Shurayh al-Qoziy

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ، حَدَّثَنَا لَيْثٌ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ، عَنْ أَبِي شُرَيْحٍ الْعَدَوِيِّ، أَنَّهُ قَالَ لِعَمْرِو بْنِ سَعِيدٍ وَهُوَ يَبْعَثُ الْبُعُوثَ إِلَى مَكَّةَ ائْذَنْ لِي أَيُّهَا الأَمِيرُ أُحَدِّثْكَ قَوْلاً قَامَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم الْغَدَ مِنْ يَوْمِ الْفَتْحِ سَمِعَتْهُ أُذُنَاىَ وَوَعَاهُ قَلْبِي وَأَبْصَرَتْهُ عَيْنَاىَ حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ أَنَّهُ حَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ ‏"‏ إِنَّ مَكَّةَ حَرَّمَهَا اللَّهُ وَلَمْ يُحَرِّمْهَا النَّاسُ فَلاَ يَحِلُّ لاِمْرِئٍ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِرِ أَنْ يَسْفِكَ بِهَا دَمًا وَلاَ يَعْضِدَ بِهَا شَجَرَةً فَإِنْ أَحَدٌ تَرَخَّصَ بِقِتَالِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم فِيهَا فَقُولُوا لَهُ إِنَّ اللَّهَ أَذِنَ لِرَسُولِهِ وَلَمْ يَأْذَنْ لَكُمْ وَإِنَّمَا أَذِنَ لِي فِيهَا سَاعَةً مِنْ نَهَارٍ وَقَدْ عَادَتْ حُرْمَتُهَا الْيَوْمَ كَحُرْمَتِهَا بِالأَمْسِ وَلْيُبَلِّغِ الشَّاهِدُ الْغَائِبَ ‏"‏ ‏.‏ فَقِيلَ لأَبِي شُرَيْحٍ مَا قَالَ لَكَ عَمْرٌو قَالَ أَنَا أَعْلَمُ بِذَلِكَ مِنْكَ يَا أَبَا شُرَيْحٍ إِنَّ الْحَرَمَ لاَ يُعِيذُ عَاصِيًا وَلاَ فَارًّا بِدَمٍ وَلاَ فَارًّا بِخَرْبَةٍ ‏.‏

Abu Shurayh al-Adaviy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Amr ibn Saidga — u Makkaga qoʻshinlar joʻnatayotgan paytda — shunday dedi: «Ey amir, menga ruxsat bering, sizga Rasululloh ﷺ Fath kunining ertasiga aytgan bir soʻzni aytib beray. Uni qulogʻim eshitdi, qalbim yodlab oldi va u zot soʻzlaganda koʻzim koʻrdi: u zot Allohga hamd aytdilar va Uni ulugʻladilar, soʻngra: ‹Albatta, Makkani Alloh harom (muqaddas) qilgan, uni odamlar harom qilgani yoʻq. Bas, Allohga va oxirat kuniga iymon keltiruvchi kishiga unda qon toʻkish va unda biror daraxtni kesish halol emas. Agar biror kishi Rasululloh ﷺ ning unda jang qilgani (ni dalil keltirib) ruxsat olmoqchi boʻlsa, unga: ‹Albatta, Alloh oʻz Rasuliga izn bergan, sizlarga izn bergani yoʻq› deb aytinglar. Menga ham unda faqat kunduzning bir soatigina izn berilgan edi va bugun uning hurmati kechagi hurmatiday qaytadan (joriy) boʻldi. Hozir bor kishi yoʻq kishiga yetkazsin›, — dedilar». Soʻng Abu Shurayhdan: «Amr senga nima dedi?» — deb soʻraldi. U dedi: «(Amr) dedi: ‹Men buni sendan koʻra yaxshiroq bilaman, ey Abu Shurayh! Albatta, Haram osiyni ham, qon toʻkib qochib kelganni ham, oʻgʻirlik (jinoyat) qilib qochib kelganni ham himoya qilmaydi›».Абу Шурайҳ ал-Адавий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Амр ибн Саидга — у Маккага қўшинлар жўнатаётган пайтда — шундай деди: «Эй амир, менга рухсат беринг, сизга Расулуллоҳ ﷺ Фатҳ кунининг эртасига айтган бир сўзни айтиб берай. Уни қулоғим эшитди, қалбим ёдлаб олди ва у зот сўзлаганда кўзим кўрди: у зот Аллоҳга ҳамд айтдилар ва Уни улуғладилар, сўнгра: ‹Албатта, Маккани Аллоҳ ҳаром (муқаддас) қилган, уни одамлар ҳаром қилгани йўқ. Бас, Аллоҳга ва охират кунига иймон келтирувчи кишига унда қон тўкиш ва унда бирор дарахтни кесиш ҳалол эмас. Агар бирор киши Расулуллоҳ ﷺ нинг унда жанг қилгани (ни далил келтириб) рухсат олмоқчи бўлса, унга: ‹Албатта, Аллоҳ ўз Расулига изн берган, сизларга изн бергани йўқ› деб айтинглар. Менга ҳам унда фақат кундузнинг бир соатигина изн берилган эди ва бугун унинг ҳурмати кечаги ҳурматидай қайтадан (жорий) бўлди. Ҳозир бор киши йўқ кишига етказсин›, — дедилар». Сўнг Абу Шурайҳдан: «Амр сенга нима деди?» — деб сўралди. У деди: «(Амр) деди: ‹Мен буни сендан кўра яхшироқ биламан, эй Абу Шурайҳ! Албатта, Ҳарам осийни ҳам, қон тўкиб қочиб келганни ҳам, ўғирлик (жиноят) қилиб қочиб келганни ҳам ҳимоя қилмайди›».

وَحَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرٍ، - يَعْنِي الْحَنَفِيَّ - حَدَّثَنَا عَبْدُ الْحَمِيدِ، بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ الْمَقْبُرِيُّ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا شُرَيْحٍ الْخُزَاعِيَّ، يَقُولُ سَمِعَتْ أُذُنَاىَ، وَبَصُرَ، عَيْنِي وَوَعَاهُ قَلْبِي حِينَ تَكَلَّمَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ فَذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ اللَّيْثِ وَذَكَرَ فِيهِ ‏"‏ وَلاَ يَحِلُّ لأَحَدِكُمْ أَنْ يُقِيمَ عِنْدَ أَخِيهِ حَتَّى يُؤْثِمَهُ ‏"‏ ‏.‏ بِمِثْلِ مَا فِي حَدِيثِ وَكِيعٍ ‏.‏

Abu Shurayh al-Xuzoiy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U dedi: Rasululloh ﷺ buni gapirganlarida quloqlarim eshitdi, koʻzim koʻrdi va qalbim uni saqlab qoldi. Soʻng Laysning hadisi misli (yana shu kabi)ni zikr qildi va unda: «Sizlardan biringizga oʻz birodarining oldida uni gunohga qoldirguncha turishi halol emas», deganini zikr qildi.Абу Шурайҳ ал-Хузоий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У деди: Расулуллоҳ ﷺ буни гапирганларида қулоқларим эшитди, кўзим кўрди ва қалбим уни сақлаб қолди. Сўнг Лайснинг ҳадиси мисли (яна шу каби)ни зикр қилди ва унда: «Сизлардан бирингизга ўз биродарининг олдида уни гуноҳга қолдиргунча туриши ҳалол эмас», деганини зикр қилди.

حَدَّثَنَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، سَمِعْتُ الْمِقْدَامَ بْنَ شُرَيْحِ بْنِ هَانِئٍ، بِهَذَا الإِسْنَادِ وَزَادَ فِي الْحَدِيثِ رَكِبَتْ عَائِشَةُ بَعِيرًا فَكَانَتْ فِيهِ صُعُوبَةٌ فَجَعَلَتْ تُرَدِّدُهُ فَقَالَ لَهَا رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ عَلَيْكِ بِالرِّفْقِ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِهِ ‏.‏

Oisha (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Oisha bir tuyaga mindi, u (tuya) qaysarlik qildi, shunda (Oisha) uni qaytarib-qaytarib (jilovini tortib) qiynay boshladi. Shunda Rasululloh ﷺ unga: «Muloyim boʻl!», — dedilar.Оиша (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Оиша бир туяга минди, у (туя) қайсарлик қилди, шунда (Оиша) уни қайтариб-қайтариб (жиловини тортиб) қийнай бошлади. Шунда Расулуллоҳ ﷺ унга: «Мулойим бўл!», — дедилар.

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عَمْرٍو الأَشْعَثِيُّ، أَخْبَرَنَا عَبْثَرٌ، عَنْ مُطَرِّفٍ، عَنْ عَامِرٍ، عَنْ شُرَيْحِ، بْنِ هَانِئٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ فَأَتَيْتُ عَائِشَةَ فَقُلْتُ يَا أُمَّ الْمُؤْمِنِينَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَ يَذْكُرُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم حَدِيثًا إِنْ كَانَ كَذَلِكَ فَقَدْ هَلَكْنَا ‏.‏ فَقَالَتْ إِنَّ الْهَالِكَ مَنْ هَلَكَ بِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَمَا ذَاكَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏"‏ ‏.‏ وَلَيْسَ مِنَّا أَحَدٌ إِلاَّ وَهُوَ يَكْرَهُ الْمَوْتَ ‏.‏ فَقَالَتْ قَدْ قَالَهُ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَيْسَ بِالَّذِي تَذْهَبُ إِلَيْهِ وَلَكِنْ إِذَا شَخَصَ الْبَصَرُ وَحَشْرَجَ الصَّدْرُ وَاقْشَعَرَّ الْجِلْدُ وَتَشَنَّجَتِ الأَصَابِعُ فَعِنْدَ ذَلِكَ مَنْ أَحَبَّ لِقَاءَ اللَّهِ أَحَبَّ اللَّهُ لِقَاءَهُ وَمَنْ كَرِهَ لِقَاءَ اللَّهِ كَرِهَ اللَّهُ لِقَاءَهُ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», — dedilar. (Shurayh) dedi: Soʻng men Oishaning oldiga keldim-da: «Ey moʻminlarning onasi! Men Abu Hurayraning Rasululloh ﷺ dan bir hadis zikr qilayotganini eshitdim. Agar shunday boʻlsa, biz halok boʻlibmiz», — dedim. Shunda u: «Halok boʻladigan kishi Rasululloh ﷺ ning soʻzi sababli halok boʻlgan kishidir. U (hadis) nima ekan?» dedi. (Shurayh) dedi: «Rasululloh ﷺ: ‹Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi. Kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi›, — dedilar. Holbuki, ichimizdan oʻlimni yomon koʻrmaydigan birorta ham yoʻq», — dedim. Shunda u: «Buni Rasululloh ﷺ aytganlar, lekin sen tushunayotganday emas. Balki (gap shuki), koʻz tikilib qolsa, koʻkrak xirillasa, teri junjikib gʻalgʻal boʻlsa va barmoqlar tirishsa — ana oʻsha (oʻlim) chogʻida: kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtirsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yoqtiradi; kim Allohga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻrsa, Alloh ham unga roʻbaroʻ boʻlishni yomon koʻradi», — dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», — дедилар. (Шурайҳ) деди: Сўнг мен Оишанинг олдига келдим-да: «Эй мўминларнинг онаси! Мен Абу Ҳурайранинг Расулуллоҳ ﷺ дан бир ҳадис зикр қилаётганини эшитдим. Агар шундай бўлса, биз ҳалок бўлибмиз», — дедим. Шунда у: «Ҳалок бўладиган киши Расулуллоҳ ﷺ нинг сўзи сабабли ҳалок бўлган кишидир. У (ҳадис) нима экан?» деди. (Шурайҳ) деди: «Расулуллоҳ ﷺ: ‹Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради. Ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради›, — дедилар. Ҳолбуки, ичимиздан ўлимни ёмон кўрмайдиган бирорта ҳам йўқ», — дедим. Шунда у: «Буни Расулуллоҳ ﷺ айтганлар, лекин сен тушунаётгандай эмас. Балки (гап шуки), кўз тикилиб қолса, кўкрак хирилласа, тери жунжикиб ғалғал бўлса ва бармоқлар тиришса — ана ўша (ўлим) чоғида: ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёқтирса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёқтиради; ким Аллоҳга рўбарў бўлишни ёмон кўрса, Аллоҳ ҳам унга рўбарў бўлишни ёмон кўради», — деди.

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ التُّجِيبِيُّ، قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو شُرَيْحٍ، أَنَّهُ سَمِعَ شَرَاحِيلَ بْنَ يَزِيدَ، يَقُولُ أَخْبَرَنِي مُسْلِمُ بْنُ يَسَارٍ، أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا هُرَيْرَةَ، يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ يَكُونُ فِي آخِرِ الزَّمَانِ دَجَّالُونَ كَذَّابُونَ يَأْتُونَكُمْ مِنَ الأَحَادِيثِ بِمَا لَمْ تَسْمَعُوا أَنْتُمْ وَلاَ آبَاؤُكُمْ فَإِيَّاكُمْ وَإِيَّاهُمْ لاَ يُضِلُّونَكُمْ وَلاَ يَفْتِنُونَكُمْ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Oxirzamonda dajjol (firibgar) yolgʻonchilar paydo boʻladi; ular sizlarga ham, ota-bobolaringizga ham eshitilmagan hadislarni keltiradilar. Bas, ulardan ehtiyot boʻlinglar — ular sizlarni adashtirmasinlar va fitnaga solmasinlar», dedilar.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Охирзамонда дажжол (фирибгар) ёлғончилар пайдо бўлади; улар сизларга ҳам, ота-боболарингизга ҳам эшитилмаган ҳадисларни келтирадилар. Бас, улардан эҳтиёт бўлинглар — улар сизларни адаштирмасинлар ва фитнага солмасинлар», дедилар.