Ummu Honi bint Abu Tolib

حَدَّثَنَا مَنْصُورُ بْنُ أَبِي مُزَاحِمٍ، حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمْزَةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ يَزِيدَ، بْنِ جَابِرٍ أَنَّ عُمَيْرَ بْنَ هَانِئٍ، حَدَّثَهُ قَالَ سَمِعْتُ مُعَاوِيَةَ، عَلَى الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَقُولُ ‏"‏ لاَ تَزَالُ طَائِفَةٌ مِنْ أُمَّتِي قَائِمَةً بِأَمْرِ اللَّهِ لاَ يَضُرُّهُمْ مَنْ خَذَلَهُمْ أَوْ خَالَفَهُمْ حَتَّى يَأْتِيَ أَمْرُ اللَّهِ وَهُمْ ظَاهِرُونَ عَلَى النَّاسِ ‏"‏ ‏.‏

Muoviya (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U minbar ustida turib shunday dedi: Men Rasululloh ﷺ ni shunday deganlarini eshitdim: «Ummatimdan bir toifa Allohning amri ustida (tik) turgan holda davom etaveradi. Ularni xor qilmoqchi boʻlgan yoki ularga qarshi chiqqanlar ularga zarar yetkaza olmaydi, toki Allohning amri kelguniga qadar ular odamlar ustidan gʻolib boʻladilar».Муовия (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У минбар устида туриб шундай деди: Мен Расулуллоҳ ﷺ ни шундай деганларини эшитдим: «Умматимдан бир тоифа Аллоҳнинг амри устида (тик) турган ҳолда давом этаверади. Уларни хор қилмоқчи бўлган ёки уларга қарши чиққанлар уларга зарар етказа олмайди, токи Аллоҳнинг амри келгунига қадар улар одамлар устидан ғолиб бўладилар».

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ الْقَعْنَبِيُّ، عَنْ مَالِكٍ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ الْهَادِ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ أَنَّهُ دَخَلَ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَلَى أَبِيهِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ فَقَرَّبَ إِلَيْهِمَا طَعَامًا فَقَالَ كُلْ ‏.‏ فَقَالَ إِنِّي صَائِمٌ ‏.‏ فَقَالَ عَمْرٌو كُلْ فَهَذِهِ الأَيَّامُ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَأْمُرُنَا بِإِفْطَارِهَا وَيَنْهَانَا عَنْ صِيَامِهَا ‏.‏ قَالَ مَالِكٌ وَهِيَ أَيَّامُ التَّشْرِيقِ ‏.‏

Ummu Honiʼning ozod qilgan quli Abu Murra (rahimahulloh)dan rivoyat qilinadiki, u Abdulloh ibn Amr bilan birga uning otasi Amr ibn al-Os (roziyallohu anhu)ning huzuriga kirdi. (Amr) ularning oldiga taom yaqin keltirib: «Ye», dedi. (Abdulloh): «Men roʻzadorman», dedi. Amr: «Ye, zero bular Rasululloh ﷺ bizni roʻzasini ochishga buyurib, ularda roʻza tutishdan qaytaradigan kunlardir», dedi. Molik aytdi: «Bu — tashriq kunlaridir (yaʼni Zulhijjaning 11, 12 va 13-kunlari)».Умму Ҳониънинг озод қилган қули Абу Мурра (раҳимаҳуллоҳ)дан ривоят қилинадики, у Абдуллоҳ ибн Амр билан бирга унинг отаси Амр ибн ал-Ос (розияллоҳу анҳу)нинг ҳузурига кирди. (Амр) уларнинг олдига таом яқин келтириб: «Е», деди. (Абдуллоҳ): «Мен рўзадорман», деди. Амр: «Е, зеро булар Расулуллоҳ ﷺ бизни рўзасини очишга буюриб, уларда рўза тутишдан қайтарадиган кунлардир», деди. Молик айтди: «Бу — ташриқ кунларидир (яъни Зулҳижжанинг 11, 12 ва 13-кунлари)».

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُمْحٍ الْمِصْرِيُّ، أَنْبَأَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ نَوْفَلٍ، أَنَّهُ قَالَ سَأَلْتُ فَلَمْ أَجِدْ أَحَدًا يُخْبِرُنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ سَبَّحَ فِي سَفَرٍ حَتَّى أَخْبَرَتْنِي أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَدِمَ عَامَ الْفَتْحِ فَأَمَرَ بِسِتْرٍ فَسُتِرَ عَلَيْهِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ سَبَّحَ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ ‏.‏

Ummu Honiʼ bint Abu Tolib (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Allohning Rasuli ﷺ Fath yili (Makkaga) kelib, toʻsiq tutishni buyurdilar, u zotga toʻsiq tutildi, soʻng gʻusl qildilar, keyin sakkiz rakaat nafl namoz oʻqidilar.Умму Ҳониъ бинт Абу Толиб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Аллоҳнинг Расули ﷺ Фатҳ йили (Маккага) келиб, тўсиқ тутишни буюрдилар, у зотга тўсиқ тутилди, сўнг ғусл қилдилар, кейин саккиз ракаат нафл намоз ўқидилар.

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ، حَدَّثَنِي أَبِي إِسْحَاقُ بْنُ يَسَارٍ، عَنْ مِقْسَمٍ أَبِي الْقَاسِمِ، مَوْلَى عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ مَوْلَاهُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ اعْتَمَرْتُ مَعَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فِي زَمَانِ عُمَرَ أَوْ زَمَانِ عُثْمَانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَنَزَلَ عَلَى أُخْتِهِ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ عُمْرَتِهِ رَجَعَ فَسُكِبَ لَهُ غُسْلٌ فَاغْتَسَلَ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غُسْلِهِ دَخَلَ عَلَيْهِ نَفَرٌ مِنْ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَقَالُوا يَا أَبَا حَسَنٍ جِئْنَاكَ نَسْأَلُكَ عَنْ أَمْرٍ نُحِبُّ أَنْ تُخْبِرَنَا عَنْهُ قَالَ أَظُنُّ الْمُغِيرَةَ بْنَ شُعْبَةَ يُحَدِّثُكُمْ أَنَّهُ كَانَ أَحْدَثَ النَّاسِ عَهْدًا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا أَجَلْ عَنْ ذَلِكَ جِئْنَا نَسْأَلُكَ قَالَ أَحْدَثُ النَّاسِ عَهْدًا بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُثَمُ بْنُ الْعَبَّاسِ‏.‏

Ali ibn Abu Tolib (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: u Umar yoki Usmon zamonida umra qildi va singlisi Ummu Honiy bint Abu Tolibnikiga tushdi. Umrasini tugatgach qaytib keldi, unga gʻusl suvi quyildi va u gʻusl qildi. Gʻuslni tugatgach, uning huzuriga Iroq ahlidan bir guruh kishi kirib: «Ey Abu Hasan, biz sizga bir ish haqida soʻrash uchun keldik, uni bizga xabar berishingizni istaymiz», dedilar. U: «Menimcha, Mugʻiyra ibn Shuʼba sizlarga oʻzini Rasululloh ﷺ ga eng yaqin zamonda boʻlgan kishi deb aytgan boʻlsa kerak», dedi. Ular: «Ha, aynan shu haqda soʻrash uchun keldik», dedilar. U: «Rasululloh ﷺ ga eng yaqin zamonda boʻlgan kishi Qusam ibn Abbosdir», dedi.Али ибн Абу Толиб (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: у Умар ёки Усмон замонида умра қилди ва синглиси Умму Ҳоний бинт Абу Толибникига тушди. Умрасини тугатгач қайтиб келди, унга ғусл суви қуйилди ва у ғусл қилди. Ғуслни тугатгач, унинг ҳузурига Ироқ аҳлидан бир гуруҳ киши кириб: «Эй Абу Ҳасан, биз сизга бир иш ҳақида сўраш учун келдик, уни бизга хабар беришингизни истаймиз», дедилар. У: «Менимча, Муғийра ибн Шуъба сизларга ўзини Расулуллоҳ ﷺ га энг яқин замонда бўлган киши деб айтган бўлса керак», деди. Улар: «Ҳа, айнан шу ҳақда сўраш учун келдик», дедилар. У: «Расулуллоҳ ﷺ га энг яқин замонда бўлган киши Қусам ибн Аббосдир», деди.

- وعن أم هانئ فاختة بنت أبي طالب رضي الله عنه قالت‏:‏ أتيت النبي صلى الله عليه وسلم يوم الفتح وهو يغتسل، وفاطمة تستره بثوب، فسلمت، وذكرت الحديث” ‏(‏‏(‏رواه مسلم‏)‏‏)‏‏.‏

Abu Tolibning qizi Umm Honiʼ Foxita (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men fath kuni Nabiy ﷺning huzuriga keldim. U zot gʻusl qilayotgan, Fotima esa u zotni bir mato bilan toʻsib turardi. Men salom berdim, — deb hadisni zikr qildi.Абу Толибнинг қизи Умм Ҳониъ Фохита (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен фатҳ куни Набий ﷺнинг ҳузурига келдим. У зот ғусл қилаётган, Фотима эса у зотни бир мато билан тўсиб турарди. Мен салом бердим, — деб ҳадисни зикр қилди.

عَن أم هَانِئ بنت أَي طالبٍ قالتْ: ذهبتُ إِلى رسولِ الله عَامَ الْفَتْحِ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ وَفَاطِمَةُ ابْنَتُهُ تَسْتُرُهُ بِثَوْبٍ فَسَلَّمْتُ فَقَالَ: «مَنْ هَذِهِ؟» فَقُلْتُ: أَنَا أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ: «مَرْحَبًا بِأُمِّ هَانِئٍ» فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غُسْلِهِ قَامَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ ثُمَّ انْصَرَفَ فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ زَعَمَ ابْنُ أُمِّي عَلِيٌّ أَنَّهُ قَاتِلٌ رَجُلًا أَجَرْتُهُ فُلَانَ بْنَ هُبَيْرَةَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ يَا أم هَانِئ» قَالَت أُمَّ هَانِئٍ وَذَلِكَ ضُحًى. مُتَّفَقٌ عَلَيْهِ. وَفِي رِوَايَةٍ لِلتِّرْمِذِيِّ: قَالَتْ: أَجَرْتُ رَجُلَيْنِ مِنْ أَحْمَائِي فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «قد أمنا من أمنت»

Ummu Honiʼ (Abu Tolibning qizi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Makka fathi kuni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga bordim va u zotni — gʻusl qilayotgan, qizi Fotima esa unga toʻsiq (parda) boʻlib turgan holda — topdim. Men unga salom berdim va u: «Bu kim?» — deb soʻradi. Men: «Men — Ummu Honiʼ bint Abu Tolib», — dedim. U: «Marhabo, ey Ummu Honiʼ», — dedi. U zot gʻuslni tugatgach, (oʻrnidan) turib, bir kiyim ichida sakkiz rakaat (namoz) oʻqidi. Men: «Yo Rasululloh! Akam Ali — men panoh bergan bir kishini oʻldiraman, deb aytdi. U kishi — falon ibn Hubayra», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Ummu Honiʼ! Sen kimga panoh bergan boʻlsang, biz (ham) unga panoh beramiz», — dedi (Ummu Honiʼ: «U (tashrif) zuho (yaʼni choshgoh) vaqtida boʻlgan edi», — dedi).Умму Ҳониъ (Абу Толибнинг қизи) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Макка фатҳи куни Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига бордим ва у зотни — ғусл қилаётган, қизи Фотима эса унга тўсиқ (парда) бўлиб турган ҳолда — топдим. Мен унга салом бердим ва у: «Бу ким?» — деб сўради. Мен: «Мен — Умму Ҳониъ бинт Абу Толиб», — дедим. У: «Марҳабо, эй Умму Ҳониъ», — деди. У зот ғуслни тугатгач, (ўрнидан) туриб, бир кийим ичида саккиз ракаат (намоз) ўқиди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Акам Али — мен паноҳ берган бир кишини ўлдираман, деб айтди. У киши — фалон ибн Ҳубайра», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Умму Ҳониъ! Сен кимга паноҳ берган бўлсанг, биз (ҳам) унга паноҳ берамиз», — деди (Умму Ҳониъ: «У (ташриф) зуҳо (яъни чошгоҳ) вақтида бўлган эди», — деди).

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ شَيْبَةَ قَالَ‏:‏ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَبِي الْفُدَيْكِ قَالَ‏:‏ حَدَّثَنِي مُوسَى، عَنْ أَبِي حَازِمٍ، أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئِ ابْنَةِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ، أَنَّهُ رَكِبَ مَعَ أَبِي هُرَيْرَةَ إِلَى أَرْضِهِ بِالْعَقِيقِ فَإِذَا دَخَلَ أَرْضَهُ صَاحَ بِأَعْلَى صَوْتِهِ‏:‏ عَلَيْكِ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ يَا أُمَّتَاهُ، تَقُولُ‏:‏ وَعَلَيْكَ السَّلاَمُ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، يَقُولُ‏:‏ رَحِمَكِ اللَّهُ رَبَّيْتِنِي صَغِيرًا، فَتَقُولُ‏:‏ يَا بُنَيَّ، وَأَنْتَ فَجَزَاكَ اللَّهُ خَيْرًا وَرَضِيَ عَنْكَ كَمَا بَرَرْتَنِي كَبِيرًا قَالَ مُوسَى‏:‏ كَانَ اسْمُ أَبِي هُرَيْرَةَ‏:‏ عَبْدَ اللهِ بْنَ عَمْرٍو‏.‏

Ummu Honiʼ (Abu Tolibning qizi) (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men Makka fathi kuni Allohning Rasuli ﷺ ning oldiga bordim va u zotni — gʻusl qilayotgan, qizi Fotima esa unga toʻsiq (parda) boʻlib turgan holda — topdim. Men unga salom berdim va u: «Bu kim?» — deb soʻradi. Men: «Men — Ummu Honiʼ bint Abu Tolib», — dedim. U: «Marhabo, ey Ummu Honiʼ», — dedi. U zot gʻuslni tugatgach, (oʻrnidan) turib, bir kiyim ichida sakkiz rakaat (namoz) oʻqidi. Men: «Yo Rasululloh! Akam Ali — men panoh bergan bir kishini oʻldiraman, deb aytdi. U kishi — falon ibn Hubayra», — dedim. Allohning Rasuli ﷺ: «Ey Ummu Honiʼ! Sen kimga panoh bergan boʻlsang, biz (ham) unga panoh beramiz», — dedi (Ummu Honiʼ: «U (tashrif) zuho (yaʼni choshgoh) vaqtida boʻlgan edi», — dedi).Умму Ҳониъ (Абу Толибнинг қизи) (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен Макка фатҳи куни Аллоҳнинг Расули ﷺ нинг олдига бордим ва у зотни — ғусл қилаётган, қизи Фотима эса унга тўсиқ (парда) бўлиб турган ҳолда — топдим. Мен унга салом бердим ва у: «Бу ким?» — деб сўради. Мен: «Мен — Умму Ҳониъ бинт Абу Толиб», — дедим. У: «Марҳабо, эй Умму Ҳониъ», — деди. У зот ғуслни тугатгач, (ўрнидан) туриб, бир кийим ичида саккиз ракаат (намоз) ўқиди. Мен: «Ё Расулуллоҳ! Акам Али — мен паноҳ берган бир кишини ўлдираман, деб айтди. У киши — фалон ибн Ҳубайра», — дедим. Аллоҳнинг Расули ﷺ: «Эй Умму Ҳониъ! Сен кимга паноҳ берган бўлсанг, биз (ҳам) унга паноҳ берамиз», — деди (Умму Ҳониъ: «У (ташриф) зуҳо (яъни чошгоҳ) вақтида бўлган эди», — деди).

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، قَالَ‏:‏ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ‏:‏ مَا أَخْبَرَنِي أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى إِلا أُمُّ هَانِئٍ، فَإِنَّهَا حَدَّثَتْ أَنَّ رَسُولَ اللهِ صلى الله عليه وسلم، دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَاغْتَسَلَ فَسَبَّحَ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مَا رَأَيْتُهُ صلى الله عليه وسلم، صَلَّى صَلاةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا، غَيْرَ أَنَّهُ كَانَ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylodan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Nabiy ﷺni zuho namozini oʻqiyotganlarini koʻrganini menga Ummu Honiʼdan boshqa hech kim aytmadi. U (Ummu Honiʼ) shunday rivoyat qildiki: Rasululloh ﷺ Makka fath qilingan kuni uning uyiga kirdilar, gʻusl qildilar va sakkiz rakaat namoz oʻqidilar. Men u zotning bundan yengilroq namoz oʻqiganlarini hech qachon koʻrmaganman; faqat ruku va sajdani toʻla-toʻkis ado etar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Goʻyo Ahmad bu bobdagi eng sahih narsa Ummu Honiʼning hadisi deb koʻribdi. Nuaym (ning nasabida) ixtilof qildilar: baʼzilar Nuaym ibn Xammor dedi, baʼzilar ibn Hammor dedi, ibn Habbor ham deyiladi, ibn Hammom ham deyiladi, sahihi esa ibn Hammordir. Abu Nuaym bunda adashib, ibn Himoz dedi va unda xato qildi, soʻng (uni) tark etib, Nuaymdan, Nabiy ﷺdan dedi. Abu Iso aytdi: Buni menga Abd ibn Humayd Abu Nuaymdan xabar berdi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан ривоят қилинадики, у айтди: Набий ﷺни зуҳо намозини ўқиётганларини кўрганини менга Умму Ҳониъдан бошқа ҳеч ким айтмади. У (Умму Ҳониъ) шундай ривоят қилдики: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳ қилинган куни унинг уйига кирдилар, ғусл қилдилар ва саккиз ракаат намоз ўқидилар. Мен у зотнинг бундан енгилроқ намоз ўқиганларини ҳеч қачон кўрмаганман; фақат руку ва саждани тўла-тўкис адо этар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Гўё Аҳмад бу бобдаги энг саҳиҳ нарса Умму Ҳониънинг ҳадиси деб кўрибди. Нуайм (нинг насабида) ихтилоф қилдилар: баъзилар Нуайм ибн Хаммор деди, баъзилар ибн Ҳаммор деди, ибн Ҳаббор ҳам дейилади, ибн Ҳаммом ҳам дейилади, саҳиҳи эса ибн Ҳаммордир. Абу Нуайм бунда адашиб, ибн Ҳимоз деди ва унда хато қилди, сўнг (уни) тарк этиб, Нуаймдан, Набий ﷺдан деди. Абу Исо айтди: Буни менга Абд ибн Ҳумайд Абу Нуаймдан хабар берди.

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ رَافِعٍ، وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ، قَالَ عَبْدٌ أَخْبَرَنَا وَقَالَ ابْنُ رَافِعٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ، أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ، عَنِ الزُّهْرِيِّ، عَنِ ابْنِ الْمُسَيَّبِ، عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ، أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم خَطَبَ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ وَلِيَ عِيَالٌ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ خَيْرُ نِسَاءٍ رَكِبْنَ ‏"‏ ‏.‏ ثُمَّ ذَكَرَ بِمِثْلِ حَدِيثِ يُونُسَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ ‏"‏ أَحْنَاهُ عَلَى وَلَدٍ فِي صِغَرِهِ ‏"‏ ‏.‏

Abu Hurayra (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Nabiy ﷺ Abu Tolibning qizi Ummu Honiga (uylanish uchun) sovchi qoʻydilar. Shunda u: «Yo Rasululloh! Men keksayib qoldim va menda (boquvchi) oilam bor», dedi. Rasululloh ﷺ: «(Tuyaga) mingan ayollarning eng yaxshisi...», dedilar. Soʻng u Yunusning hadisi kabi zikr qildi, faqat u: «Kichikligida bolaga eng mehribon (boʻlganidir)», dedi.Абу Ҳурайра (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Набий ﷺ Абу Толибнинг қизи Умму Ҳонига (уйланиш учун) совчи қўйдилар. Шунда у: «Ё Расулуллоҳ! Мен кексайиб қолдим ва менда (боқувчи) оилам бор», деди. Расулуллоҳ ﷺ: «(Туяга) минган аёлларнинг энг яхшиси...», дедилар. Сўнг у Юнуснинг ҳадиси каби зикр қилди, фақат у: «Кичиклигида болага энг меҳрибон (бўлганидир)», деди.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، قَالَ أَخْبَرَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ، قَالَ حَدَّثَتْنِي أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّهَا أَجَارَتْ رَجُلاً مِنَ الْمُشْرِكِينَ يَوْمَ الْفَتْحِ فَأَتَتِ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم فَذَكَرَتْ لَهُ ذَلِكَ فَقَالَ ‏"‏ قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ وَأَمَّنَّا مَنْ أَمَّنْتِ ‏"‏ ‏.‏

Ahmad ibn Solih bizga ibn Vahb orqali rivoyat qildi, u: Menga Iyoz ibn Abdulloh xabar berdi, dedi, u Maxrama ibn Sulaymondan, u Kuraybdan, u Ibn Abbosdan rivoyat qildiki, u aytdi: Menga Umm Honiy binti Abu Tolib rivoyat qildiki, u Fath (Makka fathi) kuni mushriklardan bir kishiga omonlik bergan edi. Soʻng u Nabiy ﷺ huzuriga kelib, buni u zotga aytdi. Shunda u zot: «Sen omonlik bergan kishiga biz ham omonlik berdik va sen tinchlik bergan kishiga biz ham tinchlik berdik», dedilar.Аҳмад ибн Солиҳ бизга ибн Ваҳб орқали ривоят қилди, у: Менга Иёз ибн Абдуллоҳ хабар берди, деди, у Махрама ибн Сулаймондан, у Курайбдан, у Ибн Аббосдан ривоят қилдики, у айтди: Менга Умм Ҳоний бинти Абу Толиб ривоят қилдики, у Фатҳ (Макка фатҳи) куни мушриклардан бир кишига омонлик берган эди. Сўнг у Набий ﷺ ҳузурига келиб, буни у зотга айтди. Шунда у зот: «Сен омонлик берган кишига биз ҳам омонлик бердик ва сен тинчлик берган кишига биз ҳам тинчлик бердик», дедилар.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ، عَنْ مُجَاهِدٍ، قَالَ قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ دَخَلَ رَسُولُ اللَّهِ ـ صلى الله عليه وسلم ـ مَكَّةَ وَلَهُ أَرْبَعُ غَدَائِرَ ‏.‏ تَعْنِي ضَفَائِرَ ‏.‏

Umm Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ Makkaga toʻrtta oʻrim soch bilan kirdilar.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ Маккага тўртта ўрим соч билан кирдилар.

- وعن أم هانئ فاختة بنت أبي طالب رضي الله عنها قالت‏:‏ ذهبت إلى رسول الله صلى الله عليه وسلم عام الفتح فوجدته يغتسل فلما فرغ من غسله صلى ثمان ركعات، وذلك ضحى‏"‏ ‏(‏‏(‏متفق عليه وهذا مختصر لفظ إحدى روايات مسلم‏)‏‏)‏

Umm Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Fath yili Rasululloh ﷺ huzuriga bordim va u zotni gʻusl qilayotgan holda topdim. Gʻuslni tugatgach, sakkiz rakaat namoz oʻqidilar. Bu chosht payti edi.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Фатҳ йили Расулуллоҳ ﷺ ҳузурига бордим ва у зотни ғусл қилаётган ҳолда топдим. Ғуслни тугатгач, саккиз ракаат намоз ўқидилар. Бу чошт пайти эди.

وَحَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى، وَابْنُ، بَشَّارٍ قَالاَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ مَا أَخْبَرَنِي أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى إِلاَّ أُمُّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا حَدَّثَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مَا رَأَيْتُهُ صَلَّى صَلاَةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا غَيْرَ أَنَّهُ كَانَ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ ‏.‏ وَلَمْ يَذْكُرِ ابْنُ بَشَّارٍ فِي حَدِيثِهِ قَوْلَهُ قَطُّ ‏.‏

Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Menga Nabiy ﷺ ni zuho (chosht) namozini oʻqiyotganlarini koʻrganini Ummu Honiʼdan boshqa hech kim xabar bermadi. U esa shunday hadis aytdiki, Nabiy ﷺ Makka fathi kuni uning uyiga kirib, sakkiz rakat (namoz) oʻqidilar. Men u zotni rukuʼ va sajdani toʻliq bajarganlaridan boshqa, hech qachon undan koʻra yengilroq namoz oʻqiganlarini koʻrmaganman. Ibn Bashshor oʻz hadisida «hech qachon» degan soʻzini zikr qilmadi.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Менга Набий ﷺ ни зуҳо (чошт) намозини ўқиётганларини кўрганини Умму Ҳониъдан бошқа ҳеч ким хабар бермади. У эса шундай ҳадис айтдики, Набий ﷺ Макка фатҳи куни унинг уйига кириб, саккиз ракат (намоз) ўқидилар. Мен у зотни рукуъ ва саждани тўлиқ бажарганларидан бошқа, ҳеч қачон ундан кўра енгилроқ намоз ўқиганларини кўрмаганман. Ибн Башшор ўз ҳадисида «ҳеч қачон» деган сўзини зикр қилмади.

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ، حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ، حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ، عَنْ نَافِعٍ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِنْدٍ، عَنْ أَبِي مُوسَى الأَشْعَرِيِّ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم قَالَ ‏"‏ حُرِّمَ لِبَاسُ الْحَرِيرِ وَالذَّهَبِ عَلَى ذُكُورِ أُمَّتِي وَأُحِلَّ لإِنَاثِهِمْ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَفِي الْبَابِ عَنْ عُمَرَ وَعَلِيٍّ وَعُقْبَةَ بْنِ عَامِرٍ وَأَنَسٍ وَحُذَيْفَةَ وَأُمِّ هَانِئٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو وَعِمْرَانَ بْنِ حُصَيْنٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ وَجَابِرٍ وَأَبِي رَيْحَانَةَ وَابْنِ عُمَرَ وَوَاثِلَةَ بْنِ الأَسْقَعِ ‏.‏ وَحَدِيثُ أَبِي مُوسَى حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏

Abu Muso al-Ashʼariy (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ: «Ipak va oltin (kiyim) ummatimning erkaklariga harom, ayollariga esa halol qilindi», dedilar. Abu Iso aytdi: Bu bobda Umar, Ali, Uqba ibn Omir, Anas, Ummu Honiʼ, Huzayfa, Abdulloh ibn Amr, Imron ibn Husayn, Abdulloh ibn az-Zubayr, Jobir, Abu Rayhona, Ibn Umar va Vosila ibn al-Asqaʼdan ham (rivoyatlar) bor. Abu Musoning hadisi hasan sahih hadisdir.Абу Мусо ал-Ашъарий (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ: «Ипак ва олтин (кийим) умматимнинг эркакларига ҳаром, аёлларига эса ҳалол қилинди», дедилар. Абу Исо айтди: Бу бобда Умар, Али, Уқба ибн Омир, Анас, Умму Ҳониъ, Ҳузайфа, Абдуллоҳ ибн Амр, Имрон ибн Ҳусайн, Абдуллоҳ ибн аз-Зубайр, Жобир, Абу Райҳона, Ибн Умар ва Восила ибн ал-Асқаъдан ҳам (ривоятлар) бор. Абу Мусонинг ҳадиси ҳасан саҳиҳ ҳадисдир.

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ، وَأَحْمَدُ بْنُ عَمْرِو بْنِ السَّرْحِ، قَالاَ حَدَّثَنَا ابْنُ وَهْبٍ، حَدَّثَنِي عِيَاضُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ، عَنْ مَخْرَمَةَ بْنِ سُلَيْمَانَ، عَنْ كُرَيْبٍ، مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ صَلَّى سُبْحَةَ الضُّحَى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ يُسَلِّمُ مِنْ كُلِّ رَكْعَتَيْنِ ‏.‏ قَالَ أَبُو دَاوُدَ قَالَ أَحْمَدُ بْنُ صَالِحٍ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ الْفَتْحِ صَلَّى سُبْحَةَ الضُّحَى فَذَكَرَ مِثْلَهُ ‏.‏ قَالَ ابْنُ السَّرْحِ إِنَّ أُمَّ هَانِئٍ قَالَتْ دَخَلَ عَلَىَّ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم وَلَمْ يَذْكُرْ سُبْحَةَ الضُّحَى بِمَعْنَاهُ ‏.‏

Ibn Abbosning ozod qilgan quli Kurayb (rahimahulloh)dan, u Ummu Honiʼ binti Abu Tolib (roziyallohu anho)dan rivoyat qiladiki, Rasululloh ﷺ (Makka) fath kuni zuho namozini sakkiz rakʼat oʻqidilar, har ikki rakʼatda salom berib turdilar. Abu Dovud aytadi: Ahmad ibn Solih shunday dedi: «Rasululloh ﷺ fath kuni zuho namozini oʻqidilar» va shunga oʻxshashini zikr qildi. Ibn as-Sarh esa: «Ummu Honiʼ aytdi: Rasululloh ﷺ mening huzurimga kirdilar» deb aytdi va shu maʼnodagi (rivoyatni keltirdi, ammo) zuho namozini zikr qilmadi.Ибн Аббоснинг озод қилган қули Курайб (раҳимаҳуллоҳ)дан, у Умму Ҳониъ бинти Абу Толиб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қиладики, Расулуллоҳ ﷺ (Макка) фатҳ куни зуҳо намозини саккиз ракъат ўқидилар, ҳар икки ракъатда салом бериб турдилар. Абу Довуд айтади: Аҳмад ибн Солиҳ шундай деди: «Расулуллоҳ ﷺ фатҳ куни зуҳо намозини ўқидилар» ва шунга ўхшашини зикр қилди. Ибн ас-Сарҳ эса: «Умму Ҳониъ айтди: Расулуллоҳ ﷺ менинг ҳузуримга кирдилар» деб айтди ва шу маънодаги (ривоятни келтирди, аммо) зуҳо намозини зикр қилмади.

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ، حَدَّثَنَا سُفْيَانُ بْنُ عُيَيْنَةَ، عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي زِيَادٍ، عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، قَالَ سَأَلْتُ فِي زَمَنِ عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَالنَّاسُ مُتَوَافِرُونَ - أَوْ مُتَوَافُونَ - عَنْ صَلاَةِ الضُّحَى، فَلَمْ أَجِدْ أَحَدًا يُخْبِرُنِي أَنَّهُ صَلاَّهَا - يَعْنِي النَّبِيَّ ـ صلى الله عليه وسلم ـ - غَيْرَ أُمِّ هَانِئٍ فَأَخْبَرَتْنِي أَنَّهُ صَلاَّهَا ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ ‏.‏

Umm Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadiki, Nabiy ﷺ zuho namozini sakkiz rakaat oʻqiganlar.Умм Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинадики, Набий ﷺ зуҳо намозини саккиз ракаат ўқиганлар.

وَحَدَّثَنِي حَرْمَلَةُ بْنُ يَحْيَى، وَمُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْمُرَادِيُّ، قَالاَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ وَهْبٍ، أَخْبَرَنِي يُونُسُ، عَنِ ابْنِ شِهَابٍ، قَالَ حَدَّثَنِي ابْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْحَارِثِ، أَنَّ أَبَاهُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ الْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ، قَالَ سَأَلْتُ وَحَرَصْتُ عَلَى أَنْ أَجِدَ أَحَدًا مِنَ النَّاسِ يُخْبِرُنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم سَبَّحَ سُبْحَةَ الضُّحَى فَلَمْ أَجِدْ أَحَدًا يُحَدِّثُنِي ذَلِكَ غَيْرَ أَنَّ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَتْنِي أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم أَتَى بَعْدَ مَا ارْتَفَعَ النَّهَارُ يَوْمَ الْفَتْحِ فَأُتِيَ بِثَوْبٍ فَسُتِرَ عَلَيْهِ فَاغْتَسَلَ ثُمَّ قَامَ فَرَكَعَ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ لاَ أَدْرِي أَقِيَامُهُ فِيهَا أَطْوَلُ أَمْ رُكُوعُهُ أَمْ سُجُودُهُ كُلُّ ذَلِكَ مِنْهُ مُتَقَارِبٌ - قَالَتْ - فَلَمْ أَرَهُ سَبَّحَهَا قَبْلُ وَلاَ بَعْدُ ‏.‏ قَالَ الْمُرَادِيُّ عَنْ يُونُسَ ‏.‏ وَلَمْ يَقُلْ أَخْبَرَنِي ‏.‏

Abdulloh ibnul-Horis ibn Navfal (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: Men soʻradim va odamlardan biror kishi menga Rasululloh ﷺ zuho (chosht) namozini oʻqiganlari haqida xabar berishini juda istadim, lekin Abu Tolibning qizi Ummu Honiʼdan boshqa, menga buni hadis qilib aytadigan hech kimni topmadim. U menga xabar berdiki, Rasululloh ﷺ fath kuni kun koʻtarilgandan soʻng keldilar. Soʻng bir kiyim keltirilib, u bilan toʻsildilar. Soʻng gʻusl qildilar. Keyin turib, sakkiz rakat (namoz) oʻqidilar. Men u (namoz)dagi qiyomlari uzunroqmi yoki rukuʼlarimi yo sajdalarimi — bilmayman; bularning hammasi bir-biriga yaqin edi. (Ummu Honiʼ) dedi: Men u zotni bu (namoz)ni undan oldin ham, keyin ham oʻqiyotganlarini koʻrmadim.Абдуллоҳ ибнул-Ҳорис ибн Навфал (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: Мен сўрадим ва одамлардан бирор киши менга Расулуллоҳ ﷺ зуҳо (чошт) намозини ўқиганлари ҳақида хабар беришини жуда истадим, лекин Абу Толибнинг қизи Умму Ҳониъдан бошқа, менга буни ҳадис қилиб айтадиган ҳеч кимни топмадим. У менга хабар бердики, Расулуллоҳ ﷺ фатҳ куни кун кўтарилгандан сўнг келдилар. Сўнг бир кийим келтирилиб, у билан тўсилдилар. Сўнг ғусл қилдилар. Кейин туриб, саккиз ракат (намоз) ўқидилар. Мен у (намоз)даги қиёмлари узунроқми ёки рукуъларими ё саждаларими — билмайман; буларнинг ҳаммаси бир-бирига яқин эди. (Умму Ҳониъ) деди: Мен у зотни бу (намоз)ни ундан олдин ҳам, кейин ҳам ўқиётганларини кўрмадим.

حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ مَسْعَدَةَ، حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ، عَنْ حُمَيْدٍ، عَنْ أَنَسٍ، قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم رَبْعَةً لَيْسَ بِالطَّوِيلِ وَلاَ بِالْقَصِيرِ حَسَنَ الْجِسْمِ أَسْمَرَ اللَّوْنِ وَكَانَ شَعْرُهُ لَيْسَ بِجَعْدٍ وَلاَ سَبْطٍ إِذَا مَشَى يَتَكَفَّأُ ‏.‏ قَالَ وَفِي الْبَابِ عَنْ عَائِشَةَ وَالْبَرَاءِ وَأَبِي هُرَيْرَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَبِي سَعِيدٍ وَجَابِرٍ وَوَائِلِ بْنِ حُجْرٍ وَأُمِّ هَانِئٍ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَنَسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ غَرِيبٌ مِنْ هَذَا الْوَجْهِ مِنْ حَدِيثِ حُمَيْدٍ ‏.‏

Anas (roziyallohu anhu)dan rivoyat qilinadi: U aytdi: «Rasululloh ﷺ oʻrta boʻyli edilar — uzun ham, kalta ham emas, badanlari chiroyli, rangi bugʻdoyrang edi. Sochlari juda jingalak ham, juda tekis ham emas edi. Yurganlarida (ozgina) chayqalib yurardilar.» Bu bobda Oisha, Baro, Abu Hurayra, Ibn Abbos, Abu Said, Jobir, Voil ibn Hujr va Ummu Honiydan ham (rivoyat) bor. Abu Iso aytdi: Anasning hadisi bu yoʻldan, Humayd hadisidan, hasan sahih gʻaribdir.Анас (розияллоҳу анҳу)дан ривоят қилинади: У айтди: «Расулуллоҳ ﷺ ўрта бўйли эдилар — узун ҳам, калта ҳам эмас, баданлари чиройли, ранги буғдойранг эди. Сочлари жуда жингалак ҳам, жуда текис ҳам эмас эди. Юрганларида (озгина) чайқалиб юрардилар.» Бу бобда Оиша, Баро, Абу Ҳурайра, Ибн Аббос, Абу Саид, Жобир, Воил ибн Ҳужр ва Умму Ҳонийдан ҳам (ривоят) бор. Абу Исо айтди: Анаснинг ҳадиси бу йўлдан, Ҳумайд ҳадисидан, ҳасан саҳиҳ ғарибдир.

حَدَّثَنَا حَفْصُ بْنُ عُمَرَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنِ ابْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ مَا أَخْبَرَنَا أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم صَلَّى الضُّحَى غَيْرَ أُمِّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا ذَكَرَتْ أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ اغْتَسَلَ فِي بَيْتِهَا وَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فَلَمْ يَرَهُ أَحَدٌ صَلاَّهُنَّ بَعْدُ ‏.‏

Ibn Abu Laylo (rahimahulloh) aytadi: Ummu Honiʼdan boshqa hech kim bizga Paygʻambar ﷺning zuho namozini oʻqiganlarini koʻrganini aytmadi. U esa Paygʻambar ﷺning Makka fathi kuni uning uyida gʻusl qilib, sakkiz rakʼat namoz oʻqiganlarini zikr qildi. Bundan keyin hech kim u zotning bu namozni oʻqiganlarini koʻrmadi.Ибн Абу Лайло (раҳимаҳуллоҳ) айтади: Умму Ҳониъдан бошқа ҳеч ким бизга Пайғамбар ﷺнинг зуҳо намозини ўқиганларини кўрганини айтмади. У эса Пайғамбар ﷺнинг Макка фатҳи куни унинг уйида ғусл қилиб, саккиз ракъат намоз ўқиганларини зикр қилди. Бундан кейин ҳеч ким у зотнинг бу намозни ўқиганларини кўрмади.

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ يَحْيَى، قَالَ قَرَأْتُ عَلَى مَالِكٍ عَنْ أَبِي النَّضْرِ، أَنَّ أَبَا مُرَّةَ، مَوْلَى أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ، سَمِعَ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ، تَقُولُ ذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم عَامَ الْفَتْحِ فَوَجَدْتُهُ يَغْتَسِلُ وَفَاطِمَةُ ابْنَتُهُ تَسْتُرُهُ بِثَوْبٍ - قَالَتْ - فَسَلَّمْتُ فَقَالَ ‏"‏ مَنْ هَذِهِ ‏"‏ ‏.‏ قُلْتُ أُمُّ هَانِئٍ بِنْتُ أَبِي طَالِبٍ ‏.‏ قَالَ ‏"‏ مَرْحَبًا بِأُمِّ هَانِئٍ ‏"‏ ‏.‏ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ غُسْلِهِ قَامَ فَصَلَّى ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ مُلْتَحِفًا فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ ‏.‏ فَلَمَّا انْصَرَفَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ زَعَمَ ابْنُ أُمِّي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ أَنَّهُ قَاتِلٌ رَجُلاً أَجَرْتُهُ فُلاَنُ بْنُ هُبَيْرَةَ ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ قَدْ أَجَرْنَا مَنْ أَجَرْتِ يَا أُمَّ هَانِئٍ ‏"‏ ‏.‏ قَالَتْ أُمُّ هَانِئٍ وَذَلِكَ ضُحًى ‏.‏

Ummu Honiʼ bint Abu Tolib (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Men fath yili Rasululloh ﷺ huzurlariga bordim. U zotni gʻusl qilayotgan holatda topdim, qizlari Fotima u zotni bir kiyim bilan toʻsib turardi. (Ummu Honiʼ) dedi: Men salom berdim. U zot: «Bu kim?» — dedilar. Men: «Abu Tolibning qizi Ummu Honiʼ», — dedim. U zot: «Marhabo, Ummu Honiʼ!» — dedilar. Gʻusllarini tugatgach, turib, bitta kiyimga oʻralib, sakkiz rakat (namoz) oʻqidilar. (Namozdan) boʻshagach, men: «Yo Rasululloh! Onamning oʻgʻli Ali ibn Abu Tolib men himoyaga olgan bir kishini — falonchi ibn Hubayrani — oʻldirmoqchi ekan», — dedim. Shunda Rasululloh ﷺ: «Sen himoya qilgan kishini biz ham himoya qildik, ey Ummu Honiʼ!» — dedilar. Ummu Honiʼ: «Bu chosht payti edi», — dedi.Умму Ҳониъ бинт Абу Толиб (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Мен фатҳ йили Расулуллоҳ ﷺ ҳузурларига бордим. У зотни ғусл қилаётган ҳолатда топдим, қизлари Фотима у зотни бир кийим билан тўсиб турарди. (Умму Ҳониъ) деди: Мен салом бердим. У зот: «Бу ким?» — дедилар. Мен: «Абу Толибнинг қизи Умму Ҳониъ», — дедим. У зот: «Марҳабо, Умму Ҳониъ!» — дедилар. Ғуслларини тугатгач, туриб, битта кийимга ўралиб, саккиз ракат (намоз) ўқидилар. (Намоздан) бўшагач, мен: «Ё Расулуллоҳ! Онамнинг ўғли Али ибн Абу Толиб мен ҳимояга олган бир кишини — фалончи ибн Ҳубайрани — ўлдирмоқчи экан», — дедим. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Сен ҳимоя қилган кишини биз ҳам ҳимоя қилдик, эй Умму Ҳониъ!» — дедилар. Умму Ҳониъ: «Бу чошт пайти эди», — деди.

حَدَّثَنَا أَبُو مُوسَى، مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ، أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ، عَنْ عَمْرِو بْنِ مُرَّةَ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى، قَالَ مَا أَخْبَرَنِي أَحَدٌ، أَنَّهُ رَأَى النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم يُصَلِّي الضُّحَى إِلاَّ أُمُّ هَانِئٍ فَإِنَّهَا حَدَّثَتْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ بَيْتَهَا يَوْمَ فَتْحِ مَكَّةَ فَاغْتَسَلَ فَسَبَّحَ ثَمَانَ رَكَعَاتٍ مَا رَأَيْتُهُ صَلَّى صَلاَةً قَطُّ أَخَفَّ مِنْهَا غَيْرَ أَنَّهُ كَانَ يُتِمُّ الرُّكُوعَ وَالسُّجُودَ ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ ‏.‏ وَكَأَنَّ أَحْمَدَ رَأَى أَصَحَّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ حَدِيثَ أُمِّ هَانِئٍ ‏.‏ وَاخْتَلَفُوا فِي نُعَيْمٍ فَقَالَ بَعْضُهُمْ نُعَيْمُ بْنُ خَمَّارٍ وَقَالَ بَعْضُهُمُ ابْنُ هَمَّارٍ وَيُقَالُ ابْنُ هَبَّارٍ وَيُقَالُ ابْنُ هَمَّامٍ وَالصَّحِيحُ ابْنُ هَمَّارٍ ‏.‏ وَأَبُو نُعَيْمٍ وَهِمَ فِيهِ فَقَالَ ابْنُ حِمَازٍ وَأَخْطَأَ فِيهِ ثُمَّ تَرَكَ فَقَالَ نُعَيْمٌ عَنِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم ‏.‏ قَالَ أَبُو عِيسَى وَأَخْبَرَنِي بِذَلِكَ عَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ عَنْ أَبِي نُعَيْمٍ ‏.‏

Abdurrahmon ibn Abu Laylodan rivoyat qilinadiki, u aytdi: Nabiy ﷺni zuho namozini oʻqiyotganlarini koʻrganini menga Ummu Honiʼdan boshqa hech kim aytmadi. U (Ummu Honiʼ) shunday rivoyat qildiki: Rasululloh ﷺ Makka fath qilingan kuni uning uyiga kirdilar, gʻusl qildilar va sakkiz rakaat namoz oʻqidilar. Men u zotning bundan yengilroq namoz oʻqiganlarini hech qachon koʻrmaganman; faqat ruku va sajdani toʻla-toʻkis ado etar edilar. Abu Iso aytdi: Bu hadis hasan sahihdir. Goʻyo Ahmad bu bobdagi eng sahih narsa Ummu Honiʼning hadisi deb koʻribdi. Nuaym (ning nasabida) ixtilof qildilar: baʼzilar Nuaym ibn Xammor dedi, baʼzilar ibn Hammor dedi, ibn Habbor ham deyiladi, ibn Hammom ham deyiladi, sahihi esa ibn Hammordir. Abu Nuaym bunda adashib, ibn Himoz dedi va unda xato qildi, soʻng (uni) tark etib, Nuaymdan, Nabiy ﷺdan dedi. Abu Iso aytdi: Buni menga Abd ibn Humayd Abu Nuaymdan xabar berdi.Абдурраҳмон ибн Абу Лайлодан ривоят қилинадики, у айтди: Набий ﷺни зуҳо намозини ўқиётганларини кўрганини менга Умму Ҳониъдан бошқа ҳеч ким айтмади. У (Умму Ҳониъ) шундай ривоят қилдики: Расулуллоҳ ﷺ Макка фатҳ қилинган куни унинг уйига кирдилар, ғусл қилдилар ва саккиз ракаат намоз ўқидилар. Мен у зотнинг бундан енгилроқ намоз ўқиганларини ҳеч қачон кўрмаганман; фақат руку ва саждани тўла-тўкис адо этар эдилар. Абу Исо айтди: Бу ҳадис ҳасан саҳиҳдир. Гўё Аҳмад бу бобдаги энг саҳиҳ нарса Умму Ҳониънинг ҳадиси деб кўрибди. Нуайм (нинг насабида) ихтилоф қилдилар: баъзилар Нуайм ибн Хаммор деди, баъзилар ибн Ҳаммор деди, ибн Ҳаббор ҳам дейилади, ибн Ҳаммом ҳам дейилади, саҳиҳи эса ибн Ҳаммордир. Абу Нуайм бунда адашиб, ибн Ҳимоз деди ва унда хато қилди, сўнг (уни) тарк этиб, Нуаймдан, Набий ﷺдан деди. Абу Исо айтди: Буни менга Абд ибн Ҳумайд Абу Нуаймдан хабар берди.

وَحَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ، حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ، حَدَّثَنَا وُهَيْبُ بْنُ خَالِدٍ، عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ أَبِي مُرَّةَ، مَوْلَى عَقِيلٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ، أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم صَلَّى فِي بَيْتِهَا عَامَ الْفَتْحِ ثَمَانِيَ رَكَعَاتٍ فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ قَدْ خَالَفَ بَيْنَ طَرَفَيْهِ ‏.‏

Ummu Honiʼ (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ fath yili uning uyida bitta kiyimda — uning ikki uchini bir-biriga qarama-qarshi (yelkalariga) tashlagan holda — sakkiz rakat (namoz) oʻqidilar.Умму Ҳониъ (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ фатҳ йили унинг уйида битта кийимда — унинг икки учини бир-бирига қарама-қарши (елкаларига) ташлаган ҳолда — саккиз ракат (намоз) ўқидилар.

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ، حَدَّثَنَا أَبُو دَاوُدَ، حَدَّثَنَا شُعْبَةُ، قَالَ كُنْتُ أَسْمَعُ سِمَاكَ بْنَ حَرْبٍ يَقُولُ أَحَدُ ابْنَىْ أُمِّ هَانِئٍ حَدَّثَنِي فَلَقِيتُ، أَنَا أَفْضَلَهُمَا، وَكَانَ، اسْمُهُ جَعْدَةَ وَكَانَتْ أُمُّ هَانِئٍ جَدَّتَهُ فَحَدَّثَنِي عَنْ جَدَّتِهِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم دَخَلَ عَلَيْهَا فَدَعَى بِشَرَابٍ فَشَرِبَ ثُمَّ نَاوَلَهَا فَشَرِبَتْ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَمَا إِنِّي كُنْتُ صَائِمَةً ‏.‏ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صلى الله عليه وسلم ‏"‏ الصَّائِمُ الْمُتَطَوِّعُ أَمِينُ نَفْسِهِ إِنْ شَاءَ صَامَ وَإِنْ شَاءَ أَفْطَرَ ‏"‏ ‏.‏ قَالَ شُعْبَةُ فَقُلْتُ لَهُ أَأَنْتَ سَمِعْتَ هَذَا مِنْ أُمِّ هَانِئٍ قَالَ لاَ أَخْبَرَنِي أَبُو صَالِحٍ وَأَهْلُنَا عَنْ أُمِّ هَانِئٍ ‏.‏ وَرَوَى حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ سِمَاكِ بْنِ حَرْبٍ فَقَالَ عَنْ هَارُونَ ابْنِ بِنْتِ أُمِّ هَانِئٍ عَنْ أُمِّ هَانِئٍ ‏.‏ وَرِوَايَةُ شُعْبَةَ أَحْسَنُ ‏.‏ هَكَذَا حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلاَنَ عَنْ أَبِي دَاوُدَ فَقَالَ ‏"‏ أَمِينُ نَفْسِهِ ‏"‏ ‏.‏ وَحَدَّثَنَا غَيْرُ مَحْمُودٍ عَنْ أَبِي دَاوُدَ فَقَالَ ‏"‏ أَمِيرُ نَفْسِهِ أَوْ أَمِينُ نَفْسِهِ ‏"‏ ‏.‏ عَلَى الشَّكِّ وَهَكَذَا رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ شُعْبَةَ ‏"‏ أَمِينُ أَوْ أَمِيرُ نَفْسِهِ ‏"‏ عَلَى الشَّكِّ ‏.‏ قَالَ وَحَدِيثُ أُمِّ هَانِئٍ فِي إِسْنَادِهِ مَقَالٌ ‏.‏ وَالْعَمَلُ عَلَيْهِ عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صلى الله عليه وسلم وَغَيْرِهِمْ أَنَّ الصَّائِمَ الْمُتَطَوِّعَ إِذَا أَفْطَرَ فَلاَ قَضَاءَ عَلَيْهِ إِلاَّ أَنْ يُحِبَّ أَنْ يَقْضِيَهُ ‏.‏ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَاقَ وَالشَّافِعِيِّ ‏.‏

Ummu Honiy (roziyallohu anho)dan rivoyat qilinadi: Rasululloh ﷺ uning huzuriga kirib, ichimlik soʻradilar va ichdilar. Soʻng unga uzatdilar, u ham ichdi. Soʻng u: «Ey Allohning Rasuli, men roʻzador edim», dedi. Shunda Rasululloh ﷺ: «Nafl roʻza tutuvchi oʻz nafsining egasidir: xohlasa roʻza tutadi, xohlasa iftor qiladi», dedilar. Abu Iso aytdi: Ummu Honiy hadisining isnodida soʻz (mubohasa) bor. Paygʻambar ﷺning sahobalaridan va boshqalardan boʻlgan baʼzi ahli ilm huzurida shunga amal qilinadi: nafl roʻza tutuvchi iftor qilsa, unga qazo lozim emas, faqat qazo qilishni xohlagani bundan mustasno. Bu Sufyon Savriy, Ahmad, Ishoq va Shofiʼiyning soʻzidir.Умму Ҳоний (розияллоҳу анҳо)дан ривоят қилинади: Расулуллоҳ ﷺ унинг ҳузурига кириб, ичимлик сўрадилар ва ичдилар. Сўнг унга узатдилар, у ҳам ичди. Сўнг у: «Эй Аллоҳнинг Расули, мен рўзадор эдим», деди. Шунда Расулуллоҳ ﷺ: «Нафл рўза тутувчи ўз нафсининг эгасидир: хоҳласа рўза тутади, хоҳласа ифтор қилади», дедилар. Абу Исо айтди: Умму Ҳоний ҳадисининг иснодида сўз (мубоҳаса) бор. Пайғамбар ﷺнинг саҳобаларидан ва бошқалардан бўлган баъзи аҳли илм ҳузурида шунга амал қилинади: нафл рўза тутувчи ифтор қилса, унга қазо лозим эмас, фақат қазо қилишни хоҳлагани бундан мустасно. Бу Суфён Саврий, Аҳмад, Ишоқ ва Шофиъийнинг сўзидир.