٍ قَطُّ إِلاَّ زَانَهُ وَلاَ نُزِعَ مِنْ شَىْءٍ قَطُّ إِلاَّ شَانَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ ابْنُ الصَّبَّاحِ فِي حَدِيثِهِ مُحَرَّمَةٌ يَعْنِي لَمْ تُرْكَبْ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: «Rasululloh ﷺ ana shu soylarga (sahroga) chiqar edilar. Bir marta sahroga chiqishni xohlab, menga sadaqa tuyalaridan minilmagan bir tuyani yubordilar va menga: ‹Ey Oisha, muloyim boʻl, zero muloyimlik biror narsada boʻlsa, albatta uni bezaydi va biror narsadan olib tashlansa, albatta uni nuqsonli qiladi›, dedilar». Ibn as-Sabboh oʻz hadisida: «‹Muharrama› — yaʼni minilmagan, degani», dedi.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: «Расулуллоҳ ﷺ ана шу сойларга (саҳрога) чиқар эдилар. Бир марта саҳрога чиқишни хоҳлаб, менга садақа туяларидан минилмаган бир туяни юбордилар ва менга: ‹Эй Оиша, мулойим бўл, зеро мулойимлик бирор нарсада бўлса, албатта уни безайди ва бирор нарсадан олиб ташланса, албатта уни нуқсонли қилади›, дедилар». Ибн ас-Саббоҳ ўз ҳадисида: «‹Муҳаррама› — яъни минилмаган, дегани», деди.

حَدَّثَنَا الرَّبِيعُ بْنُ نَافِعٍ، عَنْ يَزِيدَ، - يَعْنِي ابْنَ الْمِقْدَامِ بْنِ شُرَيْحٍ - عَنْ أَبِيهِ، عَنْ جَدِّهِ، شُرَيْحٍ عَنْ أَبِيهِ، هَانِئٍ أَنَّهُ لَمَّا وَفَدَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم مَعَ قَوْمِهِ سَمِعَهُمْ يَكْنُونَهُ بِأَبِي الْحَكَمِ فَدَعَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فَقَالَ ‏"‏ إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَكَمُ وَإِلَيْهِ الْحُكْمُ فَلِمَ تُكْنَى أَبَا الْحَكَمِ ‏"‏ ‏.‏ فَقَالَ إِنَّ قَوْمِي إِذَا اخْتَلَفُوا فِي شَىْءٍ أَتَوْنِي فَحَكَمْتُ بَيْنَهُمْ فَرَضِيَ كِلاَ الْفَرِيقَيْنِ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَا أَحْسَنَ هَذَا فَمَا لَكَ مِنَ الْوَلَدِ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ لِي شُرَيْحٌ وَمُسْلِمٌ وَعَبْدُ اللَّهِ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ فَمَنْ أَكْبَرُهُمْ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ شُرَيْحٌ قَالَ ‏"‏ فَأَنْتَ أَبُو شُرَيْحٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ شُرَيْحٌ هَذَا هُوَ الَّذِي كَسَرَ السِّلْسِلَةَ وَهُوَ مِمَّنْ دَخَلَ تُسْتَرَ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ وَبَلَغَنِي أَنَّ شُرَيْحًا كَسَرَ بَابَ تُسْتَرَ وَذَلِكَ أَنَّهُ دَخَلَ مِنْ سِرْبٍ ‏.‏

Honiʼ ibn Yazid (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U oʻz qavmi bilan Rasululloh ﷺ huzurlariga elchi boʻlib kelganida, ular uni Abul-Hakam kunyasi bilan chaqirayotganlarini eshitdilar. Shunda Rasululloh ﷺ uni chaqirib: «Albatta, Alloh — Hakamdir (hukm qiluvchidir) va hukm ham Unga xosdir. Sen nega Abul-Hakam deb kunya olgansan?» dedilar. U: «Qavmim biror narsada ixtilof qilsalar, oldimga kelishadi, men ular orasida hukm chiqaraman, ikkala tomon ham rozi boʻladi», dedi. Rasululloh ﷺ: «Bu naqadar yaxshi (ish)! Senda qanday farzandlar bor?» dedilar. U: «Shurayh, Muslim va Abdulloh», dedi. (Rasululloh ﷺ): «Ularning eng kattasi qaysisi?» dedilar. Men: «Shurayh», dedim. (U zot): «Unday boʻlsa, sen Abu Shurayhsan», dedilar. Abu Dovud aytadi: Bu Shurayh — zanjirni sindirgan kishidir va u Tustarga kirganlardandir. Abu Dovud aytadi: Menga yetishicha, Shurayh Tustar darvozasini sindirgan, chunki u (yer ostidagi) lahimdan kirgan edi.Ҳониъ ибн Язид (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У ўз қавми билан Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига элчи бўлиб келганида, улар уни Абул-Ҳакам куняси билан чақираётганларини эшитдилар. Шунда Расулуллоҳ ﷺ уни чақириб: «Албатта, Аллоҳ — Ҳакамдир (ҳукм қилувчидир) ва ҳукм ҳам Унга хосдир. Сен нега Абул-Ҳакам деб куня олгансан?» дедилар. У: «Қавмим бирор нарсада ихтилоф қилсалар, олдимга келишади, мен улар орасида ҳукм чиқараман, иккала томон ҳам рози бўлади», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «Бу нақадар яхши (иш)! Сенда қандай фарзандлар бор?» дедилар. У: «Шурайҳ, Муслим ва Абдуллоҳ», деди. (Расулуллоҳ ﷺ): «Уларнинг энг каттаси қайсиси?» дедилар. Мен: «Шурайҳ», дедим. (У зот): «Ундай бўлса, сен Абу Шурайҳсан», дедилар. Абу Довуд айтади: Бу Шурайҳ — занжирни синдирган кишидир ва у Тустарга кирганлардандир. Абу Довуд айтади: Менга етишича, Шурайҳ Тустар дарвозасини синдирган, чунки у (ер остидаги) лаҳимдан кирган эди.